Uprawnienia operatora wózka a imienne zezwolenie na kierowanie wózkiem po konkretnym terenie
Pracownicy obsługujący wózki widłowe posiadający stosowne uprawnienia operatora nie muszą posiadać imiennych zezwoleń wydanych przez pracodawcę. Niemniej jednak pracodawca może wprowadzić takie procedury w swoim zakładzie pracy.
Stosownie do postanowień § 4 rozporządzenia MRiF z 15.12.2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 852) przyjęto generalną zasadę, że do obsługi wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia dopuszcza się osoby, które ukończyły 18 lat i posiadają zaświadczenie kwalifikacyjne do obsługi wózków jezdniowych uzyskane na podstawie przepisów dotyczących trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych (rozporządzenie MPiT z 21.5.2019 r. w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych oraz sposobu i trybu przedłużania okresu ważności zaświadczeń kwalifikacyjnych; Dz.U. z 2019 r. poz. 1008).
Od zasady tej przewidziano jednak wyjątki, bowiem do obsługi wózków jezdniowych innych niż wymienione powyżej, pracodawca może dopuścić osoby, które:
1) ukończyły 18 lat i posiadają zaświadczenie ukończenia odpowiedniego szkolenia potwierdzającego nabyte umiejętności w oparciu o programy opracowane lub zatwierdzone przez Urząd Dozoru Technicznego, lub
2) posiadają dokumenty stwierdzające uprawnienie do kierowania pojazdami silnikowymi lub zespołami składającymi się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy, uzyskane na podstawie przepisów w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, lub
3) ukończyły 18 lat i posiadają zaświadczenie kwalifikacyjne do obsługi wózków jezdniowych, uzyskane na podstawie przepisów dotyczących trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych.
Dodatkowe kwalifikacje muszą posiadać operatorzy wózków zasilanych gazem oraz osoby dokonujące wymiany butli z gazem w tych wózkach, bowiem muszą oni/one zostać przeszkoleni/przeszkolone w zakresie bezpiecznego użytkowania butli, w tym ich bezpiecznej wymiany. Zakres tematyki takiego szkolenia powinien zostać określony w programie szkolenia dla operatorów wózków zasilanych gazem.
Pracownicy obsługujące wózki widłowe, posiadający stosowne uprawnienia operatora, nie muszą posiadać imiennych zezwoleń wydanych przez pracodawcę. Niemniej jednak pracodawca może wprowadzić takie procedury w swoim zakładzie pracy w celu zwiększenia bezpieczeństwa pracy.
Utrata prawa do opodatkowania estońskim CIT
Podatnik traci prawo do opodatkowania estońskim CIT z końcem 2024 r. Zawieszenie działalności nie wpływa na utratę prawa do estońskiego CIT. Nie ma obowiązku korekty zaliczek za 2024 r., podatnik stosuje zasady ogólne od 2025 r. Niepodzielony zysk z 2024 r. jest objęty zasadami właściwymi dla estońskiego CIT również w przypadku wypłacenia go po utracie prawa do estońskiego CIT (tj. podatnik płaci CIT od wypłaty zysku, a do PIT wspólników stosuje się właściwe odliczenie w zależności od statusu spółki jako małego podatnika lub podatnika innego niż mały, na dzień podjęcia uchwały o wypłacie zysku).
Zgodnie z art. 28l ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: PDOPrU) podatnik opodatkowany ryczałtem traci prawo do tego opodatkowania z końcem roku podatkowego, w którym podatnik nie spełnił któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 28j ust. 1 pkt 2 i 3 PDOPrU. W art. 28j ust. 1 pkt 3 PDOPrU mowa jest o warunku zatrudniania pracowników/zleceniobiorców.
Oznacza to, że skoro w 2024 r. podatnik nie spełniał tego warunku, to traci on prawo do estońskiego CIT z końcem 2024 r. (a tym samym do końca tego roku nadal jest opodatkowany na zasadach właściwych dla estońskiego CIT).
Brak jest w przepisach PDOPrU lub przepisach innych ustaw regulacji, która przewidywałaby, że zawieszenie działalności gospodarczej umożliwia zachowanie prawa do estońskiego CIT, pomimo braku spełnienia przesłanki zatrudnienia pracowników. Oznacza to, że jeśli podatnik nie spełnił w 2024 r. wymogu zatrudnienia pracowników, to utraci prawo do estońskiego CIT również wtedy, gdy zawiesi działalność gospodarczą.
Utrata prawa do estońskiego CIT w analizowanym przypadku następuje z końcem roku podatkowego, a więc do końca tego roku nie stosuje się zasad ogólnych. Obowiązek zapłaty zaliczek na poczet CIT dotyczy zysku wypracowanego w okresie stosowania zasad ogólnych, a nie estońskiego CIT. Oznacza to, że nie powstaje obowiązek korekty zaliczek.
Zgodnie z art. 28h ust. 3 PDOPrU podatnik, który zakończył opodatkowanie ryczałtem i osiągnął dochód z tytułu zysku netto oraz nie dokonał jednorazowego rozliczenia ryczałtu od tego dochodu w sposób, o którym mowa w art. 28t ust. 2 PDOPrU, stosuje przepisy niniejszego rozdziału w zakresie rozdysponowanego dochodu z tytułu zysku netto do dnia, w którym suma wszystkich należnych ryczałtów od rozdysponowanego dochodu z tytułu zysku netto osiągnie wartość odpowiadającą kwocie należnego ryczałtu od dochodu z tytułu zysku netto.
Zgodnie z art. 28t ust. 2 PDOPrU podatnik może zapłacić ryczałt, o którym mowa w art. 28 ust. 1 PDOPrU, jednorazowo w kwocie odpowiadającej ryczałtowi należnemu od dochodu z tytułu zysku netto do końca trzeciego miesiąca roku podatkowego następującego po ostatnim roku opodatkowania ryczałtem.
Z powyższego wynika, że po utracie prawa do estońskiego CIT podatnik może dokonać jednorazowego rozliczenia podatku (zapłaty ryczałtu od dochodu spółek od zysku wypracowanego w okresie estońskiego CIT) oraz może nie dokonywać opodatkowania tego dochodu na moment wyjścia z estońskiego CIT, tylko odroczyć je do momentu dystrybucji w formie dywidendy (co wynika z zasady stosowania do tego dochodu przepisów właściwych dla estońskiego CIT do momentu pełnej dystrybucji zysku z okresu opodatkowania estońskim CIT).
Specustawa powodziowa z podpisem Prezydenta. Rozwiązania dla pracodawców i pracowników
Dodatkowy urlop na usuwanie skutków powodzi
W specustawie zawarto regulację, która pozwala pracownikom bezpośrednio poszkodowanym w powodzi na skorzystanie ze specjalnego zwolnienia od pracy w wymiarze 20 dni płatnego w 100% w celu konieczności usuwania skutków zalania.
Koszty zwolnienia będą częściowo pokrywane z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Podwójny wymiar urlopu na żądanie
Osoby zamieszkujące tereny poszkodowane, które nie mogą wrócić do pracy, będą mogły skorzystać z 8 dni urlopu na żądanie.
Wykorzystywanie urlopu w wymiarze godzinowym
Wprowadzone przepisy dają możliwość wykorzystania urlopu w wymiarze godzinowym. Elastyczne podejście ma na celu pomóc pracownikom wygospodarować czas na usuwanie skutków powodzi.
Zmniejszenie czasu pracy maksymalnie do połowy etatu
Jeśli pracownik nie może wrócić do pracy w pełnym godzinowym wymiarze, będzie mógł wystąpić o zmniejszenie czasu pracy maksymalnie do połowy etatu, a pracodawca (poza wyjątkowymi sytuacjami) nie będzie mógł mu tego odmówić. Procedura zmiany czasu pracy nie będzie mogła trwać dłużej niż dwa dni.
Delegacje i nadgodziny
Pracownik z terenów dotkniętych powodzią, który ma możliwość podejmowania pracy, musi mieć zagwarantowane, że nie będzie musiał udawać się w delegację lub pracować w nadgodzinach.
Badania okresowe i szkolenia BHP
Uproszczone zostały procedury dotyczące badań okresowych i szkoleń BHP dla pracodawców z terenów dotkniętych powodzią. Zmiany polegają na zawieszeniu na okres trwania powodzi i jej skutków przeprowadzania badań lekarskich oraz przedłużeniu o okres 30 dni od dnia zakończenia okresu zagrożenia powodzią terminu ważności orzeczeń lekarskich. Talie samo rozwiązanie zaproponowano w zakresie przeprowadzania szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Więcej czasu na odwołanie się do sądu pracy
Ustawa przewiduje więcej czasu na odwołanie się do sądu pracy w razie zwolnienia. W czasie powodzi utrudniony jest dostęp stron do sądu, dlatego bieg terminów rozpocznie się po 14 dniach od zakończenia okresu określanego w rozporządzeniu powodziowym, a terminy które już trwają zostają zawieszone.
Wsparcie dla pracowników socjalnych działających w terenie
Nowe przepisy pozwalają z jednej strony na delegowanie pracowników socjalnych z innych miejsc w kraju, a z drugiej – na przyznanie osobom przeprowadzającym rodzinne wywiady środowiskowe w czasie powodzi, również pracownikom przeniesionym, jednorazowych dodatków w wysokości 2000 zł.
Wsparcie dla prowadzących działalność gospodarczą na terenach dotkniętych powodzią
Pracodawca, który mimo zniszczenia części zakładu utrzymał zatrudnienie, może ubiegać się o zwrot kosztów na utrzymanie aktualnych miejsc pracy. Taki wniosek może złożyć w urzędzie pracy. Co ważne, jeżeli z powodu powodzi nie opłaci składek w terminie, uniknie kar i odsetek.
Pracodawca może ubiegać się o umorzenie wcześniejszej refundacji na wyposażenie lub doposażenie stanowisk pracy. Odpowiedni wniosek należy złożyć do urzędu pracy do 31.12.2024 r.
W ramach nowych przepisów pracodawca może uzyskać z urzędu pracy zwrot kosztów za zatrudnienie skierowanych bezrobotnych. Odpowiedni wniosek w tej sprawie należy złożyć do urzędu pracy. Świadczenie skierowane jest do pracodawców, którzy utrzymali po powodzi zatrudnienie, mimo że ich zakład pracy uległ częściowemu zniszczeniu. Okres zwrotu kosztów wynosi maksymalnie 12 miesięcy.
Osobie bezrobotnej, której umorzono środki przyznane na podjęcie działalności gospodarczej w związku z utratą miejsca pracy na skutek powodzi, przysługuje prawo ponownego złożenia wniosku o przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej.
Sytuacja osób z niepełnosprawnościami
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ma rozdzielać środki na utrzymanie miejsc pracy dla osób z niepełnosprawnościami, odtworzenie dostosowanej infrastruktury, zakup sprzętu, usunięcie szkód w infrastrukturze czy dofinansowania do kredytów. Wsparcie utrzymania miejsc pracy dla osób z niepełnosprawnościami jest zapewnione również przez wydłużenie terminu płatności dla organów korzystających z pomocy PFRON.
O odtworzenie zniszczonej infrastruktury będą mogły się ubiegać też m.in. warsztaty terapii zajęciowej, zakłady aktywności zawodowej czy przedsiębiorstwa osób z niepełnosprawnością.
Jeżeli w wyniku powodzi zniszczeniu uległy dokumenty potrzebne do ustalenia świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami, to nowe przepisy pozwalają uwzględnić również inne dokumenty, które mogą potwierdzić niepełnosprawność lub stopień niepełnosprawności oraz potrzebę wsparcia.
Dodatkowy zasiłek opiekuńczy
Nowe przepisy wprowadzają dodatkowy zasiłek opiekuńczy w przypadku, gdy żłobek, szkoła czy inna placówka wychowawcza, do której uczęszczało dziecko lub osoba z niepełnosprawnością (również dorosła), uległy zniszczeniu, nie działają, są w trakcie remontu czy odbudowy, to rodzice lub opiekunowie otrzymają dodatkowe zwolnienie na czas ich zamknięcia. W tym okresie otrzymywać będą 80% wynagrodzenia.
Jednorazowy zasiłek losowy
W celu zaspokojenia potrzeb edukacyjnych dziecka kształcącego się w formie dziennej może zostać przyznany jednorazowy zasiłek losowy (tzw. zasiłek edukacyjny) w kwocie 1000 zł, niezależnie od dochodów.
Źródło: gov.pl
Ministerstwo Cyfryzacji pracuje nad projektem ustawy o systemach sztucznej inteligencji
Wprowadzenie projektu ustawy dotyczącej implementacji AI Act w Polsce
Ministerstwo Cyfryzacji pracuje nad ustawą, która ma wprowadzić do polskiego porządku prawnego przepisy związane z unijnym rozporządzeniem 2024/1689 (dalej: AI Act). Celem projektu jest harmonizacja krajowego prawa z przepisami europejskimi w zakresie sztucznej inteligencji (AI). Wprowadzenie tych regulacji jest kluczowe dla uregulowania zastosowania AI, zapewnienia bezpieczeństwa technologicznego i ochrony konsumentów, a także dla zgodności z ramami unijnymi.
Cel i kontekst projektu ustawy
Projekt ustawy ma na celu umożliwienie bezpośredniego stosowania wybranych przepisów AI Act, w tym tych dotyczących obowiązków związanych z nadzorem rynku, notyfikacją jednostek oceniających zgodność systemów AI oraz egzekwowania przepisów dotyczących zakazanych praktyk AI. W praktyce ustawa ma na celu wskazanie krajowych organów odpowiedzialnych za nadzór nad systemami AI oraz wprowadzenie mechanizmów egzekwowania przepisów, w tym administracyjnych kar finansowych.
Organy odpowiedzialne za nadzór
Zgodnie z projektem ustawy, nadzór nad rynkiem AI w Polsce ma sprawować nowo utworzona Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Komisja ta, której przewodniczący będzie mianowany przez Prezesa Rady Ministrów, ma monitorować rynek AI, współpracować z innymi instytucjami oraz rozpatrywać skargi związane z naruszeniem przepisów AI Act. Ponadto, utworzone zostanie Biuro Komisji, które będzie pełniło funkcję punktu kontaktowego dla zainteresowanych stron oraz koordynowało działania regulacyjne.
Notyfikacja jednostek oceniających zgodność
W projekcie ustawy wskazano także Ministra Cyfryzacji jako organ odpowiedzialny za notyfikację jednostek oceniających zgodność systemów AI. Zadanie to, zgodnie z przepisami unijnymi, wymaga ścisłej współpracy z Polskim Centrum Akredytacji, które będzie odpowiedzialne za akredytację jednostek zgodnie z obowiązującym prawem.
Procedura skargowa i sankcje
Projekt ustawy przewiduje możliwość składania skarg na naruszenia przepisów AI Act do Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Komisja będzie odpowiedzialna za rozpatrywanie skarg oraz wydawanie decyzji administracyjnych, które będą mogły być zaskarżane do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie. Projekt przewiduje także nałożenie administracyjnych kar pieniężnych za naruszenia przepisów, które będą przekazywane do budżetu państwa. Sankcje te mają charakter jednorazowy i będą podlegały egzekucji zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Kary administracyjne
W ramach przepisów ustawy przewidziano możliwość nakładania kar za naruszenia art. 5 AI Act, które obejmuje zakazane praktyki w zakresie stosowania AI. Decyzje o nałożeniu kar będą wydawane przez Komisję, a odwołania będą rozpatrywane przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Ustawa zakłada jednolitość w zakresie prowadzenia postępowań administracyjnych i wprowadzania kar.
Podsumowanie
Projekt ustawy wdrażającej przepisy AI Act ma na celu uregulowanie kwestii związanych z nadzorem nad rynkiem sztucznej inteligencji w Polsce. Kluczowym elementem regulacji jest powołanie Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji oraz wdrożenie mechanizmów skargowych i sankcji administracyjnych. Działania te mają na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa w korzystaniu z technologii AI oraz zgodności z unijnymi przepisami w zakresie sztucznej inteligencji.
Źródło: Projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji – Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Portal Gov.pl (www.gov.pl)
Planowane uprawnienia PIP w zakresie przekształcania umów o współpracy w umowy o pracę
Konsekwencje zawierania umów cywilnoprawnych zamiast umów o pracę
Wprawdzie w Polsce obowiązuje swoboda umów, jednak zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy (dalej: KP) przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie w tych
warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy (art. 22 § 11 KP). Artykuł 22 § 12 KP zakazuje zastąpienia umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu ww. warunków wykonywania pracy.
Naruszanie art. 22 KP jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika. Kto, będąc pracodawcą lub działając w jego imieniu zawiera umowę cywilnoprawną w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 KP powinna być zawarta umowa o pracę podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.
W obecnym stanie prawnym, jeżeli inspektor pracy stwierdzi (w czasie prowadzonej u pracodawcy kontroli), że pracodawca zawiera umowy cywilnoprawne naruszając art. 22 § 1 KP, to może on według swojego wyboru:
- skierować do pracodawcy wystąpienie,
- wydać pracodawcy polecenie lub
- skierować do sądu pracy powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy.
Ponadto stwierdzając naruszenie ww. przepisu inspektor pracy może wszcząć postępowanie w sprawie o wykroczenie przeciwko prawom pracownika (art. 281 pkt 1 KP).
Wnioski z kontroli PIP
Jak stwierdzono w Sprawozdaniu z Działalności Państwowej Inspekcji Pracy za 2023 r. kontrole przeprowadzone w tym roku potwierdziły, że „(…) w praktyce najbardziej efektywnymi formami działania inspektorów pracy wobec łamania zakazu zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi, jest kierowanie do pracodawców poleceń i wystąpień o zmianę podstawy prawnej świadczenia pracy. Środki te są szybsze i skuteczniejsze od czasochłonnych postępowań sądowych. Przeważająca część pracodawców dobrowolnie stosuje się do zaleceń inspektorów pracy, wydawanych zarówno w trakcie prowadzonych kontroli (polecenia), jak i po ich zakończeniu (wnioski w wystąpieniach), co prowadzi do przekształcenia kwestionowanych umów cywilnoprawnych w stosunek pracy, bez wytaczania powództw przed sądem pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy. Przyjmuje się jednak, że obecne instrumenty przysługujące inspektorom pracy są niewystarczające, aby przeciwdziałać zjawisku nadużywania umowy cywilnoprawnej jako podstawy świadczenia pracy. Mają one charakter niewładczy, są czasochłonne i obarczone ryzykiem nieuwzględnienia przez sąd w przypadku braku współpracy ze strony zainteresowanego pracownika (powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy) albo mają ograniczony zakres oddziaływania (środki prawne w postępowaniu o wykroczenie). W związku z powyższym zgłaszane są postulaty przyznania inspektorom pracy kompetencji o charakterze władczym do samodzielnego ustalania stosunku pracy”.
Władczym działaniem miałby być nakaz, tj. decyzja inspektora pracy przekształcająca samozatrudnienie albo umowę cywilnoprawną zawartą w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy w umowę o pracę. Od takiego nakazu miałoby oczywiście przysługiwać odwołanie – do sądu administracyjnego albo do sądu pracy. Towarzyszy temu oczekiwanie, że doprecyzowana zostałaby definicja stosunku pracy zawarta w art. 22 KP, która przez wielu jest uważana za zbyt ogólną, aby inspektorzy pracy mogli wydawać w oparciu o ten przepis nakazy.
Brak założeń do regulacji uprawniających PIP do przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę
Jak dotychczas nie zaprezentowane zostały szczegółowe założenia takiej regulacji ani nie pojawił się projekt ustawy, która dokonywałaby opisanych zmian.
Ulgi dla przedsiębiorców zatrudniających żołnierzy Obrony Terytorialnej i Aktywnej Rezerwy
W Sejmie 26.9.2024 r. rozpoczęły się prace nad rządowym projektem ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wsparcia przedsiębiorców zatrudniających żołnierzy Obrony Terytorialnej lub żołnierzy Aktywnej Rezerwy (druk sejmowy nr 673). Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy celem jej wprowadzenia jest zachęcenie pracodawców do zatrudniania żołnierzy OT i AR. Żołnierze należący do tych grup, pomimo że co do zasady na co dzień nie pełnią służby w jednostkach organizacyjnych resortu obrony narodowej, to przez cały czas pozostają żołnierzami w czynnej służbie wojskowej. W konsekwencji, mogą w każdej chwili zostać wezwane do wykonywania obowiązków służbowych, co wyłącza możliwość wykonywania przez nie obowiązków w ramach stosunku pracy. Kolizja między obowiązkami wynikającymi z pozostawania w stosunku służbowym a obowiązkami wynikającymi ze stosunku pracy zniechęca wielu pracodawców do zatrudniania żołnierzy OT, jak również AR.
Na pracodawcach zatrudniających ww. żołnierzy ciąży szereg ustawowych obowiązków, jak np. brak możliwości, poza nielicznymi wyjątkami, rozwiązania stosunku pracy czy też obowiązek udzielenia urlopu bezpłatnego na czas służby wojskowej. W związku z zaistniałą sytuacją powodziową i dużą rolą tych służb wojskowych z przeciwdziałaniem skutkom powodzi, chcąc zachęcić do wstępowania do tej służby, a jednocześnie motywując pracodawców do ich zatrudniania – ustawodawca po raz pierwszy przygotował system preferencji podatkowych w tym zakresie.
Ulgi w podatkach dochodowych
Zmiany wprowadzane są w art. 26he ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 18eg ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, i przewidują możliwość odliczenia od podstawy opodatkowania kwoty 12 000 zł, jeśli zatrudniony u przedsiębiorcy w ramach stosunku pracy żołnierz OT lub AR pełni co najmniej rok nieprzerwanie terytorialną służbę wojskową lub służbę w aktywnej rezerwie. Przewidziano wzrost wysokości ulgi z każdym rokiem nieprzerwanego pełnienia służby przez żołnierza OT i AR, aż do kwoty 24 000 zł, jeżeli pełni on staż służby wynoszący co najmniej 5 lat. Maksymalny okres trwania kontraktu żołnierza OT wynosi 6 lat.
Ulga ma przysługiwać na każdego zatrudnionego żołnierza OT i AR niebędącego udziałowcem, akcjonariuszem ani wspólnikiem tego podatnika oraz na rzecz którego podatnik ponosi miesięczne wydatki w kwocie stanowiącej wysokość co najmniej minimalnego wynagrodzenia.
Zmiany miałby zastosowanie do dochodów (przychodów) osiągniętych od 1.1.2025 r. przy czym do obliczania okresów pełnienia terytorialnej służby wojskowej lub służby w aktywnej rezerwie, uwzględnia się również okresy sprzed wejścia w życie niniejszej ustawy.
Zniesienie obowiązku wypłaty odprawy
Oprócz rozwiązań podatkowych zaproponowano zmniejszenie obciążeń pracodawcy przez zniesienie obowiązku wypłaty odprawy pracownikowi powołanemu do pełnienia terytorialnej służby wojskowej. W tym celu odprawa wypłacana przez pracodawcę zatrudnionemu u niego pracownikowi powołanemu do terytorialnej służby wojskowej – ma być zastąpiona świadczeniem początkowym. Obecnie pracownik powołany do OT otrzymuje od pracodawcy odprawę w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia obliczonego według zasad określonych dla ustalania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Pracodawcy, który wypłacił odprawę, przysługuje jej rekompensata.
Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Sprzedaż samochodu wykupionego z leasingu w PKPiR
Sprzedaż samochodu osobowego wykupionego z leasingu przez podatnika prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą będzie stanowić przychód z prowadzonej działalności gospodarczej, który powinien zostać zaewidencjonowany w kolumnie 8 podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Koszty związane z wykupem auta należy wpisać w kolumnie 13 „pozostałe wydatki”.
Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: PDOFizU) do przychodów z działalności gospodarczej zaliczają m.in. przychody z odpłatnego zbycia składników będących rzeczami ruchomymi, wykorzystywane na potrzeby związane z działalnością gospodarczą lub przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej na podstawie umowy leasingu operacyjnego (art. 14 ust. 2 pkt 19 PDOFizU). Co ważne, przychód z działalności powstaje nawet wówczas, jeśli przed zbyciem składniki majątku zostały wycofane z działalności, ale między pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostały one wycofane z działalności i dniem ich odpłatnego zbycia nie upłynęło 6 lat (art. 10 ust. 2 pkt 4 PDOFizU).
Do końca 2021 r. sprzedaż samochodu osobowego wykupionego z leasingu nie podlegała opodatkowaniu PIT, jeśli została dokonana już po upływie 6 miesięcy od jego wykupu. Polski Ład zmienił jednak zasady opodatkowania i aktualnie, by sprzedaż nie podlegała opodatkowaniu jako przychód z działalności gospodarczej, między wykupem auta z leasingu a jego późniejszą sprzedażą musi upłynąć minimum 6 lat.
Auto w leasingu może zostać wykupione prywatnie bądź na firmę. W drugim przypadku, jeśli wartość auta przekracza 10 000 zł a przewidywany okres jego użytkowania wynosi powyżej roku, powinien zostać wprowadzony jako środek trwały do majątku firmowego. Ponieważ jednak w przedstawionej sytuacji auto zostało przeznaczone do sprzedaży, nie ma podstaw do wprowadzenia go do środków trwałych. Koszty wykupu samochodu podatnik powinien zaewidencjonować na podstawie otrzymanej faktury w kolumnie 13 „pozostałe wydatki” – ponieważ spełniają one przesłanki do zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów, natomiast przychód ze sprzedaży w kolumnie 8 „pozostałe przychody”.
Powtórzenie czynności samofakturowania
Faktury wystawione w tym trybie przez kontrahentów zagranicznych są wystawiane w imieniu polskiego dostawcy, więc nie powinny być ponownie wystawiane. Polski podatnik powinien je ująć w swoich rejestrach VAT i rozliczyć jako sprzedaż.
Zgodnie z art. 106d ust. 1 VATU podmiot nabywający towary lub usługi od podatnika może wystawiać w imieniu i na rzecz tego podatnika faktury m.in. dokumentujące dokonanie przez podatnika sprzedaży na rzecz tego podmiotu. Dla stosowania samofakturowania wprowadzono następujące warunki:
1) ten konkretny podmiot i ten podatnik wcześniej zawarli umowę w sprawie wystawiania faktur w imieniu i na rzecz tego podatnika,
2) w umowie została określona procedura zatwierdzania poszczególnych faktur przez podatnika dokonującego tych czynności.
Skoro w przypadku samofakturowania faktury są wystawiane w imieniu i na rzecz podatnika, to dokumentują jego sprzedaż (o ile zostały zatwierdzone zgodnie z ustaloną między stronami transakcji procedurą akceptacji).
Warto zwrócić uwagę, że sprzedawca nie powinien wystawiać ponownie faktur z procesu samofakturowania. Mogłoby to skutkować zastosowaniem przez organy podatkowe art. 108 ust. 1 VATU, z czym wiązałby się obowiązek zapłaty wykazanego na fakturach VAT w trybie właściwym dla „pustych faktur”.
Kary za przestępstwa i wykroczenia skarbowe obowiązujące od 1.1.2025 r.
Od 1.1.2025 r. wzrośnie wynagrodzenie minimalne w 2025 roku. Zatem wzrosną też kary za wykroczenia i przestępstwa skarbowe przewidziane w KKS.
Odpowiedzialny za przestępstwa lub wykroczenia skarbowe
Za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe odpowiada jak sprawca podatnik, ale także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną (art. 9 § 3 KKS). W konsekwencji za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia odnośnie prowadzonej działalności w pierwszej kolejności odpowiada przedsiębiorca, a w określonych okolicznościach również np. księgowa (podmiot prowadzący finanse przedsiębiorcy).
Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2024 roku było dwukrotnie podwyższane i: od 1.1.2024 r. do 30.6.2024 r. wynosiło 4242 zł, a następnie od 1.7.2024 r. do 31.12.2024 r. wynosi 4300 zł.
W 2025 r. kwoty grzywien i kar pieniężnych za wykroczenia i przestępstwa skarbowe, które wyznaczane są w oparciu o aktualne minimalne wynagrodzenie będą znacznie wyższe niż w 2024 r. Minimalne wynagrodzenie na 2025 r. zostało ogłoszone w rozporządzeniu Rady Ministrów z 14.9.2024 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2025 r. (Dz.U. poz. 1362) – i wynosi 4666 zł (czyli będzie wyższe o 366 zł).
Kara grzywny za wykroczenia skarbowe
Kara grzywny za wykroczenie skarbowe jest określana kwotowo. Zgodnie z art. 48 KKS, kara grzywny w przypadku wykroczeń skarbowych, może być wymierzona w granicach od jednej dziesiątej do dwudziestokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia, chyba że kodeks stanowi inaczej.
Wykroczeniem może być czyn zabroniony, jeśli kwota uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej nie przekracza pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia w czasie jego popełnienia. A zatem w okresie od 1.1.2025 r. do 31.12.2025 r. wykroczeniem może być czyn zabroniony, jeśli kwota uszczuplenia nie przekracza 23330 zł (5 x 4666 zł).
Kara grzywny orzeczona za wykroczenie skarbowe w okresie od 1.1.2025 r. do 31.12.2025 r. może być wymierzona od kwoty 466,60 zł (1/10 minimalnego wynagrodzenia) do kwoty 93320 zł (20 x minimalne wynagrodzenie).
Kara grzywny za przestępstwo skarbowe
W przypadku orzeczenia kary grzywny za przestępstwa skarbowe, zgodnie z art. 23 KKS, sąd określa liczbę stawek oraz wysokość jednej stawki dziennej. Jeżeli kodeks karny skarbowy nie stanowi inaczej, najniższa liczba stawek wynosi 10, a najwyższa 720.
Ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe. Niemniej jednak, stawka dzienna nie może być niższa od jednej trzydziestej części minimalnego wynagrodzenia. Zatem stawka dzienna w okresie od 1.1.2025 r. do 31.12.2025 r. nie może być niższa od: 155,53 zł (4666 zł/30). Jednocześnie stawka dzienna nie może przekraczać jej czterystukrotności, czyli w okresie od 1.1.2025 r. do 31.12.2025 r. nie może przekraczać kwoty 62 212 zł (400 x 155,53 zł).
W rezultacie, stawka dzienna w okresie w okresie od 1.1.2025 r. do 31.12.2025 r. mieści się w granicach kwot: od 155,53 zł do 62 212 zł.
Kara grzywny za przestępstwa skarbowe może być natomiast orzeczona w okresie od 1.1.2025 r. do 31.12.2025 r. w granicach kwot: od 1555,30 zł (10 stawek dziennych x 155,53 zł) do 44 792 640 zł (720 stawek x max stawkę dzienną, tj. 62 212 zł).
Tabela. Wysokość kar za wykroczenia i przestępstwa skarbowe
Zwolnienie z obowiązku stosowania kas rejestrujących w pierwszym roku działalności
Podatnik nie przekroczył limitu zwolnienia w 2023 r., choć był on w tym roku proporcjonalnie ograniczony. Natomiast w 2024 r. podatnikowi przysługiwał już pełny limit wynoszący 20 000 zł.
Podatnicy rozpoczynający sprzedaż na rzecz osób fizycznych mogą korzystać ze zwolnienia z obowiązku stosowania kas rejestrujących na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 KasRejR, zgodnie z którym zwalnia się z obowiązku stosowania kas rejestrujących w danym roku podatkowym podatników, u których wartość sprzedaży dokonanej na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym kwoty 20 000 zł (bez VAT).
Należy pamiętać o wyjątkach w liczeniu tego limitu – w przypadku podatników rozpoczynających w poprzednim roku podatkowym dostawę towarów lub świadczenie usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, jeżeli wartość sprzedaży z tego tytułu nie przekroczyła, w proporcji do okresu wykonywania tych czynności w poprzednim roku podatkowym, kwoty 20 000 zł. Natomiast u podatników rozpoczynających po 31.12.2023 r. dostawę towarów lub świadczenie usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, zwolnienie z kas stosuje się, jeżeli przewidywana przez podatnika wartość sprzedaży z tego tytułu nie przekroczy, w proporcji do okresu wykonywania tych czynności w danym roku podatkowym, kwoty 20 000 zł.
Analogiczne przepisy, związane z koniecznością podziału limitu 20 000 zł w przypadku rozpoczęcia działalności w trakcie roku, obowiązywały również w odniesieniu do wcześniejszych lat.
Warto też wiedzieć, kiedy zwolnienie traci moc w związku z przekroczeniem limitu (§ 5 ust. 1 i ust. 2 KasRejR):
1) po upływie 2 miesięcy następujących po miesiącu, w którym wartość sprzedaży podatnika dokonanej na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych przekroczyła kwotę 20 000 zł,
2) po upływie 2 miesięcy następujących po miesiącu, w którym wartość sprzedaży podatnika z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, w proporcji do okresu wykonywania tych czynności, przekroczyła kwotę 20 000 zł.
Należy zwrócić uwagę na to, że w przypadku działalności usługowej obowiązek stosowania kasy rejestrującej dotyczy wpłat gotówkowych.
W odniesieniu do zapłaty przelewem, podatnik może dalej stosować tylko dla tych wpłat zwolnienie, zgodnie z warunkami określonymi w poz. 37 załącznika do KasRejR – czyli „Jeżeli świadczący usługę otrzyma w całości zapłatę za wykonaną czynność za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (odpowiednio na rachunek bankowy podatnika lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem), a z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie czynności dotyczyła”.
Jeśli podatnik rozpoczął działalność w kwietniu 2023 r., to w 2023 r. przysługiwał mu limit dla stosowania kas rejestrujących 13 333 zł netto (20 000 zł x 8/12). Niezależnie więc od tego, czy 9000 zł to była kwota netto, czy brutto, podatnik nie przekroczył w 2023 r. limitu zwolnienia z kas. Zapłata przelewem powinna być zwolniona z obowiązku fiskalizacji.
Natomiast w 2024 r. podatnikowi przysługiwał już pełny limit wynoszący 20 000 zł.
