Odliczysz kawę, ale tylko dla pracowników
Taką interpretację przedstawił Dyrektor KIS w odpowiedzi na pytanie spółki z branży informatycznej. Ta firma jest jednym z liderów rynku, chce zatrudniać najlepszych pracowników, a jedną z dróg do pozyskania najlepszych fachowców, jest zapewnienie odpowiednich udogodnień w miejscu pracy, takich jak: kawa, woda, kanapki, pieczywo, owoce. Produkty były dostępne dla każdego, stanowiły również „wyposażenie” firmowej kuchni. Były również zużywane podczas spotkań służbowych pracowników: narad, konferencji, szkoleń, spotkań z kontrahentami w biurach Spółki. Wspólne spożywanie przez Pracowników artykułów spożywczych miało na celu usprawnienie wymiany wiedzy pomiędzy nimi, co miało pomóc w wydajniejszej pracy. Spółka stała na stanowisku, że mogła odliczyć te wydatki, bo jej zdaniem spełniały one wszystkie warunki, by zostać uznane za koszty uzyskania przychodu.
Fiskus z taką interpretacją zgodził się jedynie częściowo. Dyrektor KIS napisał, że możliwość odliczenia wydatku na zakup kawy czy innych produktów spożywczych zależy od typu umowy, jaka łączy daną osobę z firmą. Uznał, że wydatki na kupno produktów spożywczych z przeznaczeniem dla osób pracujących na umowach cywilnoprawnych nie mogą być traktowane jak koszt uzyskania przychodu, bo takie wydatki nie mają związku z osiąganiem przychodów ani z zachowaniem lub zabezpieczeniem ich źródła. Zapewnienie posiłków takim osobom „nie ma wpływu na wykonanie umowy łączącej spółkę z tymi osobami”, co powoduje, że nie jest spełniona podstawowa przesłanka uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z 15.2.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 865 ze zm.; dalej: PDOPrU).
To radykalna zmiana stanowiska Dyrektora KIS, który jeszcze we wrześniu 2019 r. w interpretacji 0111-KDIB2-3.4010.175.2019.3.AD stwierdził, że także wydatki na kupno żywności dla zleceniobiorców mogą być uznane za koszt uzyskania przychodów.
Dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników, także podmiotów mających tytuł prawny do zabytków
W Dz.U. z 2020 r. pod poz. 875 opublikowano ustawę z 14.5.2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (dalej: DziałOsłSARSCoV2U). Zmiany wprowadzono m.in. do ustawy z 2.3.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.; dalej: KoronawirusU).
Dodano m.in. art. 15ga KoronawirusU, który dotyczy osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, lub osobie fizycznej, której przysługuje tytuł prawny do:
- zabytku o statusie pomnika historii w rozumieniu przepisów ustawy z 23.7.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 282 ze zm.) lub
- zabytku wpisanego na Listę dziedzictwa światowego, o której mowa w art. 11 ust. 2 Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego, przyjętej w Paryżu 16.11.1972 r. przez Konferencję Generalną Organizacji Narodów Zjednoczonych dla Wychowania, Nauki i Kultury na jej siedemnastej sesji (Dz.U. z 1976 r. poz. 190).
Podmiotom tym przysługuje, na ich wniosek, dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników zatrudnionych przez tę osobę lub jednostkę organizacyjną, nieprzerwanie w okresie nie krótszym niż przez 3 miesiące bezpośrednio poprzedzające ogłoszenie stanu zagrożenia epidemicznego, którzy wykonują czynności zawodowe dotyczące zabytku lub infrastruktury z nim związanej.
Dofinansowanie przysługuje wymienionemu podmiotowi, jeżeli:
- na dzień ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego oraz na dzień złożenia wniosku zatrudnia co najmniej 50 pracowników;
- w następstwie ograniczeń związanych z ogłoszeniem stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii spadły dochody podmiotu uzyskiwane w związku z funkcjonowaniem zabytku;
- podmiot nie uzyskał ze środków publicznych dofinansowania do wynagrodzeń w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat.
Wynagrodzenie jest w tym przypadku dofinansowywane ze środków FGŚP w wysokości do 80% wynagrodzenia brutto pracowników, nie więcej niż 100% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz należnych od tych wynagrodzeń składek na ubezpieczenie społeczne, z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy. Wysokość wynagrodzenia brutto ustala się na podstawie średniego wynagrodzenia z okresu 3 miesięcy poprzedzających ogłoszenie stanu zagrożenia epidemicznego:
- liczonego jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy – w przypadku pracowników pozostających w stosunku pracy;
- wynikającego z zawartych umów – w przypadku pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę nakładczą, umowy o dzieło, umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia.
Dofinansowanie nie przysługuje jednak do wynagrodzeń pracowników, których wynagrodzenie uzyskane w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym złożono wniosek, było wyższe niż 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z FUS, obowiązującego na dzień złożenia wniosku.
Dofinansowanie przyznaje się jednokrotnie na okres od dnia złożenia wniosku do dnia ustania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie dłużej jednak niż na 3 miesiące.
Wniosek o przyznanie dofinansowania powinien zawierać:
- wskazanie zabytku i tytułu prawnego składającego wniosek do tego zabytku;
- oświadczenie o liczbie zatrudnionych pracowników wraz ze wskazaniem formy prawnej i okresu zatrudnienia, a także nazwy zajmowanego stanowiska oraz zakresu obowiązków;
- wykaz pracowników objętych wnioskiem o dofinansowanie wraz ze wskazaniem formy prawnej i okresu zatrudnienia, nazwy zajmowanego stanowiska, zakresu obowiązków, wysokości wynagrodzenia poszczególnych pracowników za poszczególne okresy miesięczne i należnych od tego wynagrodzenia składek na ubezpieczenie społeczne, a także wnioskowaną wysokość dofinansowania w odniesieniu do poszczególnych pracowników;
- oświadczenie o spadku dochodów składającego wniosek uzyskiwanych w związku z funkcjonowaniem zabytku w następstwie ograniczeń związanych z ogłoszeniem stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii i wskazanie okoliczności mających wpływ na spadek dochodów;
- numer rachunku bankowego podmiotu wnioskującego o dofinansowanie.
Zadania organów administracji wykonują w tym przypadku dyrektorzy wojewódzkich urzędów pracy. Wypłata dofinansowania następuje w okresach miesięcznych, a odmowa przyznania dofinansowania następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Nowe zasady zwolnienia ze składek ZUS
Ulga na start a zwolnienie z ZUS w ramach tarczy
Pierwszą zmianą, jaką wprowadza tzw. tarcza 3.0 , jest objęcie zwolnieniem ze składek ZUS również osób korzystających z tzw. ulgi na start.
Dotychczasowa treść przepisów tarczy antykryzysowej powodowała, że osoby korzystające z 6-miesięcznego zwolnienia w ramach ulgi na start, nie zostały objęte zwolnieniem w ramach pomocy antykryzysowej. Osoby takie zobowiązane były zatem do kontynuowania opłacania pełnej składki zdrowotnej.
Najnowsza nowelizacja tarczy antykryzysowej zmienia ten stan rzeczy. Nowe przepisy zwalniają z opłacania składki zdrowotnej również osoby korzystające z ulgi na start.
Limit przychodowy i limit dochodowy
Przypomnijmy, że obowiązujące od początku kwietnia przepisy, w odniesieniu do osób samozatrudnionych uzależniały uzyskanie zwolnienia ze składek ZUS od spełnienia kryterium przychodowego. Zgodnie z tym kryterium, przedsiębiorca niezatrudniający żadnych pracowników, mógł skorzystać ze zwolnienia z ZUS jedynie wówczas, gdy jego przychody, osiągnięte w pierwszym miesiącu objętym wnioskiem, nie przekroczyły kwoty 15 681 zł.
Celem najnowszej nowelizacji tarczy antykryzysowej (tarczy 3.0) było poszerzenie kręgu przedsiębiorców uprawnionych do zwolnienia składkowego. Zgodnie z nowymi przepisami, zwolnieniem z ZUS zostali zatem objęci również Ci samozatrudnieni, których przychody przekraczają kwotę 15 681 zł. W przypadku takich osób, spełniony musi zostać jednak również dodatkowy warunek. Zwolnienie z ZUS przysługiwać będzie bowiem tylko wtedy, gdy miesięczny dochód przedsiębiorcy nie przekracza 7000 zł.
Pierwotna wersja przepisów zakładała jednak, że limit dochodowy w wysokości 7000 zł nie będzie się odnosił – jak ma to miejsce w przypadku limitu przychodowego – do pierwszego miesiąca objętego wnioskiem, lecz zawsze do dochodu uzyskanego w miesiącu lutym 2020 roku.
Poprawki wprowadzone do ustawy zmieniły treść tego przepisu. Zgodnie z uchwaloną wersją ustawy, na potrzeby limitu dochodowego ostatecznie uwzględniany będzie dochód uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek. Będzie to więc ten sam miesiąc, dla którego liczymy limit przychodowy.
Zgodnie zatem z nowymi przepisami, przedsiębiorca uzyska prawo do zwolnienia ze składek ZUS w przypadku, gdy:
- jego przychód w pierwszym miesiącu, za który składany jest wniosek, nie przekroczył kwoty 15 681 zł, albo gdy
- jego przychód w pierwszym miesiącu, za który składany jest wniosek, przekroczył kwotę 15 681 zł, a jego dochód w pierwszym miesiącu, za który składany jest wniosek nie przekroczył kwoty 7000 zł.
Co istotne, osoby które uzyskają prawo do zwolnienia na podstawie nowych przepisów, zostaną zwolnione ze składek ZUS jedynie za dwa miesiące, tj. za kwiecień i maj 2020 roku. Osoby takie nie będą mogły zatem wnioskować o zwolnienie składkowe za miesiąc marzec.
Osoby, które spełniają warunki do uzyskania zwolnienia na nowych zasadach, powinny złożyć nowy wniosek RDZ o zwolnienie ze składek ZUS.
Źródło:
www.zus.pl
Wzrasta liczba zablokowanych kont
W danych przedstawionych przez resort finansów widać tendencję wzrostową. W pierwszych trzech miesiącach 2020 r. z takiej formy zabezpieczenia interesów Skarbu Państwa organy kontroli skorzystały 160 razy u 32 podmiotów, na łączną kwotę 17 800 000 zł. Ważna jest też druga wartość, bo skarbówka szacuje potencjalną wartość uszczupleń wynikających z działalności tych podmiotów na ponad 131 000 000 zł. Widać tym samym tendencję wzrostową, bo w całym 2019 r. zablokowanych zostało 537 rachunków, należących do 113 podmiotów, na łączną kwotę 67 000 000 zł (szacowane uszczuplenia wyniosły 585 000 000 zł).
Możliwość takich działań dają skarbówce przepisy obowiązujące od 30.4.2018 r. Te rozwiązania pozwalają zablokować rachunek na 72 godziny, a ewentualnie przedłużyć ten środek zapobiegawczy nawet do trzech miesięcy. Urzędnikom pracę ułatwia algorytm.
Wiceminister Piotr Dziedzic, odpowiadając na interpelację 03853 stwierdził, że doświadczenia organów skarbowych wskazują, że podmioty dokonujące wyłudzeń dysponują z reguły niewielkim majątkiem trwałym i po zakończeniu postępowań nie ma z czego wyegzekwować należności skarbowych.
Resort Finansów podkreślił także, że uprawnienia KAS dotyczące ustanowienia blokady rachunku podlegają kontroli sądowej. Ministerstwo nie obawia się także „emigracji” środków pieniężnych na zagraniczne konta bankowe w obawie przed ich zablokowaniem.
Kara za nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT
Stan faktyczny
W trakcie kontroli funkcjonariusze celni stwierdzili, że w zgłoszeniach SENT jako środek transportu oleju napędowego zgłoszono cysternę oraz przyczepę, podczas gdy przewóz był realizowany bez przyczepy. Nie stwierdzono natomiast rozbieżności co do ilości i rodzaju zgłoszonego towaru. Po dokonaniu aktualizacji zgłoszeń zezwolono kierowcy na kontynuację jazdy. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w W. nałożył na „P.” sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 50 tys. zł. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżona decyzję stwierdzając, że błędne wpisanie numeru środka transportu, którym przewożony był towar, jest uchybieniem istotnym z punktu widzenia realizacji monitorowania przewozu towarów wrażliwych, jakim jest olej napędowy. Przepisy SystMonitDrogU nie przewidują możliwości odstąpienia od nałożenia kary z powodu braku winy podmiotu przy wpisaniu w zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym, a aktualizacja zgłoszenia w trakcie kontroli nie ma wpływu na wynik sprawy.
Z uzasadnień WSA i NSA
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje organów obu instancji i umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. Zdaniem Sądu, organy nie wykazały, że istnieje interes publiczny w tym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie i transportującego legalny towar dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on uchybień formalnych, jeżeli uchybienia te nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa w postaci możliwości szczuplenia dochodów budżetowych i zostały usunięte w toku kontroli. W uzasadnieniu wyroku wskazano też, że organy stosujące przepisy SystMonitDrogU mają obowiązek wykazania nie tylko uchybień podmiotów, do których przepisy te mają zastosowanie, ale także wykazania z urzędu, że nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazano, z uwagi na to, że wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty, istnieje konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Celem SystMonitDrogU jest ochrona legalnego handlu towarami wrażliwymi, ułatwienie walki z „szarą strefą” oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, tym kontekście użyte przez ustawodawcę w art. 24 ust. 1 pkt 2 SystMonitDrogU sformułowanie „zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym” należy rozumieć jako podanie przez przewoźnika danych innych niż dotyczące samego towaru które nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy na moment rozpoczęcia przewozu towaru i moment kontroli przewozu towarów. Przyjęcie wykładni zastosowanej przez Sąd I instancji oznaczałoby, że każdy podmiot naruszający obowiązki określone w SystMonitDrogU, mógłby uwolnić się od odpowiedzialności administracyjnej poprzez skorygowanie zgłoszenia w toku kontroli. W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że nałożenie kary nie jest uzależnione od uprawdopodobnienia uszczuplenia dochodów podatkowych budżetu państwa. Przepisy SystMonitDrogU pełnią bowiem funkcję prewencyjną – poprzez groźbę wysokiej kary za naruszenia norm ma odstraszać od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu towarów wrażliwych.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, że SystMonitDrogU nie różnicuje odpowiedzialności w zależności od przyczyn niedopełnienia obowiązków z niej wynikających, elementem konstrukcji odpowiedzialności za naruszenie przepisów SystMonitDrogU jest obligatoryjne nakładanie kary, w jednoznacznie określonej kwocie, za naruszenia o charakterze formalnym.
Projekt rozporządzenia Ministra Rozwoju w sprawie baz danych dotyczących zobrazowań lotniczych i satelitarnych oraz ortofotomapy i numerycznego modelu terenu
Rozporządzenie określa: zakres informacji gromadzonych w bazach danych dotyczących zobrazowań lotniczych i satelitarnych oraz ortofotomapy i numerycznego modelu terenu; organizację baz danych, o których mowa; tryb i standardy techniczne tworzenia, aktualizacji i udostępniania baz danych.
W bazie danych dotyczącej zobrazowań lotniczych i satelitarnych gromadzone maja być fotogrametryczne zdjęcia lotnicze stanowiące zarejestrowany i utrwalony obraz powierzchni Ziemi, wykonany z pułapu lotniczego w sposób umożliwiający odtworzenie wzajemnych związków przestrzennych oraz kształtów i wymiarów obiektów terenowych; zobrazowania satelitarne stanowiące zarejestrowany i utrwalony obraz powierzchni Ziemi, wykonany z pułapu satelitarnego w sposób umożliwiający odtworzenie wzajemnych związków przestrzennych oraz kształtów i wymiarów obiektów terenowych materiały wykorzystywane do opracowania fotogrametrycznych zdjęć lotniczych albo zobrazowań satelitarnych.
W bazie danych dotyczącej ortofotomapy gromadzi się: ortofotomapy stanowiące rastrowy obraz powierzchni Ziemi, powstały w wyniku ortorektyfikacji fotogrametrycznego zdjęcia lotniczego lub zobrazowania satelitarnego; materiały wykorzystywane do opracowania ortofotomap.
Bazy danych objęte rozporządzeniem podlegają aktualizacji.
Projekt jest na etapie opiniowania.
Termin raportu o stanie jednostki samorządu terytorialnego przedłużony o 60 dni
W Dz.U. z 2020 r. pod poz. 875 opublikowano ustawę z 14.5.2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (dalej: DziałOsłSARSCoV2U).
W art. 46 DziałOsłSARSCoV2U zmiany wprowadzono do ustawy z 2.3.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.; dalej: KoronawirusU).
Przepis art. 15zzzzzz KoronawirusU dotyczy terminu przedstawienia raportu o stanie jednostki samorządu terytorialnego określonego w:
- art. 28aa ust. 1 ustawy z 8.3.1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 713), zgodnie z którym wójt (burmistrz, prezydent miasta) co roku do 31 maja przedstawia radzie gminy raport o stanie gminy;
- art. 30a ust. 1 ustawy z 5.6.1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 511 ze zm.), zgodnie z którym zarząd powiatu co roku do 31 maja przedstawia radzie powiatu raport o stanie powiatu;
- i art. 34a ust. 1 ustawy z 5.6.1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 512 ze zm.), zgodnie z którym zarząd województwa co roku do 31 maja przedstawia sejmikowi województwa raport o stanie województwa.
Koronawirus: Bezzwrotna pożyczka i świadczenie postojowe. Zmiany weszły w życie.
Od 16.5.2020 r. obowiązują nowe zasady udzielania pomocy finansowej polskim przedsiębiorcom.
Przypomnijmy, że jest to już trzecia wersja tarczy antykryzysowej. Nowe przepisy wprowadzają zmiany, które umożliwią większej liczbie przedsiębiorców skorzystanie m.in. ze świadczenia postojowego oraz bezzwrotnych pożyczek udzielanych z środków Funduszu Pracy.
Świadczenie postojowe na nowych zasadach
Przypomnijmy, że już druga wersja tarczy antykryzysowej wprowadziła istotne zmiany w zasadach przyznawania zasiłku postojowego. Poprzednia nowelizacja zniosła bowiem limit przychodów uprawniający do wnioskowania o świadczenie postojowe.
Przepisy, w brzmieniu obowiązującym od 18 kwietnia, umożliwiły przedsiębiorcom pobieranie świadczenia, bez względu na wysokość osiąganych przychodów. Należało wówczas spełnić jedynie dwa pozostałe warunki:
- spadek przychodów o przynajmniej 15% oraz
- działalność gospodarcza prowadzona przed dniem 1 lutego 2020 r.
Najnowsza nowelizacja tarczy w praktyce znosi i ten ostatni warunek. Zgodnie bowiem z nowymi przepisami, data „1 lutego 2020 roku” zostaje zastąpiona datą „1 kwietnia 2020 roku”. W praktyce oznacza to więc, że świadczenie postojowe w wysokości 2080 zł miesięcznie będą mogły uzyskać również te osoby, które działalność gospodarczą założyły pod koniec marca, a więc już po ogłoszeniu stanu epidemii.
Bezzwrotna pożyczka też ze zmianami
Rozszerzenie kręgu uprawnionych przedsiębiorców nastąpiło również w przypadku bezzwrotnej pożyczki w wysokości 5000 zł.
Przypomnijmy, że w przypadku tej formy pomocy, wymagany okres prowadzenia działalności gospodarczej był jedynym warunkiem, jaki musiał spełnić wnioskujący o pożyczkę mikroprzedsiębiorca. I również w tym przypadku zasady przyznawania ulegną liberalizacji.
Dotychczasowa data graniczna, tj. „1 marca 2020 roku”, w nowych przepisach została zastąpiona datą „1 kwietnia 2020 roku”. Podobnie zatem jak w przypadku świadczenia postojowego, także bezzwrotne pożyczki udzielane będą również tym osobom, które prowadzenie działalności gospodarczej rozpoczęły już w czasie epidemii.
Źródło:
www.zus.pl
0114-KDIP2-2.4010.64.2020.1.AM – Interpretacja indywidualna z dnia 19-05-2020
W zakresie uznania kwot, jakimi Wnioskodawca jest obciążany z tytułu sortowania, naprawy bądź złomowania wadliwych produktów za koszty uzyskania przychodów
Nieodpłatna pomoc prawna także dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą – i inne zmiany w zakresie nieodpłatnej pomocy prawnej w tarczy 3.0
W Dz.U. z 2020 r. pod poz. 875 opublikowano ustawę z 14.5.2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (dalej: DziałOsłSARSCoV2U).
Zgodnie z art. 29 DziałOsłSARSCoV2U zmiany wprowadzono do ustawy z 5.8.2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 294 ze zm.; dalej: NieodpłPomPrU).
Przede wszystkim uchylono ust. 2 w art. 3 NieodpłPomPrU, który stanowił, że nieodpłatna pomoc prawna nie obejmuje spraw związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z wyjątkiem przygotowania do rozpoczęcia tej działalności.
W konsekwencji zmianie musiały ulec inne przepisy NieodpłPomPrU. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 4 ust. 1 i 2 NieodpłPomPrU (dodano wytłuszczone fragmenty):
- nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie przysługują osobie uprawnionej, która nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej, w tym osobie fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającą innych osób w ciągu ostatniego roku;
- osoba uprawniona, przed uzyskaniem nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, składa pisemne oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej, przy czym osoba korzystająca z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej dodatkowo składa oświadczenie o niezatrudnianiu innych osób w ciągu ostatniego roku; oświadczenie składa się osobie udzielającej nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczącej nieodpłatne poradnictwo obywatelskie.
Zmieniono także art. 7 ust. 1 NieodpłPomPrU, który wyznacza obowiązek dokumentowania każdego przypadku udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w karcie pomocy, w której nie podaje się danych osobowych osoby uprawnionej, które mogą bezsprzecznie identyfikować osobę.
Adwokat lub radca prawny do dziesiątego dnia następnego miesiąca kalendarzowego:
- dokumentuje w systemie teleinformatycznym kartę pomocy, z wyjątkiem części obejmującej opinię osoby uprawnionej o udzielonej pomocy;
- przekazuje wspomniane wyżej oświadczenie w sposób uniemożliwiający powiązanie go z kartą pomocy, w szczególności po usunięciu oznaczenia dnia złożenia oświadczenia.
Ponadto dodano art. 7a NieodpłPomPrU, zgodnie z którym minister sprawiedliwości prowadzi centralny system teleinformatyczny do obsługi nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej. W tym systemie przetwarzane są dane osób:
- zgłaszających się na wizytę;
- udzielających nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczących nieodpłatne poradnictwo obywatelskie;
- reprezentujących organizacje pozarządowe, okręgowe rady adwokackie lub rady okręgowe izb radców prawnych, pracowników urzędów starostw powiatowych i urzędów wojewódzkich, doradców wykonujących recenzje, o których mowa w art. 11d ust. 11 NieodpłPomPrU (w ramach ocen dokonywanych przez wojewodę);
- które ukończyły szkolenie oraz kurs doszkalający i otrzymały stosowne zaświadczenia.
W art. 8 ust. 4 NieodpłPomPrU dodano zapis, że prowadząc rejestrację zgłoszeń udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, należy dążyć do równomiernej rejestracji zgłoszeń osób uprawnionych odpowiednio do dyżurów w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej lub w punktach nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w danym powiecie. Ponadto, osobom ze znaczną niepełnosprawnością ruchową, które nie mogą stawić się w punkcie osobiście, oraz osobom doświadczającym trudności w komunikowaniu się, o których mowa w ustawie z 19.8.2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1824), można udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczyć nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, także poza punktem albo za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość (art. 8 ust. 8 NieodpłPomPrU). Usunięto wyłączenie, zgodnie z którym osoby te nie mogły uzyskać nieodpłatnej mediacji.
Zmieniono także art. 12 NieodpłPomPrU, który określa zakres obowiązków informacyjnych starosty w zakresie nieodpłatnej pomocy prawnej i świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. I tak:
- starosta przekazuje co kwartał, za pośrednictwem właściwego wojewody, Ministrowi Sprawiedliwości, zbiorczą informację o wykonaniu zadań polegających na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej, świadczeniu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej na obszarze powiatu w terminie do końca miesiąca następującego po zakończeniu kwartału; dodano zapis, że dopuszcza się przekazanie informacji pochodzących z 3% kart pomocy w informacji zbiorczej za kolejny kwartał;
- dodano przepis, zgodnie z którym starosta może upoważnić wicestarostę, poszczególnych członków zarządu powiatu lub pracowników starostwa do przekazania w jego imieniu zbiorczej informacji;
- zgodnie z nowym przepisem, potwierdzenie przez starostę (upoważnionego wicestarostę) za pośrednictwem systemu teleinformatycznego gotowości sporządzonej zbiorczej informacji jest równoznaczne z oświadczeniem starosty o kompletności i prawidłowości danych zawartych w zbiorczej informacji z udzielonej nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim na terenie powiatu;
- wnioski z analizy informacji za dany rok, dotyczące problemów zgłaszanych w toku udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, wskazujące w szczególności na bieżące lub prognozowane potrzeby w zakresie nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, zamieszcza się na stronie internetowej urzędu obsługującego Ministra Sprawiedliwości, w terminie do 30 czerwca roku następnego.
