Posiadanie spółki zależnej w UE nie oznacza automatycznie istnienia stałego miejsca prowadzenia działalności – wyrok TSUE w sprawie C-457/18

Problem rozumienia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w VAT ciągle buzi wątpliwości. Problem interpretacyjny w tym zakresie miał również WSA we Wrocławiu, który zwrócił się do TSUE z następującymi pytaniami: 1. Czy z samego faktu posiadania przez spółkę mającą siedzibę poza terytorium UE (Korea Płd.) spółki zależnej na terytorium Polski można wywieść istnienie stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce w rozumieniu art. 44 dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L Nr 347, str. 1; dalej: VATDyr) i art. 11 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z 15.3.2011 r. ustanawiające środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (wersja przekształcona) (Dz.Urz. UE L Nr 77, str. 1)? 2. Czy w wypadku odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze podmiot trzeci zobowiązany jest do analizy stosunków umownych pomiędzy spółką z siedzibą poza terytorium UE a spółką zależną w celu ustalenia, czy istnieje stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce przez tę pierwszą spółkę?

Rozstrzygając sprawę Trybunał wskazał, że sam fakt istnienia spółki zależnej nie tworzy stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Nie można jednak wykluczyć, że spółka zależna, którą posiada do celów prowadzenia takiej działalności spółka dominująca z siedzibą w Korei Płd. może stanowić stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej tej spółki dominującej w państwie UE w rozumieniu art. 44 dyrektywy 2006/112/WE w świetle art. 11 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego nr 282/2011.

Ze stanowiska TSUE wynika, że sam fakt posiadania spółki zależnej nie oznacza posiadania stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, co nie przesądza, że spółka zależna nie może tworzyć takiego stałego miejsca prowadzenia działalności. Zatem spółka zależna może stanowić stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej swej spółki dominującej, jednak w oparciu o kwalifikacje przesłanek materialnych ustanowionych rozporządzeniem wykonawczym nr 282/2011, w szczególności w jego art. 11, które należy oceniać w kontekście rzeczywistości gospodarczej i handlowej.

Odnośnie drugiej kwestii, Trybunał stwierdził że z art. 22 rozporządzenia wykonawczego nie wynika, aby usługodawca był zobowiązany do badania stosunków umownych między spółką z siedzibą w państwie trzecim a jej spółką zależną z siedzibą w państwie UE w celu ustalenia czy pierwsza z nich posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w tym państwie UE.

Podsumowując, należy zauważyć, że omawiany wyrok TSUE nie podaje jasnych wskazówek ani kryteriów istotnych do oceny istnienia w Polsce stałego miejsca prowadzenia działalności. W tym zakresie istotne wskazówki zamieszczono w opinii Rzecznika Generalnego do analizowanej sprawy, jednak TSUE nie wyszczególnił ich w wyroku. Niestety pozostają w tym zakresie nadal wątpliwości, co rozczarowało wielu podatników liczących na rozstrzygnięcie sporu z organami podatkowymi w zakresie definiowania miejsca świadczenia. Pozostaje mieć nadzieję, że w sprawach, które czekają na rozstrzygnięcie w Trybunale, jednak pojawią się wskazówki jak kwalifikować miejsce świadczenia.

Istotną kwestią, pozytywną dla podatników, jest to, że Trybunał stwierdził, iż polscy usługodawcy w celu badania swoich zagranicznych kontrahentów pod kątem czy prowadzą oni w Polsce stałą działalność powinni kierować się weryfikacją przewidzianą w przepisach unijnych. Zatem nie można zobowiązać usługodawcy do badania stosunków umownych między spółką dominującą a spółką zależną, w sytuacji gdy informacje na ten temat są mu, co do zasady, niedostępne.

7 rozwiązań w sferze zatrudnienia z tarczy antykryzysowej 3.0

Od 16 maja 2020 r. kwoty wolne od potrąceń z wynagrodzenia za pracę mogą być wyższe o 25% na każdego nieosiągającego dochodu członka rodziny, którego pracownik ma na utrzymaniu. Od tego dnia zmiana warunków zatrudnienia cudzoziemca nie wymaga zmiany dokumentu legalizującego jego pracę w Polsce.

Tarcza antykryzysowa 3.0 to nieoficjalna nazwa ustawy z 14.5.2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875). Zmienia ona m.in. tzw. specustawę, czyli ustawę z 2.3.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Modyfikuje również wiele innych ustaw. Większość regulacji tarczy 3.0 weszła w życie 16 maja 2020 r.

7 rozwiązań dotyczących zatrudnienia w tarczy antykryzysowej 3.0

L.p.

Rodzaj rozwiązania

Sposób realizacji

Wykonywanie pracy przez pracowników i osoby świadczące pracę w jednostkach pomocy społecznej podczas odbywania w nich kwarantanny

(art. 4e specustawy dodany art. 46 pkt 3 tarczy antykryzysowej 3.0)

– Dotyczy pracowników i osób świadczących pracę w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej świadczących usługi całodobowo, noclegowniach oraz innych placówkach zapewniających całodobową opiekę osobom starszym, niepełnosprawnym lub przewlekle chorym w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej – podczas odbywania w nich obowiązkowej kwarantanny

– Praca może być świadczona w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego/epidemii, w sytuacjach szczególnych związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, w celu zapewnienia niezbędnej pomocy osobom przebywającym w wymienionych jednostkach

– Wykonywanie pracy określonej w umowie o pracę podczas obowiązkowej kwarantanny jest dopuszczalne za zgodą takich zatrudnionych

– Za pracę będzie przysługuje pełne wynagrodzenie zamiast wynagrodzenia chorobowego lub świadczeń chorobowych

Wykluczenie państwowych osób prawnych z grupy uprawnionych do ubiegania się o wsparcie z FGŚP

(art. 15g ust. 1 specustawy zmieniany art. 46 pkt 10 tarczy antykryzysowej 3.0)

Państwowe osoby prawne w rozumieniu przepisów o finansach publicznych zostały wyłączone z grona uprawnionych do ubiegania o dofinansowanie ze środków FGSP na ochronę miejsc, do którego zostały włączone na podstawie tarczy antykryzysowej 2.0 18.4.2020 r. z mocą od 1.4.2020 r.

Dofinansowanie ze środków FGŚP do wynagrodzeń osób zatrudnionych przez podmioty mające tytuł prawny do zabytku

(art. 15ga specustawy dodany art. 46 pkt 11 tarczy antykryzysowej 3.0)

– Podmiotem uprawnionym do dofinansowania jest osoba prawna, jednostka organizacyjna ze zdolnością prawną, lecz bez osobowości prawnej, a także osoba fizyczna – którym przysługuje tytuł prawny do zabytku o statusie pomnika historii lub zabytku wpisanego na Listę̨ dziedzictwa światowego

– Wniosek o dofinansowanie może złożyć podmiot, który łącznie spełnia trzy warunki:

1) zatrudniał minimum 50 pracowników na dzień ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego oraz na dzień złożenia wniosku,

2) zanotował spadek dochodów z zabytku w następstwie ograniczeń związanych z ogłoszeniem stanu zagrożenia epidemicznego/epidemii o minimum 25%, obliczony jako stosunek dochodów uzyskiwanych z zabytku z dowolnie wskazanego miesiąca kalendarzowego po 1.1.2020 r. do dnia poprzedzającego dzień złożenia wniosku w porównaniu do dochodów z miesiąca poprzedniego; za miesiąc uważa się̨ także 30 kolejno po sobie następujących dni kalendarzowych – w przypadku gdy okres porównawczy rozpoczyna się̨ w dniu innym niż pierwszy dzień́ danego miesiąca kalendarzowego.

3) nie uzyskał ze środków publicznych dofinansowania do wynagrodzeń w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat

– Dofinansowanie przysługuje do wynagrodzenia pracowników oraz osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę nakładczą, umowy o dzieło, umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, zatrudnionych przez niego nieprzerwanie przez minimum 3 miesiące bezpośrednio poprzedzające ogłoszenie stanu zagrożenia epidemicznego, którzy wykonują̨ czynności zawodowe dotyczące zabytku lub infrastruktury z nim związanej

– Maksymalna wartość dofinansowania to 80% wynagrodzenia brutto pracowników, lecz nie więcej niż̇ 100% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz należnych od tych wynagrodzeń́ składek na ubezpieczenie społeczne, z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy

– Dofinansowanie nie przysługuje do wynagrodzeń pracowników, których wynagrodzenie uzyskane w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek, było wyższe niż̇ 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału

– Maksymalny okres dofinansowania wynosi 3 miesiące

– W stosunku do jednego zabytku o dofinansowanie może wystąpić tylko jeden podmiot

Podstawy zatrudniania cudzoziemców

(art. 15z⁵i art. 15z⁷specustawy dodane art. 46 pkt 13 tarczy antykryzysowej 3.0)

– Cudzoziemiec może wykonywać pracę na zmienionych warunkach bez konieczności zmiany zezwolenia: na pobyt czasowy i pracę, na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, na pracę albo pracę sezonową, a także bez obowiązku uzyskania nowego zezwolenia lub wpisania nowego oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń

– Zmienione warunki muszą być skutkiem polecenia pracy zdalnej (art. 3 specustawy), obniżenia wymiaru czasu pracy (art. 15g ust. 8 specustawy) lub zastosowania elastycznych form czasu pracy, w tym zastosowania równoważnego systemu czasu pracy (art. 15x ust. 1 i art. 15zf ust. 1 specustawy)

– Powyższe zasady mają też zastosowanie do zezwoleń na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa oraz w celu mobilności długoterminowej i krótkoterminowej

– Zezwolenie na pracę nie jest wymagane w czasie stanu zagrożenia epidemicznego/epidemii ogłoszonych w związku z COVID-19 oraz do upływu 30. dnia następującego po odwołaniu ostatniego z tych stanów, jeśli cudzoziemiec świadczy pracę sezonową oraz posiada – ważne po 13 marca 2020 r. – zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy

Dofinansowanie od starosty dla pracodawców zatrudniających niepełnosprawnych

(art. 15zze1 specustawy dodany art. 46 pkt 17 tarczy antykryzysowej 3.0)

– Dotyczy pracodawców mających status mikro-, małych i średnich przedsiębiorców, otrzymujących dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

– Dofinansowanie na podstawie umowy zawartej ze starostą przysługuje w części niepokrywającej z dotychczasowym dofinansowaniem

– Wyłączenie zasady braku dofinansowania w części, w której te same koszty zostały albo zostaną sfinansowane z innych środków publicznych

Brak postępowań kwalifikacyjnych dla pracowników służby cywilnej ubiegających się o mianowanie

(art. 48 tarczy antykryzysowej 3.0)

– Postępowania kwalifikacyjne nie będą przeprowadzane w całym 2020 r.

– Zgłoszenie do postępowania kwalifikacyjnego dla pracowników służby cywilnej ubiegających się o mianowanie w 2020 r. oraz opłatę wniesioną za udział w tym postępowaniu Krajowa Szkoła Administracji Publicznej im. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego zwróci pracownikowi służby cywilnej

Podwyższenie kwot wolnych od potrąceń

(art. 52 tarczy antykryzysowej 3.0)

– Kwoty wolne od potrąceń z wynagrodzenia za pracę (art. 871 § 1 KP) mają być wyższe o 25% na każdego nieosiągającego dochodu członka rodziny, którego pracownik ten ma na utrzymaniu, jeżeli z powodu podjętych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działań służących zapobieganiu zarażeniem wirusem SARS-CoV-2, pracownikowi zostało obniżone wynagrodzenie lub członek rodziny pracownika utracił źródło dochodu

– Członek rodziny to: małżonek albo rodzic wspólnego dziecka oraz dziecko w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, albo zasiłek dla opiekuna

– Dziecko to dziecko własne pracownika, współmałżonka, a także rodzica wspólnego dziecka; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko

Autorka: Jadwiga Sztabińska
2020-05-18

Swoiste „wznowienie” postępowania w sprawach emerytalnych

Opis stanu faktycznego

Ubezpieczona W.P. 20.8.2008 r. złożyła wniosek o przyznanie emerytury. Następnie 24.1.2014 r. złożyła wniosek o przyznanie nowej emerytury. Nabyła ją na podstawie decyzji z 31.1.2014 r. Podstawa obliczenia tego świadczenia została pomniejszona o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur, w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne. 29.3.2019 r. ubezpieczona zwróciła się do organu rentowego ze skargą o wznowienie postępowania i przeliczenie nowej emerytury, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Organ rentowy wznowił postępowanie, a decyzją z 23.4.2019 r. odmówił W.P. uchylenia decyzji z 31.1.2014 r. oraz stwierdził, iż została ona wydana z naruszeniem prawa. Powołując się na art. 146 § 1 KPA wskazał, że uchylenie decyzji nie może nastąpić, ponieważ od dnia doręczenia decyzji z 2014 r. upłynęło 5 lat. W odwołaniu od tego orzeczenia wnioskodawczyni powołała się na wyrok TK z 6.3.2019 r. (P 20/16, Legalis) uznający art. 25 ust. 1b EmRentyFUSU za niezgodny z art. 2 Konst. Do dnia wydania tego wyroku była przekonana, że wysokość jej emerytury została ustalona w prawidłowy sposób.

Stanowisko SO

Sąd Okręgowy wskazał, że w postępowaniu w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe stosuje się przepisy KPA, chyba że ustawa stanowi inaczej. Za przepis o charakterze szczególnym uznaje się art. 114 EmRentyFUSU dotyczący ponownego rozpoznania prawa do świadczenia lub jego wysokości. Wśród wymienionych w nim podstaw ponownego ustalenia wysokości emerytury nie ma orzeczenia TK uznającego ustawę lub jej część za niezgodną z Konstytucją RP. Wskazał, że art. 190 ust. 4 Konst, przyznając jednostce prawo do rozstrzygnięcia sprawy, w następstwie utraty mocy przez zdyskwalifikowaną normę prawną, nie deklaruje utraty skuteczności prawnej ex lege niekonstytucyjnego aktu. W zgodzie z zasadą pewności prawa i zasadą ochrony zaufania nakazuje wznowienie prawomocnie zakończonych postępowań. Zdaniem SO, prawo do wznowienia postępowania nie ma charakteru absolutnego. Niemożność wniesienia skargi o wznowienie postępowania w ustawowym terminie ze względu na to, że orzeczenie TK, będące podstawą wznowienia, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie, weszło w życie po upływie tego terminu nie stanowi pozbawienia możności działania, które uzasadniałoby dopuszczenie skargi o wznowienie po upływie pięcioletniego terminu. Termin pięcioletni jest przy tym terminem prekluzyjnym. Jego upływ czyni wniosek niezasadnym.

Stanowisko SA

Sąd Apelacyjny w Białymstoku po rozpoznaniu sprawy z odwołania W. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o uchylenie decyzji i przeliczenie świadczenia na skutek apelacji W.P. zmienił zaskarżony wyrok o tyle, że zobowiązał ZUS do wydania w terminie 60 dni decyzji w sprawie z wniosku W.P. z dnia 29.3.2019 r. o przeliczenie świadczenia w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 6.3.2019 r. (P 20/16) w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 EmRentyFUSU, a w pozostałym zakresie apelację oddalił; nie stwierdził rażącego naruszenia prawa przez organ rentowy. Tym samym uznał apelację za częściowo zasadną.

Sąd Apelacyjny wskazał, że spór toczy się wokół kwestii wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku, w którym orzeczono, że art. 25 ust. 1b EmRentyFUSU w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w (…) r. kobiet, które przed 1.1.2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46, jest niezgodny z art. 2 Konst. Orzeczenie to wywołało skutek w postaci niemożności stosowania tego przepisu przez sądy oraz inne organy także w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia wyroku TK. Nie oznacza to jednak automatycznego pozbawienia mocy obowiązującej decyzji wydanych z uwzględnieniem uchylonego przepisu. Skutkiem jest więc prawo wznowienia postępowania z mocy art. 190 ust. 4 Konst dla wszystkich kobiet objętych zakresem orzeczenia TK. Przepis ten otwiera drogę do sanacji konstytucyjności sytuacji prawnych, w których zastosowanie art. 25 ust. 1b EmRentyFUSU wywołało konsekwencje zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. Z powszechnego charakteru jego wyroków i utraty mocy obowiązującej zaskarżonego przepisu wynika, że możliwość rozstrzygnięcia sprawy z pominięciem derogowanego przepisu odnosi się zasadniczo do wszystkich spraw, w których niekonstytucyjny przepis był podstawą orzeczenia o prawach osób uprawnionych. Odnosząc do kwestii „wznowienia”, SA przypomniał, że specyfika spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych wyraża się między innym tym, że związanie sądu i organu rentowego ostateczną decyzją administracyjną nie ma charakteru bezwzględnego. Istnieje możliwość dokonania ponownych ustaleń warunkujących prawo lub wysokość przyznanego wcześniej świadczenia na mocy art. 114 ust. 1 EmRentyFUSU, który na gruncie ubezpieczeń społecznych daje podstawy do ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości, jeżeli zostaną spełnione warunki określone w tym przepisie. Tym samym, zdaniem Sądu Apelacyjnego, należało rozważyć możliwość zastosowania art. 114 ust. 1 jako jedną z form „wznowienia” postępowania zakończonego decyzją organu rentowego

Uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego wskazuje na szerokie rozumienie „wznowienia” postępowania z art. 190 ust. 4 Konst, zgodnie z który orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania. Należy zatem odejść od znaczenia sensu stricto obejmującego jedynie wznowienie na gruncie KPC lub KPA. Wznowienie w tym dalej idącym rozumieniu oznacza prawo do skorzystania ze środków proceduralnych zmierzających do wydania w ostatecznie zakończonej sprawie ponownego rozstrzygnięcia, opartego na stanie prawnym nowym jakościowo, a ukształtowanym w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Jest to niewątpliwie rozwiązanie korzystne dla ubezpieczonego, z drugiej strony nakładające na organ rozpoznający sprawę obowiązek bardziej wnikliwego rozpatrzenia tej kwestii prawnej. Instytucja przewidziana w art. 114 ust. 1 EmRentyFUSU nie jest bowiem wznowieniem postępowania w ścisłym znaczeniu, lecz co najwyżej – jak słusznie uznał Sąd Apelacyjny – „swoistym wznowieniem postępowania”. Mając to na względzie, organ rentowy jako profesjonalny organ zajmujący się ustalaniem prawa do świadczeń emerytalnych i ich wysokości powinien mieć to na uwadze i rozpatrzyć żądanie odwołującej wychodząc poza przepisy KPA. Oczywiście słuszna jest także uwaga Sądu Okręgowego, iż podważenie prawomocności musi być każdorazowo przedmiotem skrupulatnego ważenia wartości.

Przedłużenie zawieszenia zajęć w szkołach do 6 czerwca

Wspomniane zmiany zostały dokonane na podstawie:

rozporządzenia MEN z 14.5.2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 871),
rozporządzenia MEN z 14.5.2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 872).

W ich rezultacie doszło do zmiany w katalogu jednostek oświaty, których funkcjonowanie jest ograniczone w związku z epidemią. Zgodnie z § 2 ust. 1 OgrOśwR w brzmieniu od 18.5.2020 r. w okresie od dnia 12 marca 2020 r. do dnia 7 czerwca 2020 r. na obszarze kraju ogranicza się funkcjonowanie następujących publicznych i niepublicznych jednostek systemu oświaty:

szkół wszystkich typów,
placówek kształcenia ustawicznego oraz centrów kształcenia zawodowego;
placówek artystycznych;
domów wczasów dziecięcych.

Ograniczenia obejmują również:

przedszkola i szkoły specjalne zorganizowane w podmiotach leczniczych i jednostkach pomocy społecznej,
szkoły specjalne funkcjonujące w młodzieżowych ośrodkach socjoterapii;
specjalne ośrodki szkolno-wychowawczych;
ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze.

Z kolei zgodnie ze zmienionym § 2 ust. 2 OgrOśwR ograniczenia te nie dotyczą:

szkół specjalnych funkcjonujących w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych;
szkół w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich oraz szkół przy zakładach karnych i aresztach śledczych;
oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych;
przedszkoli specjalnych funkcjonujących w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych.
szkół podstawowych w zakresie klas I-III oraz szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie klas I-III szkoły podstawowej (od 25.5.2020 r.).

Zajęcia opiekuńcze dla klas I-III

Zmiana przepisów wiąże się z przywróceniem kształcenia stacjonarnego w klasach I-III szkół podstawowych. Zgodnie z § 9a SzczegRozwOśwR szkoły podstawowe w zakresie klas I-III oraz szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie klas I-III szkoły podstawowej prowadzą działalność opiekuńczo-wychowawczą oraz dydaktyczną. Realizacja podstawy programowej kształcenia ogólnego odbywa się w formie ustalonej przez dyrektora szkoły. Dyrektor szkoły ustala, we współpracy z nauczycielami, tygodniowy zakres treści nauczania do zrealizowania w poszczególnych oddziałach klas tych szkół.

Dodatkowe zasady prowadzenia ww. zajęc znalazły się w § 7 ust. 3-8 SzczegRozwOśwR. Zgodnie z nimi:

zajęcia wynikające z prowadzonej przez szkołę podstawową w zakresie klas I-III działalności opiekuńczo-wychowawczej prowadzą wychowawcy świetlic szkolnych;
zajęcia wynikające z prowadzonej przez szkołę podstawową w zakresie klas I-III działalności opiekuńczo-wychowawczej mogą również prowadzić inni nauczyciele zatrudnieni w tej szkole lub zespole szkół, w skład którego wchodzi szkoła podstawowa, z tym że w pierwszej kolejności prowadzenie tych zajęć zleca się nauczycielom, którzy z uwagi na zmienione warunki kształcenia w związku z ogłoszonym stanem epidemii nie realizują zajęć w wymiarze wynikającym z ich umowy o pracę lub aktu mianowania;
zajęcia wynikające z prowadzonej przez szkołę podstawową w zakresie klas I-III działalności dydaktycznej prowadzą nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej oraz inni nauczyciele prowadzący zajęcia w tych klasach;
zajęcia, o których mowa powyżej, nauczyciel realizuje w ramach obowiązującego go przed 12.3.2020 r. tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, a w przypadku godzin zajęć realizowanych powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych – w ramach godzin ponadwymiarowych, o których mowa w art. 35 KartaNauczU;
dyrektor jednostki systemu oświaty, który zlecił nauczycielowi prowadzenie zajęć w przedszkolu albo zajęć, o których mowa powyżej, na nowo określa organizację realizacji przez tego nauczyciela zadań z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji tych zadań, mając na uwadze, że zajęcia realizowane z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu kształcenia oraz zajęcia realizowane na terenie przedszkola lub szkoły nauczyciel realizuje w ramach obowiązującego go przed dniem 12.3.2020 r. tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, a w przypadku godzin zajęć realizowanych powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych – w ramach godzin ponadwymiarowych, o których mowa w art. 35 KartaNauczU.

Warto zauważyć, że zgodnie z § 2 ust. 2a OgrOśwR w okresie od dnia 25 maja 2020 r. do dnia 7 czerwca 2020 r. rodzice mogą zdecydować o nieuczęszczaniu ich dzieci do klas I-III szkół podstawowych i szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie klas I-III szkoły podstawowej. W takim przypadku dyrektor powinien zapewnić realizację zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub w inny sposób, natomiast rodzice zachowują prawo do odpowiednio dodatkowego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku opiekuńczego, o których mowa w art. 4 i 4a KoronawirusU.

Prowadzenie zajęć praktycznych

Powyższe rozporządzenia zmieniające wpłynęły również na sposób prowadzenia zajęć praktycznych w okresie epidemii. W okresie od 18 maja do 7 czerwca 2020 r. zajęcia praktyczne mogą być prowadzone dla uczniów semestrów programowo najwyższych szkół policealnych oraz dla uczniów klas III branżowych szkół I stopnia, wyłącznie z zakresu nauki jazdy pojazdem silnikowym, jeśli kształcą się w zawodzie, dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie przewiduje przygotowanie do uzyskania umiejętności kierowania pojazdem silnikowym alb do uzyskania kwalifikacji do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i umiejętności kierowania pojazdem silnikowym. Od 25.5.2020 r. uczniowie klas programowo najwyższych branżowych szkół I stopnia i klas III technikum będą mogli odbywać staże uczniowskie, a uczniowie klas III technikum również praktyki zawodowe – u pracodawcy lub w indywidualnym gospodarstwie rolnym, po wyrażeniu zgody przez ucznia, a w przypadku ucznia niepełnoletniego – przez jego rodzica lub opiekuna prawnego.

Powyższe zajęcia praktyczne, praktyki zawodowe i staże uczniowskie można będzie realizować po uzyskaniu zgody ucznia, a w przypadku ucznia niepełnoletniego – po uzyskaniu zgody rodzica lub opiekuna prawnego, z zachowaniem ogólnopolskich standardów w zakresie zasad bezpieczeństwa związanych ze zwalczaniem epidemii COVID-19, z uwzględnieniem wytycznych Ministra Zdrowia, GIS oraz MEN – w przypadku zajęć praktycznych w semestrach programowo najwyższych szkół policealnych.

Prowadzenie zajęć rewalidacyjnych

Zmienione rozporządzenia pozwalają na prowadzenie w okresie od 18 maja do 7 czerwca zajęć rewalidacyjnych, rewalidacyjno-wychowawczych i zajęć wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Zajęcia będą prowadzone w uzgodnieniu z organem prowadzącym daną jednostkę oświatową i za zgodą rodziców dzieci i uczniów posiadających odpowiednio orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Możliwe będzie prowadzenie zajęć w bezpośrednim kontakcie dziecka lub ucznia z osobą prowadzącą te zajęcia.

Prowadzenie konsultacji

Kolejną nowością jest możliwość prowadzenia konsultacji w formie stacjonarnej:

od 25 maja do 7 czerwca 2020 r. zapewniane będą konsultacje z nauczycielami prowadzącymi zajęcia edukacyjne dla uczniów klas VIII szkoły podstawowej oraz uczniów szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej – w klasie, w której zakres nauczania odpowiada klasie VIII szkoły podstawowej. Konsultacje powinny być przeprowadzane w szczególności z przedmiotów objętych egzaminem ósmoklasisty; powinno się również dopuścić możliwość skorzystania z biblioteki szkolnej;
od dnia 1 czerwca do 7 czerwca 2020 r. – uczniom szkoły podstawowej i ponadpodstawowej oraz uczniom szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej i ponadpodstawowej, powinno się zapewnić konsultacje z nauczycielami prowadzącymi zajęcia edukacyjne oraz możliwość korzystania z biblioteki szkolnej.

W okresie od 22 maja do 7.6.2020 r. możliwe będzie zakwaterowanie uczniów w internacie zorganizowanym w szkole, w szczególności uczniów, którzy będą korzystali z ww. konsultacji.

Wytyczne dla szkół

Należy przypomnieć, że zgodnie z § 4d OgrOśwR do jednostek systemu oświaty, których funkcjonowanie nie jest czasowo ograniczone albo zawieszone, oraz w przypadkach, o których mowa w § 3 pkt 2a-2e i 4-7 oraz § 3a ust. 4 OgrOśwR, stosuje się przepisy odrębne dotyczące ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, a w przypadku przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych, szkół podstawowych w zakresie klas I-III i szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie klas I-III szkoły podstawowej oraz szkół policealnych w zakresie semestrów programowo najwyższych – także wytyczne ministra właściwego do spraw zdrowia, Głównego Inspektora Sanitarnego oraz ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania udostępnione na stronie urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Aktualnie na stronie www.gov.pl opublikowane zostały:

wytyczne dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkole podstawowej i innych form wychowania przedszkolnego oraz instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3,
wytyczne dla szkół podstawowych – edukacja wczesnoszkolna,
wytyczne dla szkół – konsultacje z nauczycielami w szkole,
rekomendacje – zajęcia rewalidacyjne, rewalidacyjno-wychowawcze i wczesnego wspomagania rozwoju dziecka,
wytyczne – przeprowadzanie egzaminów,
wytyczne – zajęcia praktyczne w szkole policealnej,
rekomendacje – procedury działania poradni psychologiczno-pedagogicznych dla dzieci i młodzieży.

Zmiany ustawowe umożliwiające „odwieszenie” orzekania przez KIO w sprawach odwołań

Dla przypomnienia, uchylany przepis określał między innymi, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 nie przeprowadza się rozpraw i posiedzeń jawnych. To uniemożliwiało orzekanie przez KIO w sprawach odwołań wniesionych do Prezesa KIO, ponieważ w świetle art. 189 ust. 5 ZamPublU KIO rozpoznaje odwołanie na jawnej rozprawie. W konsekwencji wiele postępowań o udzielenie zamówienia publicznego zostało „zawieszonych”, z uwagi chociażby na wynikający z art. 183 ust. 1 ZamPublU zakaz zawarcia umowy do czasu rozstrzygnięcia przez KIO, tj. do czasu ogłoszenia przez KIO wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie odwoławcze.

Powyższe oznacza, że KIO wraca do orzekania w normalnym trybie. Jednocześnie – jak podano w komunikacie UZP zamieszczonym na stronie internetowej – dla zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom postępowań odwoławczych zostaną wprowadzone wytyczne w zakresie nowej organizacji rozpraw i posiedzeń przed KIO. Zostaną one zamieszczone na stronie internetowej UZP oraz w profilach w mediach społecznościowych.