Objęcia udziałów w spółce przejmującej a powstanie przychodu u komandytariusza
Na wstępie odpowiedzi na pytanie autor zaznacza, że w każdym przypadku połączenia spółek warto, a może nawet należy, już na etapie planowania przeprowadzić wnikliwą, indywidualną analizę skutków podatkowych, dokonaną w oparciu o przedłożone dokumenty. Podkreślić bowiem trzeba, że w wielu przypadkach, a zwłaszcza przy takich operacjach jak połączenia (również przez przejęcia) o finalnych implikacjach podatkowych decydować mogą szczegóły.
Pośród źródeł przychodu w PIT prawodawca podatkowy wymienia kapitały pieniężne i prawa majątkowe, a do takich m.in. przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. Nadmienić przy tym trzeba, że biorąc pod uwagę to, że spółka komandytowa jest obecnie podatnikiem CIT, na gruncie przepisów prawa podatkowego normujących podatki dochodowe jest ona traktowana podobnie jak np. spółka z o.o.
Do kategorii dochodów (przychodu) z tytułu udziału w zyskach osób prawnych prawodawca zalicza również dopłaty w gotówce, otrzymane przez wspólników podmiotu przejmowanego, podmiotów łączonych lub dzielonych przekazywane w przypadku połączenia lub podziału podmiotów.
Dalej zostało wskazane, że w przypadku połączenia spółek do przychodów z udziału w zyskach osób prawnych zaliczana jest, ustalona na dzień poprzedzający dzień połączenia nadwyżka wartości emisyjnej udziałów (akcji) spółki przejmującej lub nowo zawiązanej, przydzielonych wspólnikowi spółki przejmowanej, nad wydatkami na nabycie lub objęcie odpowiednio udziałów (akcji) w spółce przejmowanej.
Przy czym, zastrzeżone zostało, że w przypadku połączenia spółek, dochód (przychód) wspólnika spółki przejmowanej lub dzielonej nie podlega opodatkowaniu w momencie połączenia lub podziału spółek (wystąpi w przyszłości przy zbyciu udziałów).
Ustawodawca warunkuje zastosowanie takiej neutralności w PIT w momencie połączenia, tym czy spółki są podatnikami CIT oraz gdzie mają swoją rezydencję podatkową. Tutaj zgodnie z rozumowaniem autora obie spółki są polskimi rezydentami i podatnikami CIT, zatem taka przesłanka jest spełniona. Dodatkowo, prawodawca wskazał, iż wyłączenie przychodu w momencie połączenia nie jest stosowane, jeżeli:
1) udziały (akcje) wspólnika w spółce przejmowanej zostały nabyte lub objęte w wyniku wymiany udziałów albo przydzielone w wyniku innego łączenia lub podziału podmiotów lub
2) przyjęta przez tego wspólnika dla celów podatkowych wartość udziałów (akcji) przydzielonych przez spółkę przejmującą lub nowo zawiązaną jest wyższa niż wartość udziałów (akcji) w spółce przejmowanej lub dzielonej, jaka byłaby przyjęta przez tego wspólnika dla celów podatkowych, gdyby nie doszło do łączenia lub podziału.
Na takich warunkach jak opisane powyżej, na moment objęcia udziałów w spółce przejmującej, u komandytariusza nie wystąpi przychód podatkowy, który podlegałby opodatkowaniu PIT – operacja taka jest u niego neutralna podatkowo w PIT.
Wykładnia taka została potwierdzona np. w interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 1.10.2023 r. 0112-KDIL2-2.4011.523.2023.1.MM.
Badania profilaktyczne a dostarczenie przez pracownika orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności
W mojej ocenie pracodawca powinien skierować pracownika na badania profilaktyczne w związku z przedłożeniem przez niego orzeczenia o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności.
Niepełnosprawny pracownik
Zaliczenie pracownika do znacznego stopnia niepełnosprawności nie oznacza, że z automatu nie może on wykonywać pracy. Wręcz przeciwnie, pracownicy zaliczeni do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności mogą pracować u pracodawcy:
1) zapewniającego warunki pracy chronionej, albo
2) niezapewniającego warunków pracy chronionej w ramach pracy zdalnej lub po przystosowaniu stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej (kontrolę w tym zakresie przeprowadza PIP).
Kwestie dostosowania stanowiska pracy najlepiej w praktyce skonsultować z lekarzem medycyny pracy, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami.
Badania profilaktyczne
Z pytania wynika, że pracownik, posiadający aktualne orzeczenie z badań profilaktycznych, przedłożył pracodawcy orzeczenie o zaliczeniu go do znacznego stopnia niepełnosprawności, z którego wynika zapis: „wskazania dotyczące odpowiedniego zatrudnienia – niezdolna do pracy”. Przepisy prawa pracy nie precyzują, jak w takiej sytuacji musi zachować się pracodawca. Formalnie badania profilaktyczne są przecież ważne. Jednak mimo to w tej sytuacji pracodawca może nabrać wątpliwości (i w mojej ocenie powinien nabrać wątpliwości), czy wspomniane orzeczenie z badań profilaktycznych w świetle orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jest nadal aktualne. W konsekwencji, pracodawca powinien skierować pracownika na profilaktyczne badania kontrolne.
W ocenie Sądu Najwyższego aktualnym orzeczeniem lekarskim w rozumieniu art. 229 § 4 KP jest orzeczenie stwierdzające stan zdrowia pracownika w dacie, w której pracownik ma być dopuszczony do pracy. Zachowuje ono aktualność w okresie w nim wymienionym, jednak staje się nieaktualne w przypadku wystąpienia w tym okresie zdarzeń, które mogą wskazywać na zmianę stanu zdrowia pracownika. W mojej ocenie takim zdarzeniem jest dla pracodawcy przedłożenie przez pracownika orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Podobnie wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z 13.4.2017 r. (I PK 146/16). Sąd Najwyższy wyjaśnił, że obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy mają charakter bezwarunkowy w tym sensie, że obciążają pracodawcę niezależnie od sposobu spełniania świadczenia przez pracownika i dlatego pracodawca nie może się uwolnić od odpowiedzialności za ich naruszenie zgłoszeniem zarzutu, że również pracownik nie dopełnił obowiązków z zakresu bhp. Dlatego też w razie prośby pracownika o przesunięcie do innej pracy ze względu na stan zdrowia, pracodawca powinien zwrócić się do właściwego lekarza o opinię co do przydatności zawodowej tego pracownika na zajmowanym stanowisku, gdyż obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych i nieszkodliwych dla ich zdrowia warunków pracy obejmuje przestrzeganie nie tylko ogólnie obowiązujących norm w tym zakresie, lecz także indywidualnych przeciwwskazań związanych ze stanem zdrowia lub osobniczymi skłonnościami pracownika.
Wyjaśnienia wymaga fakt, że przytoczone orzeczenie Sądu Najwyższego zostało wydane w związku z sytuacją, w której pracownik zgłosił pogorszenie stanu zdrowia, jednak mimo to, w mojej ocenie, w taki sam sposób powinien postąpić pracodawca w momencie otrzymania do wglądu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pracownika. Tym bardziej, że zawiera ono zapis o niezdolności do pracy.
W mojej ocenie – choć nie wynika to z przepisów – w każdym przypadku (stopień lekki, umiarkowany, znaczny) pracodawca musi kierować na badania medycyny pracy, niezależnie od zapisów na orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności. Przede wszystkim pracodawca nie jest w stanie ocenić stanu zdrowia pracownika i jego zdolności do pracy (potrzebne jest więc badanie profilaktyczne).
Ponadto lekarz podczas poprzednich badań profilaktycznych nie miał informacji o niepełnosprawności pracownika (z pytania wynikało, że pracownik uzyskał orzeczenie po badaniach). Lekarz profilaktyk nie miał więc szansy uwzględnić w swojej ocenie stanu zdrowia pracownika informacji o niepełnosprawności (niezależnie od jej stopnia i zapisów na orzeczeniu). Trudno jest więc powiedzieć, że takie orzeczenie jest prawidłowe i aktualne. Dlatego też według mnie, niezależnie od stopnia niepełnosprawności pracownika, pracodawca powinien skierować go na badania profilaktyczne.
Ustawa o ochronie sygnalistów to duże wyzwanie dla pracodawców w zakresie ochrony danych osobowych i zachowania poufności
Przetwarzanie danych osobowych a ochrona sygnalistów
Ustawa o sygnalistach, która wchodzi w życie 25.9.2024 r., wprowadza szereg nowych obowiązków dla firm i instytucji a w szczególności administratorów danych osobowych związanych przede wszystkim z przetwarzaniem danych osobowych zawartych w zgłoszeniu naruszenia, jak i danych samych sygnalistów.
W toku prac legislacyjnych nad ustawą o ochronie sygnalistów UODO podkreślał, że zasady przetwarzania danych osobowych zarówno sygnalistów, jak i danych osób, których zgłoszenie dotyczy, powinny być doprecyzowane. W piśmie do marszałka Senatu RP urząd wskazał na wątpliwości dotyczące przyjętych przez Sejm przepisów. Podkreślił, że ustawa nie jest konsekwentna w kształtowaniu praw i obowiązków sygnalistów, którzy chcą dokonać zgłoszenia zarówno w trybie imiennym, jak i anonimowym. Ustawa z jednej strony dopuszcza zgłoszenia anonimowe, a z drugiej nie zawiera wystarczająco jasnych wymagań z tym związanych. Prezes UODO apelował również o określenie w projektowanej ustawie, jakie dane osobowe umożliwią identyfikację tożsamości sygnalistów. Takie rozwiązanie zapewniłoby przyjęcie spójnego katalogu przetwarzanych danych osobowych w poszczególnych rejestrach w kontekście identyfikacji. Tożsamość sygnalisty to nie tylko imię i nazwisko, ale wszelkie dane, na podstawie których można go pośrednio zidentyfikować, takie jak np. jego miejsce pracy.
Administratorzy muszą jasno określić, w jakim celu zbierają i przetwarzają dane osobowe związane ze zgłoszeniami o naruszeniach prawa. Przy wdrażaniu przepisów powinni również przeprowadzić obowiązkową analizę skutków dla ochrony danych. Zgodnie z zasadą minimalizacji danych zbieranie danych osobowych należy ograniczyć do tych, które są niezbędne.
Bezpieczne dane osobowe to ochrona przed działaniami odwetowymi
Celem wdrażanych przepisów jest zapewnienie osobom zgłaszającym nieprawidłowości ochronę przed ewentualnymi działaniami odwetowymi, takimi jak zwolnienie, obniżenie pensji, utrata szansy na awans czy mobbing. Z przeprowadzonego przez EY „Światowego Badania Uczciwości w Biznesie 2024” wynika, że do 64 % (z 79 % w 2022 r.) spadła liczba ankietowanych, którzy ufają, że można sygnalizować nieprawidłowości w pracy bez obawy o negatywne konsekwencje związane ze zgłoszeniem. Badani twierdzą, że nie zgłaszają naruszeń z powodu braku wiary, że wywoła to jakąkolwiek reakcję (wzrost z 34 % w 2022 r. do 43 %). Potencjalni sygnaliści wciąż obawiają się o dalszy rozwój kariery (40 % respondentów). Stąd tak ważne jest zapewnienie ochrony danych na odpowiednim poziomie.
Szkolenia w zakresie ochrony i przetwarzania danych sygnalistów
Kluczowym elementem wdrożenia nowych przepisów jest edukacja pracowników. Pracodawcy powinni również przeprowadzać regularne szkolenia z zakresu ochrony danych osobowych, w tym zasady przetwarzania danych sygnalistów.
Źródło: newseria.pl
Nowe obowiązki dla podatników od 1.1.2025 r. – JPK_CIT
Rozporządzenie Ministra Finansów z 16.8.2024 r. w sprawie dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe podlegające przekazaniu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych czeka na publikację. Rozporządzenie to zacznie obowiązywać od 1.1.2025 r. Określono w nim zakres danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe, które podatnicy są obowiązani przesyłać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zgodnie z treścią art. 9 ust. 1c PDOPrU.
Księgi rachunkowe muszą zostać przekazane za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2 OrdPU oraz przy zastosowaniu zasad dotyczących przesyłania ksiąg podatkowych lub ich części, które zostały określone w przepisach wydanych na podstawie art. 193a § 3 OrdPU. Jednak art. 9 ust. 1d PDOPrU zwalnia z ww. obowiązku niektóre grupy podatników.
Dane dodatkowe, o które należy uzupełnić księgi
Z rozporządzenia wynika, że przekazywane dane właściwemu urzędowi skarbowemu powinny zostać uzupełnione dodatkowo o:
1) NIP kontrahenta podatnika, o ile został nadany,
2) numer identyfikujący fakturę w KSeF, o ile został nadany do dnia przekazania księgi – wyłącznie w przypadku wystawionych przez podatnika faktur stanowiących dowód księgowy,
3) znaczniki identyfikujące konta ksiąg,
4) dane potwierdzające nabycie, wytworzenie lub wykreślenie danego środka trwałego lub danej wartości niematerialnej i prawnej z ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych,
5) wysokość różnicy pomiędzy wynikiem finansowym ustalonym na podstawie przepisów o rachunkowości a podstawą opodatkowania ustaloną na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych.
Zarówno NIP, jak i numer identyfikujący fakturę w KSeF wykazuje się w odniesieniu do poszczególnych zdarzeń ujętych w księgach w postaci zapisu. Natomiast dane dotyczące środka trwałego wykazuje się wyłącznie w odniesieniu do poszczególnego środka trwałego lub poszczególnej wartości niematerialnej lub prawnej wprowadzonych do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
Na podstawie rozporządzenia, poza danymi, wynikającymi z aktualnie prowadzonych ksiąg, podatnicy będą uwzględniać również dane potwierdzające nabycie, wytworzenie lub wykreślenie z ewidencji środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej.
Na potrzeby niniejszego rozporządzenia podatnicy będą uwzględniać w prowadzonych księgach wysokość różnicy pomiędzy wynikiem finansowym a podstawą opodatkowania, które zostaną ustalone w opracowywanych strukturach logicznych JPK_KR.
Ponadto sposób wykazywania w księgach dodatkowych danych – znaczników kont – określa 7 załączników, które zawierają stosowne słowniki znaczników identyfikujących konta ksiąg które ma zastosowanie do: banków; zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji; jednostek OPP sporządzających sprawozdanie finansowe; funduszy inwestycyjnych; domów maklerskich; SKOK; pozostałych jednostek. Powyższe dane będą przyporządkowywane w oparciu o kryteria klasyfikacyjne przyjęte dla zapisów zdarzeń w księgach rachunkowych, wynikające z przepisów o rachunkowości.
Harmonogram obowiązkowego używania programów komputerowych
Nowe obowiązki będą realizowane według harmonogramu za lata podatkowe rozpoczynające się po:
1) 31.12.2024 r. w przypadku podatkowych grup kapitałowych oraz podatników CIT, których wartość przychodu w poprzednim roku podatkowym przekroczyła 50 mln euro (struktura logiczna JPK_KR),
2) 31.12.2025 r. w przypadku podatników CIT (innych niż ww.) obowiązanych przesyłać ewidencję JPK_VAT oraz podatników PIT/PPE/PPL obowiązanych przesyłać ewidencję JPK_VAT (struktury logiczne JPK_KR, JPK_PKPiR oraz JPK_EWP),
3) 31.12.2026 r. w przypadku pozostałych podatników CIT oraz PIT/PPE/PPL (struktury logiczne JPK_KR, JPK_PKPiR oraz JPK_EWP).
Nowe struktury logiczne
Nowe struktury logiczne postaci elektronicznej ksiąg rachunkowych, które zaczną obowiązywać od 1.1.2025 r. zostały zamieszczone na stronie KAS: https://www.gov.pl/web/kas/struktury-jpk-w-podatkach-dochodowych.
Aby skorzystać z niższych cen energii należy do końca sierpnia złożyć nowe oświadczenie odbiorcy uprawnionego
Nowy druk dokumentu obowiązuje od momentu wejścia w życie rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 7.7.2024 r. w sprawie wzoru oświadczenia odbiorcy uprawnionego (Dz.U. z 2024 r. poz. 1225). Odbiorcy uprawnieni to – zgodnie z art. 2 pkt 2 OgrWysCenEnergU – m.in.:
1) przedsiębiorcy będący mikroprzedsiębiorstwami, małymi albo średnimi przedsiębiorstwami,
2) jednostki samorządu terytorialnego lub podmiot świadczący na rzecz tych podmiotów usługi, w tym samorządowy zakład budżetowy, samorządową jednostkę budżetową oraz spółki świadczące usługi m.in. z zakresu:
- dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego,
- wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz,
- transportu zbiorowego,
- ochrony zdrowia,
- pomocy społecznej, w tym ośrodków i zakładów opiekuńczych,
- wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej,
- budownictwa mieszkaniowego,
- edukacji publicznej,
- kultury, w tym bibliotek i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami,
- porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej,
- utrzymania obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych,
- polityki prorodzinnej,
- współpracy i działalności na rzecz organizacji pozarządowych,
- kultury fizycznej.
Niższe ceny za prąd obowiązują od 1 lipca 2024 r. Wszystkie uprawnione podmioty (pełna ich lista we wspomnianym art. 2 pkt 2 OgrWysCenEnergU) będą mogły rozliczać energię po obniżonej cenie (na poziomie 693 zł/MWh netto – wskazana cena nie obejmuje VAT i akcyzy), jeżeli do końca sierpnia 2024 r. złożą dostawcy energii wymagane oświadczenie. W składanym dokumencie odbiorca uprawniony zobowiązany jest podać:
- swoje szczegółowe dane identyfikacyjne, kontaktowe oraz dane osoby reprezentującej wnioskodawcę,
- punkt poboru energii elektrycznej (PPE),
- kategorię odbiorcy uprawnionego
- datę zawarcia umowy dla PPE
- wielkość zużycia energii elektrycznej w kWh
- procentowo część energii elektrycznej objętej ceną maksymalną
- procentowo część energii elektrycznej nieobjętej ceną maksymalną
Wzór nowego wniosku:
Oświadczenie składane przez odbiorców uprawnionych, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. b–f ustawy z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku oraz w 2024 roku
Zmiany w rozporządzeniu PKPiR w związku z PIT kasowym
W uzasadnieniu do przedmiotowego projektu podano, że w związku z procedowaną ustawą o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (UA2), wdrażającą rozwiązania w zakresie kasowej metody rozliczania przychodów i kosztów uzyskania przychodów, zachodzi konieczność dostosowania PodKsPiRR do wprowadzanych zmian.
Proponuje się zatem dodanie ustępu 9 w § 26 PodKsPiRR, dotyczącego wyceny wartości spisu z natury. Projektowany przepis rozstrzyga o potrzebie uwzględniania przy wycenie wartości spisu z natury, zasad potrącalności kosztów uzyskania przychodów, stosowanych przy kasowej metodzie rozliczania przychodów i kosztów uzyskania przychodów.
Podatnicy, którzy wybiorą kasową metodę rozliczania przychodów, będą mogli potrącić koszty uzyskania przychodów z tytułu zobowiązań na rzecz innego przedsiębiorcy, dopiero po ich uregulowaniu. Oznacza to, że nieopłacone zobowiązania, nie będą mogły być zaksięgowane w podatkowej księdze przychodów i rozchodów jako koszty uzyskania przychodów. Przykładowo, przyjęcie towaru handlowego będzie mogło być zaksięgowane dopiero po uregulowaniu należności za ten towar. Natomiast spisem z natury będą objęte również towary, których zakup nie został opłacony. Dodawany przepis pozwoli na pomniejszenie wartości spisu z natury o wartość towarów, ujętych w tym spisie, a które w danym roku podatkowym nie zostały zaksięgowane.
W pozostałym zakresie, tj. księgowania przychodów oraz kosztów uzyskania przychodów, przepisy PodKsPiRR nie wymagają zmian w związku z wprowadzaniem kasowej metody rozliczania przychodów i kosztów uzyskania przychodów. Przychody oraz koszty uzyskania przychodów będą księgowane zgodnie z przepisami PDOFizU.
Projekt rozporządzenia przewiduje również zmianę o charakterze porządkowym. Zmiana ta dotyczy załącznika nr 1 do PodKsPiRR „Objaśnienia do podatkowej księgi przychodów i rozchodów”. Zmiana polega na zastąpieniu w ust. 18 „Objaśnień do podatkowej księgi przychodów i rozchodów” wyrazów „25 000 euro” wyrazami „200 000 euro”. Zmiana ta koresponduje z art. 21 ust. 1b RyczałtU, zgodnie z którym z kwartalnego sposobu wpłacania ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych mogą korzystać m.in. podatnicy, których otrzymane przychody z działalności prowadzonej samodzielnie albo przychody spółki – w roku poprzedzającym rok podatkowy – nie przekroczyły kwoty stanowiącej równowartość 200 000 euro.
Proponuje się, żeby rozporządzenie weszło w życie z dniem 1.1.2025 r.
Źródło: https://legislacja.gov.pl/
Sporządzenie lokalnej dokumentacji cen transferowych za 2023 r.
Zgodnie z art. 23w ust. 1 PDOFizU i art. 11k ust. 1 PDOPrU, podmioty powiązane są obowiązane do sporządzania w postaci elektronicznej lokalnej dokumentacji cen transferowych za rok podatkowy, w terminie do końca dziesiątego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego, w celu wykazania, że ceny transferowe zostały ustalone na warunkach, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane.
Natomiast zgodnie z art. 23zf ust. 1 PDOFizU i art. 11t ust. 1 PDOPrU, podmioty powiązane:
1) obowiązane do sporządzania lokalnej dokumentacji cen transferowych – w zakresie transakcji objętych tym obowiązkiem lub
2) realizujące transakcje kontrolowane określone w art. 11n pkt 1–2 lub 10–12
– składają naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu dla podatnika, w terminie do końca jedenastego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego, informację o cenach transferowych za rok podatkowy, sporządzoną według wzoru dokumentu elektronicznego zamieszczonego w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
Powyższe oznacza zatem, że w przypadku podmiotów powiązanych, których rok podatkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, termin z art. 23w ust. 1 PDOFizU i art. 11k ust. 1 PDOPrU upływa z końcem października 2024 r. Natomiast termin, o którym mowa w art. 23zf ust. 1 PDOFizU i art. 11t ust. 1 PDOPrU upływa z końcem listopada 2024 r.
Zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej wzór:
1) TPR-P – jest właściwy w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych,
2) TPR-C – jest właściwy w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych.
Szczegółowy zakres danych i informacji oraz treść oświadczenia zawartych w informacji o cenach transferowych, wraz z objaśnieniami co do sposobu jej sporządzenia określa:
1) rozporządzenie MF z 29.8.2022 r. w sprawie informacji o cenach transferowych w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (Dz.U. poz. 1923 ze zm.),
2) rozporządzenie MF z 29.8.2022 r. w sprawie informacji o cenach transferowych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (Dz.U. poz. 1934 ze zm.).
Zwolnienie z kas rejestrujących – projekt nowego rozporządzenia
Zwolnienia przedmiotowe
W § 2 projektowanego rozporządzenia przewiduje się, analogicznie jak w rozporządzeniu z 2023 r., zwolnienie dla czynności wymienionych w załączniku do rozporządzenia. Katalog czynności wymienionych w załączniku nie ulegnie zasadniczo zmianom. Wśród czynności wymienionych w załączniku nie znalazły się jednak czynności takie jak:
1) dostawa towarów przy użyciu urządzeń służących do automatycznej sprzedaży, które w systemie bezobsługowym przyjmują należność i wydają towar,
2) świadczenie usług przy użyciu urządzeń, w tym wydających bilety, obsługiwanych przez klienta, które również w systemie bezobsługowym przyjmują należność w:
a) bilonie lub banknotach, lub
b) innej formie (bezgotówkowej), jeżeli z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę lub czynność jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie czynności zapłata dotyczyła,
które korzystały ze zwolnienia przedmiotowego w związku z poz. 39 i 40 załącznika do rozporządzenia z 2023 r. Wyłączenie z przedmiotowych zwolnień tych czynności powinno przyczynić się do uszczelnienia prowadzenia ewidencji. Proponowana zmiana jest odpowiedzią zarówno na postulaty rynku jak również sygnały o nieprawidłowościach w wykazywaniu wielkości sprzedaży przez organy kontrolne.
Natomiast w załączniku dodano czynności (dostawę towarów i świadczenie usług) dokonywane przez podatników bez siedziby w Polsce, którzy korzystają ze zwolnienia podmiotowego z VAT (tzw. unijne zwolnienie podmiotowe) na podstawie art. 113a VATU. Procedura tego zwolnienia unijnego wynika z dyrektywy Rady (UE) 2020/285, która ma zostać zaimplementowana do krajowego porządku prawnego do 31.12.2024 r. i zacznie obowiązywać od 1.1.2025 r. Dodanie wyłączenia z obowiązku fiskalizacji podatników rozliczających się w procedurze SME w Polsce wprowadza się z uwagi na ograniczenia technologiczne. Kasy rejestrujące obecnie funkcjonujące na rynku i posiadające homologację Głównego Urzędu Miar nie posiadają funkcjonalności pozwalającej na wprowadzenie numeru identyfikacji podatkowej NIP innego niż polski NIP. Podmioty korzystające ze zwolnienia na podstawie art. 113a VATU, zgodnie z wymogami dyrektywy implementowanymi do polskich przepisów o VAT, będą posługiwać się numerem NIP z sufiksem EX, co uniemożliwi korzystanie z kas rejestrujących z uwagi na warunki techniczne. Podobne wyłączenia funkcjonują w odniesieniu do podmiotów rozliczających się w Polsce w innych procedurach szczególnych, tj. o których mowa w dziale XII w rozdziałach 6a i 7 VATU. Projektowane wyłączenie obejmie podatników bez siedziby działalności w Polsce, którzy zdecydują się na wybór zwolnienia podmiotowego z VAT (unijne zwolnienie podmiotowe). Po potwierdzeniu przez Polskę możliwości korzystania ze zwolnienia na terytorium kraju przez podatnika nieposiadającego siedziby działalności gospodarczej, podatnik taki zostanie zidentyfikowany na potrzeby zwolnienia przez państwo członkowskie jego siedziby działalności gospodarczej (otrzyma w swoim państwie numer zawierający sufiks EX na potrzeby zwolnienia w Polsce).
W ramach przyznanego prawa do zwolnienia podatnik będzie miał obowiązek składania, w państwie członkowskim siedziby działalności gospodarczej, informacji/raportów kwartalnych, po każdym zakończonym kwartale w zakresie osiąganych w danym kwartale obrotów we wszystkich państwach członkowskich UE.
Oznacza to, że podatnicy mający siedzibę działalności gospodarczej w innym państwie członkowskim niż RP, pomimo że będą wyłączeni z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży na kasie rejestrującej, będą raportować kwartalnie o dokonanych w danym kwartale dostawach towarów i świadczonych usługach na terytorium Polski. W konsekwencji pozwoli to na weryfikację rozliczeń tych podatników. Należy przy tym podkreślić, że polskie organy podatkowe będą pozyskiwać na bieżąco informacje kwartalne o transakcjach podatnika dokonanych w kwartale na podstawie przepisów rozporządzenia (UE) nr 904/2010. W odniesieniu do tych podatników organy podatkowe będą dysponowały innymi niż kasy rejestrujące narzędziami weryfikacji wielkość dokonanej sprzedaży.
Wskazanego obowiązku raportowania kwartalnego nie będą mieli natomiast podatnicy korzystający ze zwolnienia podmiotowego z VAT wyłącznie w państwie członkowskim, w którym posiadają siedzibę działalności gospodarczej. Oznacza to, że w przypadku podatników zwolnionych podmiotowo z VAT prowadzących działalność gospodarczą wyłącznie na terytorium Polski obowiązek raportowania kwartalnego nie wystąpi. Tym samym dla nich pozostaje obowiązek prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących.
Zwolnienia podmiotowe
W § 3 projektu rozporządzenia zamieszczono katalog zwolnień podmiotowych i podmiotowo-przedmiotowych wynikających z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży. Proponuje się utrzymanie na dotychczasowym poziomie kryterium wartości sprzedaży, tj. 20 000 zł dla podmiotów kontynuujących, jak i dla rozpoczynających działalność gospodarczą (dla tych ostatnich liczone w proporcji do okresu wykonywania czynności dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych w danym roku podatkowym).
Odnosząc się do zwolnień podmiotowo-przedmiotowych, utrzymano system zwolnień u podatników, u których udział wartości dostaw towarów i świadczonych usług wymienionych w części I załącznika do rozporządzenia w wartości sprzedaży z działalności określonej w art. 111 ust. 1 VATU jest większy niż 80%.
W projektowanym § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia utrzymano tytuł zwolnieniowy dla jednostek samorządu terytorialnego w zakresie czynności wykonywanych przez ich jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 2 pkt 1 ZasRozlVATU, które na dzień 31.12.2016 r. korzystały ze zwolnienia, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ZasRozlVATU, a także dla jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli ich jednostki organizacyjne na dzień 31.12. 2016 r. korzystały ze zwolnienia z takiego obowiązku.
W projektowanym § 3 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia utrzymano regulację wyłączającą ze sprzedaży, o której mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia, czynności dostawy nieruchomości oraz dostawy towarów i świadczenia usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.
Powyższe pozwala eliminować sprzedaż, która niejako zaburza obraz (co do skali realizowanej działalności określonej w art. 111 ust. 1 VATU). W przeciwnym razie podatnik dokonujący jednorazowo zbycia np. nieruchomości „skonsumowałby” całą wartość sprzedaży uprawniającą go do korzystania ze zwolnienia.
W § 3 ust. 3 pkt 2 projektu rozporządzenia utrzymano regulację stanowiącą, że na potrzeby korzystania ze zwolnienia z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących, przy obliczaniu wartości sprzedaży nie uwzględnia się należnego podatku od towarów i usług. Jest to przepis uściślający, eliminujący wszelkie wątpliwości, które mogłyby się pojawić w sytuacji ustalania obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas.
Wyłączenia ze zwolnień przedmiotowych i podmiotowych
W § 4 projektu rozporządzenia zawarto katalog czynności, do których nie mają zastosowania zwolnienia określone w § 2 i § 3 rozporządzenia. Wykonanie tych czynności rodzi konieczność prowadzenia ewidencji sprzedaży (w stosunku do tych czynności bowiem nie stosuje się zwolnień, o których mowa w § 2 i § 3). W celu przeciwdziałania nadużyciom proponuje się utrzymanie nadal zasady wyłączenia ze zwolnienia z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących czynności, które były wymienione w § 4 rozporządzenia z 2023 r. Dodatkowo, mając na uwadze postulaty zgłaszane przez organy kontrolne KAS w projekcie rozporządzenia proponuje się rozszerzenie ww. katalogu poprzez objęcie bezwzględnym obowiązkiem prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących:
1) Dostawy:
a) wyrobów klasyfikowanych do CN 2404 i 8543 40 oraz wyrobów z konopi (rodzaj: Cannabis) klasyfikowanych do CN 1211, przeznaczonych do palenia lub do wdychania bez spalania,
b) wyrobów zawierających w swym składzie alkohol etylowy o objętościowej mocy powyżej 50% objętości, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, w tym rozpuszczalników, płynów odkażających, rozcieńczalników farb, płynów do odmrażania,
c) węgla, brykietu i podobnych paliw stałych wytwarzanych z węgla, węgla brunatnego, koksu i półkoksu, przeznaczonych do celów opałowych,
d) towarów przy użyciu urządzeń służących do automatycznej sprzedaży, które w systemie bezobsługowym przyjmują należność i wydają towar.
2) Świadczenie usług:
a) parkingu samochodów i innych pojazdów,
b) przy użyciu urządzeń, w tym wydających bilety, obsługiwanych przez klienta, które również w systemie bezobsługowym przyjmują należność w bilonie lub banknotach, lub innej formie (bezgotówkowej) – innych niż usługi mycia, czyszczenia samochodów i podobnych usług (PKWiU 45.20.30.0), które są już objęte bezwzględnym obowiązkiem ewidencjonowania.
Jednocześnie w zakresie świadczenia usług przy użyciu urządzeń objętych obowiązkiem prowadzenia ewidencji od pierwszej złotówki, w tym wydających bilety, wyłącza się usługi publicznego transportu zbiorowego.
Do czynności tych nie będą miały zastosowania tytuły zwolnieniowe wskazane w projekcie rozporządzenia. W przypadku wskazanych dostaw i usług obejmowanych na mocy projektowanego rozporządzenia bezwzględnym obowiązkiem ewidencjonowania wymienionych powyżej w pkt 1 lit. d oraz w pkt 2 lit. a oraz b, zasadne jest wprowadzenie stosownego okresu dostosowawczego, tak aby na rynku zapewnione były rozwiązania do montowania w urządzeniach samoobsługowych.
W projektowanym § 4 ust.1 pkt 1 lit. h–l rozporządzenia (lit. h oraz i w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2023 r.) odstąpiono od podawania kodów PKWiU w kategoriach dotyczących:
1) komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych oraz silników elektrycznych, prądnic i transformatorów (PKWiU ex 26 i ex 27.11),
2) sprzętu fotograficznego, z wyłączeniem części i akcesoriów do sprzętu i wyposażenia fotograficznego (PKWiU ex 26.70.1),
pozostawiając jedynie opis słowny na określenie dostaw objętych bezwzględnym obowiązkiem prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących bez wskazywania odpowiedniego kodu CN. Opisowe, zamiast kodów CN, wskazanie wyłączonych ze zwolnienia kategorii towarów uprości stosowanie tych przepisów. Podobne opisy funkcjonują już obecnie w rozporządzeniu z 2023 r. (przykładowo § 4 ust. 1 pkt 1 lit. k).
W załączniku do rozporządzenia zaproponowano natomiast przełożenie kodów PKWiU na kody CN w kategoriach dotyczących:
1) energii elektrycznej, paliw gazowych, pary wodnej, gorącej wody i powietrza do układów klimatyzacyjnych (PKWiU 35),
2) wody w postaci naturalnej (PKWiU 36).
Moment utraty zwolnienia
W § 5 rozporządzenia zawarto uregulowania określające moment utraty zwolnienia z obowiązku prowadzenia ewidencji. Generalnie utrzymano zasadę, że utrata prawa do zwolnienia z obowiązku prowadzenia ewidencji następuje po upływie dwóch miesięcy następujących po miesiącu, w którym wystąpiło zdarzenie uniemożliwiające korzystanie z danego tytułu zwolnieniowego. Utrzymano dotychczas obowiązujące uregulowania dotyczące utraty prawa do zwolnienia dla podatników korzystających ze zwolnienia podmiotowego i podmiotowo-przedmiotowego.
Zawarto również uregulowanie stanowiące o tym, że w przypadku podatników korzystających ze zwolnienia, o którym mowa w § 3 ust. 1, zwolnienie to traci moc z chwilą wykonania czynności, o której mowa w § 4 ust. 1. W przypadku bowiem wykonywania przedmiotowych czynności, dla których obowiązek prowadzenia ewidencji powstaje jednocześnie z chwilą ich wykonania, uzasadniona jest utrata mocy zwolnienia z tytułu limitu wartości sprzedaży, z chwilą ich wykonania (kontynuacja obecnego rozwiązania). Zapis ten nie powoduje rozszerzenia prawa do zwolnienia dla podatników korzystających ze wszystkich rodzajów zwolnień, zarówno podmiotowych, jak i podmiotowo-przedmiotowych, ponieważ generalna zasada wyłączająca wszystkie tytuły zwolnieniowe wynika z § 4, natomiast ten przepis ma jedynie charakter szczególny i zgodny z przyjętą zasadą ogólną. Regulacja ta nie zmienia stanu prawnego dotychczas obowiązującego.
W § 4 ust. 3 projektu zawarto regulacje, analogiczne jak w rozporządzeniu z 2023 r., stanowiące doprecyzowanie mogących się zrodzić wątpliwości związanych z ewentualnym ustaleniem przez podatników terminu rozpoczęcia prowadzenia ewidencji sprzedaży.
Przepisy przejściowe
Przepisy § 6 i 7 projektowanego rozporządzenia zawierają regulacje przejściowe w zakresie stosowania przez podatników zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji.
Zgodnie z § 6 ust. 1 projektowanego rozporządzenia podatnicy, którzy przestali spełniać warunki do zwolnienia z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z 2023 r., w celu rozpoczęcia prowadzenia ewidencji przy użyciu kasy rejestrującej stosują terminy określone w rozporządzeniu z 2023 r.
W § 6 ust. 2 rozporządzenia zawarto uregulowanie, zgodnie z którym, jeśli podatnik rozpoczął prowadzenie ewidencji czynności wymienionych w poz. 39 lub 40 załącznika do rozporządzenia z 2023 r. (dostawa towarów i świadczenie usług przy zastosowaniu automatów), zwolnienia, o którym mowa w § 2, w zakresie tych czynności, nie stosuje się. W odniesieniu do pozostałych czynności wymienionych w załączniku podatnik może skorzystać ze zwolnienia.
Przepis § 6 ust. 3 projektowanego rozporządzenia stanowi z kolei, że podatnicy, którzy przed dniem 1.1.2025 r. byli obowiązani do ewidencjonowania lub przestali spełniać warunki do zwolnień o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2023 r. – z tytułu wartości sprzedaży, nie mogą korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1.
Analogiczne rozwiązanie zastosowano również w § 6 ust. 4 projektowanego rozporządzenia, tj. podatnicy, którzy przed 1.1.2025 r. przestali spełniać warunki do zwolnień, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia z 2023 r., nie mogą korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 3.
W § 7 ust. 1 uregulowano zasady stosowania zwolnień dla podatników dokonujących określonych czynności, które tracą zwolnienia na mocy regulacji projektowanego rozporządzenia.
W okresie przejściowym, tj. od 1.1.2025 r. do 31.12.2025 r., zarówno podatnicy, którzy kontynuują lub rozpoczynają dostawę towarów lub świadczenie usług, objętych do 31.12.2024 r. zwolnieniem z obowiązku prowadzenia ewidencji na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia z 2023 r. (poz. 39 i 40 załącznika do rozporządzenia z 2023 r.), jak i podatnicy, którzy rozpoczynają w tym okresie dostawy towarów lub świadczenie usług wskazane powyżej – nie będą obowiązani do ich ewidencjonowania za pomocą kas rejestrujących. Zgodnie bowiem z § 7 ust. 1 rozporządzenia w przypadku podatników, którzy w okresie od 1.1.2025 r. do 31.12.2025 r. kontynuują lub rozpoczynają dostawę towarów lub świadczenie usług, które do 31.12.2024 r. były zwolnione z obowiązku ewidencjonowania na podstawie § 2 ust. 1, w związku z poz. 39 i 40 załącznika do rozporządzenia z 2023 r., dostawa tych towarów i świadczenie tych usług do 31.12.2025 r. są zwolnione z obowiązku ewidencjonowania.
W ust. 2 § 7 tegoż rozporządzenia okres przejściowy (zwolnienie z obowiązku prowadzenia ewidencji do 31.12.2025 r.) przewidziano dla podatników korzystających ze zwolnienia, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1–4, którzy:
1) w okresie od 1.1.2025 r. do 31.12.2025 r. kontynuują lub rozpoczynają świadczenie usług parkingu samochodów i innych pojazdów,
2) przed 1.1.2025 r. zaprzestali świadczenia ww. usług, a następnie w okresie od 1.1.2025 r. do 31.12.2025 r. rozpoczną świadczenie tych usług.
Wejście w życie
W § 8 projektu przewiduje, że przepisy rozporządzenia wejdą w życie z dniem 1.1.2025r., z wyjątkiem regulacji dotyczących § 4 ust. 1 pkt 1 lit. w oraz pkt 2 lit. n i o oraz ust. 3 pkt 2 lit. e, dla których planuje się termin wejścia w życie z dniem 1.1.2026 r.
Źródło: https://legislacja.gov.pl/
Obowiązek badania rocznego sprawozdania finansowego osoby fizycznej
Treść art. 64 ust. 1 pkt 4 RachunkU wskazuje zakres podmiotów jednostek obowiązanych do obowiązkowego badania sprawozdań finansowych. Wśród „pozostałych” jednostek mieszczą się osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, które podlegają regulacjom ustawy o rachunkowości, tj. prowadzą księgi rachunkowe.
Dalej, regulacje wskazanego przepisu podają trzy warunki, których spełnienie przesądza o obowiązkowym badaniu rocznego sprawozdania finansowego. Już spełnienie dwóch z trzech warunków rodzi taki obowiązek. Do warunków tych zalicza się:
a) średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty (co najmniej 50 osób),
b) suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego (równowartość w walucie polskiej co najmniej 2 500 000 euro),
c) przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy (równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 000 000 euro).
Z informacji zaprezentowanych w pytaniu wynika, że JDG przekroczyła w 2023 r. progi wskazane zarówno dla zatrudnienia, jak i dla przychodów netto ze sprzedaży. Tym samym wystąpi obowiązek badania rocznego sprawozdania finansowego za 2024 r.
Minimalne wynagrodzenie. Projekt nowej ustawy oraz płaca minimalna na 2025 rok
Prace legislacyjne dotyczące minimalnego wynagrodzenia
W czerwcu Rada Ministrów przedstawiła propozycję wysokości płacy minimalnej na 2025 r. W ramach prac w Radzie Dialogu Społecznego nie udało się osiągnąć porozumienia w tej sprawie, to oznacza, że Rada Ministrów będzie musiała samodzielnie w drodze rozporządzenia określić wysokość płacy minimalnej. Projekt rozporządzenia pojawił się na stronach rządowych z początkiem sierpnia. Proponowana w nim płaca minimalna ma wzrosnąć od stycznia 2025 r. do 4626 zł (obecnie wynosi 4300 zł) a minimalna stawka godzinowa do 30,20 zł (aktualnie jest 28,10 zł). Ostateczna decyzja musi zostać podjęta do 15.9.2024 r. Tymczasem w lipcu resort pracy przedstawił założenia do nowej ustawy o minimalnym wynagrodzeniu. W oparciu o te przepisy zostanie ustalona wysokość płacy minimalnej w 2026 r.
Implementacja przepisów UE do polskiego prawa
Projekt ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę ma na celu wdrożenie do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2041 z 19.10.2022 r. w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej w zakresie minimalnego wynagrodzenia. Zgodnie z art. 17 ust. 1 dyrektywy, państwa członkowskie przyjmują środki niezbędne do wykonania tej dyrektywy do 15.11.2024 r.
Wdrożenie do prawa polskiego przepisów dyrektywy w zakresie minimalnego wynagrodzenia wymaga dokonania zmiany ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę z 2002 r. Ministerstwo uznało, że najlepszym rozwiązaniem będzie przygotowanie nowej ustawy, która w części stanowić będzie powtórzenie obecnie obowiązujących przepisów ustawy o minimalnym wynagrodzeniu z 2002 r. Ponadto, w zakresie sankcji konieczna jest zmiana również Kodeksu pracy oraz Kodeksu karnego.
Założenia do nowej ustawy o minimalnym wynagrodzeniu
Projekt nowej ustawy o minimalnym wynagrodzeniu przewiduje między innymi uzupełnienie słowniczka, w stosunku do obecnie obowiązującej ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę z 2002 r., o definicje nowych pojęć. Wyznaczenie RDS jako organu doradczego w kwestiach związanych z minimalnym wynagrodzeniem za pracę, w szczególności z jego ustalaniem i aktualizacją. Podkreślenie roli strony pracowników i strony pracodawców w sprawach związanych z minimalnym wynagrodzeniem za pracę i zaangażowanie ich na etapie ustalania i aktualizowania minimalnego wynagrodzenia za pracę. Podobnie jak dzisiaj określone mają być dwa terminy zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zgodnie z projektem ustawy, gdy prognozowany na rok następny wskaźnik cen wynosi co najmniej 105% ustalane będą dwa terminy zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej, odpowiednio od dnia 1 stycznia i od dnia 1 lipca. Natomiast, w sytuacji, kiedy wskaźnik cen wynosi mniej niż 105% – ustala się jeden termin zmiany wysokości minimalnych gwarancji płacowych, czyli od dnia 1 stycznia.
W dalszej części założenia do ustawy przewidują coroczną procedurę ustalania minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej. Zgodnie z projektem, wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę będzie corocznie przedmiotem negocjacji prowadzonych w ramach RDS. Rada Ministrów przedstawiać będzie RDS do negocjacji propozycje wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę dla pracowników oraz minimalnej stawki godzinowej dla określonych umów cywilnoprawnych – w terminie do 15 czerwca każdego roku, czyli tak jak to ma miejsce obecnie. Negocjacje prowadzone będą przez 30 dni od dnia otrzymania propozycji i informacji. Jeżeli w tym terminie RDS nie uzgodni wysokości gwarancji płacowych, wówczas decyzje w tym zakresie podejmie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Ustalone przez Radę Ministrów wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej nie będą mogły być niższe niż zaproponowane RDS do negocjacji. Zgodnie z projektem ustawy Rada Ministrów, poza proponowaną na rok następny kwotą minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej, przedstawia RDS również szereg informacji o charakterze ekonomiczno-statystycznym. Ponadto w stosunku do obecnych przepisów przekazywana będzie również informacja o wartości referencyjnej oraz relacji propozycji wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w roku następnym do tej wartości. Dodatkowo, w roku aktualizacji zostanie również przekazana informacja o zastosowanej aktualizacji minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Projektowane przepisy gwarantują coroczny wzrost wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w stopniu nie niższym niż prognozowany na dany rok wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem. Jednocześnie, jeśli w roku negocjacji wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę jest niższa od połowy wysokości przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w I kwartale tego roku, gwarancja ta jest zwiększana dodatkowo o 2/3 prognozowanego wskaźnika realnego przyrostu PKB. W przypadku gdy w roku poprzednim rzeczywisty wzrost cen różnił się od prognozowanego, projekt przewiduje zastosowanie mechanizmu korygującego (zastosowanie wskaźnika weryfikacyjnego w odniesieniu do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym roku z tytułu różnicy pomiędzy rzeczywistym a prognozowanym wzrostem cen w roku poprzednim). W stosunku do obecnie obowiązującego mechanizmu, proponuje się doprecyzowanie obliczania wskaźnika weryfikacyjnego. Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu z 2002 r. przewiduje, że wskaźnik weryfikacyjny otrzymuje się przez podzielenie wskaźnika cen w roku poprzednim przez prognozowany wskaźnik cen w roku poprzednim, w oparciu o który została określona propozycja wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę przekazana RDS do negocjacji.
Należy jednak zauważyć, że prognozowany wskaźnik cen w roku poprzednim, w oparciu o który została określona propozycja wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę przekazana RDS do negocjacji, może się różnić od prognozowanego wskaźnika cen w roku poprzednim, w oparciu o który została ustalona ostateczna wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę. W celu ustanowienia bardziej miarodajnego wskaźnika weryfikacyjnego, projekt ustawy przewiduje, aby był on obliczany przez podzielenie wskaźnika cen w roku poprzednim przez prognozowany wskaźnik cen w roku poprzednim, w oparciu o który została ustalona wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Należy mieć jednocześnie na uwadze, że projekt ustawy przewiduje, że w roku aktualizacji, przy ustaleniu wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, uwzględnia się także aktualizację minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Projekt zawiera również gwarancję utrzymania wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie obowiązującym w roku negocjacji, w przypadku gdyby w wyniku analizy kryteriów, na podstawie których przeprowadzana jest aktualizacja minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalono, że wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę w ostatnich latach wzrastała szybciej, niż wynikałoby to z analizowanych kryteriów.
Ma obowiązywać analogiczny jak obecnie obowiązujący sposób zaokrąglania przy dokonywaniu obliczeń dotyczących wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej. Przewidziano również ustalenie wartości referencyjnej, która będzie stosowana do oceny adekwatności wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Założenia przewidują aktualizację minimalnego wynagrodzenia za pracę co najmniej raz na 4 lata w oparciu o następujące kryteria:
- siłę nabywczą minimalnego wynagrodzenia za pracę, z uwzględnieniem kosztów utrzymania,
- ogólny poziom wynagrodzeń i ich rozkład,
- stopę wzrostu wynagrodzeń,
- długoterminowe krajowe poziomy produktywności i ich zmiany,
- relacji minimalnego wynagrodzenia za pracę do przeciętnego wynagrodzenia.
Zgodnie z założeniami do ustawy, aktualizacji minimalnego wynagrodzenia za pracę będzie dokonywać Rada Ministrów mając na uwadze stanowiska lub opinie strony pracowników i strony pracodawców RDS. Zgodnie z procedurą uzgadniania minimalnego wynagrodzenia za pracę na rok następny, Rada Ministrów w roku aktualizacji będzie przedstawiała RDS propozycję minimalnego wynagrodzenia za pracę, która będzie już uwzględniała zastosowaną aktualizację minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Projektowane przepisy przewidują procedurę sprawozdawczości. Do Komisji Europejskiej, co 2 lata, będą przekazywane następujące dane statystyczne i informacje:
- poziom minimalnego wynagrodzenia za pracę,
- odsetek pracowników objętych minimalnym wynagrodzeniem za pracę,
- opis istniejących zróżnicowanych stawek i odliczeń,
- powody wprowadzenia zróżnicowanych stawek i odliczeń,
- odsetek pracowników objętych zróżnicowanymi stawkami, w miarę dostępności danych.
Dane statystyczne i informacje powinny być, w miarę ich dostępności, określone według płci, wieku, niepełnosprawności, wielkości przedsiębiorstwa i sektora.
W założeniach wskazano analogiczne, co do zasady, przepisy w zakresie minimalnej stawki godzinowej co przepisy art. 8a-8f ustawy o minimalnym wynagrodzeniu z 2002 r. Projekt ustawy przewiduje jedynie zmiany w zakresie:
- terminu wypłaty wynagrodzenia wynikającego z minimalnej stawki godzinowej,
- podwyższenia kary za zaniżanie wynagrodzenia wynikającego z minimalnej stawki godzinowej,
- wprowadzenia kary za niewypłacanie wynagrodzenia wynikającego z minimalnej stawki godzinowej.
Wprowadzone zostaną nowe sankcje w Kodeksie pracy oraz Kodeksie karnym. Projekt ustawy wprowadza nowy typ przestępstwa oraz nowy typ wykroczenia, które związane są z naruszeniem prawa pracownika do wynagrodzenia za pracę, a także przewiduje naliczanie odsetek za nieterminowe wypłacenie należnych pracownikom wynagrodzeń. Ponadto, projekt przewiduje podwyższenie sankcji za wykroczenia przeciwko prawom pracownika.
Kluczowe terminy
Ważne z perspektywy przyszłorocznej płacy minimalnej jest to, że nowe przepisy przewidują zachowanie mocy do 31.12.2025 r. rozporządzenia ustalającego wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej w 2025 r. wydanego na podstawie art. 2 ust. 5 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę z 2002 r. Natomiast przepisy omawianego projektu ustawy będą miały zastosowanie do ustalenia wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2026 r.
