Praca zdalna ma zostać wpisana do Kodeksu pracy. Kolejny projekt ustawy trafił do konsultacji społecznych
W trakcie konsultacji społecznych znajduje się nowelizacja Kodeksu pracy, której przedmiotem jest m.in. wprowadzenie do przepisów KP możliwości stosowania pracy zdalnej.
Praca zdalna
Zgodnie z założeniem ustawodawcy praca zdalna ma zastąpić w treści przepisów Kodeksu pracy przepisy dotyczące telepracy. Projekt przewiduje zdefiniowanie pracy zdalnej jako pracy, która może być wykonywana całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym pod adresem zamieszkania pracownika, w szczególności z wykorzystaniem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość.
Uzgodnienie między stronami umowy o pracę dotyczące wykonywania pracy zdalnej przez pracownika może nastąpić w dwóch momentach:
- przy zawieraniu umowy o pracę albo
- w trakcie zatrudnienia w tym przypadku uzgodnienie może być dokonane z inicjatywy pracodawcy albo na wniosek pracownika, złożony w postaci papierowej lub elektronicznej; przepisu art. 29 § 4 KP nie będzie się stosowało.
Praca zdalna może być wykonywana na polecenie pracodawcy:
- w okresie obowiązywania stanu nadzwyczajnego, stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii oraz w okresie 3 miesięcy po ich odwołaniu lub
- w okresie, w którym z powodu siły wyższej zapewnienie przez pracodawcę bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w dotychczasowym miejscu pracy pracownika nie jest czasowo możliwe
– jeżeli pracownik złoży, bezpośrednio przed wydaniem polecenia, w postaci papierowej lub elektronicznej oświadczenie, iż posiada warunki lokalowe i techniczne do wykonywania pracy zdalnej.
Pracodawca będzie mógł w każdym czasie cofnąć polecenie wykonywania pracy zdalnej, za co najmniej jednodniowym uprzedzeniem. Natomiast pracownik w przypadku zmiany warunków lokalowych i technicznych uniemożliwiającej wykonywanie pracy zdalnej, informuje o tym niezwłocznie pracodawcę. W takim przypadku pracodawca niezwłocznie cofa polecenie wykonywania pracy zdalnej.
Zasady pracy zdalnej określone w porozumieniu
Zasady wykonywania pracy zdalnej określa się w porozumieniu zawieranym między pracodawcą i zakładową organizacją związkową, a w przypadku, gdy u pracodawcy działa więcej niż jedna zakładowa organizacja związkowa – w porozumieniu między pracodawcą a tymi organizacjami. Jeżeli nie jest możliwe uzgodnienie treści porozumienia ze wszystkimi zakładowymi organizacjami związkowymi, pracodawca uzgadnia treść porozumienia z organizacjami związkowymi reprezentatywnymi w rozumieniu art. 253 ust. 1 lub 2 ustawy o związkach zawodowych, z których każda zrzesza co najmniej 5% pracowników zatrudnionych u pracodawcy. W sytuacji, kiedy nie uda się osiągnąć porozumienia w ciągu 30 dni od przedstawienia jego treści, pracodawca określi zasady wykonywania pracy zdalnej w regulaminie, uwzględniając ustalenia podjęte z zakładowymi organizacjami związkowymi w toku uzgadniania porozumienia.
Jeżeli u danego pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe, zasady wykonywania pracy zdalnej określa pracodawca w regulaminie, po konsultacji z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy, czyli konstrukcji podobnej jak np. w ramach PPK.
Możliwe jest również wykonywanie pracy zdalnej bez porozumienia i bez regulaminu, w takiej sytuacji zasady pracy zdalnej zostaną określone w poleceniu wykonywania pracy zdalnej, albo w porozumieniu zawartym z pracownikiem.
Porozumienie oraz regulamin, określa w szczególności:
- grupy pracowników, które mogą być objęte pracą zdalną;
- zasady pokrywania przez pracodawcę kosztów;
- zasady ustalania ekwiwalentu pieniężnego lub ryczałtu;
- zasady porozumiewania się pracodawcy i pracownika wykonującego pracę zdalną, w tym sposób potwierdzania obecności pracownika wykonującego pracę zdalną na stanowisku pracy;
- zasady kontroli wykonywania pracy przez pracownika wykonującego pracę zdalną;
- zasady kontroli w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy;
- zasady kontroli przestrzegania wymogów w zakresie bezpieczeństwa i ochrony informacji, w tym procedury ochrony danych osobowych;
- zasady instalacji, inwentaryzacji, konserwacji, aktualizacji oprogramowania i serwisu powierzonych pracownikowi narzędzi pracy, w tym urządzeń technicznych.
Pracodawca w ramach pracy zdalnej jest obowiązany:
- zapewnić pracownikowi wykonującemu pracę zdalną materiały i narzędzia pracy, w tym urządzenia techniczne, niezbędne do wykonywania pracy zdalnej;
- pokryć koszty związane z instalacją, serwisem, eksploatacją i konserwacją narzędzi pracy, w tym urządzeń technicznych, niezbędnych do wykonywania pracy zdalnej, koszty energii elektrycznej oraz niezbędnych usług telekomunikacyjnych;
- pokryć inne niż określone w pkt 2 koszty bezpośrednio związane z wykonywaniem pracy zdalnej, jeżeli zwrot takich kosztów został określony w porozumieniu, regulaminie, poleceniu, albo porozumieniu zawartym z pracownikiem;
- zapewnić pracownikowi wykonującemu pracę zdalną niezbędne do wykonywania tej pracy szkolenia i pomoc techniczną.
Pracodawca z pracownikiem mogą ustalić zasady wykorzystywania przez pracownika wykonującego pracę zdalną materiałów i narzędzi pracy, w tym urządzeń technicznych, niezbędnych do wykonywania pracy zdalnej, niezapewnionych przez pracodawcę, spełniających wymagania określone w rozdziale IV działu dziesiątego KP. W tym przypadku pracownikowi wykonującemu pracę zdalną przysługuje ekwiwalent pieniężny w wysokości ustalonej z pracodawcą. Obowiązek pokrycia kosztów albo wypłaty ekwiwalentu, może być zastąpiony obowiązkiem wypłaty ryczałtu, którego wysokość odpowiada przewidywanym kosztom ponoszonym przez pracownika w związku z pracą zdalną. Przy ustalaniu wysokości ekwiwalentu albo ryczałtu bierze się pod uwagę w szczególności normy zużycia materiałów i narzędzi pracy, w tym urządzeń technicznych, ich udokumentowane ceny rynkowe oraz ilość wykorzystanego na potrzeby pracodawcy materiału i jego ceny rynkowe, a także normy zużycia energii elektrycznej oraz koszty usług telekomunikacyjnych.
Zapewnienie przez pracodawcę materiałów i narzędzi pracy, w tym urządzeń technicznych, niezbędnych do wykonywania pracy zdalnej, pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem pracy zdalnej przez pracownika, wypłata ekwiwalentu pieniężnego lub ryczałtu, nie stanowi przychodu w rozumieniu przepisów ustawy z 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kolejny obowiązek w ramach pracy zdalnej wskazuje, że pracodawca określi procedury ochrony danych osobowych przyjmowanych przez pracodawcę na potrzeby wykonywania pracy zdalnej oraz przeprowadza, w miarę potrzeb, instruktaż i szkolenie w tym zakresie. Pracownik wykonujący pracę zdalną potwierdza, w postaci papierowej lub elektronicznej, zapoznanie się z procedurami oraz jest obowiązany do ich przestrzegania.
Kontrola w ramach pracy zdalnej
Pracownik wykonujący pracę zdalną i pracodawca przekazują niezbędne informacje do wzajemnego porozumiewania się za pomocą środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość lub w inny sposób uzgodniony z pracodawcą. Pracodawca będzie miał prawo, w miejscu wykonywania pracy zdalnej i w godzinach pracy pracownika, przeprowadzać kontrolę wykonywania tej pracy przez pracownika, w tym w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przestrzegania procedur ochrony danych osobowych, na zasadach określonych w porozumieniu, regulaminie, poleceniu, albo w porozumieniu zawartym z pracownikiem. Kontrolę przeprowadza się w porozumieniu z pracownikiem, w miejscu wykonywania pracy zdalnej, w godzinach pracy pracownika. Pracodawca dostosowuje sposób przeprowadzania kontroli do miejsca wykonywania i charakteru pracy zdalnej. Wykonywanie czynności kontrolnych nie może naruszać prywatności pracownika wykonującego pracę zdalną i innych osób ani utrudniać korzystania z pomieszczeń domowych w sposób zgodny z ich przeznaczeniem. W sytuacji, kiedy w trakcie kontroli pracy zdalnej, pracodawca stwierdzi uchybienia w przestrzeganiu przepisów i zasad w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, a także w przestrzeganiu procedur ochrony danych osobowych, zobowiązuje pracownika do usunięcia stwierdzonych uchybień we wskazanym terminie albo cofa zgodę na wykonywanie pracy zdalnej przez tego pracownika. W przypadku wycofania zgody na wykonywanie pracy zdalnej pracownik rozpoczyna pracę w dotychczasowym miejscu pracy, w terminie określonym przez pracodawcę.
Brak dyskryminacji pracowników na pracy zdalnej
Pracownik, który wykonuje pracę zdalną nie może być traktowany mniej korzystnie w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych niż inni pracownicy zatrudnieni przy takiej samej lub podobnej pracy, uwzględniając odrębności związane z warunkami wykonywania pracy zdalnej. Ponadto pracownik nie może być w jakikolwiek sposób dyskryminowany z powodu wykonywania pracy zdalnej, jak również odmowy wykonywania takiej pracy. Fakt, że pracownik korzysta z pracy zdalnej nie oznacza, że nie może on przebywać na terenie zakładu pracy. Pracodawca umożliwi pracownikowi wykonującemu pracę zdalną, na zasadach przyjętych dla ogółu pracowników, przebywanie na terenie zakładu pracy, kontaktowanie się z innymi pracownikami oraz korzystanie z pomieszczeń i urządzeń pracodawcy, z zakładowych obiektów socjalnych i prowadzonej działalności socjalnej.
Szkolenie wstępne w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy osób przyjmowanych do pracy na stanowisko administracyjno-biurowe będzie mogło być przeprowadzone w całości za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Pracownik potwierdzi odbycie szkolenia w postaci papierowej lub elektronicznej.
Wyjątki od pracy zdalnej
Praca zdalna nie obejmuje prac:
- szczególnie niebezpiecznych;
- w wyniku których następuje przekroczenie dopuszczalnych norm czynników fizycznych określonych dla pomieszczeń mieszkalnych;
- z czynnikami chemicznymi stwarzającymi zagrożenie, o których mowa w przepisach w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych;
- związanych ze stosowaniem lub wydzielaniem się szkodliwych czynników biologicznych, substancji radioaktywnych oraz innych substancji lub mieszanin wydzielających uciążliwe zapachy, a także przy pracach pylących lub powodujących intensywne brudzenie.
Ocena ryzyka zawodowego pracownika wykonującego pracę zdalną uwzględnia w szczególności wpływ tej pracy na wzrok, układ mięśniowo-szkieletowy oraz uwarunkowania psychospołeczne tej pracy. Na podstawie wyników tej oceny pracodawca opracuje informację zawierającą:
- zasady i sposoby właściwej organizacji stanowiska pracy zdalnej, z uwzględnieniem wymagań ergonomii;
- zasady bezpiecznego i higienicznego wykonywania pracy zdalnej;
- czynności do wykonania po zakończeniu wykonywania pracy zdalnej;
- zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego.
Okazjonalna praca zdalna
Praca zdalna może być wykonywana okazjonalnie, na wniosek pracownika złożony w postaci papierowej lub elektronicznej, w wymiarze nieprzekraczającym 24 dni w roku kalendarzowym.
Kontrola wykonywania pracy zdalnej w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przestrzegania procedur ochrony danych osobowych, odbywa się na zasadach ustalonych z pracownikiem.
Przepisy o pracy zdalnej mają wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia odwołania na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii.
Nowe rekomendacje KSR
Dnia 4 kwietnia 2022 r. Ministerstwo Finansów opublikowało rekomendacje Komitetu Standardów Rachunkowości („KSR”) pt. „Sprawozdanie finansowe i sprawozdanie z działalności w warunkach rosyjskiej agresji na Ukrainę” (więcej na ten temat tutaj).
Rekomendacje KSR dotyczą prezentacji i ujawniania skutków agresji Rosji na Ukrainę w sprawozdaniu finansowym, skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym oraz w sprawozdaniu z działalności, a także uwzględnienia związanych z tym zdarzeń w księgach rachunkowych, w szczególności przychodów i kosztów związanych z pomocą uchodźcom. Rekomendacje mają zastosowanie zarówno do sprawozdań, gdy dzień bilansowy przypadł przed 24 lutego 2022 r. (dniem rozpoczęcia rosyjskiej agresji na Ukrainę), jak również tych, gdy dzień bilansowy przypadał 24 lutego 2022 r. lub później. Adresatem rekomendacji są kierownicy jednostek i osoby, którym powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych, członkowie rad nadzorczych, biegli rewidenci, a także interesariusze oczekujący rzetelnej i jasnej informacji o sytuacji majątkowej i finansowej oraz o wyniku finansowym jednostki.
Więcej: https://www.gov.pl/web/finanse/rekomendacje-sprawozdanie-finansowe-i-sprawozdanie-z-dzialalnosci-w-warunkach-rosyjskiej-agresji-na-ukraine
Źródło: Polska Izba Biegłych Rewidentów
Termin zwrotu nadpłaty w PIT wykazanej w zeznaniu podatkowym za 2021 rok
Termin złożenia zeznania
W przypadku gdy podatnicy za rok podatkowy 2021 składają zeznanie: PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38 czynią to w terminie od 15 lutego do 2 maja 2022 r.
Forma złożenia zeznania
Podatnik może złożyć zeznanie podatkowe w formie elektronicznej, w tym przy wykorzystaniu usługi Twój e-PIT. Jednak nadal nie rozliczą się przy jej pomocy podatnicy uzyskujący przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej i ze specjalnych działów produkcji rolnej. Podatnicy mogą też składać zeznania podatkowe w formie papierowej.
Termin zwrotu nadpłaty
W przypadku rozliczenia rocznego PIT nadpłata powstaje z dniem złożenia zeznania rocznego (nie wcześniej niż 15 lutego). Natomiast termin zwrotu nadpłaty przez urząd skarbowy zależy od formy złożenia zeznania. Jeśli podatnik złożył zeznanie w formie elektronicznej, w tym przez usługę Twój e-PIT, to organ ma 45 dni na zwrot nadpłaty, licząc od następnego dnia po złożeniu zeznania. Natomiast, jeśli podatnik złożył zeznanie w formie papierowej to organ podatkowy ma 3 miesiące na zwrot nadpłaty licząc od następnego dnia po złożeniu zeznania.
Forma złożenia zeznania podatkowego i termin zwrotu nadpłaty
|
||||
Termin złożenia zeznania do US | Rodzaj zeznania | Forma złożenia zeznania | Termin zwrotu nadpłaty podatku przez US | Przykład |
od 15 lutego do 2 maja 2022 r. | PIT-36
PIT-36L PIT-37 PIT-38 |
elektronicznie
usługa Twój e-PIT |
45 dni, licząc od następnego dnia po złożeniu zeznania | Termin złożenia zeznania 2.5.2022 r.-
ostateczny termin zwrotu 16.6.2022 r. |
papierowa | 3 miesiące, licząc od następnego dnia po złożeniu zeznania | Termin złożenia zeznania 2.5.2022 r.-
ostateczny termin zwrotu 3.8.2022 r. |
||
od 15 lutego do 2 maja 2022 r. | PIT-36
PIT-37 z Kartą Dużej Rodziny |
elektronicznie
usługa Twój e-PIT |
30 dni, licząc od następnego dnia po złożeniu zeznania | Termin złożenia zeznania 1.3.2022 r.-
ostateczny termin zwrotu 31.3.2022 r. |
papierowa | 3 miesiące, licząc od następnego dnia po złożeniu zeznania | Termin złożenia zeznania 1.3.2022 r.-
ostateczny termin zwrotu 2.6.2022 r. |
Korekta zeznania a termin zwrotu nadpłaty
W przypadku gdy podatnik sam zauważy błąd w złożonym zeznaniu podatkowym i złoży jego korektę, to jeśli nadpłata będzie wynikać również z korekty zeznania – wówczas organ podatkowy ma 2 miesiące, licząc od dnia następnego po dniu złożenia korekty, jednak nie wcześniej niż 3 miesiące (zeznanie w formie papierowej) albo 45 dni (zeznanie w formie elektronicznej) licząc od dnia złożenia zeznania po raz pierwszy.
W przypadku gdy błąd w zeznaniu zostanie wykryty przez organ podatkowy w ramach czynności sprawdzających zeznania rocznego, to zwrot wynikły z prowadzenia czynności sprawdzających następuje w okresie 3 miesięcy licząc od daty skorygowania zeznania. Jeżeli korekta odbywa się bez udziału podatnika, zgodnie z art. 274 § 1 pkt 1 OrdPU (urząd sam dokonuje stosownych poprawek do kwoty 5000 zł) – wówczas zwrot w termin 3 miesięcy liczony jest od daty, do której podatnik może dokonać sprzeciwu od przeprowadzonej przez organ zmiany w treści zeznania podatkowego (w takich przypadkach otrzymuje od organu uwierzytelnioną kopię skorygowanego automatycznie zeznania).
Zmiany w dofinansowaniu posiłków dla pracowników
Nowelizacja rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, zgodnie z którą istotnie wzrosła kwota zwolnienia z oskładkowania dofinansowania posiłków dla pracowników – ze 190 zł do 300 zł na pracownika miesięcznie stanowi pierwszą taką podwyżkę od 2004 roku.
Z ulgi mogą korzystać pracodawcy, którzy zapewniają pracownikom posiłki w firmowej stołówce, zamawiają catering, ale też ci, którzy oferują im kupony na posiłki, bony żywieniowe czy karty przedpłacone. Z wyliczeń wynika, że podniesienie kwoty zwolnienia oznacza około 690 zł oszczędności rocznie dla pracownika i około 740 zł dla pracodawcy. Roczna wysokość oszczędności zależy od wielkości zatrudnienia. Firma zatrudniająca 20 osób zyska ponad 14 tys. zł. Dla średniego przedsiębiorstwa, w którym pracuje 100 osób, oszczędność przekroczy 73 tys. zł rocznie, a dla firmy z kilkoma tysiącami pracowników oszczędności liczone są w milionach złotych.
Najczęściej wybierane przez pracodawców formy dofinansowania posiłków to karty przedpłacone i kupony na posiłki. To o tyle istotne, że pracownik może z nich korzystać także podczas pracy zdalnej, która w wielu firmach stała się codziennością. Nie jest potrzebna stołówka firmowa czy catering zamawiany do biura.
Źródło: newseria.pl
WSA: pracownik nie może zastępować administratora w realizacji jego obowiązków
Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA), wyrokiem z 15 lutego 2022 r., utrzymał w mocy decyzję organu nadzorczego, w której w związku ze stwierdzonym naruszeniem ochrony danych osobowych dokonanym przez Prezesa Sądu Rejonowego w Zgierzu, została nałożona na niego kara pieniężna w wysokości 10 tys. zł. Sprawa dotyczyła zgubienia przez kuratora sądowego niezaszyfrowanego nośnika pamięci typu pendrive. Na nośniku przechowywano dane 400 osób, podlegających nadzorowi kuratorskiemu i objętych wywiadem środowiskowym.
W uzasadnieniu wyroku z 15 lutego 2022 r. WSA* uznał, że organ nadzorczy w prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i właściwie ocenił materiał dowodowy, nie popierając tym samym zarzutów skarżącego decyzję administratora. W przedmiotowej sprawie bezsporne było, że doszło do naruszenia ochrony danych osobowych na skutek zgubienia niezaszyfrowanego nośnika danych typu pendrive. Administrator wydał do użytku służbowego niezabezpieczone urządzenie i zobowiązał kuratorów do zabezpieczenia nośnika we własnym zakresie.
Sąd podtrzymał stanowisko organu nadzorczego, że pracownik nie może zastępować administratora w realizacji jego obowiązków. Ponadto pracownik może nie posiadać odpowiedniej wiedzy w zakresie stosowania odpowiednich środków organizacyjnych czy technicznych albo może wdrożyć nieodpowiednie zabezpieczenia i nieadekwatne do zakresu przetwarzanych danych osobowych.
Zdaniem UODO, na co również zwrócił uwagę WSA, administrator naruszył m.in. zasadę poufności i integralności danych osobowych, ponieważ nie wprowadził odpowiednich środków organizacyjnych i technicznych adekwatnych do sposób i celów przetwarzania danych, po które to Prezes Sądu sięgnął dopiero po utracie nośnika danych. W konsekwencji zaniechanie to umożliwiło osobom nieuprawnionym dostęp do danych osobowych.
Zdaniem sądu, tak zorganizowany proces określania i wdrażania zabezpieczeń przetwarzanych danych osobowych, pozbawia administratora dostępu do podstawowych informacji. Skutkiem tego jest brak wiedzy, jakie zabezpieczenia funkcjonują w organizacji i czy będą one skuteczne co do potencjalnych zagrożeń.
WSA przyznał rację organowi, że nałożona administracyjna kara pieniężna spełni swoją funkcję zarówno represyjną, jak i prewencyjną.
* sygn. II SA/Wa 3309/21
Źródło: https://uodo.gov.pl/pl/138/2343
Raport ZUS: Pokrycie wydatków wpływami do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wskaźnik pokrycia bieżących wydatków wpływami ze składek i ich pochodnych osiągnął poziom blisko 82%. Taki wynik FUS w 2021 r. był możliwy dzięki wzrostowi zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw oraz wzrostowi przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
Zdolności płatników do regulowania zobowiązań
Innym miernikiem kondycji FUS, obrazującym poziom wywiązywania się płatników z obowiązku terminowego opłacania składek, jest wskaźnik ściągalności składek rozumiany jako stosunek wpływów z tytułu składek do ich przypisu w danym roku. Wskaźnik ten w 2021 r. wyniósł 99,7 % i był wyższy od osiągniętego w 2020 r. o 5,6 p.p. Pozwala to na pozytywną ocenę zdolności płatników do regulowania zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Pandemia a składki ZUS
Największą pozycją przychodów FUS były składki na ubezpieczenia społeczne, których kwota według przypisu w 2021 r. wyniosła 228,7 mld zł i była o 9,4% wyższa od osiągniętej w 2020 r. Wpływy składek w 2021 r. wyniosły 228,1 mld zł i były o 15,9% wyższe niż rok wcześniej – wzrost ten wynika z efektu niskiej bazy w 2020 r. spowodowanego zwolnieniem płatników składek objętych programami pomocowymi w ramach walki z pandemią COVID-19 z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.
Wzrost zatrudnienia cudzoziemców
Liczba cudzoziemców, którzy legalnie mieszkają i pracują w Polsce, systematycznie rośnie. Na koniec grudnia 2021 r. w ZUS było zarejestrowanych ponad 875 tys. obcokrajowców, co oznacza wzrost o 20,7 % w stosunku do poprzedniego roku oraz wzrost o 3,4% w stosunku do stanu na koniec trzeciego kwartału 2021 r.
W liczbie tej 59,4% osób było pracownikami, 2,7% prowadziło działalność gospodarczą, a pozostali byli objęci innymi formami zatrudnienia. Największą grupę obcokrajowców (71,7%) stanowili obywatele Ukrainy – na koniec grudnia 2021 r. ich liczba wyniosła ponad 627 tys. osób, tj. o 17,8% więcej niż na koniec poprzedniego roku oraz o 1,6 % więcej niż we wrześniu 2021 r.
Koszty FUS
Koszty FUS w 2021 r. wyniosły 284,5 mld zł i były o 7,2 mld zł większe niż przed rokiem. Największą ich pozycją były transfery na rzecz ludności w kwocie 276,2 mld zł, obejmujące świadczenia emerytalno-rentowe oraz pozostałe świadczenia. Wydatki na emerytury i renty finansowane z FUS wyniosły 245,5 mld zł, tj. o 7,2% więcej niż przed rokiem – to wynik rosnącej liczby świadczeń emerytalnych oraz waloryzacji.
Źródło: zus.pl
Polski Ład. Nowa składka zdrowotna jest opodatkowana
Od 1.1.2022 r. obowiązują nowe przepisy podatkowe uchwalone w ramach tzw. Polskiego Ładu. Jedną z najważniejszych zmian, które weszły w życie, jest całkowita korekta w zakresie sposobu ustalania wysokości składki zdrowotnej.
Brak możliwości odliczania składki zdrowotnej od podatku
Nowa składka zdrowotna to jednak nie tylko jej znaczna podwyżka oraz zmiana sposobu jej liczenia. Najważniejszą konsekwencją nowego systemu podatkowego jest wprowadzenie całkowitego zakazu odliczania składki zdrowotnej od podatku.
Do końca 2021 r. każdy podatnik miał prawo do odliczania znacznej części składki zdrowotnej od podatku. W konsekwencji, rzeczywisty koszt składki zdrowotnej był wielokrotnie mniejszy niż wskazywałaby na to sama kwota składki, gdyż 85% kwoty zapłaconej składki zdrowotnej odzyskiwaliśmy w postaci pomniejszonego podatku dochodowego.
Od 2022 r. sytuacja zmieniła się diametralnie. Nowe przepisy wprowadziły całkowity zakaz odliczania składki zdrowotnej od podatku. Pomijając kwestię zubożenia podatnika, sama koncepcja zniesienia odliczalności od podatku znajduje jednak swoje uzasadnienie fiskalne. Nowy system dąży do tego, aby system opieki zdrowotnej w Polsce był rzeczywiście finansowany składką zdrowotną, a nie dotacją z budżetu państwa (czyli de facto zasilany był z pozostałych podatków).
Z nowym systemem jest jednak jeden, zasadniczy problem. Zniesienie odliczalności składki zdrowotnej zostało wprowadzone w sposób totalny. Nowej składki zdrowotnej nie odliczymy już nie tylko od podatku. Obecne przepisy zakazują odliczania jej nawet od dochodu. A to ma daleko idące konsekwencje.
Osoba prowadząca działalność gospodarczą – chcąc nie chcąc – jest ustawowo zobowiązana do opłacania składki zdrowotnej z tytułu prowadzonej działalności. Niewątpliwie, jest to zatem koszt związany z prowadzeniem tej działalności. Obecne przepisy podatkowe zabraniają jednak zaliczania zapłaconej składki zdrowotnej do kosztów uzyskania przychodów. Zabraniają również pomniejszenia podstawy opodatkowania o zapłaconą składkę zdrowotną.
W konsekwencji, podatek dochodowy obliczany jest jako procent, nie tylko od samego dochodu, ale również od składki zdrowotnej.
Opisany powyżej problem nie zaistniałby, gdyby stawka procentowa podatku dochodowego odnosiła się do rzeczywistego dochodu, a więc przychodu pomniejszonego o koszty. W rzeczywistości jednak podatek dochodowy płacimy obecnie od dochodu powiększonego o składkę zdrowotną.
Jeśli zatem podstawy opodatkowania nie pomniejszamy o składkę zdrowotną, to okazuje się, że podatek dochodowy płacimy również od kwoty samej składki.
Obowiązujące obecnie przepisy Polskiego Ładu wprowadziły podatek od podatku. Przymusowa składka zdrowotna jest bowiem w istocie niczym innym, jak właśnie kolejnym podatkiem.
Częściowe odliczenie składki zdrowotnej
W ostatnim czasie rząd przedstawił propozycję naprawy Polskiego Ładu. Jedna z proponowanych poprawek ma polegać właśnie na umożliwieniu częściowego odliczenia składki zdrowotnej od dochodu.
Problem pobierania podatku od składki zdrowotnej mógłby zostać zatem rozwiązany. Mógłby, gdyby nie fakt, że nowelizacja przepisów przewiduje kwotowe limity odliczeń. A to powoduje, że składka zdrowotna ma być odliczana od dochodu jedynie częściowo.
W przypadku przedsiębiorców na podatku liniowym, odliczenie składki zdrowotnej od dochodu ma być limitowane do kwoty 8700 zł. Oznacza to zatem, że wszystkie składki zdrowotne powyżej tej kwoty będą – tak jak dotąd – opodatkowane.
Podobnie w przypadku ryczałtowców. Odliczenie od przychodu ma dotyczyć jedynie połowy wartości zapłaconych składek zdrowotnych. Oznacza to więc, że pozostałe 50% wartości składek pozostanie, tak jak dotychczas, opodatkowane.
Z kolei w odniesieniu do osób rozliczających się na podstawie skali podatkowej, rząd nie przewiduje w ogóle żadnych zmian. Oznaczałoby to zatem pozostawienie pełnego opodatkowania składek zdrowotnych, tak jak ma to miejsce w aktualnym stanie prawnym.
Nowe przepisy trafiły już do konsultacji społecznych. Pozostaje zatem mieć nadzieję, że w trakcie prac nad projektem, podniesiona zostanie również kwestia opodatkowania przymusowego kosztu, jakim niewątpliwie jest dla każdego przedsiębiorcy płacona przez niego składka zdrowotna.
Źródło: zus.pl
Jak na gruncie VAT rozliczyć sprzedaż wysyłkową do Wielkiej Brytanii?
Opis sytuacji: Spółka (polski rezydent podatkowy), czynny podatnik VAT została zarejestrowana do systemu OSS, ponieważ prowadzi sprzedaż dla konsumentów na terytorium UE za pośrednictwem sklepu internetowego. Towar znajduje się w magazynie w Polsce, z którego jest wysyłany do klientów indywidualnych. Spółka posiada własny sklep internetowy. Planowane jest rozszerzenie sprzedaży do krajów trzecich, głównie Wielkiej Brytanii. Możliwe będą dwie opcje, sprzedaż towarów w przesyłce do 135 Funtów i druga opcja powyżej tej wartości. Sprzedaż towarów w przesyłkach o wartości 135 Funtów i poniżej, wymaga od spółki zarejestrowania się do VAT w UK i tam należny dokonywać rozliczenia zarówno VAT należnego jak i naliczonego. W jaki sposób należy zatem wystawić fakturę VAT do takiej sprzedaży? Czy prawidłowe będzie wskazanie na fakturze stawki VAT obowiązującej na terytorium UK? Jeśli faktury będą zawierały stawkę 20%, to czy mamy je ujmować w deklaracji JPK_V7 w poz. sprzedaż poza terytorium kraju, czy w ogóle nie wykazywać ich w Polskiej deklaracji? W przypadku sprzedaży powyżej 135 Funtów, czy wymagana jest rejestracja do VAT w UK i czy faktury wystawione do takich droższych przesyłek powinny być ze stawką 20%, czy ze stawką 0% jako eksport? Jak należy wykazywać faktury w polskiej deklaracji VAT?
W JPK_V7 obie te czynności (niezależnie od wartości) należy wykazać jako eksport towarów (ze stawką 0% VAT). Natomiast opodatkowanie tych sprzedaży w Wielkiej Brytanii pozostaje obojętne z punktu widzenia polskiej deklaracji VAT (pliku JPK-V7). Nie są to czynności, które byłyby wykazywane w deklaracji VAT (JPK_V7). Wykazujecie Państwo w niej eksport towarów i to wszystko.
W obu tych przypadkach mamy do czynienia w istocie z trzema czynnościami (z perspektywy różnych systemów podatkowych; proszę pamiętać, że Wielka Brytania nie jest już państwem członkowskim Unii Europejskiej). W Polsce jest eksport towarów, natomiast w Wielkiej Brytanii (kraju trzecim) najpierw import towarów, zaś później dostawa krajowa tych towarów.
Dla Was – jako polskiego podatnika VAT – sprzedaż wysyłkowa towarów do Wielkiej Brytanii nie jest WSTO (wewnątrzwspólnotową sprzedażą towarów na odległość). Z Waszego punktu widzenia (jako polskiego podatnika) mamy do czynienia z eksportem towarów. W następstwie dostawy towarów (zaczynającej się z Polski) towary są wywożone do kraju trzeciego. Jest to więc eksport towarów. Jeśli będziecie mieli Państwo potwierdzenie wywozu towarów poza UE, to będzie można zastosować stawkę 0% VAT (polskiego VAT).
W JPK_V7 obie te czynności (niezależnie od wartości) należy wykazać jako eksport towarów (ze stawką 0% VAT).
Natomiast opodatkowanie tych sprzedaży w Wielkiej Brytanii pozostaje obojętne z punktu widzenia polskiej deklaracji VAT (pliku JPK-V7). Nie są to czynności, które byłyby wykazywane w deklaracji VAT (JPK_V7). Należy wykazać eksport towarów i tyle (to wszystko).
Nie wykazujemy tych sprzedaży oczywiście również w ramach deklaracji VIU-D. Nie są to bowiem, jak już wskazywano wyżej, wewnątrzwspólnotowe sprzedaże towarów na odległość.
Zakładam, że nie mówimy o wysyłce towarów do Irlandii Północnej. Ona jest bowiem traktowana jakby była terytorium UE.
Szkolenia bhp niezbędne po powrocie z urlopu wychowawczego
Nie znamy szczegółów, tzn. warunków pracy tej osoby i specyfiki zakładu pracy. Można zastanowić się nad przeprowadzeniem szkolenia stanowiskowego bhp, ale wydaje się, że powinno być przeprowadzone tylko szkolenie okresowe bhp, ale oczywiście należy uwzględnić rodzaj prowadzonej przez zakład pracy działalności.
Zgodnie z § 10 ust. 1 oraz § 11 ust. 1 i 3 rozporządzenia MGiP z 27.7.2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bhp (Dz.U. Nr 180, poz. 1860 ze zm.):
- instruktaż ogólny odbywają, przed dopuszczeniem do wykonywania pracy, nowo zatrudnieni pracownicy, studenci odbywający u pracodawcy praktykę studencką oraz uczniowie odbywający praktyczną naukę zawodu;
- instruktaż stanowiskowy przeprowadza się przed dopuszczeniem do wykonywania pracy na określonym stanowisku:
- pracownika zatrudnianego na stanowisku robotniczym oraz innym, na którym występuje narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych;
- pracownika przenoszonego na stanowisko, o którym mowa powyżej;
- ucznia odbywającego praktyczną naukę zawodu oraz studenta odbywającego praktykę studencką.
W przypadku wprowadzenia na stanowisku robotniczym oraz innym, na którym występuje narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych:
- zmian warunków techniczno-organizacyjnych, w szczególności zmian procesu technologicznego,
- zmian organizacji stanowisk pracy,
- wprowadzenia do stosowania substancji o działaniu szkodliwym dla zdrowia albo niebezpiecznym oraz
- nowych lub zmienianych narzędzi, maszyn i innych urządzeń
– pracownik zatrudniony na tym stanowisku odbywa instruktaż stanowiskowy przygotowujący go do bezpiecznego wykonywania pracy w zmienionych warunkach. Tematyka i czas trwania instruktażu stanowiskowego powinny być uzależnione od rodzaju i zakresu wprowadzonych na stanowisku zmian.
Wnioski
Pracownica, która wraca po urlopie wychowawczym do pracy, na pewno nie musi być poddana szkoleniu wstępnemu ogólnemu, ponieważ dotyczy ono jedynie osób nowo zatrudnionych, co w przypadku skorzystania z urlopu wychowawczego nie występuje. Można tutaj zastanowić się nad przeprowadzeniem szkolenia stanowiskowego bhp, ale tylko wtedy gdy na danym stanowisku pracy (zajmowanym konkretnie przez tę osobę) występuje narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych, a w okresie przerwy w pracy danego pracownika wprowadzono na jego stanowisku pracy zmiany warunków techniczno-organizacyjnych. Zakładam jednak, że w naszym przypadku nie miało to miejsca.
Uważamy, że w omawianym tu przypadku pozostaje nam tylko szkolenie okresowe z zakresu bhp, jednakże musimy mieć tutaj na uwadze zapisy ustawy z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2020 r poz. 1320 ze zm.), które uzależniają obowiązek przeprowadzenia szkolenia okresowego od przeważającej działalności pracodawcy w rozumieniu przepisów o statystyce publicznej. Zgodnie z art. 2373 § 22, § 23, § 24 KP:
- szkolenie okresowe pracownika nie jest wymagane w przypadku pracownika na stanowisku administracyjno-biurowym, gdy rodzaj przeważającej działalności pracodawcy w rozumieniu przepisów o statystyce publicznej znajduje się w grupie działalności, dla której ustalono nie wyższą niż trzecia kategorię ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, chyba że z oceny ryzyka wynika, że jest to konieczne,
- w przypadku gdy rodzaj przeważającej działalności pracodawcy w rozumieniu przepisów o statystyce publicznej znajdzie się w grupie działalności, dla której zostanie ustalona wyższa niż trzecia kategoria ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, pracodawca jest obowiązany przeprowadzić szkolenie okresowe pracownika w zakresie bhp, w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy, licząc od dnia ustalenia wyższej kategorii ryzyka,
- powyższe stosuje się odpowiednio, gdy z dokonanej oceny ryzyka wynika, że przeprowadzenie szkolenia okresowego pracownika stało się konieczne – szkolenie okresowe przeprowadza się w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy, licząc od dnia dokonania oceny ryzyka.
Zalecalibyśmy, w przypadku gdy:
- rodzaj przeważającej działalności pracodawcy w rozumieniu przepisów o statystyce publicznej znajduje się w grupie działalności, dla której ustalono wyższą niż trzecia kategorie ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych bądź
- z oceny ryzyka wynika, że przeprowadzenie szkolenia okresowego pracownika stało się konieczne,
– poddanie pracownicy szkoleniu okresowemu z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.
Tymczasowe zajęcie ruchomości – nowe uprawnienia urzędów celno-skarbowych
W ramach Polskiego Ładu wprowadzono zmiany do ustawy z 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej i dodano w dziale V rozdział 1b „ Nabycie sprawdzające”, a także w ustawie z 17.6.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w dziale II dodano rozdział 5a „Zatwierdzenie tymczasowego zajęcia ruchomości”. Na mocy tych zmian od początku 2022 roku tymczasowego zajęcia ruchomości może dokonać kontrolujący, który prowadzi kontrolę celno-skarbową. Zajmowanymi ruchomościami mogą być np. maszyny, komputery, surowce i środki transportu. Tymczasowego zajęcia ruchomości organ może dokonać jeszcze przed zakończeniem kontroli celno-skarbowej.
Tymczasowego zajęcia ruchomości organ może dokonać, gdy zaległość podatkowa przekracza kwotę 10 000 zł (bez odsetek pod zaległości, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych) i nie może to zajęcie trwać dłużej niż 96 godzin od chwili podpisania protokołu tymczasowego zajęcia ruchomości przez funkcjonariusza dokonującego tego zajęcia. Ważne jest to, że tymczasowe zajęcie nie obejmuje ruchomości o wartości znacznie przekraczającej kwotę potrzebną do zaspokojenia egzekwowanej należności, przy czym przepisy nie konkretyzują, co oznacza to znaczne przekroczenie wartości. Daje to więc dużą dowolność organom i może powodować liczne spory.
Od tymczasowego zajęcia dłużnik może się uchronić, jeżeli okaże dowód, że wykonał ciążące na nim zobowiązanie, albo że dochodzony obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony, wygasł z innego powodu lub nie istnieje. Jeśli nie będzie mógł okazać takiego dowodu, to z chwilą podpisania protokołu tymczasowego zajęcia ruchomości straci prawo do rozporządzania zajętymi ruchomościami i nie może ich sprzedać. Warto zaznaczyć, że tymczasowe zajęcie następuje w drodze protokołu, a nie postanowienia, dłużnik nie ma więc możliwości złożenia zażalenia na tymczasowe zajęcie ruchomości.
W czasie trwania tymczasowego zajęcia ruchomości po otrzymaniu odwzorowania cyfrowego protokołu tymczasowego zajęcia ruchomości organ egzekucyjny w zależności od zasadności podjętego tymczasowego zajęcia ruchomości wydaje postanowienie o:
1) zatwierdzeniu w całości tymczasowego zajęcia ruchomości;
2) zatwierdzeniu w części tymczasowego zajęcia ruchomości;
3) odmowie zatwierdzenia tymczasowego zajęcia ruchomości.
Z chwilą wydania postanowienia o zatwierdzeniu w całości albo w części tymczasowego zajęcia ruchomości tymczasowe zajęcie ruchomości staje się zajęciem egzekucyjnym tych ruchomości.