Komunikat Komisji Europejskiej dotyczący udzielania zamówień publicznych w związku z COVID-19

Skierowany jest on przede wszystkim do zamawiających, którzy muszą zapewnić dostępność środków ochrony indywidualnej, takich jak maski i rękawice ochronne, wyrobów medycznych, w szczególności respiratorów, oraz innych środków medycznych, jak również zapewnić funkcjonowanie infrastruktury szpitalnej i informatycznej. Ponadto skupiono się w Wytycznych w szczególności na postępowaniach o udzielenie zamówienia w przypadku zaistnienia wyjątkowo pilnej konieczności, która umożliwia zamawiającym dokonanie zakupu w ciągu kilku dni, a nawet – w razie potrzeby – godzin.

W Wytycznych Komisja wyjaśnia, jakie możliwości oraz elastyczność są dostępne w oparciu o unijne ramy dotyczące zamówień publicznych na dostawy, usługi i roboty budowlane niezbędne, aby stawić czoła kryzysowi związanemu z COVID-19 (koronawirusem). Zamawiający publiczni mają jej zdaniem kilka możliwości, które mogą rozważyć:

1. w pilnych przypadkach – mogą skorzystać z możliwości znacznego skrócenia terminów, aby przyspieszyć przebieg postępowań prowadzonych w oparciu o procedurę otwartą lub procedurę ograniczoną (według terminologii ZamPublU – odpowiednio przetarg nieograniczony lub ograniczony), 
2. jeżeli elastyczność z pkt 1 będzie niewystarczająca, można przewidzieć procedurę negocjacyjną bez uprzedniej publikacji ogłoszenia o zamówieniu (według terminologii ZamPublU – tryb zamówienia z wolnej ręki),
3. ostatecznie można nawet dopuścić bezpośrednie udzielenie zamówienia wybranemu wcześniej podmiotowi gospodarczemu pod warunkiem, że podmiot ten jest jako jedyny w stanie zrealizować wymagane dostawy przy ograniczeniach technicznych i czasowych spowodowanych pilną koniecznością. 

Wybór przetargu nieograniczonego lub ograniczonego

W przypadku zamówień objętych zakresem dyrektywy (tj. o wartości równej progom unijnym lub większej) zamawiający może zdecydować o udzieleniu zamówienia w drodze procedury otwartej (przetargu nieograniczonego) lub procedury ograniczonej (przetargu ograniczonego). W przypadku procedur otwartych objętych dyrektywą zastosowanie ma termin 35 dni na składanie ofert od dnia przekazania ogłoszenia o zamówieniu do publikacji w Dz.U. UE. W przypadku procedur ograniczonych dyrektywa (podobnie przepisy ZamPublU) przewiduje termin 30 dni na składanie wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, a następnie dodatkowy termin 30 dni na przedstawienie ofert. Terminy te mogą zostać skrócone, m.in. w przypadkach pilnej konieczności należycie uzasadnionych przez instytucję zamawiającą, w których niewykonalne jest zastosowanie obowiązującego standardowo terminu. W trybie przetargu nieograniczonego termin może ulec skróceniu do 15 dni w przypadku należycie uzasadnionej pilnej potrzeby. Natomiast w przetargu ograniczonym termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału może zostać skrócony do 15 dni, a termin składania ofert – do 10 dni. Umożliwia to szybkie udzielenie zamówienia. Jednocześnie, jak wskazuje Komisja, zastosowanie trybu „przyspieszonego” w procedurze otwartej lub procedurze ograniczonej jest zgodne z zasadami równego traktowania i przejrzystości oraz zapewnia konkurencję nawet w przypadkach pilnej konieczności.

Wybór trybu zamówienia z wolnej ręki

Dodatkowe narzędzie umożliwiające szybsze udzielanie zamówień mających na celu zaspokojenie potrzeb związanych z pandemią COVID-19 może stanowić, według Komisji Europejskiej, procedura negocjacyjna bez uprzedniej publikacji. Instytucje zamawiające mogą udzielać zamówień publicznych w drodze tej procedury, w przypadku gdy „w zakresie, w jakim jest to absolutnie niezbędne, jeżeli – ze względu na wystąpienie wyjątkowo pilnej konieczności spowodowanej wydarzeniami, których instytucja zamawiająca nie mogła przewidzieć – terminy przewidziane dla procedury otwartej lub procedury ograniczonej lub procedury konkurencyjnej z negocjacjami nie mogą być dotrzymane. Okoliczności przywoływane w celu uzasadnienia wyjątkowo pilnej konieczności nie mogą być w żadnym wypadku przypisane instytucji zamawiającej”. Odpowiednia do przywołanej przez Komisję z dyrektywy 2014/24/UE regulacja jest przewidziana w art. 67 ust. 1 pkt 3 ZamPublU. Umożliwia ona udzielenie zamówienia w trybie zamówienia z wolnej ręki, jeżeli ze względu na wyjątkową sytuację niewynikającą z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której nie mógł on przewidzieć, wymagane jest natychmiastowe wykonanie zamówienia, a nie można zachować terminów określonych dla innych trybów udzielenia zamówienia.

Podkreślić należy, że zamawiający odstępują w przypadku korzystania z trybu zamówienia z wolnej ręki od podstawowej zasady Traktatu dotyczącej przejrzystości. Dlatego Trybunał Sprawiedliwości UE wymaga, aby korzystanie z tej procedury miało nadal charakter wyjątkowy. Wszystkie warunki muszą być spełnione łącznie i należy je interpretować w sposób zawężający. Każdorazowo zatem zamawiający musi ocenić, czy warunki dla tego trybu są spełnione.

Komisja Europejska wskazuje, że liczba pacjentów z COVID-19, którzy wymagają leczenia, rośnie każdego dnia, a większość państw członkowskich spodziewa się dalszego wzrostu zakażeń aż do osiągnięcia najwyższego poziomu. Wydarzenia te, a zwłaszcza ich konkretny rozwój, należy uznać za niemożliwe do przewidzenia przez jakąkolwiek instytucję zamawiającą. Szczególne potrzeby szpitali i innych instytucji opieki zdrowotnej w zakresie zapewnienia leczenia, sprzętu ochrony osobistej, respiratorów, dodatkowych łóżek oraz dodatkowej intensywnej terapii i infrastruktury szpitalnej, w tym wszelkich urządzeń technicznych, nie mogły z pewnością zostać przewidziane i zaplanowane z wyprzedzeniem, a zatem stanowią dla zamawiających niemożliwe do przewidzenia wydarzenie.

W ocenie Komisji nie ulega wątpliwości, że natychmiastowe potrzeby szpitali i instytucji opieki zdrowotnej (dostawy, usługi i roboty budowlane) muszą być realizowane możliwie jak najszybciej. Potrzeba, której dotyczy zamówienie, musi zatem zostać zaspokojona niezwłocznie. Nie można jednak powoływać się na ten wyjątek w odniesieniu do udzielania zamówień, które trwa dłużej niż miałoby to miejsce w przypadku zastosowania przejrzystego przetargu nieograniczonego lub ograniczonego, w tym przyspieszonego (tj. ze skróconymi terminami).

Ponadto w Wytycznych podkreślono, że w przypadku zaspokajania w bardzo krótkim czasie natychmiastowych potrzeb szpitali i instytucji zdrowia publicznego związek przyczynowy z pandemią COVID-19 nie może zostać w rozsądny sposób zakwestionowany.

Zmiany dotyczące wypłacania środków finansowych przeznaczonych na wzrost wynagrodzeń dla pielęgniarek i położnych po 31.3.2020 r.

Na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27.3.2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. poz. 547) przedłużono wypłatę środków finansowych przeznaczonych na wzrost wynagrodzeń dla pielęgniarek i położnych w okresie od 1.4.2020 r. do 31.12.2020 r. Przepisy rozporządzenia gwarantują również wypłacanie środków finansowych przeznaczonych na zwiększenie wynagrodzeń dla powyższej grupy zawodowej od 1.1.2021 r., ale poprzez współczynniki korygujące lub inne rozwiązania przyjęte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 8.9.2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 320)

Z przepisów rozporządzenia wynika także obowiązek dyrektora właściwego oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie rozporządzenia, do przedstawienia świadczeniodawcy posiadającego umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna, zmiany umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, obejmującej wysokość dodatkowych środków na świadczenia opieki zdrowotnej udzielanych przez pielęgniarki i położne w okresie od 1.4.2020 r. do 31.12.2020 r. w sposób gwarantujący wypłatę kwot na wzrost wynagrodzenia dla powyższej grupy zawodowej.

Dodatki dla reprezentantów sportowych a pracownicy migrujący

Stan faktyczny

U.B. w 1971 r. zdobył medal na Mistrzostwach Europy w Hokeju na Lodzie i medal na Mistrzostwach Świata w Hokeju na Lodzie, wówczas jako członek reprezentacji narodowej Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej. W dniu 31.12.1992 r. doszło do rozwiązania Czeskiej i Słowackiej Republiki Federacyjnej. Wówczas U.B. wybrał obywatelstwo czeskie, niemniej jednak zamieszkiwał i aktualnie nadal zamieszkuje – już łącznie od 52 lat, na terytorium dzisiejszej Słowacji. Gdy Republika Słowacka i Republika Czeska przystępowały do UE 1.5.2004 r., U.B. był zatrudniony w szkole podstawowej i pracę tę wykonywał co najmniej do 2006 r.

U.B. 17.12.2015 r. złożył wniosek o przyznanie dodatku dla reprezentantów sportowych w oparciu o ustawę nr 112/2015. ZUS w Bratysławie odrzucił wniosek, a w sprawie stwierdzono, że U.B. nie spełnia warunku posiadania obywatelstwa słowackiego, o którym mowa w ww. ustawie. U.B. wniósł skargę na tę decyzję ZUS-u do Sądu Okręgowego w Koszycach na Słowacji, wskazując, że zgodnie z prawem UE ustawodawstwo słowackie ma skutek dyskryminujący ze względu na przynależność państwową i nie uwzględnienie faktu, że zamieszkiwał on na terytorium Słowacji od 52 lat. U.B. przegrał sprawę, niemniej wniósł skargę kasacyjną.

Sprawa przed Najvyšší súd Slovenskej republiky – Sądem Najwyższym Republiki Słowackiej

Sąd Najwyższy w Słowacji rozpatrują sprawę wskazał, że słowacki ustawodawca uzasadnił swój wybór uzależnienia rozpatrywanego w postępowaniu głównym dodatku od posiadania obywatelstwa słowackiego tym, że dodatek ten stanowi państwowe świadczenie socjalne, a nie świadczenie emerytalne, a jego celem było przyczynienie się do zapewnienia bezpieczeństwa finansowego najlepszych sportowców, którzy jako obywatele słowaccy reprezentowali Republikę Słowacką lub jej poprzedników prawnych w dużych międzynarodowych zawodach sportowych. Stąd prawo to nie miałoby mieć zastosowania do reprezentantów sportowych będących obywatelami innych państw, w tym Czech – tak jak w przypadku U.B. Pomimo powyższego zdaniem Sądu Najwyższego dodatek dla reprezentantów sportowych nie jest jedynie państwowym świadczeniem socjalnym, ponieważ jest on wypłacany regularnie i równolegle ze świadczeniem emerytalnym. Ponadto U.B., jako reprezentant sportowy w sporcie drużynowym, był traktowany inaczej niż jego koledzy z drużyny tylko dlatego, że w przeciwieństwie do nich, nie jest obywatelem Słowacji, a Czech, chociaż on również przyczynił się poprzez swoje sportowe umiejętności i podejmowane wysiłki do wspólnych wyników drużyny narodowej – podczas zawodów, które miały miejsce jeszcze za czasów istnienia Czechosłowacji.

Pytanie prejudycjalne

W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do TSUE z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy w okolicznościach postępowania głównego możliwe jest dokonanie wykładni art. 1 lit. w) i art. 4–5 rozporządzenia [nr 883/2004], rozpatrywanych łącznie z prawem do świadczeń z zabezpieczenia społecznego i przywilejów socjalnych, ustanowionym w art. 34 ust. 1–2 [karty], w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie zastosowaniu przepisu krajowego, zgodnie z którym słowacka instytucja zabezpieczenia społecznego uwzględnia obywatelstwo wnioskodawcy jako podstawowy warunek prawa do dodatku do emerytury dla reprezentantów sportowych, chociaż częścią przepisu krajowego jest również inny wymóg prawny, a mianowicie udział w reprezentacji narodowej poprzedników prawnych, w tym Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej?”.

Wyrok TSUE z 18.12.2019 r., C-447/18

TSUE orzekł, że art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 492/2011 stanowiący, iż pracownik będący obywatelem państwa członkowskiego korzysta na terytorium innych państw członkowskich z tych samych przywilejów socjalnych, z jakich korzystają pracownicy krajowi, stoi na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, które uzależniają przyznanie dodatku wypłacanego niektórym czołowym sportowcom, którzy reprezentowali to państwo członkowskie lub jego poprzedników prawnych w międzynarodowych zawodach sportowych, od warunku, że wnioskodawca musi być obywatelem tego państwa członkowskiego.

Uszczegóławiając, TSUE stwierdził, że rozpatrywany dodatek nie wchodzi w zakres stosowania rozporządzenia nr 883/2004, bowiem nie wchodzi on w zakres pojęcia „świadczenia z tytułu starości” w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 883/2004. TSUE uznał, że celem tego dodatku jest nagradzanie jego beneficjentów za wyczyny, jakich dokonali w dziedzinie sportu, reprezentując swój kraj, co wyjaśnia, z jednej strony, dlaczego jest bezpośrednio finansowany przez państwo, spoza źródeł finansowania krajowego systemu zabezpieczenia społecznego i niezależnie od składek płaconych przez jego beneficjentów. Z drugiej strony wyjaśnia dlaczego jest on wypłacany jedynie bardzo ograniczonej liczbie sportowców. TSUE wskazał również, że wypłata tego dodatku nie jest uzależniona od prawa beneficjenta do pobierania takiej emerytury, lecz jedynie od złożenia przez niego stosownego wniosku.

Dokonując pogłębionej analizy ww. przepisów, TSUE uszczegółowił, że pracownik/ sportowiec – U.B., mimo iż nie zmienił miejsca zamieszkania (bowiem od 52 lat mieszka na terytorium Słowacji), znalazł się, w związku z przystąpieniem do UE państwa, którego jest obywatelem (Czechy) i państwa, na którego terytorium ustanowił miejsce swego zamieszkania (Słowacja), w sytuacji pracownika migrującego. W konsekwencji TSUE orzekł, że dodatek rozpatrywany w tej sprawie wchodzi w zakres pojęcia „przywileju socjalnego” w rozumieniu art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 492/2011.

„W tym kontekście Trybunał stwierdził, że możliwość nagradzania pracownika migrującego, na takich samych zasadach jak pracowników będących obywatelami przyjmującego państwa członkowskiego, za wyjątkowe osiągnięcia sportowe w reprezentowaniu tego państwa członkowskiego lub jego poprzedników prawnych może przyczynić się do integracji tego pracownika w środowisku tego państwa członkowskiego, a tym samym do osiągnięcia celu, jakim jest swobodny przepływ pracowników. Trybunał podkreślił, że skutkiem rozpatrywanego w postępowaniu głównym dodatku jest nie tylko zapewnienie beneficjentom bezpieczeństwa finansowego mającego na celu, w szczególności, zrekompensowanie braku pełnej integracji na rynku pracy w latach poświęconych uprawianiu sportu na wysokim poziomie, ale również i przede wszystkim przyznanie im szczególnego prestiżu społecznego ze względu na wyniki sportowe, jakie osiągnęli w kontekście takiej reprezentacji”.

Prawo do wielokrotnego odszkodowania w przypadku opóźnienia lub odwołania lotu

Stan faktyczny 

Powodowie dokonali w Finnair Oyj rezerwacji na bezpośredni lot z Helsinek do Singapuru. Lot ten był planowany na 11.10.2013 r. o godzinie 23:55. Został on jednak odwołany z powodu usterki technicznej, która wystąpiła w samolocie. Po zaakceptowaniu oferty złożonej przez Finnair powodowie zostali przeniesieni na lot alternatywny zaoferowanego przez tego przewoźnika lotniczego w ramach zmiany planu podróży, którym był lot łączony z Helsinek do Singapuru przez Chongqing (Chiny), zaplanowany na następny dzień, tj. na 12.10.2013 r., o godz. 17:40 i planowanym przylocie do Singapuru następnego dnia o godz. 17.25. Przewoźnikiem lotniczym obsługującym lot alternatywny Helsinki–Chongqing–Singapur był również Finnair. Jednakże z powodu usterki układu wspomagania sterowania samolotu powodowie przybyli do Singapuru 14.10.2013 r. o godz. 0:15.Powodowie wytoczyli powództwo przeciwko Finnair o zasądzenie od przewoźnika lotniczego zapłaty na rzecz każdego z nich 600 EUR wraz z odsetkami z tytułu odwołania pierwotnego lotu oraz 600 EUR wraz z odsetkami z tytułu przekraczającego trzy godziny opóźnienia przy przylocie lotu alternatywnego.

Pytania prejudycjalne 

– Czy rozporządzenie (WE) Nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11.2.2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów (Dz.Urz. L Nr 46 z 2004 r., s. 1), a w szczególności jego art. 7 ust. 1, należy interpretować w ten sposób, że pasażer linii lotniczych, który otrzymał odszkodowanie z tytułu odwołania lotu i zaakceptował zaoferowany mu lot alternatywny, może dochodzić odszkodowania z tytułu opóźnienia lotu alternatywnego, jeżeli opóźnienie to osiąga wymiar, który uprawnia do uzyskania odszkodowania?

– Czy art. 5 ust. 3 rozporządzenia Nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że w celu uwolnienia się od obowiązku odszkodowania przewoźnik lotniczy może powoływać się na „nadzwyczajne okoliczności” w rozumieniu tego przepisu, związane z wystąpieniem usterki tzw. części „on condition”?

Stanowisko TS 

Odszkodowania z tytułu opóźnienia lotu alternatywnego 

Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. a) w zw. z art. 8 ust. 1 rozporządzenia Nr 261/2004 w przypadku odwołania lotu pasażerowie, których to odwołanie dotyczy, otrzymują od obsługującego lot przewoźnika lotniczego pomoc, obejmującą trzy różne formy, a mianowicie albo zwrot kosztu biletu wraz z, gdy jest to odpowiednie, lotem powrotnym do ich pierwszego miejsca odlotu, albo zmianę planu podróży do miejsca docelowego w najwcześniejszym możliwym terminie, albo tego rodzaju zmianę planu podróży w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności wolnych miejsc. Natomiast pasażerom opóźnionych lotów przysługuje prawo do odszkodowania przewidziane w art. 5 ust. 1 lit. c) w zw. z art. 7 ust. 1 rozporządzenia Nr 261/2004, w przypadku gdy dotrą do ich miejsca docelowego trzy godziny po pierwotnie przewidzianym przez przewoźnika lotniczego czasie przylotu lub później (wyrok Nelson i in., C‑581/10 i C‑629/10, pkt 38).

W art. 3 rozporządzenia Nr 261/2004, który określa jego zakres stosowania, ust. 2 stanowi, że to rozporządzenie znajduje zastosowanie pod warunkiem, iż pasażerowie posiadają potwierdzoną rezerwację na dany lot lub zostali przeniesieni przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek z lotu, na który mieli rezerwację, na inny lot, bez względu na przyczynę. Z tego przepisu wynika, że rozporządzenie Nr 261/2004 ma w szczególności zastosowanie do sytuacji, w której pasażer linii lotniczych został przeniesiony przez przewoźnika lotniczego, w następstwie odwołania jego lotu zarezerwowanego, na lot alternatywny do miejsca docelowego. Trybunał stwierdził, że rozporządzenie Nr 261/2004 nie zawiera żadnego przepisu mającego na celu ograniczenie praw pasażerów objętych zmianą planu podróży, taką jak rozpatrywana w postępowaniu głównym, w tym mającego na celu ewentualne ograniczenie ich prawa do odszkodowania. Zatem pasażerowi linii lotniczych, który po zaakceptowaniu lotu alternatywnego zaoferowanego przez przewoźnika lotniczego w następstwie odwołania lotu dotarł do miejsca docelowego trzy godziny po pierwotnie planowanym przez tego przewoźnika lotniczego czasie przylotu lotu alternatywnego lub później, przysługuje prawo do odszkodowania.

Zdaniem TS powyższą wykładnię potwierdza po pierwsze, motyw 2 rozporządzenia Nr 261/2004 z którego wynika, że rozporządzenie ma na celu zaradzenie poważnym trudnościom i niedogodnościom spowodowanym przez odmowę przyjęcia na pokład, odwołanie lub duże opóźnienie lotu. Otóż pasażerowie, którzy zostali narażeni na odwołanie lub duże opóźnienie lotu, takie jak w postępowaniu głównym, doświadczyli tego rodzaju niedogodności zarówno w związku z odwołaniem ich pierwotnie zarezerwowanego lotu, jak również później, w następstwie dużego opóźnienia ich lotu alternatywnego. Po drugie, gdyby w takiej sytuacji przewoźnik lotniczy nie miał obowiązku wypłaty odszkodowania pasażerom, których to dotyczy, to naruszenie ciążącego na nim nie miałoby żadnych konsekwencji.

Trybunał orzekł, że rozporządzenie Nr 261/2004, a w szczególności jego art. 7 ust. 1, należy interpretować w ten sposób, że pasażer linii lotniczych, który otrzymał odszkodowanie z tytułu odwołania lotu i zaakceptował zaoferowany mu lot alternatywny, w sytuacji gdy przewoźnikiem lotniczym realizującym lot alternatywny jest ten sam przewoźnik, który obsługiwał odwołany lot, może dochodzić odszkodowania z tytułu opóźnienia lotu alternatywnego, jeżeli opóźnienie to osiąga wymiar, który uprawnia do uzyskania odszkodowania.

„Nadzwyczajne okoliczności” 

Zgodnie z art. 5 ust. 3 w zw. z motywami 14 i 15 rozporządzenia Nr 261/2004, w drodze odstępstwa od przepisów ust. 1 tego artykułu, przewoźnik lotniczy jest zwolniony z ciążącego na nim względem pasażerów obowiązku odszkodowania na podstawie art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli jest on w stanie dowieść, że odwołanie lub opóźnienie lotu wynoszące co najmniej trzy godziny w stosunku do czasu planowanego przylotu wynika z „nadzwyczajnych okoliczności”. Są to okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, lub że w przypadku zaistnienia takiej okoliczności przyjął on środki dostosowane do sytuacji poprzez wykorzystanie wszelkich dostępnych mu zasobów personalnych lub materialnych, a także zasobów finansowych, w celu uniknięcia odwołania lub znacznego opóźnienia danego lotu w następstwie zaistnienia tej okoliczności (wyrok Moens, C-159/18, pkt 15).

Zgodnie z orzecznictwem za „nadzwyczajne okoliczności” w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia Nr 261/2004 można uznać zdarzenia, które ze względu na swój charakter lub źródło nie wpisują się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwalają mu na skuteczne nad nimi zapanowanie (wyrok Germanwings, C-501/17, pkt 20). Przy czym te dwie przesłanki mają charakter kumulatywny. Z orzecznictwa TS wynika, że usterki techniczne związane z przeglądem statku powietrznego nie mogą zasadniczo stanowić „nadzwyczajnych okoliczności” w rozumieniu art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia (wyrok Wallentin‑Hermann, C-549/07, pkt 25). Trybunał uznał, że przewoźnicy lotniczy mają regularnie do czynienia z tego typu usterkami, zważywszy na szczególne warunki, w jakich odbywa się transport lotniczy, i na stopień technologicznego zaawansowania statków powietrznych (wyrok Germanwings, pkt 22). W szczególności nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności przedwczesna, nawet niespodziewana, usterka pewnych części statku powietrznego, ponieważ jest ona nierozerwalnie związana z systemem funkcjonowania samolotu. W ocenie TS usterka tzw. części „on condition”, takiej jak w postępowaniu głównym, w odniesieniu do której przewoźnik lotniczy przygotował się do jej wymiany, stale dysponując zapasową częścią zamienną, stanowi zgodnie z orzecznictwem TS (wyrok Moens, pkt 16), które ze względu na swój charakter lub źródło wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności tego przewoźnika lotniczego i pozwala mu na skuteczne nad nim zapanowanie chyba, że usterka tego rodzaju nie jest nierozerwalnie związana z systemem funkcjonowania samolotu. Trybunał wskazał, że zweryfikowanie powyższego należy do sądu odsyłającego.

Trybunał orzekł, że art. 5 ust. 3 rozporządzenia Nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że przewoźnik lotniczy nie może w celu uwolnienia się od obowiązku odszkodowania powoływać się na „nadzwyczajne okoliczności” w rozumieniu tego przepisu, związane z wystąpieniem usterki tzw. części „on condition”, tj. części, którą wymienia się wyłącznie w przypadku jej usterki, również gdy stale dysponuje on zapasową częścią zamienną, chyba że – czego zweryfikowanie należy do sądu odsyłającego – tego rodzaju usterka stanowi zdarzenie, które ze względu na swój charakter lub źródło nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwala mu na skuteczne nad nim zapanowanie, przy czym usterki tej nie należy uważać za tego rodzaju zdarzenie, jeśli jest ona co do zasady nierozerwalnie związana z systemem funkcjonowania samolotu.

Kiedy operat szacunkowy stanowi informację publiczną?

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpatrzył sprawę dotyczącą uznania operatu szacunkowego, jako informacji publicznej.

Sprawa dotyczyła mężczyzny, który chciał zapoznać się z dokumentacją wyceny kilku działek należących do Skarbu Państwa. W tym celu zwrócił się do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (dalej: KOWR) z wnioskiem o udostępnienie operatów szacunkowych, sporządzonych jeszcze za czasów funkcjonowania Agencji Nieruchomości Rolnych (dalej: ANR). Mężczyzna był przekonany, że dane, z którymi chciał się zapoznać są informacją publiczną, jednak KOWR odmówił udostępnienia kopii operatu oraz kopii pisma przedstawiciela Biura Prezesa ANR zatwierdzającego wycenę. Według tej instytucji w myśl obowiązujących przepisów nie miała ona obowiązku pozytywnego rozpatrzenia wniosku mężczyzny. Operat zdaniem KOWR nie jest informacją publiczną, a w omawianym przypadku wnioskodawca chciał się z nim zapoznać wyłącznie w celach prywatnych.

Mężczyzna złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zarzucając Ośrodkowi bezczynność, powoływał się na dotychczasowe orzecznictwo w podobnych sprawach, za podstawę prawną podając ustawę z 6.9.2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1429; dalej: InfPublU). Z kolei KOWR tłumaczył, że w tym samym czasie toczyła się sprawa o ustalenie pierwszeństwa w zakupie działek, których dotyczyły operaty, a wnioskodawca – zdaniem Ośrodka – chciał wykorzystać dane z operatu do ochrony własnych prywatnych interesów. Instytucja ta argumentowała, że zadaniem przywołanej ustawy jest dobro powszechne jako cel funkcjonowania instytucji państwowych. Nie powinna ona być zatem wykorzystywana do własnych prywatnych celów, w tym handlowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 16.1.2020 r. (IV SAB/Po 212/19) stanął po stronie mężczyzny. Skupiając się na określeniu charakteru operatu szacunkowego, o którego udostępnienie wnioskowano, sąd rozpoznając sprawę przesądził jedynie o tym, że tego typu dokument w swojej treści zawiera informacje publiczne. W uzasadnieniu do wyroku argumentował, że operat szacunkowy, który jest dokumentem wyrażającym opinię o wartości nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, którymi gospodaruje KOWR jest elementem niezbędnym do prowadzenia obrotu nieruchomościami oraz innymi składnikami majątkowymi Skarbu Państwa. Obrót nieruchomościami jest zadaniem publicznym, a więc sprawą publiczną, stąd zasadne jest wnioskowanie, że operat szacunkowy, który sporządza się na cele obrotu nieruchomościami także posiada przymiot publiczny.

Sąd nie rozstrzygał o tym, czy w omawianym przypadku powinno nastąpić udostępnienie operatu czy też odmowa, gdyż to zdaniem składu orzekającego pozostaje przedmiotem postępowania przed KOWR. Z drugiej strony jednak sędziowie zauważyli, że Ośrodek jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Fakt ten potwierdza status państwowej osoby prawnej będącej agencją wykonawczą w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z 10.2.2017 r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1154 ze zm.), a także art. 5 ustawy z 19.10. 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 817 ze zm.). Na tej podstawie, zasadny jest wniosek, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 InfPublU KOWR jest podmiotem podlegającym obowiązkowi udostępnienia informacji publicznej w zakresie prowadzonej działalności.

Ponadto WSA stwierdził, że nie sposób zgodzić się z argumentacją KOWR, zgodnie z którą cel uzyskania informacji publicznej determinuje utratę przymiotu „publicznego”. Organ obawiając się tego, że skarżący może wykorzystać wnioskowaną informację dla celów prywatnych nie może pozbawić go prawa dostępu do informacji publicznej. W uzasadnieniu do wyroku, czytamy dalej, że dana informacja nie zyskuje, bądź też nie traci przymiotu informacji publicznej ze względu na cel, dla którego jest uzyskiwana przez wnioskodawcę. Tym samym informacją publiczną będzie każda, która odnosi się do spraw publicznych. Określenie charakteru publicznego, bądź jego braku w odniesieniu do konkretnej informacji powinno nastąpić każdorazowo poprzez analizę przepisów ustawowych (lub wykonawczych względem ustawy) regulujących zakres aktywności władz publicznych (tak w wyroku NSA z 30.5.2019 r., I OSK 2478/17). To czy dana informacja ma charakter publiczny jest determinowane wyłącznie tym czy rzeczywiście odnosi się do spraw publicznych. Z treści InfPublU nie wynika, aby cel prywatny stanowił przesłankę ograniczającą dostęp do informacji publicznej.

Zawieszenie biegu terminów określonych przepisami prawa administracyjnego

W Dz.U. z 2020 r. pod poz. 568 opublikowano ustawę z 31.3.2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (dalej: nowelizacja).
Zmiany wprowadzono przede wszystkim w ustawie z 2.3.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa COVID-19).
Dodano m.in. art. 15zzr do ustawy COVID-19, zgodnie z którym w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

– nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu tych terminów nie dotyczy terminów w rozpoznawanych przez sądy sprawach:

1. Wskazanych w art. 14a ust. 5 ustawy COVID-19, czyli w tzw. sprawach pilnych, w przypadku których ustawa określa termin ich rozpatrzenia przez sąd oraz sprawy wniosków o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności; dotyczą one m.in. przesłuchania przez sąd osoby w trybie zabezpieczenia dowodu lub co do której zachodzi obawa, że nie będzie można jej przesłuchać na rozprawie, spraw w sprawie nieletnich, europejskiego nakazu aresztowania, orzeczenia środka zabezpieczającego itd.
2. Wyboru lub powołania organów, których kadencje są określone w Konstytucji RP.
3. Wyborów do organów JST oraz
4. W sprawach wniosków i pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego.

Według nowych przepisów właściwy organ, sąd lub podmiot może wezwać obowiązanego do dokonania czynności przewidzianych prawem, w oznaczonym terminie i w zakresie, w jakim przepis ten zobowiązuje do dokonania takiej czynności. Takie wezwanie jest możliwe, jeżeli niepodjęcie czynności mogłoby spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzi lub zwierząt, poważną szkodę dla interesu społecznego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. W takim przypadku obowiązany powinien wykonać obowiązek w oznaczonym terminie.

Przy czym, art. 15zzr ustawy COVID-19 w wersji pierwotnej przewidywał obok terminów administracyjnych przewidywał także zawieszenie terminów cywilnych. Usunięto jednak terminy cywilnoprawne z tego przepisu.
Poza tym warto wspomnieć, że postępowania administracyjne i przed sądami administracyjnymi w sprawach dotyczących nieprzestrzegania maksymalnego czasu nieprzerwanego trwania zleceń badań ustawowych, o którym mowa w art. 134 ust. 1 ustawy z 11.5.2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1421 ze zm.) w brzmieniu dotychczasowym, wszczęte i niezakończone przed 31.3.2020 r., umarza się (art. 88 nowelizacji).

Pośredni wpływ dotacji na cenę usług a objęcie jej podatkiem VAT

Stan faktyczny

Podatnik jest jednostką naukową, do której zadań statutowych należy m.in. realizacja projektów badawczych, działalność naukowo-badawcza oraz kształcenie i doskonalenie specjalistów z dziedziny rybactwa, zamierza zrealizować projekt w ramach Programu Operacyjnego „Rybactwo i Morze”. Pomoc na realizację projektu zostanie przyznana w formie refundacji poniesionych kosztów kwalifikowanych w wysokości do 100% tych kosztów, nie więcej niż 2.000.000 zł, jako dotacja przyznana przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Rolą podatnika będzie przeprowadzenie szkoleń i warsztatów, a także doradztwo realizowane w miejscu, tj. bezpośrednio u podmiotów zajmujących się lub planujących rozpocząć działalność w zakresie hodowli ryb oraz innych organizmów wodnych. Doradztwo będzie realizowane bezpośrednio w miejscu prowadzenia przez dany podmiot działalności gospodarczej, zaś szkolenia i warsztaty będą przeprowadzane w siedzibie wnioskodawcy lub w jego placówkach terenowych. Nie jest przewidziane pobieranie opłat od uczestników. Adresatem działań szkoleniowych i doradczych realizowanych w Projekcie będą wszyscy hodowcy ryb prowadzący działalność na terenie Polski oraz pracownicy szkół średnich i szkół wyższych prowadzący działalność edukacyjną z zakresu rybactwa i słuchacze tych szkół.

Z bezpośrednich efektów realizacji projektu skorzystać będzie mogło kilkaset osób. Oprócz tego każdy hodowca ryb, każdy pracownik zatrudniony w branży rybackiej, każdy pracownik szkoły średniej i szkoły wyższej prowadzący działalność edukacyjną z zakresu rybactwa oraz słuchacze tych szkół, a także każda osoba zainteresowana rozpoczęciem działalności dotyczącej chowu i hodowli ryb, mogą skorzystać z realizacji operacji w sposób pośredni, mając nieograniczony dostęp do całej wiedzy wypracowanej w trakcie realizacji operacji, która będzie umieszczona na stronie internetowej w postaci instrukcji doradczych oraz materiałów szkoleniowych.

Dofinansowanie ma charakter dotacji „wydatkowej”, tj. służy pokryciu faktycznie poniesionych kosztów kwalifikowanych projektu. Podatnik jest zobowiązany do rozliczenia całości kosztów kwalifikowanych po zakończeniu realizacji działań przewidzianych w ramach projektu lub w jego trakcie w związku z rozliczeniem otrzymanych zaliczek.

Podatnik złożył wniosek o wydanie interpretacji podatkowej, pytając, czy powyższą dotację należy włączyć do podstawy opodatkowania podatkiem VAT. Zdaniem podatnika nie należy.

Organ interpretujący uznał jednak, że dotacja podlega opodatkowaniu, gdyż jest udzielona w celu sfinansowania konkretnej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem – usług szkoleniowych i doradczych.

Stan prawny

Podstawą opodatkowania podatkiem VAT są również dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające „bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika” (art. 29a ust. 1 VATU).

Stanowisko WSA w Olsztynie

Sąd uchylił interpretację, uznając, że powyższa dotacja nie powinna być włączana do podstawy opodatkowania. Sąd wskazał, że opodatkowaniu podlega taka dotacja, która stanowi dofinansowanie do konkretnych towarów podlegających sprzedaży lub konkretnych świadczonych usług (dopłata kosztowa). W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie występuje. Dotacja otrzymana przez podatnika ma zostać przeznaczona na sfinansowanie realizacji projektu rozumianego jako przedsięwzięcie zmierzające do osiągnięcia założonego celu, opisanego w umowie o dofinansowanie. Zatem dotacja nie odnosi się do ceny konkretnego towaru albo usługi. Analizowana dotacja m charakter ogólny, co wynika z przyjęcia przez skarżącego zobowiązania do realizacji projektu rozumianego jako swego rodzaju całość obejmującą zadania wymienione w opisie. Przewidziano do wykonania cały ciąg bardzo różnych działań, które to działania trudno uznać za jedną usługę lub nawet za ciąg wielu usług. Najbardziej istotne jest jednak to, w jakim celu zostanie przekazana dotacja. Dotacja przeznaczona będzie wyłącznie na realizację zadania naukowo-badawczego ukierunkowanego na popularyzację i implementację wyników prac naukowych w obszarze akwakultury i hodowli organizmów wodnych i nie będzie stanowiła dopłaty do ceny ani innego ekwiwalentu rynkowej ceny usług doradczych lub szkoleniowych. W harmonogramie rzeczowo-finansowym, w oparciu o który określono kwotę dofinansowania, wymieniono koszty administracyjne, koszty delegacji służbowych, koszty materiałów biurowych i korzystania z infrastruktury badawczej podatnika, koszty wynagrodzeń pracowników naukowych odpowiedzialnych za przygotowanie materiałów i realizację szkoleń oraz działań doradczych. Z wniosku o dofinansowanie wynika, że na potrzeby realizacji projektu nie dokonano wyliczenia wartości czynności wykonywanych na rzecz uczestników szkoleń i warsztatów, a także podmiotów, na rzecz których przeprowadzone zostaną czynności doradcze, gdyż nie wymaga tego formuła dofinansowania oparta na zwrocie kosztów kwalifikowanych projektu jako całości.

Podsumowując, przedmiotowa dotacja nie ma charakteru dopłaty do ceny, lecz stanowi dofinansowanie do ogólnej działalności podatnika. Trudno byłoby bowiem uznać, przykładowo, dofinansowanie do zakupu drukarki, sprzętu fotograficznego czy też sprzętów biurowych – za kształtujące w bezpośredni sposób cenę usług doradczych lub szkoleniowych. Wpływ pośredni jest niewątpliwy, bowiem podatnik dzięki dotacji na zakup ww. sprzętu może swoje usługi wykonać lepiej, szybciej lub taniej. Jednak wystąpienie pośredniego wpływu dotacji na cenę świadczonych usług to zbyt mało, aby uznać dotację za podlegającą VAT.

Opodatkowaniu podlega taka dotacja, która stanowi dofinansowanie do konkretnych towarów podlegających sprzedaży lub konkretnych świadczonych usług (dopłata kosztowa), zaś nie podlega opodatkowaniu dotacja będąca dopłatą ogólną do działalności przedsiębiorstwa (dopłata zakupowa). Bezpośredni wpływ na cenę występuje w przypadku tzw. dotacji cenowych, będących dopłatami do ceny, jako przykład których można wskazać refundacje do ceny leków otrzymywane z NFZ oraz dopłaty do ceny biletów ulgowych lub bezpłatnych w związku ze świadczonymi usługami przewozu osób.

Przedłużenie terminów przewidzianych przepisami energetycznymi – zmiany wprowadzone specustawą

Na podstawie art. 45 nowelizacji zmiany wprowadzono do ustawy z 20.2.2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. z 2020 r. poz. 261 ze zm.; dalej: OdnŹródłaEnU). Dodano m.in. art. 70ba OdnŹródłaEnU, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia „okoliczności łagodzących”, o których mowa w art. 83 ust. 3ba OndŹródłaEnU, czyli w razie uwzględnienia na korzyść wytwórcy okoliczności opóźnienia w wykonaniu obowiązków w związku ze stanem epidemii lub zagrożenia epidemicznego. W takiej sytuacji Prezes URE jednorazowo na wniosek wytwórcy, wydaje postanowienie o przedłużeniu:

– o dodatkowy okres określony we wniosku wytwórcy, jednak nie dłuższy niż 12 miesięcy licząc od dnia upływu terminu tego zobowiązania.

Wniosek o wydanie postanowienia powinien zawierać:

1) imię i nazwisko oraz adres zamieszkania albo nazwę i adres siedziby wytwórcy;

2) określenie okresu przedłużenia terminu spełnienia zobowiązania, o którym mowa w art. 70b ust. 4 pkt 1 lit. d OdnŹródłaEnU;

3) wskazanie nazwy oraz ID instalacji, której dotyczy złożony wniosek;

4) oświadczenie: dostawcy lub dostawców urządzeń wchodzących w skład instalacji odnawialnego źródła energii lub wnioskodawcy – potwierdzające, iż opóźnienie dostaw tych urządzeń lub rozruchu instalacji jest spowodowane „okolicznościami łagodzącymi”;

5) zaktualizowany harmonogram rzeczowo-finansowy, o którym mowa w art. 70b ust. 4 pkt 1 lit. e OdnŹródłaEnU, chodzi o harmonogram rzeczowo-finansowy realizacji instalacji planowanej do uruchomienia;

6) zaktualizowaną gwarancję bankową, o ile została ustanowiona dla danej instalacji, której ważność została przedłużona co najmniej o okres wskazany we wniosku.

Prezes URE odmawia przedłużenia terminu, w drodze postanowienia, w przypadku gdy:

Natomiast zgodnie z nowym art. 79a OdnŹródłaEnU, w przypadku wystąpienia „okoliczności łagodzących” Prezes URE jednorazowo na wniosek wytwórcy, wydaje postanowienie o przedłużeniu o dodatkowy okres określony we wniosku wytwórcy, jednak nie dłuższy niż 12 miesięcy licząc od dnia upływu terminu tego zobowiązania.

Przedłużenie to dotyczy, po pierwsze, terminu spełnienia zobowiązania, o którym mowa w art. 79 ust. 3 pkt 8 lit. a OdnŹródłaEnU, chodzi o zobowiązanie się uczestnika aukcji do sprzedaży po raz pierwszy w ramach systemu aukcyjnego, w terminie 42 miesięcy od dnia zamknięcia sesji aukcji, określonej w tym przepisie energii wytworzonej w instalacji odnawialnego źródła energii.

Po drugie, przedłużenie dotyczy okresów, o których mowa w art. 74 ust. 1 OdnŹródłaEnU, a chodzi tu o sytuację, gdy energia elektryczna z odnawialnych źródeł energii wytworzona po raz pierwszy po dniu zamknięcia sesji aukcji w instalacji odnawialnego źródła energii lub w zmodernizowanej instalacji odnawialnego źródła energii, może zostać sprzedana w drodze aukcji wyłącznie w przypadku, gdy urządzenia wchodzące w skład tych instalacji, służące do wytwarzania i przetwarzania tej energii elektrycznej, zamontowane w czasie budowy albo modernizacji, zostały wyprodukowane w okresie 42 miesięcy, a w przypadku instalacji wykorzystującej do wytworzenia energii elektrycznej wyłącznie:

1) energię promieniowania słonecznego – w okresie 24 miesięcy,

2) energię wiatru na lądzie – w okresie 33 miesięcy,

3) energię wiatru na morzu – w okresie 72 miesięcy

– bezpośrednio poprzedzających dzień wytworzenia po raz pierwszy energii elektrycznej w tej instalacji odnawialnego źródła energii.

Wniosek w tym zakresie powinien zawierać:

Prezes URE odmawia przedłużenia terminu, w drodze postanowienia, w przypadku gdy:

1) wniosek nie spełnia któregokolwiek z wymienionych wyżej wymagań;

2) wytwórca złożył wniosek, ale później niż w terminie 30 dni przed dniem spełnienia zobowiązania, o którym mowa w art. 79 ust. 3 pkt 8 lit. a OdnŹródłaEnU;

3) nie wystąpiła żadna z „okoliczności łagodzących”.

Trzeba wyjaśnić, że w nowym ust. 3ba dodanym do art. 83 OdnŹródłaEnU wymieniono wspomniane wyżej „okoliczności łagodzące”. Z nowego przepisu wynika, że dokonując rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w art. 70ba ust. 1 albo art. 79a ust. 1 OdnŹródłaEnU, Prezes URE uwzględnia na korzyść wytwórcy okoliczność, w której opóźnienie:

– jest spowodowane stanem zagrożenia epidemicznego lub stanem epidemii ogłoszonym w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw zdrowia.

Z przepisu przejściowego, czyli z art. 84 nowelizacji wynika że do wytwórców energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w instalacjach odnawialnych źródeł energii:

– stosuje się przepisy OdnŹródłaEnU w brzmieniu po nowelizacji.

Ponadto, dodano art. 31x do ustawy z 2.3.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.; dalej: KoronawirusU), który dotyczy terminu ważności świadectw kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 54 ust. 1 ustawy z 10.4.1997 r. – Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 755 ze zm.), zgodnie z którym osoby zajmujące się eksploatacją sieci oraz urządzeń i instalacji obowiązane są posiadać kwalifikacje potwierdzone świadectwem wydanym przez komisje kwalifikacyjne.

Jeżeli te świadectwa kwalifikacyjne tracą ważność w okresie od 1.3.2020 r. do 30.6.2020 r., wydłuża się do 31.12.2020 r. Świadectwa kwalifikacyjne wydane w tym okresie i wcześniej, zachowują ważność zgodnie z dotychczasowymi przepisami.

Przepis art. 31x KoronawirusU wszedł w życie z mocą od 1.3.2020 r.

Obowiązki sprawozdawcze i dokumentacyjne w zakresie ochrony środowiska – zmiany wprowadzone specustawą

Nowelizacja wprowadziła zmiany do ustawy z 2.3.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.; dalej: KoronawirusU).

Dodany art. 31v do KoronawirusU dotyczy terminów sprawozdań, oświadczeń oraz raportów, o których mowa w przepisach ustawy z 25.8.2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1155 ze zm.; dalej: BiopalCiekU), składanych za 2020 r., które wydłużono o 30 dni kalendarzowych w stosunku do terminów określonych w przepisach dotychczasowych.

Chodzi tu o ciążący na:

Zmiany, wprowadzone art. 42 nowelizacji, dotyczą też ustawy z 14.12.2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 701 ze zm.), w której zmieniono art. 236a ust. 1 i 3. Przepisy te w nowym brzmieniu stanowią, że:

Natomiast art. 57 nowelizacji wprowadzono zmiany w art. 7 ustawy z 13.6.2019 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o zarządzaniu kryzysowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 1211 ze zm.), w brzmieniu po zmianie stanowi, że w odniesieniu do programów ochrony powietrza opracowywanych w wyniku oceny poziomów substancji w powietrzu za 2018 r.:

Kara za uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli

Prezes UODO podjął decyzję o przeprowadzeniu czynności kontrolnych w ukaranej spółce, w związku z ustaleniami dokonanymi w toku innej przeprowadzonej kontroli w firmie, która prowadzi działalność telemarketingową. Ustalono, że firma ta ma podpisaną z Vis Consulting Sp. z o.o. umowę o współpracy w zakresie outsorcingu usług telemarketingowych. Dlatego też, organ nadzorczy uznał za konieczne przeprowadzenie czynności kontrolnych w podmiocie, który faktycznie wykonywał połączenia telefoniczne i przetwarzał dane.
Niestety, kontrolerzy UODO, pod wskazanym w KRS adresem i po uprzednim zawiadomieniu o planowanej kontroli, nikogo nie zastali. Na miejscu była jedynie firma, która wynajmowała na rzecz Vis Consulting Sp. z o.o. powierzchnię biurową (tzw. wirtualne biuro).
Kontrolerom udało się jednak telefonicznie skontaktować z Vis Consulting, a jej pełnomocnik poinformował, że kontrola się nie odbędzie.
Prezes UODO uznał więc, że spółka ta w żaden sposób nie chce współpracować z organem ds. ochrony danych osobowych. Przez dwa kolejne dni zaplanowanych czynności kontrolnych spółka dwukrotnie uniemożliwiła jej przeprowadzenie. Ponadto, w dniu, w którym kontrolerzy próbowali ponownie skontrolować Vis Consulting Sp. z o.o., jej władze podjęły uchwałę o likwidacji tego podmiotu.
W ocenie Prezesa Urzędu spółka ta nie realizuje obowiązków związanych z przetwarzaniem danych osobowych oraz w co najmniej zamierzony sposób unika poddania się kontroli organu nadzorczego. Spółka naruszała tym samym przepisy RODO, mówiące o współpracy z organem nadzorczym i umożliwieniu temu organowi dostępu do wszystkich danych osobowych i wszelkich informacji.
Prezes UODO uznał więc, że zostały spełnione przesłanki, by nałożyć na spółkę karę pieniężną. Ustalając jej wysokość organ nadzorczy nie dopatrzył się żadnych okoliczności łagodzących, mających wpływ na wysokość kary.
W związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa z art. 108 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych przez prezesa spółki, organ nadzorczy zawiadomił o tym Prokuraturę Rejonową w Katowicach. Zgodnie z tym przepisem za udaremnianie lub utrudnianie prowadzenie kontroli przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych, grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch. Prokuratura skierowała już w tej sprawie akt oskarżenia przeciwko prezesowi spółki do sądu.
Do Prezesa UODO docierają liczne sygnały świadczące o nieuczciwej praktyce firm telemerketingowych. Firmy te w wielu przypadkach stały się dużym problemem dla posiadaczy telefonów komórkowych i stacjonarnych. Gdy abonent pyta o to skąd telemarketer ma jego numer telefonu, osoba dzwoniąca rozłącza się albo informuje, że numer wylosował system. W niektórych przypadkach, co rzetelniejszy telemarketer informuje, że jego pracodawca nie ma własnej bazy danych z numerami, ale jedynie system, który łączy się z bazą innej firmy i z niej wybiera numer. Telemarketer nie widzi numeru, gdyż połączenie następuje za pośrednictwem systemu dostarczanego przez inny podmiot.

Pełna treść decyzji dostępna : https://uodo.gov.pl/decyzje/ZSPR.421.19.2019

Źródło: https://uodo.gov.pl/pl/138/1480