Wnioski złożone przed 24.6.2020 r.

Jeśli przed wejściem w życie nowych przepisów ubezpieczony wystąpił o zasiłek opiekuńczy na ogólnych zasadach, określonych w ustawie z 25.6.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem do lat 8, wniosek ten zostanie potraktowany jak wniosek o dodatkowy zasiłek opiekuńczy. Okres wypłaconego zasiłku nie zostanie wliczony do limitu 60 dni wypłaty zasiłku opiekuńczego w tym roku kalendarzowym.

Jeżeli rodzice dzieci do lat 8 bez orzeczenia o niepełnosprawności lub o potrzebie kształcenia specjalnego złożyli przed 24.6.2020 r. wnioski o wypłatę dodatkowego zasiłku opiekuńczego za okres od 25.5.2020 r. w ZUS albo u płatnika składek (pracodawcy, zleceniodawcy), wniosek ten zostanie rozpatrzony po wejściu w życie nowych przepisów.

Dodatkowy zasiłek opiekuńczy – opieka nad dziećmi niepełnosprawnymi

Nie zmieniają się zasady korzystania z dodatkowego zasiłku opiekuńczego z powodu zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły w związku z COVID-19 albo braku możliwości sprawowania opieki przez nianię lub dziennego opiekuna z powodu COVID-19 przez ubezpieczonych rodziców dzieci:

Dotyczy to także rodziców lub opiekunów pełnoletnich osób niepełnosprawnych zwolnionych od wykonywania pracy z powodu konieczności zapewnienia opieki nad taką osobą w przypadku zamknięcia z powodu COVID-19 placówki, do której uczęszcza dorosła osoba niepełnosprawna, tj. szkoły, ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, ośrodka wsparcia, warsztatu terapii zajęciowej lub innej placówki pobytu dziennego o podobnym charakterze.

Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przysługuje nie dłużej niż do 12 lipca 2020 r.

Jak uzyskać dodatkowy zasiłek opiekuńczy?

Nie zmieniły się zasady występowania o dodatkowy zasiłek opiekuńczy.

Aby otrzymać dodatkowy zasiłek opiekuńczy, wystarczy złożyć u swojego płatnika składek, np. pracodawcy, zleceniodawcy oświadczenie o sprawowaniu opieki nad dzieckiem. Oświadczenie to jest jednocześnie wnioskiem o dodatkowy zasiłek opiekuńczy. Osoby prowadzące działalność pozarolniczą składają oświadczenie w ZUS. Oświadczenie można złożyć w dowolnym momencie, ale trzeba je złożyć, bo bez niego ZUS albo płatnik składek nie wypłaci zasiłku.

Trzeba pamiętać, że nie zmieniły się zasady przysługiwania dodatkowego zasiłku opiekuńczego. Zasiłek ten nie przysługuje, jeśli drugi z rodziców dziecka może zapewnić dziecku opiekę (np. jest bezrobotny, korzysta z urlopu rodzicielskiego czy urlopu wychowawczego).

Dodatkowego zasiłku nie wlicza się do limitu 60 dni zasiłku opiekuńczego w roku kalendarzowym przyznawanego na tzw. ogólnych zasadach.

Źródło:

www.zus.pl

Nowe ramy prawne dla postępowań w sprawie transgranicznych ocen oddziaływania na środowisko w relacjach polsko-niemieckich

Postanowienia Umowy stanowią doprecyzowanie postępowań w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko przedsięwzięć oraz dokumentów stanowiących ramy dla ich realizacji, zarówno w przypadku, gdy oddziaływanie pochodzi z terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej, jak również z terytorium Republiki Federalnej Niemiec.

Umowa opisuje poszczególne etapy postępowania i precyzuje kwestie organizacyjne usprawniające przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko związane m.in. z: zakresem stosowania, powiadamianiem, dokumentacją, terminem przekazywania stanowisk, uwag i zastrzeżeń, udziałem społeczeństwa, stanowiskami organów, wymianą informacji, konsultacjami przed wydaniem decyzji oraz przyjęciem planu lub programu, przekazaniem decyzji oraz przyjętego planu lub programu, analizą porealizacyjną oraz monitoringiem, dotrzymywaniem terminów, tłumaczeniami, komunikacją elektroniczną, właściwymi organami oraz rozstrzyganiem spraw spornych.

Wejście w życie Umowy spowoduje wzmocnienie udziału społeczeństwa strony narażonej na oddziaływanie, ponieważ udział ten będzie odbywał się na takich samych prawach, jakie przysługują społeczeństwu państwa pochodzenia oddziaływań.

Zawarte w Umowie rozwiązania mają usprawnić przebieg uregulowanych w niej procedur, co może skutkować przyspieszeniem, a w efekcie skróceniem procesu inwestycyjnego przez wyeliminowanie wątpliwości i niejasności na jak najwcześniejszym etapie.

Nowa regulacja zastępuje obecnie obowiązującą umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o realizacji Konwencji o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym z 25.2.1991 r., podpisaną 11.4.2006 r. w Neuhardenberg (Dz.U. z 2007 r. poz. 1709).

Gmina jako podatnik VAT – nowa interpretacja resortu finansów

Problem, który rozstrzygnęło MF, dotyczył tego, czy czynności dokonywane przez JST w zakresie edukacji publicznej oraz pomocy społecznej (realizacja zadań publicznych) podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Na początku minister przypomniał, że opodatkowane są: odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Podlegają jednak one opodatkowaniu, jeśli są wykonywane przez podmiot działający w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.

W celu rozstrzygnięcia, czy gmina tak właśnie działa, należy odnieść się do wskazanych w orzecznictwie TSUE przesłanek i ich występowania w konkretnej sprawie.

Ważna jest ocena, czy warunki na jakich gmina wykonuje daną czynność, odbiegają od zasad rynkowych – czy świadczenie, które otrzymuje w zamian, jest rzeczywistym ekwiwalentem wykonanej usługi (por. wyrok z 29.10.2009 r. w sprawie C-246/08 Komisja v. Finlandia). W innej sprawie (C-246/08) TSUE uznał, że jeśli beneficjenci płacą za usługi świadczone przez podmioty publiczne stawkę, która jest jedynie częściowo zależna od rzeczywistej wartości usług (im ktoś biedniejszy, tym płaci mniej), to nie można uznać, że ta zapłata stanowi wynagrodzenie za usługi.

Jak podkreślił MF, większość czynności wykonywanych przez jednostki samorządu terytorialnego, m.in. z uwagi na brak spełnienia przesłanki dotyczącej odpłatności, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Nie zmienia tego nawet to, że formalnie gminy posiadają status podatnika tego podatku tzn. są wyposażone w osobowość prawną oraz w określonym zakresie wykonują samodzielnie działalność gospodarczą.

Nawet jednak, jeśli dane czynności byłyby wykonywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, to i tak niekoniecznie muszą być opodatkowane VAT – w sytuacji, gdy samorządy wykonują zadania nałożone odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały powołane (art. 15 ust. 6 VATU). W przypadku edukacji jednostki oświatowe mogą pobierać opłaty np. za zapewnianie wyżywienia dla wychowanków placówek, opiekę w przedszkolu ponad podstawę programową, wydawanie duplikatów legitymacji.

Wyłączenie to ma zastosowanie, gdy samorządy wykonują czynności władcze. Jeśli czynności mają charakter cywilnoprawny, to gmina będzie, co do zasady, podatnikiem VAT. Zadania własne, do których należy edukacja, mają na celu zaspokajanie wszystkich potrzeb wspólnoty, jednak nie oznacza to automatycznie, że mają charakter władczy. Dlatego dla ustalenia jak należy traktować w systemie VAT daną czynność, za każdym razem trzeba ustalić, czy stanowi ona działalność gospodarczą w rozumieniu VATU.

Jak podkreśla MF: „(…) w odniesieniu do określonych czynności związanych z realizacją zadań w zakresie edukacji publicznej oraz pomocy społecznej, jednostki samorządu terytorialnego nie występują w roli podatników VAT (…), o ile spełnione są omówione wcześniej przesłanki, w szczególności, gdy wykonywanie tych czynności jest podporządkowane ścisłemu reżimowi publiczno-prawnemu, a pobierane opłaty nie mogą być uznane za rzeczywistą równowartość świadczenia”.

Strona w postępowaniu w sprawie nakazu usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do magazynowania lub składowania w świetle orzeczenia WSA

W myśl art. 26 ust 1 ustawy z 14.12.2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 797 ze zm.; dalej: OdpadyU) posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Domniemanym posiadaczem odpadów jest władający powierzchnią ziemi (art. 3 ust. 1 pkt 19 OdpadyU). Co do zasady w przypadku nieusunięcia odpadów, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi ich odpadów usunięcie (art. 26 ust. 2 OdpadyU).

Przedmiotem analizowanego sporu sądowego było nieuznanie za stronę takiego postępowania – właściciela nieruchomości sąsiedniej zawiadamiającego o fakcie magazynowania niebezpiecznych odpadów azbestowych, co skutkowało nieuzasadnionym zdaniem sądu -umorzeniem postępowania odwoławczego, w związku z jego podmiotową bezprzedmiotowością.

Zdaniem Sądu w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 26 OdpadyU, wobec braku przepisu szczególnego dotyczącego stron postępowania, zastosowanie znajduje art. 28 KPA, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Nie można więc wykluczyć, że oprócz posiadacza odpadów status strony w takim postępowaniu będą również posiadały inne podmioty. W orzeczeniu sformułowano tezę, z której wynika że wszystkie podmioty, na których życie lub zdrowie mogą negatywnie oddziaływać działania podejmowane przez posiadacza odpadów, polegające również na składowaniu odpadów, mają interes prawny w nakazaniu usunięcia tych odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, o czym stanowi art. 26 OdpadyU.

Wpływ epidemii COVID-19 na wybrane elementy rynku pracy w Polsce

W marcu 2020 r. ogłoszono w Polsce stan zagrożenia epidemicznego, a następnie stan epidemii w związku z rozprzestrzenianiem się choroby zakaźnej wywołanej wirusem SARS-CoV-2, zwanej COVID-19.

W końcu I kwartału 2020 r. liczba pracujących była o 3,6% niższa niż w końcu IV kwartału 2019 r. Analiza liczby pracujących w dłuższym okresie wskazuje, że taka sytuacja jest nietypowa. Od 2012 r. liczba pracujących w I kwartale była wyższa niż w IV kwartale roku poprzedniego. W latach 2017 r. i 2018 r. wzrost liczby pracujących w I kwartale względem stanu na koniec IV kwartału poprzedniego roku sięgał 4-6%. W kolejnych kwartałach następowała zmiana liczby pracujących, nie większa niż 2% stanu z końca kwartału poprzedniego. Stąd sytuacja obserwowana w bieżącym kwartale jest nietypowa wobec tendencji obserwowanych w drugiej dekadzie XXI wieku. Mogło na to wpłynąć wiele przyczyn, w tym rozprzestrzenianie się COVID-19.

Badanie popytu na pracę realizowane jest metodą reprezentacyjną z częstotliwością kwartalną. Obejmuje ono podmioty gospodarki narodowej i ich jednostki lokalne zatrudniające przynajmniej 1 osobę, zgodnie z zakresem podmiotowym badania.

Źródło:

www.stat.gov.pl

Koronawirus uderzył w rynek pracy tymczasowej

Do początku maja, czyli w ciągu półtora miesiąca od wybuchu pandemii koronawirusa, w agencjach członkowskich PFHR pracę straciło10 tys. pracowników tymczasowych. W skali całego rynku może to oznaczać, że zwolnienie dotknęło ok. 30 tys. osób z tej grupy. Kolejne tygodnie mogły przynieść nawet dwukrotny wzrost tej liczby.

Wojewódzki Urząd Pracy w Warszawie na początku kwietnia stwierdził, że dofinansowanie mogą otrzymać tylko pracownicy zatrudnieni w celu świadczenia pracy na rzecz agencji pracy tymczasowej. W przypadku pracowników tymczasowych, których agencja zatrudnia wyłącznie w celu ich skierowania w celu świadczenia pracy u pracodawcy-użytkownika, nie można zastosować świadczenia postojowego.

Według prognoz Polskiego Forum HR w trudnych czasach pracodawcy mogą nawet chętniej korzystać z potencjału pracowników tymczasowych niż z zatrudnienia na etat. Niepewność na rynku, obawa przed kolejną falą pandemii oraz redukcja kosztów sprawią, że odawcy będą szukać bardziej elastycznych form zatrudnienia.

Źródło:

www.newseria.pl

Zmiana wysokości stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu na podstawie art. 221 GospNierU

Stan faktyczny 

Wnioskiem z 2016 r. T. S.A. (użytkownik wieczysty) wystąpił do Prezydenta Miasta o zmianę wysokości stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości z 3% na 1%, powołując się na art. 72 ust. 3 pkt 4 w zw. z art. 221 ust. 1 i 3 GospNierU. W uzasadnieniu wskazał, że nieruchomość zabudowana jest urządzeniami infrastruktury technicznej związanej z dostarczaniem energii elektrycznej, a zatem służy do realizacji celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 i 10 GospNierU.

Wobec odmowy uwzględnienia wniosku użytkownik wieczysty złożył SKO wniosek o ustalenie, że odmowa zmiany wysokości stawki jest nieuzasadniona. SKO oddaliło wniosek, co spotkało się ze sprzeciwem użytkownika wieczystego, inicjującym etap sądowy postępowania aktualizacyjnego (art. 80 ust. 2 i 3 GospNierU). W uzasadnieniu sprzeciwu T. S.A. podtrzymał stanowisko zawarte we wniosku (pozwie).

Wyrokiem z 2018 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo (wniosek). Ustalił m.in., że do dnia wystąpienia z wnioskiem użytkownik wieczysty płacił opłatę roczną według ogólnej stawki 3%, stosownie do decyzji z 1997 r., stwierdzającej nabycie przez jego poprzednika prawnego ex lege prawa użytkowania wieczystego nieruchomości z dniem 5.1.21990 r. Ustalił również, że pismem z 2014 r. Prezydent Miasta wypowiedział użytkownikowi wieczystemu wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego Nieruchomości, przedkładając zarazem ofertę przyjęcia obowiązującej od 1.1.2015 r. nowej wysokości opłaty rocznej ustalonej na podstawie wartości nieruchomości określonej w operacie szacunkowym, przy zastosowaniu dotychczasowej stawki w wysokości 3%.

Sąd I instancji odmówił uwzględnienia żądania z tej przyczyny, że T. S.A. nie wykazał, że nieruchomość służy celom publicznym określonym w art. 6 pkt 2 i 10 GospNierU. Przy rozpoznawaniu apelacji powoda Sąd Okręgowy powziął poważne wątpliwości co do tego, czy dopuszczalna jest na podstawie art. 221 ust. 1 GospNierU zmiana wysokości stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu w sytuacji, w której jej aktualizacja dokonana została na zasadzie art. 78 GospNierU, w drodze wypowiedzenia wysokości opłaty rocznej przy zastosowaniu stawki ustalonej przed wejściem w życie GospNierU.

W ocenie Sądu odwoławczego art. 221 GospNierU jako przepis przejściowy może być zastosowany tylko raz i w okolicznościach niniejszej sprawy miało tu już miejsce, gdyż wskutek wypowiedzenia z 2014 r. doszło do aktualizacji opłaty rocznej i ustalenia jej nowej wysokości pod rządem ustawy nowej.

Stanowisko Sądu Najwyższego 

Zamieszczony wśród przepisów przejściowych GospNierU art. 221 ust. 1 w pierwotnym brzmieniu stanowił, że przepisy art. 72 ust. 3 GospNierU – stosuje się odpowiednio do nieruchomości gruntowych oddanych w użytkowanie wieczyste przed dniem wejścia w życie tej ustawy (zd. 1). Zastrzegał zarazem, że zmiany wysokości stawek procentowych opłat rocznych dokonają właściwe organy w terminie roku od dnia wejścia w życie ustawy (zd. 2) i że przy dokonywaniu zmiany stawek procentowych stosuje się tryb postępowania określony w art. 78-81 GospNierU (zd. 3). Jest to tryb właściwy w razie wypowiedzenia wysokości dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przez właściwy organ ze względu na zmianę wartości nieruchomości (art. 78-80 GospNierU) albo w razie wystąpienia przez użytkownika wieczystego do właściwego organu z żądaniem dokonania aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, jeżeli wartość nieruchomości uległa zmianie, a właściwy organ nie podjął aktualizacji (art. 81, także w zw. z art. 77-80 GospNierU).

Wskutek nowelizacji dokonanej ustawą z 7.1.2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz.U. Nr 6, poz. 70 ze zm.) art. 221 ust. 1 GospNierU uzyskał aktualne brzmienie, zgodnie z którym art. 72 ust. 3 GospNierU stosuje się odpowiednio do nieruchomości gruntowych oddanych w użytkowanie wieczyste przed 1.1.1998 r., z wyjątkiem nieruchomości, dla których stawki procentowe opłat rocznych zostały ustalone w wysokości powyżej 3%. Zmiany wysokości stawek procentowych opłat rocznych dokonują właściwe organy stosując tryb postępowania określony w art. 78-81 GospNierU. Zrezygnowano zatem z terminu rocznego ograniczającego możliwość zmiany wysokości stawek procentowych opłat rocznych.

Istota przedstawionego do rozstrzygnięcia zagadnienia sprowadza się do tego, czy w sytuacji, w której po wejściu w życie GospNierU wysokość opłaty rocznej została już zaktualizowana w trybie art. 78 GospNierU ze względu na zmianę wartości nieruchomości, z zachowaniem stawki ustalonej pod rządem GospNierU (in casu 3%) – czemu użytkownik wieczysty nie sprzeciwił się w trybie art. 78 ust. 2 GospNierU, w związku z czym zaczęła go obowiązywać nowa wysokość opłaty zaoferowana w wypowiedzeniu – dopuszczalna jest zmiana stawki procentowej opłaty na zgodną z art. 72 ust. 3 pkt 4 GospNierU na podstawie art. 221 KC.

Z wyroku SN z 11.5.2011 r. (I CSK 397/10, Legalis) zdaje się wynikać, że Sąd Najwyższy dopuścił możliwość zmiany wysokości procentowej opłat rocznych na żądanie użytkownika wieczystego na podstawie art. 81 w związku z art. 221 ust. 1 GospNierU, mimo iż doszło już uprzednio – po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami – do aktualizacji wysokości opłaty rocznej ze względu na zmianę wartości nieruchomości.

Z drugiej strony w wyroku z 8.5.2008 r. (V CSK 569/07, Legalis) SN stwierdził, że rozpoznając spór o aktualizację opłaty rocznej ze względu na zmianę wartości nieruchomości sąd może, w braku wypowiedzenia wysokości stawki procentowej przez którąkolwiek ze stron, z urzędu zastosować nową stawkę procentową przewidzianą w ustawie, tak żeby ostateczny wynik aktualizacji opłaty był zgodny z prawem (por. też wyrok Sądu Najwyższego z 6.8.2014 r., I CSK 559/13, Legalis). Orzeczenie to może stwarzać podstawę do przyjęcia stanowiska, że ustawowa zmiana wysokości stawki procentowej powinna być uwzględniona przy pierwszej, następczej aktualizacji opłaty rocznej, a po ustaleniu nowej opłaty żądanie zmiany jest wykluczone.

W doktrynie wyrażono pogląd, że nie jest dopuszczalne dokonywanie na podstawie art. 221 ust. 1 GospNierU zmiany stawki procentowej w odniesieniu do gruntów, dla których pod rządem GospNierU zostały już dokonane aktualizacje opłat rocznych z zastosowaniem stawek ustalonych przed wejściem w życie tej ustawy. Aktualizacja taka bowiem stanowi potwierdzenie utrzymania ustalonej wcześniej stawki, a jej zmiana może nastąpić jedynie na zasadach ogólnych, tj. zgodnie z art. 73 GospNierU.

Rozpatrując tę kwestię, należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że GospNierU przewiduje możliwość zmiany stawki procentowej w dwóch przypadkach: w razie trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości, powodującej zmianę celu, na który nieruchomość została oddana (art. 73 ust. 2 GospNierU), albo w razie ustawowej korekty dotychczasowych stawek (art. 221 ust. 1 GospNierU; por. wyrok Sądu Najwyższego z 8.5.2008 r., V CSK 569/07, Legalis). W związku z nowelizacją art. 221 ust. 1 GospNierU i rezygnacją z czasowego ograniczenia przewidzianej w nim możliwości zmiany stawki procentowej w orzecznictwie wyjaśniono, że przepis ten może mieć zastosowanie także w razie ustawowych zmian stawek, które nastąpiły po wejściu w życie GospNierU.

W każdym razie zmiany te następują w trybie określonym w art. 78-81 GospNierU (por. art. 73 ust. 2 zd. 2 i art. 221 ust. 1 zd. 2 GospNierU), czyli w trybie właściwym dla aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej. Zgodnie z art. 78 GospNierU aktualizacja może być zainicjowana przez właściwy organ i wymaga wówczas pisemnego wypowiedzenia wysokości dotychczasowej opłaty, wskazującego sposób obliczenia nowej wysokości opłaty, i równoczesnego przesłania oferty przyjęcia jej nowej wysokości. Do wypowiedzenia tego dołącza się informację o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 77 ust. 3 GospNierU, oraz o miejscu, w którym można zapoznać się z operatem szacunkowym.

Zgodnie z literalnie rozumianym art. 81 ust. 1 GospNierU użytkownik wieczysty może wystąpić do właściwego organu z żądaniem dokonania aktualizacji opłaty rocznej tylko wtedy, gdy wartość nieruchomości uległa zmianie, a właściwy organ nie podjął aktualizacji. Jednakże uwzględnienie w zawartym w art. 221 ust. 1 zd. 2 GospNierU odesłaniu dotyczącym trybu postępowania właściwego dla zmiany wysokości stawki procentowej także art. 81 GospNierU prowadzi do wniosku, że użytkownik wieczysty może – aktualnie bez ograniczeń czasowych – wystąpić do właściwego organu z żądaniem dokonania aktualizacji opłaty rocznej także wtedy, gdy wartość nieruchomości wprawdzie nie uległa zmianie, lecz zmianie uległa ustawowa wysokość stawki procentowej, a mimo to właściwy organ nie podjął aktualizacji uwzględniającej tę zmianę.

Jeżeli doszło już uprzednio do aktualizacji opłaty z inicjatywy właściwego organu, decydujące znaczenie dla sytuacji użytkownika wieczystego ma to, czy wypowiadając dotychczasową wysokość opłaty rocznej organ ten wypowiedział wysokość stawki procentowej, co musiałoby znaleźć odzwierciedlenie w kalkulacji, o której mowa w art. 78 ust. 1 zd. 2 GospNierU. Czym innym bowiem jest wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej oparte jedynie na zmianie wartości nieruchomości a czym innym wypowiedzenie, które ma prowadzić także do zmiany wysokości stawki procentowej opłat rocznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8.5.2008 r., V CSK 569/07, Legalis).

Ograniczenia w lokalizacji elektrowni wiatrowych

Stan faktyczny

Prowadzona przez spółkę E działalność polegała przede wszystkim na wytwarzaniu oraz dystrybucji energii elektrycznej i cieplnej, a także świadczeniu związanych z tym usług. W 2015 r. E skierował do Burmistrza w Opatowie wniosek o udzielenie zgody na realizację farmy wiatrowej. Decyzja była odmowna z powodu niezachowania określonych w ustawie z 20.5.2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 981 ze zm., dalej jako: InwElektrWiatrU) odległości projektowanych elektrowni wiatrowych od istniejącej zabudowy mieszkalnej. Zawarty w art. 4 InwElektrWiatrU wymóg określa bowiem minimalną odległość między elektrownią wiatrową a budynkiem mieszkalnym, która musi odpowiadać co najmniej dziesięciokrotności wysokości planowanej elektrowni wiatrowej. Wysokość planowanych elektrowni wiatrowych miała wynosić 146 m i miały się one znajdować w odległości od 431 do 706 metrów od budynków mieszkalnych, podczas gdy zgodnie z przepisami krajowymi takie elektrownie wiatrowe mogłyby być wznoszone co najmniej w odległości 1460 metrów od najbliższego budynku mieszkalnego.

Pytania prejudycjalne 

– Czy art. 1 ust. 1 lit. f) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2015/1535 z 9.9.2015 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.Urz. UE L z 2015 r., Nr 241, s. 1) należy interpretować w ten sposób, że wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych stanowi przepis techniczny, który jest objęty obowiązkiem notyfikacji w rozumieniu art. 5 tej dyrektywy?

– Czy art. 15 ust. 2 lit. a) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/123/WE z 12.12.2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym (Dz. Urz. UE L z 2006 r., Nr 376, s. 36) należy interpretować w ten sposób, że uregulowanie krajowe ustanawiające wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych należy do przepisów uzależniających podejmowanie lub prowadzenie działalności usługowej od ograniczenia terytorialnego, zwłaszcza w postaci limitów ustalonych w związku z minimalną odległością geograficzną pomiędzy usługodawcami, które to przepisy państwo członkowskie powinno notyfikować Komisji zgodnie z art. 15 ust. 7 tej dyrektywy?

– Czy art. 3 ust. 1 ak. 1 i art. 13 ust. 1 ak. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z 23.4.2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (Dz. Urz. UE L z 2009 r., Nr 140, s. 16) należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one uregulowaniu ustanawiającemu wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych?

Stanowisko TS

Przepis techniczny, który jest objęty obowiązkiem notyfikacji

W art. 1 ust. 1 lit. f) dyrektywy 2015/1535 wskazane zostały cztery kategorie przepisów technicznych, a mianowicie, po pierwsze, „specyfikacje techniczne”, po drugie, „inne wymagania”, po trzecie, „zasady dotyczące usług” i, po czwarte, „przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne państw członkowskich zakazujące produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu lub stosowania produktu”. W ramach przeprowadzonej analizy TS uznał, że wymóg określony w art. 4 InwElektrWiatrU nie jest objęty tymi trzema pierwszymi kategoriami przepisów. W ramach czwartej kategorii określonej jako „przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne państw członkowskich […] zakazujące produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu lub stosowania produktu” w rozumieniu art. 1 ust. 1 lit. f) dyrektywy 2015/1535 należy zdaniem TS założyć, że InwElektrWiatrU ma zakres, który wyraźnie wykracza poza zacieśnienie możliwości używania spornego produktu do pewnych możliwych zastosowań, i nie sprowadza się do zwykłego ograniczenia używania tego produktu (wyrok TS Lindberg, pkt 76). Kategoria ta dotyczy bowiem w szczególności przepisów krajowych, które pozostawiają miejsce jedynie na marginalne zastosowanie produktu w stosunku do tego, którego można by rozsądnie oczekiwać (wyrok TS Fortuna i in., pkt 32).

Ustanowiony w art. 4 InwElektrWiatrU wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych niewątpliwie obejmuje zakaz umiejscawiania elektrowni wiatrowej w minimalnej odległości od budynków mieszkalnych, nieprzekraczającej dziesięciokrotności łącznej wysokości planowanej instalacji. Jednakże TS stwierdził, że ten przepis nie zakazuje podmiotom gospodarczym dalszego instalowania elektrowni wiatrowych oraz co jest z tym związane, używania i sprzedaży turbin wiatrowych. Komisja podniosła, że w latach 2012-2016, czyli w okresie bezpośrednio poprzedzającym przyjęcie InwElektrWiatrU, nowa zainstalowana moc elektrowni wiatrowych wahała się w przedziale 760–1000 MW rocznie, podczas gdy w latach 2017 i 2018, już po przyjęciu tej ustawy, ta nowa zainstalowana moc wynosiła już tylko, odpowiednio, 12 i 6,7 MW rocznie. Uwzględniając powyższe TS wskazał, że do sądu odsyłającego należy sprawdzenie, czy ustanowienie wymogu zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych nie powoduje ustanowienia faktycznego zakazu sprzedaży turbin wiatrowych, pozwalając jedynie na ich marginalne użytkowanie.

Trybunał orzekł, że art. 1 ust. 1 lit. f) dyrektywy 2015/1535 należy interpretować w ten sposób, iż wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych nie stanowi przepisu technicznego, który jest objęty obowiązkiem notyfikacji w rozumieniu art. 5 tej dyrektywy, o ile jego ustanowienie nie powoduje jedynie marginalnego użytkowania turbin wiatrowych, czego sprawdzenie należy do sądu odsyłającego.

Stosowanie dyrektywy 2006/123

Trybunał wskazał, że chociaż w art. 4 ust. 1 InwElektrWiatrU ustanowione zostało terytorialne ograniczenie lokalizowania elektrowni wiatrowych, to niemniej jednak przepis ten dotyczy działalności polegającej na wytwarzaniu określonego towaru, tj. elektryczności. Z orzecznictwa TS wynika zaś, że działalności polegającej na wytwarzaniu towaru nie można uznać jako takiej za usługę (wyrok TS z 11.7.1985 r., Cinéthèque i in., 60/84 i 61/84, pkt 10).

W tych okolicznościach TS uznał, że uregulowanie krajowe takie jak art. 4 InwElektrWiatrU, ustanawiające wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych, nie jest objęte zakresem zastosowania dyrektywy 2006/123.

Trybunał orzekł, że art. 15 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2006/123 należy interpretować w ten sposób, że uregulowanie ustanawiające wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych nie należy do przepisów, które uzależniają podejmowanie lub prowadzenie działalności usługowej od ograniczenia terytorialnego, zwłaszcza w postaci limitów ustalonych w związku z minimalną odległością geograficzną pomiędzy usługodawcami, które państwo członkowskie powinno notyfikować Komisji zgodnie z art. 15 ust. 7 dyrektywy 2006/123.

Uregulowanie ustanawiające wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych

Z treści art. 13 ust. 1 ak. 1 dyrektywy 2009/28 wynika, że odnosi się on do ewentualnych krajowych przepisów dotyczących procedur autoryzacji, certyfikacji i licencjonowania, które mają zastosowanie w przypadku instalacji wytwarzających energię ze źródeł odnawialnych. Trybunał uznał, że art. 13 ust. 1 ak. 1 dyrektywy 2009/28 ma zastosowanie wobec art. 4 InwElektrWiatrU, które wprowadza wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych. W tych okolicznościach TS stwierdził, że do sądu odsyłającego należy zweryfikowanie tego, czy art. 4 InwElektrWiatrU należy uznać za niezbędny i proporcjonalny. Zatem musi sprawdzić, czy przyjęte przez Polskę środki nie wykraczają poza to, co jest odpowiednie i konieczne dla realizacji uzasadnionych celów, którym ma służyć. Przy czym TS zaznaczył, że jeżeli istnieje możliwość wyboru spośród większej liczby odpowiednich środków, należy stosować najmniej restrykcyjny, a wynikające z tego niedogodności nie mogą być nadmierne w stosunku do zamierzonych celów (wyrok TS z 21.7.2011 r., Azienda Agro-Zootecnica Franchini i Eolica di Altamura, C‑2/10, pkt 73). W tym celu polski sąd powinien w szczególności uwzględnić – w kontekście przysługującego państwom członkowskim zakresu uznania – okoliczność, że to uregulowanie ogranicza się tylko do elektrowni wiatrowych, z wyłączeniem innych form produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, takich jak urządzenia fotowoltaiczne czy biomasa. Ponadto, powinien wziąć pod uwagę okoliczność, że to uregulowanie zostało przyjęte na poziomie krajowym i że pozbawia ono władze lokalne jakiegokolwiek zakresu uznania co do możliwości zastosowania odstępstwa od wymogu zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych.

Trybunał orzekł, że art. 3 ust. 1 ak. 1 i art. 13 ust. 1 ak. 1 dyrektywy 2009/28 należy interpretować w ten sposób, iż nie sprzeciwiają się one uregulowaniu, które wprowadza wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych, jeśli to uregulowanie jest niezbędne i proporcjonalne w świetle wiążącego dane państwo członkowskie obowiązkowego krajowego celu ogólnego, czego sprawdzenie należy do sądu odsyłającego.

Ministerialny projekt zmiany ustawy o księgach wieczystych i hipotece

W wyniku zmiany zostanie poszerzony krąg podmiotów mogących, na podstawie zgody Ministra Sprawiedliwości, wielokrotne, nieograniczone w czasie wyszukiwać księgi wieczyste w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych.

Obecnie na podstawie art. 36⁴ ust. 8 KWU takie uprawnienie może uzyskać 25 kategorii podmiotów, takich jak np.: notariusze, Agencja Wywiadu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych; organy Krajowej Administracji Skarbowej; Policja; Najwyższa Izba Kontroli.

Po zmianie nowymi uprawnionymi podmiotami będą także: Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz Szef Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych.

Projekt znajduje się na etapie opiniowania.