Do sądu należy ustalenie czy zła decyzja nacjonalizacyjna sprzed lat wywołuje dziś szkody

Sąd dziś może badać, czy nieprawidłowa decyzja nacjonalizacyjna gruntu wydana ponad 50 lat temu, spowodowała obiektywną szkodę dla spadkobierców byłych właścicieli tej nieruchomości lub jej aktualnego nabywcy.

Stan faktyczny

Na mocy dekretu z 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279 ze zm.; dalej: WłUżGruntWawaD) została znacjonalizowana nieruchomość na warszawskim Muranowie. Ówcześni współwłaściciele złożyli jeszcze w maju 1948 r. wniosek o ustanowienie tzw. własności czasowej tego gruntu. Wniosek został w praktyce rozpatrzony dopiero po 24 latach – w 1972 r. Prezydium stołecznej Rady Narodowej (działającego wówczas organu terenowego władzy państwowej – samorząd w okresie PRL nie istniał) wydało decyzję odmowną i grunt ostatecznie przeszedł na własność Skarbu Państwa.

W sierpniu 2012 r. spadkobierczyni jednego ze współwłaścicieli gruntu zawarła z panem P. umowę sprzedaży części nieruchomości pod warunkiem co najmniej częściowego odzyskania działki – tj. ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego, co stało się ostatecznie blisko 2 lata później, po stwierdzeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż decyzja odmowna z 1972 r. naruszała przepisy prawa. Prezydent m.st. Warszawy uchylił tą decyzję i wydał nową – ustanawiając użytkowanie wieczyste, zgodnie z wnioskiem nabywcy gruntu od spadkobiercy dawnych właścicieli.

Nabywca działki wkrótce po uzyskaniu wspomnianej decyzji o użytkowaniu wieczystym, skierował przeciwko Skarbowi Państwa pozew o odszkodowanie z tytułu wydania w 1972 r. niezgodnej z prawem decyzji administracyjnej o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej.

Stanowisko sądu I instancji i apelacyjnego

W I instancji wyrok był korzystny – stołeczny Sąd Okręgowy zasądził łącznie ponad 85,6 tys. zł odszkodowania. Jednak rozpoznający apelację Skarbu Państwa Sąd Apelacyjny w Warszawie dostrzegł w sprawie istotne zagadnienie prawne dotyczące kwestii, czy sąd może samodzielnie badać i ustalać, w ramach związku przyczynowego dotyczącego odpowiedzialności za szkodę, kwestię spełniania przesłanek do przyznania prawa własności czasowej na podstawie art. 7 WłUżGruntWawaD przez właściciela nieruchomości, w dacie podejmowania przez organ państwowy decyzji odmawiającej przyznania własności czasowej (później użytkowania wieczystego) spornej nieruchomości. Pytanie prawne odnoszące się do tej sprawy przekazano do Sądu Najwyższego.

Stanowisko Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy w odpowiedzi wydał uchwałę, w myśl której w sprawie o naprawienie szkody spowodowanej wydaniem decyzji administracyjnej o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego – której nieważność stwierdzono z powodu niewyjaśnienia, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dniu wydania tej decyzji – sąd badając przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej może ustalać, czy prawidłowe rozpoznanie wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego również doprowadziłoby do odmowy ustanowienia tego prawa.

Tym samym sąd może, niezależnie od rozstrzygnięć wydanych w ramach procedury administracyjnej, samodzielnie ustalać przesłanki do odpowiedzialności odszkodowawczej państwa i stwierdzić, czy wydanie błędnej lub niezgodnej z prawem decyzji przed kilkudziesięciu laty może dziś być uznane za źródło wymiernej szkody materialnej.

Dane osobowe. Czy Unia Europejska stanie się samotną wyspą?

Koniec z Privacy Shield

W orzeczeniu TSUE został wskazany obowiązek przestrzegania przez państwa, do których przekazywane są dane, ochrony prywatności równorzędnej z tą obowiązującą na terenie Unii. Organ uznał, że możliwość dostępu amerykańskich agencji wywiadowczych do danych osobowych Europejczyków stoi w sprzeczności z prawem UE. Tym samym unieważniona została tzw. Tarcza Prywatności, która dotąd stanowiła podstawę transferu danych pomiędzy Unią oraz USA.

Krytyce poddane zostało m.in. gromadzenie danych na masową skalę przez Stany Zjednoczone bez adekwatnej kontroli sądowej. Zgodnie ze stanowiskiem organu, USA nie zapewniło również środków ochrony prawnej dla obywateli UE przed niezgodnym z prawem nadzorem.

Standardowe klauzule umowne

Uwagę organu zwróciła również kwestia standardowych klauzul umownych stanowiących mechanizm międzynarodowego przekazywania danych. Korzystanie z nich lub z innego transgranicznego mechanizmu, będzie wymagało wcześniej oceny prawa kraju, do którego będą przesyłane dane, pod kątem gwarantowanej przez niego ochrony danych osobowych.

Co dalej z transferem danych?

Konsekwencje decyzji TSUE są o wiele bardziej dalekosiężne, niż może się z pozoru wydawać. Nie tylko utrudni ona dostęp obywatelom UE do usług oraz produktów o konkurencyjnych cenach pochodzących spoza Unii.

Może ona również być dużą przeszkodą dla ogólnoświatowej współpracy na rzecz np. wynalezienia szczepionki na koronawirusa COVID-19. Utrudni to także zwalczanie cyberprzestępczości na terenie UE oraz może realnie wpłynąć na skuteczność zapobiegania atakom terrorystycznym.

Rozwiązanie kwestii transferu danych osobowych na linii UE-USA będzie wymagało zaangażowania krajów po obu stronach Atlantyku. Konieczne do tego będzie m.in. ustanowienie nowych zasad zapewniających adekwatną ochronę danych Europejczyków przed nadzorem na terenie USA bez narażania amerykańskiego bezpieczeństwa narodowego.

Źródło:

https://iapp.org/news/a/will-the-eu-become-an-information-island/

Zmiana terminów płatności opłat za użytkowanie wieczyste

Dla przypomnienia, podstawowy termin płatności opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste określony jest w zgodnie z art. 71 ust. 4 ustawy z 21.8.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm., dalej GospNierU), i zgodnie z nim opłatę wnosi się do 31 marca każdego roku, z góry za dany rok.

Na mocy przepisów związanych z epidemią COVID-19 termin ten już raz został przesunięty. Na podstawie przepisów ustawy z 31.3.2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 568) ustawodawca określił, że termin ten upływa 30.6.2020. Także opłata przekształceniowa, o której mowa w ustawie z 20.7.2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 139 ze zm.) za 2020 r. miała być wnoszona w tym terminie.

Ostatnio uchwalona ustawa z 19.6.2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 1086), wprowadziła zmiany do szeregu ustaw. Objęły one regulacje dotyczące opłat za użytkowanie wieczyste regulowane nie przepisami GospNierU lecz przepisami ustawy z 2.3.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374).

Ważne

Na podstawie jej regulacji m.in. została znowelizowana wspomniana ustawa, czego bezpośrednim następstwem jest to, że termin dokonania uiszczenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, za rok 2020, został wydłużony do 31.1.2021. Ta ustawa nie zmieniła terminu wnoszenia opłaty przekształceniowej.

Opinia Rzecznika TSUE w sprawie ulgi na złe długi

Chodzi tu o opinię w sprawie pytań prejudycjalnych dotyczących oceny zgodności polskich przepisów o uldze na złe długi z przepisami prawa unijnego.(sygn. C-335/19).

Polskie przepisy o VAT nie dają możliwości skorzystania z ulgi na złe długi w sytuacji, gdy dłużnik jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub likwidacji.

Zgodnie z art. 90 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 2006 r. nr 347/1 ze zm.; dalej: Dyrektywa 2006/112/WE), w przypadku anulowania, wypowiedzenia, rozwiązania, całkowitego lub częściowego niewywiązania się z płatności lub też w przypadku obniżenia ceny po dokonaniu dostawy, podstawa opodatkowania jest stosownie obniżana na warunkach określonych przez państwa członkowskie.

Rzecznik TSUE odniosła się do tego przepisu odwołując do orzecznictwa TSUE, że art. 90 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE wprowadza zasadę, zgodnie z którą podstawę opodatkowania stanowi świadczenie wzajemne rzeczywiście otrzymane. Organ podatkowy nie może się pobrać kwoty VAT wyższej od tej, którą otrzymał podatnik.

Z art. 90 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE wynika zaś, że w przypadku całkowitego lub częściowego niewywiązania się z płatności państwa członkowskie mogą odstąpić od zastosowania zasady z art. 90 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE.

Zdaniem Rzecznik TSUE, zgodnie z tym przepisem, wyłączenie możliwości skorzystania przez podatników z ulgi na złe długi przewidziano tylko w pewnych wyjątkowych sytuacjach, wyłącznie w celu zapobieżenia nadużyciom.

Podsumowując, Rzecznik TSUE uznała, że art. 90 Dyrektywy 2006/112/WE nie pozwala wyłączać możliwości dokonania korekty zobowiązania podatkowego (zastosowania ulgi na złe długi) tylko na tej podstawie, że w chwili wykonania świadczenia lub w chwili dokonania korekty dłużnik jest już w trakcie postępowania upadłościowego lub w likwidacji.

Trzeba podkreślić, że TSUE nie jest związany opinia swoich rzeczników, jednak praktyka pokazuje, że w zasadzie orzeczenia TSUE nie są sprzeczne ze stanowiskiem rzecznika.

Koronawirus: Dotacje i świadczenia dla firm w lipcu i sierpniu

W związku z epidemią koronawirusa, rząd uruchomił cały szereg instrumentów pomocowych dla polskich firm. Najbardziej popularnym rozwiązaniem było 3-miesięczne zwolnienie ze składek ZUS. Zwolnienie z ZUS obejmowało jednak tylko okres od marca do maja 2020 r. Już w lipcu przedsiębiorcy zapłacili więc ponownie składki według dotychczasowych stawek obowiązujących przed epidemią.

Przypomnijmy, że Ministerstwo Rozwoju zapowiedziało już wydłużenie okresu zwolnienia z ZUS. Przedłużenie to dotyczyć będzie jednak tylko wybranych branż.

Sprowadzanie aktualnej pomocy dla przedsiębiorców jedynie do zwolnienia z ZUS byłoby jednak sporym nieporozumieniem. Osoby prowadzące działalność gospodarczą często zapominają bowiem, że wciąż aktualne są inne programy pomocowe. Co więcej, pojawiają się wciąż nowe programy. Co ciekawe, niektóre z nich nie były dotąd szeroko nagłaśniane. A szkoda, bo dają one wciąż możliwość uzyskania sporych środków finansowych. I to całkowicie bezzwrotnych.

Bezzwrotne dofinansowanie do prowadzenia działalności (7 tys. zł)

Rozwiązaniem, które cieszy się chyba najmniejszą popularnością ze wszystkich programów pomocowych, jest możliwość uzyskania dofinansowania do kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. W ramach tego programu, osoby samozatrudnione wciąż mogą otrzymać nawet 7 tys. zł całkowicie bezzwrotnego dofinansowania.

Przypomnijmy, że dofinansowanie do kosztów działalności skierowane jest do firm, które nie zatrudniają żadnych pracowników.

Uzyskanie dofinansowania uzależnione jest od spadku przychodów. Przedsiębiorca powinien zatem wykazać, że jego łączne obroty, w ciągu dwóch kolejnych miesięcy kalendarzowych w roku bieżącym, są o przynajmniej 30% niższe w porównaniu do przychodów z analogicznych dwóch miesięcy w roku poprzednim. Wysokość bezzwrotnego dofinansowania zależy od skali spadku przychodów i może wynieść od 1300 zł do 2340 zł. Co jednak istotne, dofinansowanie przyznane może zostać od razu na 3 kolejne miesiące, w związku z czym przedsiębiorca może otrzymać jednorazowo nawet 7 tys. zł bezzwrotnego dofinansowania.

Świadczenie postojowe wciąż do wzięcia (6 tys. zł)

Wielu przedsiębiorców do tej pory nie wykorzystało przysługującej im możliwości 3-krotnej wypłaty świadczenia postojowego.

Przypomnijmy, że świadczenie postojowe w wysokości 2080 zł miesięcznie wypłacane jest tym przedsiębiorcom, którzy wykażą spadek przychodów o przynajmniej 15% w stosunku do miesiąca poprzedniego.

Następne dwie wypłaty świadczenia nie wymagają jednak wykazywania kolejnych spadków przychodu. Wystarczy bowiem oświadczyć, iż nasza sytuacja materialna nie uległa poprawie.

Co więcej, wielu przedsiębiorców nie wystąpiło do tej pory o wypłatę żadnego świadczenia postojowego, mylnie sądząc, iż świadczenie dotyczyło jedynie przychodów z okresu od marca do maja 2020 roku. Tymczasem przepisy o świadczeniu postojowym wciąż obowiązują w takim samym zakresie, jak na początku epidemii. Oznacza to, że wnioski o świadczenie postojowe (zarówno te pierwsze jak i kolejne) można składać również w odniesieniu do aktualnych przychodów, tj. przychodów z czerwca a nawet lipca.

Zgodnie z przepisami, o świadczenie postojowe można wnioskować nawet 3 miesiące po zniesieniu stanu epidemii. Przypomnijmy, że stan epidemii do tej pory nie został zniesiony, co oznacza, że wnioski o świadczenie postojowe będziemy mogli składać jeszcze przez długi czas.

Jednorazowa wartość świadczenia postojowego wynosi 2080 zł. W przypadku 3-krotnego przyznania świadczenia, możemy otrzymać więc ponad 6 tys. zł bezzwrotnego świadczenia.

Dotacje na kapitał obrotowy (23,5 tys. zł)

Bezzwrotne dotacje dla firm startują właśnie w kolejnych województwach. W niektórych regionach na ten cel przeznaczono nawet 100 mln zł.

Bezzwrotne dotacje to temat bardzo popularny w ostatnim miesiącu. A to za przyczyną niemałej kwoty, którą można uzyskać w ramach tego programu. Osoba samozatrudniona może bowiem otrzymać aż 7845 zł miesięcznie, przy czym dotacja wypłacana jest przez 3 miesiące. Oznacza to, ze łączna wartość bezzwrotnej dotacji wynosi aż 23,5 tys. zł.

Uzyskanie dotacji uwarunkowane jest wykazaniem spadku przychodów o przynajmniej 30% w stosunku do analogicznego miesiąca roku poprzedniego.

Program bezzwrotnych dotacji wzbudza chyba największe emocje spośród wszystkich programów pomocowych. Nie tylko z powodu kwoty, ale również ze względu na fakt, iż za jego uruchomienie odpowiedzialne zostały poszczególne samorządy wojewódzkie. Marszałkowie niektórych województw, niestety nie uruchomili programu w ogóle. W innych zaś województwach określono odmienne zasady ubiegania się o dotację.

Bezzwrotna pożyczka (5 tys. zł)

Osoby, które do tej pory nie skorzystały z bezzwrotnej pożyczki dla mikroprzedsiębiorców, wciąż jeszcze mają taką możliwość. Przepisy nie określają bowiem końcowej daty programu, a Urzędy Pracy wciąż przyjmują nowe wnioski.

Bezzwrotna pożyczka w wysokości 5 tys. zł może zostać przyznana praktycznie każdemu mikroprzedsiębiorcy, po spełnieniu minimalnych warunków dotyczących m.in. okresu prowadzenia działalności gospodarczej.

Przypomnijmy, że pożyczka w wysokości 5 tys. zł ulega automatycznemu umorzeniu po 3 miesiącach od dnia jej zaciągnięcia. Jedynym warunkiem umorzenia jest kontynuowanie działalności gospodarczej przez okres 3 miesięcy od dnia zaciągnięcia pożyczki.

Dotacje na pomoc prawną (25 tys. zł)

Najnowszym instrumentem pomocowym są dotacje wypłacane mikro i małym przedsiębiorcom przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości.

Przedsiębiorcy mogą uzyskać nawet 25 tys. zł bezzwrotnej dotacji na pokrycie wydatków wparcia prawnego.

Pożyczka płynnościowa z oprocentowaniem 0%

W ramach pomocy finansowej w związku z COVID-19, państwowy Bank Gospodarstwa Krajowego uruchamia właśnie kolejną edycję tzw. pożyczki płynnościowej. W jej ramach do przedsiębiorców trafi aż 500 mln zł.

Pożyczka płynnościowa skierowana jest do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Każda firma może otrzymać nawet 15 mln zł pożyczki z oprocentowaniem 0%. Oznacza to, że przedsiębiorca zwróci bankowi jedynie sam kapitał, nie płacąc przy tym żadnych odsetek.

Pożyczki płynnościowe skierowane są do wszystkich firm, niezależnie od branży. Uzyskanie pożyczki nie jest uzależnione od konkretnego spadku przychodów, a jedynie od oświadczenia, że epidemia koronawirusa zagroziła płynności finansowej w firmie.

Źródło:

www.zus.pl

Oświadczenie zobowiązanego składane w postępowaniu egzekucyjnym o posiadanym majątku i źródłach dochodu

W Dz.U. z 2020 r. pod poz. 1279 opublikowano rozporządzenie Ministra Finansów z 15.7.2020 r. w sprawie oświadczenia zobowiązanego o posiadanym majątku i źródłach dochodu oraz prawdziwości i zupełności tego oświadczenia oraz wezwania do jego złożenia (dalej: rozporządzenie).

Zgodnie z art. 6 §1c ustawy z 17.6.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.; dalej: EgzAdmU), wierzyciel może odstąpić od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, jeżeli nie upłynęło 12 miesięcy od dnia wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, wydanego w sprawie prowadzonej na wniosek tego wierzyciela, na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego inne należności pieniężne zobowiązanego, chyba że ujawniony zostanie majątek lub źródło dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.

Ważne

W przypadku, o którym mowa w art. 6 § 1c EgzAdmU, wierzyciel przed wszczęciem postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej wzywa zobowiązanego do złożenia oświadczenia o posiadanym majątku, źródłach dochodu oraz o prawdziwości i zupełności tego oświadczenia, w ciągu 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W przypadku gdy w wyniku wezwania nie zostanie złożone oświadczenie lub w złożonym oświadczeniu nie zostanie wykazany majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji administracyjnej, za dzień odstąpienia przyjmuje się dzień doręczenia tego wezwania (art. 6 § 1d EgzAdmU).

Natomiast zgodnie z obowiązującym od 30.7.2020 r. art. 37b EgzAdmU, w zakresie niezbędnym do wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny lub wierzyciel wzywa zobowiązanego do złożenia oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu oraz o prawdziwości i zupełności tego oświadczenia. Oświadczenie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, w wyznaczonym terminie, pisemnie lub ustnie do protokołu. Wezwanie takie zawiera pouczenie zobowiązanego o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia oraz informacje umożliwiające złożenie prawdziwego i zupełnego oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu.

Wezwanie zawiera:

podstawę prawną wezwania

oznaczenie wystawcy

nazwę odpowiednio wierzyciela lub organu egzekucyjnego, który sporządził wezwanie, adres jego siedziby lub jego jednostki organizacyjnej

oznaczenie zobowiązanego

imię i nazwisko lub nazwę zobowiązanego, adres jego miejsca zamieszkania lub siedziby, a także numer PESEL, NIP lub REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada

wskazanie:

  1. rodzaju należności pieniężnej, której dotyczy wezwanie
  2. okresu, którego dotyczy należność pieniężna
  3. nazwy wierzyciela, a także adresu jego siedziby lub jego jednostki organizacyjnej

żądanie złożenia oświadczenia:

  1. wykazującego posiadany majątek i źródła dochodu
  2. o prawdziwości i zupełności informacji, o których mowa w lit. a

termin do złożenia oświadczenia

datę wystawienia wezwania

pouczenie o treści:

Złożenie fałszywego oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu grozi odpowiedzialnością karną na podstawie art. 233 § 6 w związku z § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.

oznaczenie osoby działającej z upoważnienia organu

imię i nazwisko, stanowisko służbowe oraz podpis osoby działającej z upoważnienia odpowiednio wierzyciela lub organu egzekucyjnego – w przypadku wezwania wystawionego w postaci papierowej, a jeżeli wezwanie zostało wy-stawione w postaci elektronicznej – kwalifikowany podpis elektroniczny, podpis zaufany, podpis osobisty, zaawansowaną pieczęć elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęć elektroniczną

W przypadku gdy zgodnie z odrębnymi przepisami odpowiedzialność zobowiązanego za należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie obejmuje majątek osobisty zobowiązanego i majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka, wezwanie zawiera również żądanie złożenia oświadczenia:

Ważne

Oświadczenie zobowiązanego, o którym mowa wyżej powinno zawierać elementy i dane określone w § 4 rozporządzenia, tj. m.in. jego oznaczenie, datę złożenia oświadczenia, szczegółowo wymienione dane dotyczące nieruchomości, a także ruchomości o wartości większej niż 1000 zł, prawach majątkowych, środkach pieniężnych, źródłach dochodu, informacje o współmałżonku zobowiązanego, oświadczenie o prawdziwości danych i odpowiedzialności karnej, podpis zobowiązanego.

Zaskarżanie kary porządkowej

Stan faktyczny

Organ podatkowy (NUS) prowadził wobec spółki z o.o. czynności sprawdzające w zakresie prawidłowości rozliczenia VAT. W toku tych czynności dwukrotnie wezwał B.K., będącego członkiem zarządu spółki, do przedstawienia dokumentów sprzedaży (faktur VAT) za okres od maja do października 2018 r., potwierdzenia płatności za faktury, umów zawartych na wykonanie usług i dostawę towarów oraz innych dokumentów związanych z transakcjami przeprowadzonymi przez spółkę. B.K. nie przedłożył żądanej dokumentacji, wobec czego organ nałożył na niego karę porządkową w wysokości 2.000 zł.

B.K. złożył do NUS „wniosek o uchylenie postanowienia o nałożeniu kary porządkowej”. W treści tego pisma przedstawił argumentację zmierzającą do wykazania nieprawidłowości w działaniu organu podatkowego w związku ze skierowanymi do niego wezwaniami oraz nałożeniem kary porządkowej. Podniósł, że organ podatkowy nie był władny do żądania od niego przedłożenia dokumentacji księgowej w toku czynności sprawdzających, ponieważ takie uprawnienie przysługuje dopiero w trakcie kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego. Ponadto zarzucił, że organ przed nałożeniem kary nie zweryfikował, czy B.K. był w posiadaniu żądanej dokumentacji, a w związku z tym – czy mógł uczynić zadość wezwaniu. Co więcej, w treści wezwania żądane dokumenty wymieniono zbyt ogólnikowo, co może utrudniać realizację wezwania.

Po rozpatrzeniu tego wniosku NUS utrzymał w mocy swoje postanowienie, odmawiając tym samym uchylenia nałożonej kary porządkowej. Zdaniem organu, przedmiotem rozpoznania w postępowaniu wszczętym na skutek wniosku o uchylenie kary porządkowej jest jedynie istnienie okoliczności usprawiedliwiających niezrealizowanie obowiązku nałożonego na stronę przez organy podatkowe, natomiast nie podlegają w tym postępowaniu ocenie zarzuty dotyczące prawidłowości nałożenia kary porządkowej (tj. np. poprawność skierowanych do strony wezwań, materialne przesłanki nałożenia kary itp.) jak również odnoszące się do jej wysokości. Tego rodzaju zarzuty mogą być przez stronę podnoszone w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu kary porządkowej.

Podatnik zaskarżył postanowienie do sądu.

Stan prawny

W celu dyscyplinowania uczestników procedur podatkowych organy podatkowe zostały wyposażone w możliwość nałożenia kary porządkowej w wysokości do 2.800 zł na stronę, pełnomocnika, świadka lub biegłego, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego nie zastosowali się do tego wezwania (art. 262 § 1 OrdPU), a w szczególności bezzasadnie nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa (art. 262 § 1 pkt 2a).

Na postanowienie nakładające karę porządkową służy zażalenie (art. 262 § 5), a oprócz tego organ podatkowy, który nałożył karę porządkową, może, na wniosek ukaranego, uznać niewykonanie wezwania za usprawiedliwione i uchylić postanowienie nakładające karę (art. 262 § 6).

Stanowisko WSA w Rzeszowie

Sąd uznał działania organu za prawidłowe, wobec czego oddalił skargę B.K. Sąd stwierdził, że B.K. złożył wniosek o uchylenie kary, nie wskazując jednak na żadne konkretne okoliczności, które miałyby usprawiedliwiać niewykonanie nałożonych na niego obowiązków. Ograniczył się do wymienienia przykładowych zdarzeń, które mogą stanowić przyczyny nieuczynienia zadość wezwaniu organu – np. czasowa niezdolność do pracy adresata, urlop wypoczynkowy, kumulacja obowiązków zawodowych, brak fizycznego dysponowania dokumentacją przekazaną osobie trzeciej, nie wskazując, że jakakolwiek tego rodzaju okoliczność zaistniała w jego przypadku. Argumentacja B.K. nie zmierzała do wykazania ani uprawdopodobnienia konkretnych faktów, które miałyby mieć wpływ na niewykonanie wezwania, ale odnosiła się do zasadności nałożenia kary. A to nie mogło przynieść skutku. Tego rodzaju zarzuty mogą być skutecznie podnoszone jedynie w zażaleniu na postanowienie nakładające karę porządkową, składanym do organu wyższego stopnia. Natomiast wniosek o uchylenie postanowienia o nałożeniu kary porządkowej jest składany do organu podatkowego, który wydał postanowienie o ukaraniu i on ten wniosek rozpatruje. Obydwa sposoby weryfikacji orzeczenia o ukaraniu karą porządkową są odrębne i niezależne od siebie, odmienny jest tryb procedowania, jak również odmienne są przesłanki, które należy wziąć pod uwagę, zaś każdy z przysługujących środków prawnych rodzi odmienne skutki. Zażalenie ma bowiem na celu weryfikację przez organ odwoławczy zasadności samego ukarania, w tym także co do wysokości kary, natomiast wniosek o uchylenie postanowienia nakładającego karę porządkową ma charakter węższy, bowiem w postępowaniu zainicjowanym tym wnioskiem ocenie nie podlega postanowienie o ukaraniu karą porządkową, a wyłącznie fakt, czy usprawiedliwione było, np. niestawiennictwo lub niewykonanie nałożonego obowiązku procesowego. Wniosek o uchylenie postanowienia nakładającego karę powinien zatem zawierać argumenty usprawiedliwiające owe niestawiennictwo lub niewykonanie obowiązku, do wykonania którego ukaranego wezwano. Zakresy rozpoznania obu środków prawnych nie powinny się dublować. Do strony należy wybór podjęcia środków w celu uniknięcia nałożenia kary – przedłożenie usprawiedliwienia, o którym mowa w art. 262 § 6 OrdPU, albo złożenie zażalenia.

Opisana sprawa jest przykładem tego, że można przegrać swoją sprawę ze względów czysto proceduralnych (formalnych), nawet wtedy gdy – merytorycznie rzecz biorąc – miało się rację. Taki stan rzeczy budzi odruchowy wręcz sprzeciw wobec jakiegoś formalizmu rozstrzygnięć. Należy jednak pamiętać, że przepisy proceduralne są po to, by określać reguły, w jakich toczyć się mają relacje między stroną postępowania (obywatelem albo jakąś jednostką organizacyjną) a stosującym prawo organem władzy publicznej. I że przepisy te ustanawiane są przede wszystkie ze względu na prawa stron postępowania. Łatwo można wyobrazić sobie koszmar sytuacji, w której organ procesowy nie jest związany żadnymi regułami, a więc proceduje wobec strony, jak mu się żywnie podoba. Ergo, nie należy walczyć z formalizmem. Walczyć należy jedynie z formalizmem nadmiernym. Czy taki wystąpił w niniejszej sprawie? Odpowiedź nie jest oczywista. Z jednej strony nazwa pisma B.K. jednoznacznie wskazywała, że składa on wniosek o uchylenie kary. Z drugiej strony, argumentacja tego pisma wskazuje, że B.K. chce zaskarżyć prawidłowość nałożenia kary, a więc w gruncie rzeczy składa zażalenie. Czy organ nie powinien więc, stosownie do zasady informowania uczestników postępowania (art. 121 § 2 OrdPU), skierować do B.K. zapytania, który z dwóch wchodzących w grę środków pragnie uruchomić? Wydaje się, że – w myśl lojalności procesowej – powinien był tak zrobić. Jednak sąd administracyjny przymknął na to oko, a kto wie, czy nie dlatego, że argumentacja, jaką posłużył się B.K. do zwalczania kary, była słaba, a więc i tak raczej nie doprowadziłaby do zniesienia kary. Czy był więc sens ponownego otwierania – z przyczyn formalnych – sprawy, która i tak skończyłaby się tak samo? Czy właśnie to nie byłoby nadmiernym formalizmem już w momencie dotarcia sprawy do sądu administracyjnego?

Przeprowadzanie przetargów na rozporządzanie nieruchomościami niebędącymi gruntami pod wodami oddawanymi w użytkowanie

W Dz.U. z 2020 r. pod poz. 1267 opublikowano rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 9.7.2020 r. w sprawie sposobu przeprowadzania przetargów na rozporządzanie nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa.

Zgodnie z art. 261 ust. 1 ustawy z 20.7.2017 r. – Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 310 ze zm.), grunty pokryte wodami stanowiące własność Skarbu Państwa, niezbędne do prowadzenia przedsięwzięć związanych z:

  1. energetyką wodną,
  2. transportem wodnym,
  3. wydobywaniem kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów lub wycinaniem roślin z wody,
  4. infrastrukturą transportową lub przesyłową,
  5. infrastrukturą przemysłową, komunalną lub rolną,
  6. uprawianiem rekreacji, turystyki, sportów wodnych oraz amatorskiego połowu ryb,
  7. działalnością usługową,
  8. infrastrukturą telekomunikacyjną,
  9. korzystaniem z gruntów pokrytych wodami w sposób inny niż określony w pkt 1-8

– oddaje się w użytkowanie za opłatą roczną.

Rozporządzenie określa sposób przeprowadzania przetargu ustnego nieograniczonego i przetargu pisemnego nieograniczonego na rozporządzanie nieruchomościami niebędącymi wymienionym wyżej mieniem przez ustanawianie ograniczonych praw rzeczowych, oddawanie w najem lub dzierżawę.

Z rozporządzenia wynika m.in., że w przetargu mogą uczestniczyć osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, które wniosą wadium w wysokości i terminie określonych w ogłoszeniu o przetargu.

Ważne

Wysokość wadium nie może być niższa niż wysokość opłat za ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego, najem lub dzierżawę za okres 6 miesięcy i nie wyższa niż za okres 12 miesięcy.

Termin wniesienia wadium określa się w taki sposób, aby umożliwiał komisji przetargowej stwierdzenie, co najmniej na 3 dni robocze przed wyznaczonym terminem przetargu, że dokonano wniesienia tego wadium. Wadium może być wnoszone w pieniądzu, obligacjach Skarbu Państwa lub papierach wartościowych dopuszczonych do obrotu publicznego.

Ważne

Ogłoszenie o przetargu podaje się do publicznej wiadomości co najmniej na 30 dni przed wyznaczonym terminem przetargu, a w przypadku nieruchomości, której wartość określona przez rzeczoznawcę majątkowego jest wyższa niż 400.000 zł, co najmniej na 2 miesiące przed wyznaczonym terminem przetargu. W jednym ogłoszeniu o przetargu można zamieszczać informacje o przetargach na więcej niż jedną nieruchomość.

Przewodniczącego oraz członków komisji przetargowej, w składzie od 3 do 7 osób, powołuje się spośród osób dających rękojmię rzetelnego przeprowadzenia i rozstrzygnięcia przetargu. Komisja przetargowa podejmuje rozstrzygnięcia w drodze głosowania zwykłą większością głosów. W przypadku równej liczby głosów decyduje głos przewodniczącego komisji przetargowej.

Przewodniczący komisji przetargowej sporządzi też protokół z przeprowadzonego przetargu. Protokół sporządza się w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden jest przeznaczony dla organu właściwego do przeprowadzenia przetargu, a drugi dla uczestnika przetargu, który wygrał przetarg. Protokół podpisują przewodniczący i członkowie komisji przetargowej. Przetarg uważa się za rozstrzygnięty lub zakończony z wynikiem negatywnym z chwilą podpisania protokołu. Przewodniczący komisji przetargowej zawiadamia na piśmie wszystkich uczestników przetargu o wyniku przetargu w terminie 3 dni roboczych od dnia zakończenia tego przetargu.

Ważne

Informację o wyniku przetargu podaje się do publicznej wiadomości niezwłocznie po zakończeniu przetargu, wy-wieszając w siedzibie właściwej miejscowo jednostki organizacyjnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie oraz zamieszczając w Biuletynie Informacji Publicznej na stronach podmiotowych Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, a ponadto informację o wyniku przetargu podaje się do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty.

Rozporządzenie określa też zasady przeprowadzania przetargu ustnego nieograniczonego oraz przetargu pisemnego nieograniczonego.

Ponadto, w przypadku zaskarżenia przetargu minister właściwy do spraw gospodarki wodnej wstrzymuje czynności związane z zawarciem umowy. Minister rozpatruje skargę w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania, przy czym może on uznać skargę za zasadną albo niezasadną.

W przypadku uznania skargi za zasadną minister nakazuje powtórzenie czynności przetargowych albo unieważnia przetarg. Po rozpatrzeniu skargi minister zawiadamia uczestników przetargu o sposobie rozstrzygnięcia skargi, w terminie 3 dni roboczych od dnia jej rozpatrzenia, oraz zamieszcza niezwłocznie, na okres 7 dni, informację o sposobie rozstrzygnięcia tej skargi w BIP na stronie podmiotowej urzędu zapewniającego obsługę tego ministra.

Dodatek solidarnościowy – ważny termin składania wniosków

Osoby, które nie zdążyły złożyć wniosku EDS o dodatek solidarnościowy w czerwcu, i złożą go w terminie od 1 lipca 2020 roku do 31 lipca 2020 roku będą mogły liczyć na wypłatę dodatku za dwa miesiące – za lipiec i za sierpień – w łącznej kwocie 2800 zł.

Osoby, które ze złożeniem wniosku będą czekać do sierpnia i wniosek EDS złożą w terminie od 1 sierpnia do 31 sierpnia uzyskają jedynie wypłatę za miesiąc sierpień, w kwocie 1400 zł.

Ważne

Ubieganie się o wypłatę dodatku wstecz jest możliwe.

Prace nad nowym modelem bankowości hipotecznej i listów zastawnych

W pierwszej kolejności resort oraz KNF chcą przeprowadzić konsultacji z przedstawicielami rynku (wśród proponowanych działań są: warsztaty online, webinarium, zdalna konferencja). Dzięki temu urzędnicy chcą dokonać przeglądu modeli emisji listów zastawnych i organizacji bankowości hipotecznej w wybranych krajach. Zebrane informacje mają pomóc w wypracowaniu propozycji najlepszego modelu emisji listów zastawnych i bankowości hipotecznej.

Później UKNF oraz ministerstwo przedstawią propozycję zmian w prawie, które będą miały zwiększyć atrakcyjność stosowania listu przez banki. Jak zastrzega w komunikacie resort, nie może to jednak zmniejszyć stabilności emitenta oraz bezpieczeństwa tego instrumentu dla inwestora. W konsultacjach biorą udział przedstawiciele Narodowego Banku Polskiego i Bankowego Funduszu Gwarancyjnego.