Sztuczna inteligencja a ochrona danych – jak firmy produkcyjne i biura rachunkowe mogą unikać zagrożeń?
AI a prywatność i ochrona danych
Modele językowe, systemy analizy finansowej czy narzędzia predykcyjne przetwarzają ogromne ilości informacji, co niesie ryzyko naruszenia prywatności klientów i partnerów biznesowych. Problemem jest zarówno świadome wprowadzanie danych osobowych do systemów AI, jak i nieświadome przekazywanie wrażliwych informacji, które mogą być wykorzystywane do profilowania użytkowników.
Firmy produkcyjne korzystające z systemów AI do zarządzania łańcuchem dostaw czy predykcji awarii maszyn mogą nieświadomie gromadzić dane dotyczące osób, np. lokalizację kierowców, informacje o dostawcach czy nawet dane biometryczne pracowników korzystających z automatycznych systemów kontroli dostępu.
W biurach rachunkowych problem jest jeszcze bardziej złożony – analiza transakcji finansowych, raportowanie podatkowe czy generowanie prognoz finansowych wymaga przetwarzania danych klientów, co może prowadzić do naruszeń zasad minimalizacji i celowości przetwarzania danych określonych w RODO.
Dlatego tak ważne staje się podejście „Privacy by default” oraz „Privacy by design”, wyrażone w art. 25 ust. 1 RODO. W skrócie: „Privacy by default” to podejście zakładające dostosowanie danego istniejącego procesu (np. gromadzenia danych) do wymogów ochrony danych, natomiast podejście „Privacy by design” zakłada uwzględnienie komponentu ochrony danych osobowych już na etapie projektowania procesu/usługi.
Transparentność algorytmów i ryzyko błędnych decyzji
Firmy wdrażające AI muszą zmierzyć się z problemem tzw. czarnej skrzynki (BlackBox). Wiele algorytmów, szczególnie tych opartych na głębokim uczeniu maszynowym (Deep Learning – DL), działa w sposób trudny, a czasem niemożliwy do wytłumaczenia. Brak przejrzystości w podejmowaniu decyzji może stanowić poważne zagrożenie, szczególnie w branżach podlegających regulacjom prawnym. Należy mieć świadomość, że model językowy nie zawsze będzie w stanie wyjaśnić, dlaczego podjął taką, a nie inną decyzję, bądź w jaki sposób doszedł do konkretnych wniosków.
W przypadku biur rachunkowych, AI wykorzystywane do klasyfikacji transakcji finansowych czy wykrywania anomalii podatkowych, może prowadzić do podejmowania błędnych decyzji, które trudno będzie uzasadnić przed organami kontrolnymi. Natomiast w firmach produkcyjnych, systemy AI analizujące parametry jakościowe produktów mogą odrzucać partie produkcyjne z powodu subtelnych różnic, których wpływ na rzeczywistą jakość jest znikomy.
Jakie jest więc rozwiązanie? Moim zdaniem wyjściem z tej sytuacji jest wdrażanie systemów explainable AI (XAI), które pozwalają na interpretację wyników generowanych przez algorytmy. Firmy powinny także prowadzić regularne audyty systemów AI, monitorować błędy i stosować mechanizmy ręcznej korekty decyzji.
Ryzyko uprzedzeń algorytmicznych i ich wpływ na biznes
AI jest tak dobra, jak dane, na których została wytrenowana. W praktyce oznacza to, że błędy i uprzedzenia zawarte w danych historycznych mogą prowadzić do dyskryminujących decyzji. W biurach rachunkowych może to oznaczać błędne klasyfikowanie klientów jako wysokiego ryzyka finansowego, podczas gdy w firmach produkcyjnych systemy zarządzania personelem mogą faworyzować określone grupy kandydatów na podstawie wcześniejszych decyzji rekrutacyjnych.
Aby uniknąć takich problemów, firmy powinny regularnie testować swoje modele AI pod kątem równości i przejrzystości podejmowanych decyzji. Warto również wdrażać procedury pozwalające na ręczną weryfikację wyników w przypadkach wątpliwych.
Cyberbezpieczeństwo i zagrożenia technologiczne
Sztuczna inteligencja stała się nie tylko narzędziem wspierającym biznes, ale również celem dla cyberprzestępców. Systemy AI przetwarzające duże ilości danych są atrakcyjnym obiektem ataków, które mogą prowadzić do przejęcia wrażliwych informacji lub manipulacji wynikami analizy danych.
Firmy produkcyjne, które wykorzystują AI do monitorowania procesów produkcyjnych, mogą stać się ofiarami ataków, w wyniku których systemy zaczną generować fałszywe alerty o awariach lub niewłaściwie interpretować dane dotyczące wydajności maszyn. Natomiast biura rachunkowe, korzystające z AI do analizy transakcji finansowych, mogą być narażone na modyfikowanie wyników analiz przez cyberprzestępców, co może prowadzić do nieprawidłowości i utraty zaufania klientów.
Aby temu zaradzić, należy wdrożyć zaawansowane zabezpieczenia, takie jak segmentacja sieci, monitorowanie anomalii w działaniu systemów AI oraz stosowanie szyfrowania wrażliwych danych. Regularne testy penetracyjne i szkolenia dla pracowników pozwolą na wykrywanie potencjalnych luk w zabezpieczeniach, zanim zostaną wykorzystane przez atakujących.
Odpowiedzialność prawna za decyzje podejmowane przez AI
Korzystanie z AI w biznesie rodzi pytania o odpowiedzialność prawną za decyzje podejmowane przez modele. W przypadku błędnych decyzji podatkowych czy błędów w procesach produkcyjnych firmy muszą być gotowe do obrony swoich działań przed organami regulacyjnymi i klientami.
Aby zminimalizować ryzyko, warto wdrażać mechanizmy weryfikacji wyników AI przez ludzi oraz stosować rozwiązania pozwalające na przejrzyste dokumentowanie procesu podejmowania decyzji. Dobrą praktyką dla firm jest również analizowanie umów z dostawcami narzędzi AI pod kątem odpowiedzialności za potencjalne błędy i szkody wynikające z działania algorytmów.
Podsumowując, sztuczna inteligencja oferuje firmom produkcyjnym i biurom rachunkowym spore możliwości optymalizacji, ale jej wdrożenie musi odbywać się z zachowaniem standardów bezpieczeństwa i zgodności z regulacjami. Należy pamiętać, że wyzwaniem jest zawsze należyty poziom ochrony danych, transparentność algorytmów, minimalizacja uprzedzeń, zapewnienie cyberbezpieczeństwa oraz odpowiedzialność prawna za decyzje AI. Firmy, które skutecznie wdrożą te zasady, zyskają nie tylko przewagę konkurencyjną, ale także zaufanie klientów i partnerów biznesowych.
Dotacja otrzymana z Programu „Czyste Powietrze” a PIT
Dotacja otrzymana z Programu „Czyste Powietrze” stanowi przychód podatkowy, który korzysta ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 129a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: PDOFizU).
Dotacje są opodatkowane na zasadach określonych:
1) w art. 20 PDOFizU – jeśli zostały uzyskane przez osoby fizyczne, które nie prowadzą działalności gospodarczej,
2) w art. 14 PDOFizU – jeśli zostały uzyskane przez osoby fizyczne w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
W art. 21 PDOFizU przewidziano katalog zamknięty przychodów zwolnionych z opodatkowania. Zwolnienie ma charakter preferencji podatkowej, z tych względów jego warunki należy interpretować wąsko. Jedną z form preferencji jest zwolnienie przychodów świadczeń uzyskanych ze środków:
1) Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,
2) wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej na przygotowanie dokumentacji oraz realizację przedsięwzięcia z zakresu ochrony środowiska (art. 21 ust. 1 pkt 129a PDOFizU).
Przepis nie przewiduje zróżnicowanych warunków korzystania z preferencji dla przedsiębiorców oraz osób nieprowadzących działalności. Ze zwolnienia można skorzystać w odniesieniu do dotacji, które zostały wypłacone po 1.1.2019 r. Oznacza to, że ze zwolnienia może skorzystać każdy podatnik, który otrzyma środki z kwalifikujących się funduszy na realizację przedsięwzięcia związanego z ochroną środowiska, bez względu na rodzaj programu, w którym uczestniczy, tak długo jak ten program spełnia warunki ustawowe w zakresie podmiotu finansującego oraz sposobu wykorzystania dotacji, a sama dotacja została mu wypłacona po 1.1.2019 r.
Program „Czyste Powietrze” ma celu poprawę jakości powietrza, zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych oraz poprawę efektywności budynków jednorodzinnych. Zgodnie z Regulaminem Programu „Czyste Powietrze” środki na jego realizację pochodzą m.in. z budżetu Unii Europejskiej, budżetu państwa oraz kredytów udzielonych przez banki. Środki te są dystrybuowane za pośrednictwem Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz podległych mu wojewódzkich funduszy.
Oznacza to, że dotacje z Programu „Czyste Powietrze” podlegają zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 129a PDOFizU, ponieważ zostały uzyskane ze środków, których dysponentami są jednostki Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a sama dotacja została przyznana na cel wskazany w przepisie, czyli ochronę środowiska.
Stanowisko to zostało także podzielone przez organy podatkowe w interpretacji indywidualnej z 22.5.2022 r., która wydana została przez Dyrektora KIS (0114-KDIP3-2.4011.187.2020.2.AK).
Nowy wniosek o uzupełniający urlop macierzyński. Jak wypełnić?
Kto może złożyć wniosek o uzupełniający urlop macierzyński
Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami Kodeksu pracy pracownica (należy założyć, że chodzi tu matkę dziecka) albo pracownik – ojciec wychowujący dziecko mają prawo bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego do uzupełniającego urlopu macierzyńskiego i tym samym do złożenia wniosku o udzielenie takiego urlopu – w przypadku urodzenia dziecka (art. 1802 § 1 Kodeksu pracy; dalej: KP):
- przed ukończeniem 28 tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową nie większą niż 1000 g – w wymiarze tygodnia uzupełniającego urlopu macierzyńskiego za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu do upływu 15 tygodnia po porodzie;
- po ukończeniu 28 tygodnia ciąży i przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży oraz z masą urodzeniową większą niż 1000 g – w wymiarze tygodnia uzupełniającego urlopu macierzyńskiego za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu do upływu 8 tygodnia po porodzie;
- po ukończeniu 37 tygodnia ciąży i pobytu dziecka w szpitalu, pod warunkiem że pobyt dziecka w szpitalu po porodzie będzie wynosił co najmniej 2 kolejne dni, przy czym pierwszy z tych dni będzie przypadał w okresie od 5 do 28 dnia po porodzie – w wymiarze tygodnia uzupełniającego urlopu macierzyńskiego za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu w okresie od 5 dnia do upływu 8 tygodnia po porodzie.
Przy ustalaniu wymiaru uzupełniającego urlopu macierzyńskiego okresy pobytu dziecka w szpitalu do upływu odpowiednio 8 albo 15 tygodnia po porodzie sumuje się. Niepełny tydzień zaokrągla się w górę do pełnego tygodnia (nowy art. 1802 § 3 KP).
Forma wniosku
Uzupełniający urlop macierzyński jest udzielany jednorazowo na wniosek składany w postaci papierowej lub elektronicznej przez pracownicę albo pracownika – ojca wychowującego dziecko (art. 1802 § 4 KP). W praktyce oznacza to, że wniosek może być złożony w postaci papierowej z własnoręcznym podpisem i dostarczony np. do sekretariatu pracodawcy, jak również w postaci skanu tego dokumentu przesłanego pocztą elektroniczną lub w postaci zwykłego maila, którego treść i załączniki będą spełniały wymagania przewidziane przepisami prawa dla wniosku o taki urlop.
Termin złożenia wniosku
Wniosek o uzupełniający urlop macierzyński składa się w terminie nie krótszym niż 21 dni przed zakończeniem korzystania z urlopu macierzyńskiego. Przykładowo, jeżeli urlop macierzyński kończy się 26.3.2025 r. (czyli w tym dniu następuje zakończenie korzystania z urlopu macierzyńskiego), to żeby uzupełniający urlop rozpoczął się bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, czyli od 27.3.2025 r., wniosek musi być złożony najpóźniej 4.3. 2025 r. (może być złożony także wcześniej). Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika (art. 1802 § 4 KP).
Treść wniosku o udzielenie urlopu
Wniosek o uzupełniający urlop macierzyński, o którym mowa w art. 1802 § 4 KP, o udzielenie pracownicy albo pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, zgodnie z przepisami rozporządzenia rodzicielskiego, zawiera:
- imię i nazwisko pracownicy (matki) albo pracownika – ojca wychowującego dziecko;
- termin zakończenia urlopu macierzyńskiego; wynika to wprost z nowego art. 1802 § 5 i 6 Kodeksu pracy i wymaga wskazania konkretnej daty określającej ostatni dzień urlopu macierzyńskiego;
- wskazanie okresu, na który ma być udzielony uzupełniający urlop macierzyński; należy wskazać okres wnioskowanego urlopu, który będzie zgodny z wymiarem określonym przepisami art. 1802 § 1 KP.
Dokumenty dołączane do wniosku o urlop
Do wniosku o uzupełniający urlop macierzyński, zgodnie z przepisami rozporządzenia rodzicielskiego, dołącza się:
- zaświadczenie, o którym mowa w art. 1802 § 5 KP;
- oświadczenie pracownicy albo pracownika – ojca wychowującego dziecko o braku zamiaru korzystania z uzupełniającego urlopu macierzyńskiego albo z zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi uzupełniającego urlopu macierzyńskiego przez drugiego z rodziców dziecka.
Zaświadczenie, o którym mowa w art. 1802 § 5 KP, zawiera informacje o okresie pobytu dziecka w szpitalu oraz o urodzeniu dziecka:
- przed ukończeniem 28 tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową nie większą niż 1000 g;
- po ukończeniu 28 tygodnia ciąży i przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży i z masą urodzeniową większą niż 1000 g;
- po ukończeniu 37 tygodnia ciąży.
Należy zauważyć, że z nowego przepisu art. 1802 § 5 KP jasno wynika, że do wniosku o udzielenie uzupełniającego urlopu macierzyńskiego dołącza się zaświadczenie wydane przez szpital, w którym przebywało dziecko dotyczące pobytu dziecka w szpitalu. Spełnienie obowiązku złożenia pracodawcy ww. zaświadczenia przesądzi o udzieleniu uzupełniającego urlopu macierzyńskiego. Jednak nowelizacja Kodeksu pracy ani pozostałych ustaw zmienianych przepisami ustawy z 6.12.2024 r. nie przesądza kto i na jakim formularzu w praktyce miałby takie zaświadczenie wydawać (np. sekretariat szpitala, czy może lekarz położnik lub neonatolog) oraz podpisywać się pod nim.
Wniosek tzw. rodziców adopcyjnych o uzupełniający urlop macierzyński
Powyższe zasady stosuje się odpowiednio również do wniosku pracownika, który przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka (art. 183 § 31 KP), o udzielenie uzupełniającego urlopu macierzyńskiego. Jednak w takim przypadku do wniosku pracownika dołącza się także oświadczenie pracownika o dacie przyjęcia dziecka (dzieci) na wychowanie oraz kopię wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka(dzieci), zawierającego datę urodzenia dziecka (dzieci), z poświadczeniem sądu opiekuńczego o dacie wystąpienia do sądu lub zaświadczenie sądu opiekuńczego o dacie wystąpienia do sądu o przysposobienie dziecka (dzieci), zawierające datę urodzenia dziecka (dzieci), albo kopię prawomocnego orzeczenia sądu opiekuńczego o umieszczeniu dziecka (dzieci) w rodzinie zastępczej, albo kopię umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy rodziną zastępczą a starostą.
Do wniosków o uzupełniający urlop macierzyński nie dołącza się wskazanych dokumentów, jeżeli dokumenty te znajdują się w aktach osobowych pracownika. W przypadku dołączenia do wniosku kopii wymaganego dokumentu pracownik na żądanie pracodawcy przedkłada oryginał tego dokumentu w celu potwierdzenia jego kopii.
………………………………….
(miejscowość, data)
……………………………………………………….
(imię i nazwisko pracownika)
……………………………………………………………………………..……
(komórka organizacyjna i stanowisko służbowe)
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
(nazwa pracodawcy lub osoby upoważnionej do wykonywania czynności z zakresu prawa pracy)
Wniosek o uzupełniający urlop macierzyński
Uprzejmie proszę udzielenie mi, zgodnie z art. 1802 § 4 Kodeksu pracy, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego na okres ……………………………….. (data od – do tj. wskazanie okresu, na który ma być udzielony uzupełniający urlop macierzyński).
Jednocześnie informuję, że termin zakończenia urlopu macierzyńskiego to …………………. (data zakończenia urlopu macierzyńskiego)
………………………………………………….
(podpis pracownika)
Udzielam urlopu:
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
(data i podpis pracodawcy lub osoby upoważnionej do wykonywania czynności z zakresu prawa pracy)
Załączniki:
- zaświadczenie, o którym mowa w art. 1802 § 5 Kodeksu pracy;
- oświadczenie pracownicy albo pracownika – ojca wychowującego dziecko o braku zamiaru korzystania z uzupełniającego urlopu macierzyńskiego albo z zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi uzupełniającego urlopu macierzyńskiego przez drugiego z rodziców dziecka;
- (dodatkowo w przypadku pracownika, który przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka) oświadczenie pracownika o dacie przyjęcia dziecka (dzieci) na wychowanie oraz kopię wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka (dzieci), zawierającego datę urodzenia dziecka (dzieci), z poświadczeniem sądu opiekuńczego o dacie wystąpienia do sądu lub zaświadczenie sądu opiekuńczego o dacie wystąpienia do sądu o przysposobienie dziecka (dzieci), zawierające datę urodzenia dziecka (dzieci), albo kopię prawomocnego orzeczenia sądu opiekuńczego o umieszczeniu dziecka (dzieci) w rodzinie zastępczej, albo kopię umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy rodziną zastępczą a starostą.
Wydatki na zakup rezerwowej kasy fiskalnej jako koszty podatkowe
Posiadanie rezerwowej kasy fiskalnej nie jest obowiązkowe, ale bardzo przydatne w przypadku awarii fiskalnej. Zatem – co do zasady – wydatek na rezerwowe kasy fiskalne jest kosztem podatkowym. Rezerwowa kasa jest taką samą kasą, jak kasa fiskalna rejestrująca sprzedaż. Z pytania wynika, że ta rezerwowa kasa nie została poddana fiskalizacji, a tylko taka kasa nadaje się do użytku. Jeśli ta kasa ma być wykorzystywana w spółce przez okres dłuższy niż rok, to aby ją uznać za środek trwały w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: PDOPrU), musi być poddana fiskalizacji. Wówczas – zgodnie z art. 16d ust. 1 PDOPrU – wydatek na jej zakup może być zaliczony jednorazowo do kosztów, jeśli jej wartość nie przekracza 10 000 zł.
Zgodnie z art. 111 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług: „Jeżeli z przyczyn niezależnych od podatnika nie może być prowadzona ewidencja sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących, podatnik jest obowiązany ewidencjonować sprzedaż przy zastosowaniu rezerwowej kasy rejestrującej”. Jeśli ewidencjonowanie sprzedaży przy zastosowaniu rezerwowej kasy rejestrującej jest niemożliwe, podatnik nie może dokonywać sprzedaży. Ustawodawca przewiduje istnienie rezerwowej kasy, choć nie określił takiego obowiązku. Rezerwowa kasa rejestrująca to taka sama kasa jak kasa fiskalna, za pomocą której podatnik dokonuje rejestracji sprzedaży, podlega więc także fiskalizacji (dopiero wówczas można przy jej zastosowaniu dokonywać rejestracji). Skoro kasa nie jest poddana fiskalizacji, to obecnie nie jest zdatna do użytku. Zgodnie z art. 16a ust. 1 PDOPrU amortyzacji podlegają stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania:
1) budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,
2) maszyny, urządzenia i środki transportu,
3) inne przedmioty
– o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 17a pkt 1 PDOPrU, zwane środkami trwałymi.
Jeśli wartość kasy jest niższa niż 10 000 zł, to zgodnie z art. 16d ust. 1 PDOPrU: „Podatnicy mogą nie dokonywać odpisów amortyzacyjnych od składników majątku, o których mowa w art. 16a i 16b, których wartość początkowa określona zgodnie z art. 16g nie przekracza 10 000 zł; wydatki poniesione na ich nabycie stanowią wówczas koszty uzyskania przychodów w miesiącu oddania ich do używania”. W tym kontekście – zdaniem Autora – wydatek na kasę rezerwową może być zaliczony do kosztów podatkowych w miesiącu oddania jej do używania.
Zmiana kary ograniczenia wolności na potrącenie z wynagrodzenia
Zgodnie z art. 59 Kodeksu karnego wykonawczego (dalej: KKW), jeżeli w stosunku do skazanego zatrudnionego, zamiast obowiązku wykonywania wskazanej pracy, orzeczono potrącanie określonej części wynagrodzenia za pracę, sąd przesyła odpis orzeczenia zakładowi pracy zatrudniającemu skazanego, podając jednocześnie, na czyją rzecz mają być dokonywane potrącenia, dokąd powinny być wpłacane, oraz wskazując, z jakich składników wynagrodzenia za pracę i w jaki sposób należy ich dokonywać.
Wypłacając wynagrodzenie skazanemu, potrąca się określoną w orzeczeniu część wynagrodzenia i bezzwłocznie przekazuje potrąconą kwotę stosownie do otrzymanych wskazań, zawiadamiając o tym sąd. Koszty związane z przekazywaniem tych kwot odlicza się od dokonywanych potrąceń. Odpis orzeczenia sądu powinien zawierać wskazówki co do tego, z jakich składników wynagrodzenia za pracę i w jaki sposób należy dokonać potrącenia wskazanej części wynagrodzenia. Jeżeli jednak brakuje takiego doprecyzowania, wydaje się, że skoro w KKW nie ma żadnego odwołania do przepisów KP z zakresu ochrony wynagrodzenia, a mowa jest o potrąceniu części wynagrodzenia, a nie potrąceniu „z wynagrodzenia”, w opinii autora należy: obliczyć kwotę do potrącenia stanowiącą 15% całego wynagrodzenia brutto, a następnie potrącić tę kwotę od wynagrodzenia netto (po odliczeniu składek ZUS, podatku, wpłaty na PPK) bez zachowywania kwoty wolnej, chyba że coś innego wynika z orzeczenia sądu – wówczas należy zastosować się do tego orzeczenia. Należy zaznaczyć, że można się spotkać także z odmienną interpretacją w tym zakresie, niemniej jednak większość głosów popiera takie stanowisko.
Jeżeli wpłynęłoby zajęcie, np. sądowe, potrącenie na podstawie KKW powinno być realizowane niezależnie od egzekucji sądowej. Po potrąceniu komorniczym przeprowadzonym zgodnie z przepisami KP, należałoby jeszcze potrącić tę wskazaną część na podstawie orzeczenia sądu, bez zachowywania kwoty wolnej.
Pozycja informacji dodatkowej w sprawozdaniu finansowym
Jeżeli spółka żadnych pożyczek nie udziela, a jedynie zaciąga je u wspólników, pozycja „Informacja o kwotach zaliczek, kredytów, pożyczek i świadczeń o podobnym charakterze udzielonych osobom wchodzącym w skład organów zarządzających, nadzorujących i administrujących jednostki, ze wskazaniem ich głównych warunków, wysokości oprocentowania oraz wszelkich kwot spłaconych, odpisanych lub umorzonych, a także zobowiązań zaciągniętych w ich imieniu tytułem gwarancji i poręczeń wszelkiego rodzaju, ze wskazaniem kwoty ogółem dla każdego z tych organów” – nie wystąpi.
Spółka powinna wpisać w tej pozycji: „Nie dotyczy” lub „Nie występują zaliczki, kredyty, pożyczki i świadczenia o podobnym charakterze udzielone osobom wchodzącym w skład organów zarządzających, nadzorujących i administrujących jednostki” lub „Spółka nie udzieliła w okresie sprawozdawczym i nie posiada udzielonych zaliczek, kredytów, pożyczek i świadczeń o podobnym charakterze udzielonych osobom wchodzącym w skład organów zarządzających, nadzorujących i administrujących jednostki”.
Informacja dodatkowa jest dokumentem, który spółka sporządza dla swoich zdarzeń gospodarczych.
Pod kątem udzielonych i zaciągniętych pożyczek, należy wyodrębnić dwa zdarzenia:
1) spółka udziela pożyczki: w tym zdarzeniu występuje jako pożyczkodawca, należność od pożyczkobiorcy wykazujemy po stronie aktywów, jako należność z tytułu udzielonych pożyczek, długoterminową lub krótkoterminową, zależnie od planu spłaty,
2) spółka otrzymuje pożyczkę (np. od wspólników): w tym zdarzeniu spółka jest pożyczkobiorcą, powstaje zobowiązanie do spłaty, które wykazujemy po stronie pasywów, w pozycji pożyczki długoterminowe lub krótkoterminowe, zależnie od planu spłaty.
Pytanie dotyczy spółki, jako pożyczkobiorcy, gdzie wystąpią zobowiązania wobec wspólników, jako pożyczkodawców.
Pozycja informacji dodatkowej: „Informacja o kwotach zaliczek, kredytów, pożyczek i świadczeń o podobnym charakterze udzielonych osobom wchodzącym w skład organów zarządzających, nadzorujących i administrujących jednostki, ze wskazaniem ich głównych warunków, wysokości oprocentowania oraz wszelkich kwot spłaconych, odpisanych lub umorzonych, a także zobowiązań zaciągniętych w ich imieniu tytułem gwarancji poręczeń wszelkiego rodzaju, ze wskazaniem kwoty ogółem dla każdego z tych organów” dotyczy pożyczek udzielonych przez spółkę, a takich – jak zaznaczono w pytaniu – spółka nie posiada.
Koszty uzyskania przychodu w przypadku aportu nieruchomości do spółki
W przypadku wniesienia aportem nieruchomości do spółki będącej osobą prawną takie zdarzenie spowoduje u podmiotu wnoszącego powstanie przychodu podatkowego. W przypadku, gdy przedmiotem aportu są środki trwałe, wówczas za KUP uznaje się wartość początkową środka trwałego, pomniejszoną o sumę dokonanych odpisów amortyzacyjnych.
Upraszczając, kosztem będzie część niezamortyzowana.
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych wskazuje, że do przychodów zalicza się m.in. wartość wkładu określoną w statucie lub umowie spółki, a w razie ich braku wartość wkładu określoną w innym dokumencie o podobnym charakterze – w przypadku wniesienia do spółki albo spółdzielni wkładu niepieniężnego. Ponadto w ustawie sprecyzowano, że jeżeli wartość ta jest niższa od wartości rynkowej tego wkładu albo wartość wkładu nie została określona w statucie, umowie albo innym dokumencie o podobnym charakterze, przychodem jest wartość rynkowa takiego wkładu określona na dzień przeniesienia własności przedmiotu wkładu niepieniężnego.
Artykuł 15 ust. 1j ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowi natomiast, że w przypadku objęcia udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni w zamian za wkład niepieniężny – na dzień objęcia tych udziałów (akcji) albo wkładów w spółdzielni – ustala się KUP w wysokości wartości początkowej przedmiotu wkładu, zaktualizowanej zgodnie z odrębnymi przepisami, pomniejszonej o dokonaną przed wniesieniem tego wkładu sumę odpisów amortyzacyjnych, jeżeli przedmiotem wkładu niepieniężnego są środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne.
Z przepisów wprost zatem wynika, że w przypadku wniesienia przez podatnika CIT aportem do innej spółki będącej podatnikiem CIT nieruchomości stanowiących środek trwały, do KUP z takiej transakcji podatnik wnoszący będzie mógł zaliczyć niezamortyzowaną część wnoszonych środków trwałych.
Podmioty powiązane na podstawie przepisów ustawy o CIT
W analizowanym przypadku wspólnik pełniący jednocześnie funkcję członka zarządu i spółka są podmiotami powiązanymi, więc wszelkie transakcje dokonywane pomiędzy nimi stanowią transakcje pomiędzy podmiotami powiązanymi, wobec czego są oni (wspólnik i spółka) zobowiązani do stosowania przepisów rozdziału 1a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: PDOPrU): „Ceny transferowe”.
Zgodnie z art. 11a ust. 1 pkt 4 lit. a PDOPrU: „Ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o podmiotach powiązanych – oznacza to podmioty, z których jeden podmiot wywiera znaczący wpływ na co najmniej jeden inny podmiot”.
Zgodnie z art. 11a ust. 2 PDOPrU: „Przez wywieranie znaczącego wpływu, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lit. a i b, rozumie się:
1) posiadanie bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25%:
a) udziałów w kapitale lub
b) praw głosu w organach kontrolnych, stanowiących lub zarządzających, lub
c) udziałów lub praw do udziału w zyskach, stratach, lub majątku, lub ich ekspektatywy, w tym jednostek uczestnictwa i certyfikatów inwestycyjnych, lub,
2) faktyczną zdolność osoby fizycznej do wpływania na podejmowanie kluczowych decyzji gospodarczych przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, lub
3) pozostawanie w związku małżeńskim albo występowanie pokrewieństwa lub powinowactwa do drugiego stopnia”.
Mając na względzie, że wspólnik posiada 33% udziałów w spółce i jednocześnie pełni funkcję członka zarządu spółki, to należy uznać, że wywiera znaczący wpływ na spółkę, zatem spółka i wspólnik spełniają definicję podmiotów powiązanych.
EROD przyjmuje oświadczenie w sprawie zasad dotyczących przetwarzania danych z uwzględnieniem wieku
Posiedzenie Europejskiej Rady Ochrony Danych (EROD) – luty 2025
Bruksela, 12 lutego – podczas posiedzenia plenarnego zorganizowanego w lutym 2025 r. Europejska Rada Ochrony Danych (EROD) przyjęła oświadczenie w sprawie zapewnienia wieku i postanowiła utworzyć Grupę zadaniową ds. egzekwowania prawa AI. Ponadto EROD przyjęła również zalecenia dotyczące Światowego Kodeksu Antydopingowego Światowej Agencji Antydopingowej na 2027 rok.
Oświadczenie w sprawie zapewnienia wieku
W oświadczeniu w sprawie zapewnienia wieku EROD wymienia dziesięć zasad zgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych przy określaniu wieku lub przedziału wiekowego danej osoby. Celem tego oświadczenia jest zapewnienie spójnego europejskiego podejścia do weryfikacji wieku, które ma chronić małoletnich, jednocześnie przestrzegając zasad ochrony danych osobowych.
Przewodnicząca EROD, Anu Talus, podkreśliła: „Zapewnienie wieku ma zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania, że dzieci nie będą miały dostępu do treści nieodpowiednich dla ich wieku. Jednocześnie metoda weryfikacji wieku musi być jak najmniej inwazyjna, a dane osobowe dzieci muszą być chronione. Zasady przedstawione przez EROD pomogą branży ocenić wiek danej osoby w sposób zgodny z zasadami ochrony danych, jednocześnie chroniąc dobro dzieci”.
EROD współpracuje także z Komisją Europejską w zakresie weryfikacji wieku, szczególnie w kontekście grupy roboczej ds. aktu o usługach cyfrowych (DSA).
Grupa zadaniowa ds. egzekwowania prawa AI
Podczas posiedzenia plenarnego EROD postanowiła rozszerzyć zakres Grupy zadaniowej ds. ChatGPT o egzekwowanie przepisów dotyczących sztucznej inteligencji. Członkowie EROD podkreślili również potrzebę koordynacji działań organów nadzorczych w odniesieniu do pilnych, wrażliwych kwestii. W tym celu utworzą zespół szybkiego reagowania.
Przewodnicząca EROD Anu Talus stwierdziła: „RODO to ramy prawne, które promują odpowiedzialne innowacje. RODO zostało zaprojektowane w celu utrzymania wysokich standardów ochrony danych przy jednoczesnym pełnym wykorzystaniu potencjału innowacji, takich jak sztuczna inteligencja, z korzyścią dla naszej gospodarki. Grupa zadaniowa ds. egzekwowania prawa AI i przyszły zespół szybkiego reagowania odegrają kluczową rolę w zapewnieniu tej równowagi, koordynując działania organów nadzorczych i wspierając je w poruszaniu się po złożoności sztucznej inteligencji przy jednoczesnym przestrzeganiu silnych zasad ochrony danych”.
Zalecenia dotyczące Światowego Kodeksu Antydopingowego na 2027 rok
Podczas posiedzenia plenarnego EROD przyjęła również zalecenia dotyczące Światowego Kodeksu Antydopingowego na 2027 rok, opracowanego przez Światową Agencję Antydopingową. W procesie przetwarzania danych osobowych w celach antydopingowych niezbędne jest poszanowanie ochrony danych osobowych sportowców, w tym przetwarzanie wrażliwych danych, takich jak dane dotyczące zdrowia pochodzące z próbek biologicznych.
Głównym celem EROD jest ocena zgodności Kodeksu Antydopingowego Światowej Agencji Antydopingowej i Międzynarodowego Standardu Ochrony Danych z RODO. Kodeks oraz standardy powinny zapewniać, że krajowe organizacje antydopingowe będą przestrzegały standardów równoważnych z RODO przy przetwarzaniu danych osobowych w celach antydopingowych.
Kluczowe zasady ochrony danych osobowych
Zalecenia EROD koncentrują się na kluczowych zasadach ochrony danych, takich jak potrzeba odpowiedniej podstawy prawnej do przetwarzania danych osobowych oraz ograniczenia celu przetwarzania. Ponadto, osoby fizyczne muszą być w pełni informowane o przetwarzaniu ich danych osobowych oraz mieć możliwość skutecznego korzystania ze swoich praw.
Źródło: https://uodo.gov.pl
AI a prawa człowieka – jak zapobiegać dyskryminacji w zatrudnieniu?
Systemy AI w procesach rekrutacyjnych
Unia Europejska, dostrzegając te wyzwania, przyjęła Rozporządzenie 2024/1689, zwane AI Act, którego pierwsze przepisy obowiązują od 2.2.2025 r. Celem tego rozporządzenia jest ustanowienie jednolitych ram prawnych dla rozwoju i stosowania AI w państwach członkowskich, z uwzględnieniem ochrony praw podstawowych, w tym przeciwdziałania dyskryminacji w zatrudnieniu. AI Act klasyfikuje systemy AI według poziomu ryzyka i nakłada na dostawców oraz użytkowników określone obowiązki, zwłaszcza w przypadku systemów wysokiego ryzyka, do których zalicza się m.in. te stosowane w procesach rekrutacyjnych. Jest to związane z ich specyfiką i zastosowaniem.
AI w rekrutacji i zarządzaniu pracownikami – wysokie ryzyko zgodnie z AI Act
Zgodnie z Załącznikiem III ust. 4 lit. a) i b) do AI Act systemy AI wykorzystywane w zatrudnieniu są zaliczane do systemów wysokiego ryzyka, jeżeli spełniają poniższe kryteria:
a) systemy AI przeznaczone do wykorzystywania do celów rekrutacji lub wyboru osób fizycznych, w szczególności do celów umieszczania ukierunkowanych ogłoszeń o pracę, analizowania i filtrowania podań o pracę oraz do oceny kandydatów;
b) systemy AI przeznaczone do wykorzystywania do celów podejmowania decyzji wpływających na warunki stosunków pracy, decyzji o awansie lub rozwiązaniu umownego stosunku pracy, przydzielania zadań w oparciu o indywidualne zachowanie lub cechy osobowości lub charakter lub do monitorowania lub oceny wydajności i zachowania osób pozostających w takich stosunkach.
Pracodawca powinien zapewnić o realizacji elementów takich jak:
- Przejrzystość: Pracodawcy są zobowiązani informować kandydatów o stosowaniu AI w procesie rekrutacji oraz o głównych parametrach działania takich systemów.
- Nadzór ludzki: Decyzje podejmowane przez AI powinny być monitorowane przez odpowiednio przeszkolonych pracowników, którzy mają możliwość interwencji w przypadku wykrycia nieprawidłowości.
- Ocena ryzyka: Przed wdrożeniem systemu AI pracodawcy muszą przeprowadzić analizę ryzyka pod kątem potencjalnej dyskryminacji i wdrożyć środki zapobiegawcze.
Zakaz wszelkiej dyskryminacji w stosowaniu AI
Ponadto, Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej zakazuje wszelkiej dyskryminacji, w tym ze względu na rasę, pochodzenie etniczne, religię, przekonania, niepełnosprawność, wiek czy orientację seksualną. Wykorzystanie AI w sposób naruszający te prawa może prowadzić do odpowiedzialności pracodawcy. Warto mieć na względzie, że proces rekrutacyjny jest obarczony ryzykiem podejmowania zautomatyzowanych decyzji faworyzujących określone grupy społeczne. Rekrutacja pracowników powinna być oparta jedynie o obiektywne przesłanki umożliwiające selekcję, takie jak wykształcenie, kwalifikacje czy doświadczenie zawodowe.
W Polsce trwają prace nad dostosowaniem krajowego prawa do wymogów AI Act. Proponowane zmiany w ustawie o związkach zawodowych przewidują obowiązek informowania przedstawicieli pracowników o funkcjonowaniu algorytmów i systemów AI wpływających na warunki zatrudnienia. Takie działania mają na celu zwiększenie transparentności i umożliwienie skutecznego monitorowania potencjalnych naruszeń praw pracowniczych.
Podsumowanie
Aby zapobiegać dyskryminacji w zatrudnieniu związanej z wykorzystaniem AI, niezbędne jest:
- Wprowadzenie i egzekwowanie stosowania odpowiednich regulacji prawnych, takich jak AI Act, które określają obowiązki pracodawców i dostawców systemów AI.
- Zapewnienie przejrzystości w stosowaniu AI poprzez informowanie kandydatów i pracowników o wykorzystaniu takich technologii oraz zasadach ich działania.
- Monitorowanie i audytowanie systemów AI w celu wykrywania i eliminowania potencjalnych uprzedzeń i dyskryminujących praktyk.
- Szkolenie personelu odpowiedzialnego za rekrutację i zarządzanie zasobami ludzkimi w zakresie etycznego i zgodnego z prawem wykorzystania AI.
Tylko poprzez skoordynowane działania legislacyjne, organizacyjne i edukacyjne możliwe jest skuteczne przeciwdziałanie dyskryminacji w obszarze zatrudnienia w erze rosnącego wpływu sztucznej inteligencji.
