Aneks do umowy jest potocznym określeniem porozumienia zmieniającego warunki umowy o pracę.
Umowa o pracę określa strony umowy, adres siedziby pracodawcy, a w przypadku pracodawcy będącego osobą fizyczną nieposiadającą siedziby – adres zamieszkania, a także rodzaj umowy, datę jej zawarcia oraz warunki pracy i płacy, w szczególności m.in. wymiar czasu pracy oraz wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia.
Zmiana warunków umowy o pracę wymaga formy pisemnej.
Przepisy dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę stosuje się odpowiednio do wypowiedzenia wynikających z umowy warunków pracy i płacy. Wypowiedzenie warunków pracy lub płacy uważa się za dokonane, jeżeli pracownikowi zaproponowano na piśmie nowe warunki.
W razie odmowy przyjęcia przez pracownika zaproponowanych warunków pracy lub płacy umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu wypowiedzenia. Jeżeli pracownik przed upływem połowy okresu wypowiedzenia nie złoży oświadczenia o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków, uznaje się, że wyraził na nie zgodę. Pismo pracodawcy wypowiadające warunki pracy lub płacy powinno zawierać pouczenie w tym zakresie. W przypadku braku takiego pouczenia pracownik może do końca okresu wypowiedzenia złożyć oświadczenie o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków.
Wypowiedzenie zmieniające, o którym mowa w art. 42 KP, stosuje się najczęściej w przypadku zmiany warunków płacowych na niekorzyść pracownika, np. obniżenia wynagrodzenia lub likwidacji określonego składnika wynagrodzenia, takiego jak premia. Jeżeli pracownik nie wyraża zgody na mniej korzystne warunki płacy, pracodawca może dokonać jednostronnego wypowiedzenia zmieniającego.
Natomiast w każdym przypadku, gdy ma dojść do zmiany dotychczasowych warunków pracy lub płacy – zarówno korzystnych, jak i niekorzystnych – strony mogą zawrzeć porozumienie zmieniające w formie aneksu do umowy o pracę. Oznacza to, że obie strony wyrażają zgodę na nowe warunki i ustalają termin wejścia zmian w życie.
W praktyce w przypadku podwyżki wynagrodzenia pracownik zazwyczaj wyraża zgodę na proponowane warunki, co prowadzi do zawarcia porozumienia zmieniającego. Oznacza to podpisanie aneksu do umowy o pracę. Aneks może zostać podpisany również wtedy, gdy z inicjatywą podwyżki wystąpi pracownik, a pracodawca wyrazi na nią zgodę.
