Z uwagi na to, że przepisy nie dopuszczają stosowania potrąceń z wynagrodzenia bez uprzedniego wyrażenia przez pracownika pisemnej zgody, pracodawca nie może samodzielnie dokonać takiego potrącenia w przypadku np. „zniknięcia” pracownika. Pracodawca powinien dokumentować przydział odzieży poprzez pisemne oświadczenie pracownika o jej pobraniu i w przypadku nierozliczenia się przy zakończeniu stosunku pracy może po prostu pisemnie wezwać go do zwrotu (np. listem poleconym na wskazany adres), a w razie braku reakcji dochodzić roszczeń na drodze sądowej.

Kup Legalisa Księgowość Kadry Biznes online i uzyskaj natychmiastowy dostęp! Sprawdź

Stosownie do postanowień art. 207 § 2 ustawy Kodeks pracy (dalej: KP) pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Przejawem tej powinności, zgodnie z art. 2376 § 1 KP, jest obowiązek nieodpłatnego dostarczania pracownikom przez pracodawcę środków ochrony indywidualnej, zabezpieczających przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy oraz informowanie pracowników o sposobach posługiwania się tymi środkami.

Ponadto, zgodnie z art. 2377 § 1 KP, pracodawca ma obowiązek dostarczać pracownikom nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania określone w Polskich Normach:

  1. jeżeli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu,
  2. ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy.
Ważne

Stosownie do postanowień art. 2378 § 1 KP, pracodawca powinien ustalić rodzaje środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, których stosowanie na określonych stanowiskach jest niezbędne w związku z art. 2376 § 1 i art. 2377 § 1 KP, jak również przewidywane okresy użytkowania odzieży i obuwia roboczego. Dokument ten, zgodnie z art. 23711a § 1 KP, powinien zostać skonsultowany z przedstawicielami pracowników.

Ponadto, zgodnie z art. 2379 § 2 KP pracodawca, który zapewnia pracownikom odzież roboczą i/lub ochronną, powinien także zapewnić jej pranie, konserwację, naprawę, odpylanie i odkażanie. Jeśli jednak pracodawca nie jest w stanie zapewnić prania odzieży roboczej, czynności te, zgodnie z art. 2379 § 3 KP, może zlecić pracownikom, pod warunkiem wypłacania im ekwiwalentu pieniężnego w wysokości faktycznie poniesionych kosztów. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art. 23710 § 2 KP, niedopuszczalnym jest powierzenie pracownikom prania, konserwacji, odpylania i odkażania przedmiotów, które w wyniku stosowania w procesie pracy uległy skażeniu środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi albo materiałami biologicznie zakaźnymi.

Jak wynika z powyższego, obowiązek zarówno zapewnienia odzieży roboczej, jak i ciężar jej sfinansowania, spoczywa wyłącznie na pracodawcy. Pracownik natomiast, zgodnie z art. 211 pkt 4 KP, powinien używać przydzielone mu środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze, zgodnie z ich przeznaczeniem.

Zgodnie z art. 2378 § 2 KP, zarówno środki ochrony indywidualnej, jak i odzież i obuwie robocze stanowią własność pracodawcy, a obowiązkiem pracownika jest rozliczenie się z powierzonego mu mienia w przypadku rozwiązania stosunku pracy. Nie oznacza to jednak, że w przypadku niedopełnienia tego obowiązku pracodawca może samowolnie dokonać stosownego potrącenia z wynagrodzenia pracownika. Brak takiej możliwości wynika z art. 87 § 1 KP, zgodnie z którym z wynagrodzenia za pracę – po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłaty dokonywane do pracowniczych planów kapitałowych – podlegają potrąceniu tylko następujące należności:

1) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,

2) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,

3) zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,

4) kary pieniężne przewidziane w art. 108 KP.

Ponadto, zgodnie z art. 87 § 7 KP, z wynagrodzenia za pracę odlicza się, w pełnej wysokości, kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia

Należności inne, niż wymienione powyżej (a więc np. niezdane pracodawcy przez pracownika środki ochrony indywidualnej, odzież i obuwie robocze itp.), zgodnie art. 91 § 1 KP, mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika jedynie za jego zgodą wyrażoną na piśmie. Warto w tym miejscu przypomnieć, że wówczas wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia. Wynika to z art. 91 § 2 pkt 1 KP, zgodnie z którym minimalne wynagrodzenie za pracę przysługujące pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne – objęte jest ochroną od potrąceń.

Mając na uwadze powyższe, w przypadku, w którym pracownik nie rozliczy się z powierzonego mu mienia (w tym przypadku odzieży roboczej) pracodawca byłby uprawniony do potrącenia z wynagrodzenia pracownika równowartości tej odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej, jedynie w przypadku wyrażenia przez tego pracownika pisemnej zgody. Należy jednak pamiętać, że zgoda blankietowa, udzielona z góry na etapie zatrudnienia na potrącanie wszelkich przyszłych należności z tytułu niezwrócenia odzieży roboczej, może zostać uznana za nieskuteczną.

Pracodawca powinien dokumentować przydział odzieży poprzez pisemne oświadczenie pracownika o jej pobraniu i w przypadku nierozliczenia się przy zakończeniu stosunku pracy może po prostu pisemnie wezwać go do zwrotu (np. listem poleconym na wskazany adres), a w razie braku reakcji dochodzić roszczeń na drodze sądowej.

Szkolenia z zakresu prawa pracy – aktualna lista szkoleń Sprawdź