Pracownicy wykonujący wyłącznie czynności związane z transportem, podłączaniem i wymianą butli z gazami technicznymi, bez ingerencji w instalację gazową i bez wpływu na parametry pracy urządzeń, nie muszą posiadać świadectw kwalifikacyjnych, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z 1.7.2022 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz.U. z 2022 r. poz. 1392).
Stosownie do postanowień art. 2373 § 1 Kodeksu pracy, pracodawcy nie wolno dopuścić pracownika do pracy, do której wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
Ponadto, zgodnie z art. 54 ust. 1 Prawa energetycznego, osoby zajmujące się eksploatacją sieci oraz urządzeń i instalacji określonych w przepisach ww. rozporządzenia MKiŚ z 1.7.2022 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci muszą posiadać kwalifikacje potwierdzone świadectwem wydanym przez komisje kwalifikacyjne. Chodzi tu w szczególności o:
1) urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne wytwarzające, przetwarzające, przesyłające i zużywające energię elektryczną (grupa 1),
2) urządzenia wytwarzające, przetwarzające, przesyłające i zużywające ciepło oraz inne urządzenia energetyczne (grupa 2),
3) urządzenia, instalacje i sieci gazowe wytwarzające, przetwarzające, przesyłające, magazynujące i zużywające paliwa gazowe (grupa 3).
Prace, o których mowa powyżej, dotyczą wykonywania czynności:
1) obsługi, które mają wpływ na zmiany parametrów pracy obsługiwanych urządzeń, instalacji i sieci;
2) konserwacji, które są związane z zabezpieczeniem i utrzymaniem należytego stanu technicznego urządzeń, instalacji i sieci;
3) remontu lub naprawy, które są związane z usuwaniem usterek i awarii urządzeń, instalacji i sieci w celu doprowadzenia ich do wymaganego stanu technicznego;
4) montażu lub demontażu, które są niezbędne do instalowania lub odinstalowywania i przyłączania lub odłączania urządzeń, instalacji i sieci;
5) kontrolno-pomiarowym, które są niezbędne do dokonania oględzin, oceny stanu technicznego, parametrów eksploatacyjnych, jakości regulacji i sprawności energetycznej urządzeń, instalacji i sieci.
Wyjątek od reguły, zgodnie z którą osoby wykonujące wymienione powyżej prace powinny posiadać stosowne uprawnienia, zgodnie z § 5 przytoczonego rozporządzenia, stanowi eksploatacja:
1) urządzeń elektrycznych o napięciu nie wyższym niż 1 kV i mocy znamionowej nie wyższej niż 20 kW, jeżeli w dokumentacji urządzenia określono zasady jego obsługi,
2) urządzeń lub instalacji cieplnych mocy zainstalowanej nie wyższej niż 50 kW.
W zależności od rodzaju wykonywanej pracy oraz zajmowanego stanowiska powyższe uprawnienia dzielą się na:
1) eksploatacyjne – do których zalicza się stanowiska osób wykonujących prace dotyczące obsługi, konserwacji, remontu, naprawy, montażu lub demontażu i czynności kontrolno-pomiarowych,
2) dozorowe – do których zalicza się stanowiska osób kierujących czynnościami osób wykonujących prace określone w pkt 1 lub stanowiska osób sprawujących nadzór nad eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci.
Potwierdzeniem uzyskania powyższych uprawnień jest świadectwo kwalifikacyjne.
Pracownicy wykonujący tylko wymianę butli ze skroplonym gazem nie muszą posiadać dodatkowych kwalifikacji pod warunkiem, że:
1) wymiana nie wymaga ingerencji w instalację gazową,
2) pracownik jest zapoznany z instrukcją obsługi urządzenia, która obejmuje wymagania i zasady bhp dotyczące wymiany butli.
Mając na uwadze powyższe, pracownicy magazynu dokonujący rozładunku butli z gazem, a następnie podłączający ją do niej złączkę oraz tarujący ją, nie muszą posiadać świadectw kwalifikacyjnych eksploatacyjnych, o których mowa w przywołanym rozporządzeniu.
Niemniej jednak pracownicy zajmujący się wymianą butli z gazami skroplonymi czy gazami technicznymi muszą odbyć instruktaż stanowiskowy, zgodnie z wymaganiami rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 27.7.2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1327 ze zm.), obejmujący takie zagadnienia, jak:
1) właściwości użytkowanych gazów – według ich karty charakterystyki,
2) instrukcja eksploatacji urządzenia i butli,
3) praktyczne umiejętności obsługi butli, w tym podłączanie, transport, składowanie,
4) postępowanie w sytuacjach awaryjnych, w tym: niezamierzonego uwolnienia gazu, pożaru,
5) postępowanie w sytuacji zagrożenia zdrowia i życia, w tym udzielania pierwszej pomocy.
