Błędy w sprawozdaniu finansowym a prawo do opodatkowania w formie estońskiego CIT

Zgodnie z art. 28d ust. 1 PDOPrU: „Podatnik opodatkowany ryczałtem od dochodów spółek, zwanym dalej w niniejszym rozdziale „ryczałtem”, jest obowiązany do prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz sporządzania sprawozdań finansowych na podstawie przepisów o rachunkowości w sposób zapewniający prawidłowe określenie:

1) wysokości zysku (straty) netto, podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku oraz

2) w kapitale własnym:

a) kwoty zysków niepodzielonych i kwoty zysków podzielonych odniesione na kapitały, wypracowanych w latach opodatkowania ryczałtem, oraz

b) kwoty niepokrytych strat poniesionych w latach opodatkowania ryczałtem”.

Jak stanowi art. 28d ust. 2 PDOPrU: „Podatnik i jego następca prawny są obowiązani wykazywać wyodrębnienie w kapitale własnym zysków lub strat, o których mowa w ust. 1 pkt 2, w sprawozdaniu finansowym sporządzanym zgodnie z przepisami o rachunkowości do roku wypłaty tych zysków lub pokrycia tych strat”.

Przepis art. 28l ust. 1 PDOPrU wskazuje, iż: „Podatnik opodatkowany ryczałtem traci prawo do tego opodatkowania z końcem:

1) roku podatkowego okresu, o którym mowa w art. 28f ust. 1 albo 2 – w przypadku, gdy podatnik złoży informację o rezygnacji z opodatkowania ryczałtem;

3) roku podatkowego, w którym podatnik nie spełnił któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 28j ust. 1 pkt 2 i 3;

4) roku poprzedzającego rok podatkowy, w którym:

a) podatnik nie spełnił któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 28j ust. 1 pkt 4–6, w szczególności sporządza sprawozdanie według MSSF,

b) podatnik nie prowadził ksiąg podatkowych lub dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na określenie wyniku finansowego netto,

c) podatnik dokona przejęcia innego podmiotu w drodze łączenia albo podziału podmiotów lub otrzymania wkładu niepieniężnego w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, chyba że:

– podmiot przejmowany, dzielony lub wnoszący wkład niepieniężny jest opodatkowany ryczałtem, albo

– podmiot przejmowany, dzielony lub wnoszący wkład niepieniężny z dniem przejęcia lub wniesienia wkładu zamknie księgi rachunkowe, sporządzi sprawozdanie finansowe oraz dokona rozliczenia i ustaleń, o których mowa w art. 7aa, w zakresie transakcji pozostających w związku z przejmowanymi składnikami majątku,

d) podatnik zostanie przejęty przez inny podmiot w drodze łączenia lub podziału podmiotów, w tym podziału przez wydzielenie albo podziału przez wyodrębnienie, lub wniesienia wkładu niepieniężnego w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, chyba że podmiot przejmujący jest opodatkowany ryczałtem”.

Nie zawarto wśród powyższych warunków wskazania, iż nieprawidłowa prezentacja jakichkolwiek pozycji w sprawozdaniu finansowym powoduje utratę warunków do opodatkowania CIT estońskim. Nie ma w nich też odwołania do art. 28d ust. 1 PDOPrU. Z treści pytania wynika, iż jednostka dokonała takiego wydzielenia w księgach, zatem nie ma podstaw do „naciągania” warunku związanego z nieprawidłowością prowadzenia ksiąg.

Jeśli sprawozdanie zostało zatwierdzone, to nie ma już możliwości jego poprawy. Dopiero w kolejnym sprawozdaniu należy zadbać o wyodrębnienie i prawidłową prezentację danych o kapitałach zarówno za bieżący, jak i poprzedni rok obrotowy (art. 54 ust. 3 RachunkU).

Wydatki poniesione na wykończenie lokalu przeznaczonego na wynajem – opodatkowanie VAT i PIT

Udzielając odpowiedzi na pytanie należy przypomnieć, że w aktualnym stanie prawnym nie jest możliwe dokonywanie odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej lokalu mieszkalnego. Całkowicie bez znaczenia jest to, w jaki sposób lokal jest wykorzystywany. Wydatki ponoszone na nabycie, wytworzenie, a także ulepszenie takiego lokalu uwzględnione będą w rachunku podatkowym dopiero w momencie jego sprzedaży i to pod warunkiem, że transakcja zbycia wygeneruje przychód podatkowy.

Wyznaczając wartość początkową zakupionego lokalu należy wyznaczyć cenę jego nabycia. Za cenę nabycia uważa się kwotę należną zbywcy, powiększoną o koszty związane z zakupem, naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania, a w szczególności o koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek, prowizji, oraz pomniejszoną o VAT, z wyjątkiem przypadków, gdy zgodnie z odrębnymi przepisami VAT nie stanowi VAT naliczonego albo podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty należnego VAT o kwotę naliczonego VAT albo zwrot różnicy.

Od lat funkcjonuje i nie budzi wątpliwości praktyka, wedle której wydatki, jakie ponoszone są dla potrzeb dostosowania środka trwałego do używania przed jego przyjęciem do używania, uwzględniane są w jego wartości początkowej.

Tak należy klasyfikować ponoszone przez podatnika wydatki na nakłady, które służą wykończeniu lokalu przed jego przyjęciem do używania, mające na celu dostosowanie lokalu mieszkalnego do jego wykorzystywania na potrzeby działalności gospodarczej. W konsekwencji wydatki takie zwiększają wartość początkową lokalu, czyli nie mogą być zaliczone do kosztów podatkowych w bieżącym rozliczeniu. Gdyby w momencie sprzedaży podatnik rozpoznał przychód (co w przypadku lokalu mieszkalnego nie nastąpi przy sprzedaży po upływie pięciu lat od końca roku nabycia), wówczas wydatki te – podobnie jak pozostałe elementy wartości początkowej – zwiększą koszty podatkowe.

Inaczej należy sklasyfikować wydatki poniesione na zakup wyposażenia. Są one rozliczane w zeznaniu podatkowym PIT według właściwych dla nich indywidualnie zasad.

Odpowiadając na drugie pytanie, które dotyczy VAT, należy przypomnieć jedną z podstawowych zasad w zakresie VAT. Chodzi o regułę, według której każdemu czynnemu podatnikowi VAT przysługuje prawo do rozliczania VAT naliczonego zawartego w cenie nabywanych lub importowanych towarów i usług w takim zakresie, w jakim są one wykorzystywane na potrzeby czynności opodatkowanych VAT (bez zwolnienia od VAT). Istotne jest jednak to, że podatnik musi wykazać istnienie związku zakupów z czynnościami, w odniesieniu do których przysługuje prawo do odliczenia VAT.

Jak wskazano w wyroku NSA z 21.5.2025 r. (I FSK 260/22, Legalis):

Skoro lokal ma służyć na potrzeby działalności opodatkowanej VAT (bez zwolnienia od VAT), podatnik ma prawo do odliczenia VAT naliczonego.

Badania zleceniobiorcy przed zatrudnieniem na etat

Badania wstępne

Zasadą jest, że wszyscy nowo zatrudnieni pracownicy powinni przed dopuszczeniem do pracy przejść wstępne badania profilaktyczne. Dopiero uzyskana po ich przeprowadzeniu „zdolność do pracy” umożliwi pracodawcy dopuszczenie ich do pracy. Wyjątkowo z badań wstępnych zwolnione są osoby:

Zatrudnienie „własnego” zleceniobiorcy na podstawie stosunku pracy

Z pytania wynika, że pracodawca zamierza zatrudnić na podstawie stosunku pracy „własnego” zleceniobiorcę, czyli osobę, która obecnie jest zatrudniona na podstawie umowy cywilnoprawnej i posiada aktualne badania profilaktyczne. Z treści pytania można wywnioskować, że warunki pracy będą tożsame („te same czynniki szkodliwe co na zleceniu, tyko forma zatrudnienia się zmienia”). W takiej sytuacji powstają wątpliwości dotyczące konieczności skierowania zleceniobiorcy na badania wstępne przed dopuszczeniem go do wykonywania obowiązków na podstawie stosunku pracy. Wśród praktyków zdania są podzielone, a przepisy nie regulują takiej sytuacji. Część praktyków wskazuje na fakt, że Kodeks pracy zawiera regulacje umożliwiające rezygnację z badań wstępnych, jednak te regulacje wyraźnie dotyczą tylko pracowników, a nie zleceniobiorców. W konsekwencji badania wstępne przed nawiązaniem stosunku pracy byłyby konieczne. Z drugiej strony część praktyków wskazuje na niecelowość ponownych badań (przy założeniu, że rodzaj pracy, warunki jej wykonywania i zagrożenia będą tożsame). W mojej ocenie takie podejście jest trafne, jednak w obliczu wątpliwości bezpieczniejszym rozwiązaniem dla zatrudniającego jest skierowanie zleceniobiorcy na ponowne badania wstępne przed zatrudnieniem na etacie. Warto także skonsultować tą kwestię z zakładowym specjalistą bhp.

Czas pracy w podróży służbowej

Do czasu pracy podczas podróży służbowej zaliczamy tylko te jej części, które:

Czas podróży służbowej wybiegający poza rozkład czasu pracy jest wliczany do czasu pracy pracownika jedynie w zakresie, w którym poświęcony jest bezpośrednio na pracę (realizację zleconego przez pracodawcę zadania służbowego).

Skoro pracownik zarejestrował pracę od godz. 7:05 to, jak można zrozumieć, od tej godziny rozpoczyna się jego rozkład czasu pracy. Pracownik nie wybiera swobodnie godzin pracy, ale jest związany rozkładem (ewentualnie przy stosowaniu ruchomego rozkładu ma pewien przedział czasowy do wyboru rozpoczęcia pracy). Czas pracy należy liczyć od tej godziny do zakończenia realizowania czynności służbowych. Przejazd powrotny przypada na pewno już poza rozkładem czasu pracy i sam w sobie nie stanowi realizacji pracy, a zatem nie powinien być zaliczany do czasu pracy.

Dokonanie rozliczenia ze wspólnikiem występującym ze spółki cywilnej

Skoro wspólnik wniósł kwotę 200 000 zł aportem, przysługuje mu roszczenie o zwrot tej kwoty. Niestety w pytaniu nie ma informacji na temat sytuacji finansowej spółki, poza tym, że spółka poniosła stratę w wysokości 100 000 zł. Jest to jednak strata dotycząca działalności operacyjnej, a więc nie jest wiadome, jak wygląda kwestia majątku spółki. Tak czy inaczej, skoro występujący wspólnik posiadał 50% udziałów, wypłatę należy pomniejszyć o 50% straty (150 000 zł). Kwotę tę należy podwyższyć o 50% udziału w majątku spółki.

Środki pieniężne otrzymane przez wspólnika spółki niebędącej osobą prawną z tytułu wystąpienia z takiej spółki – co do zasady – stanowią dodatkowy przychód z działalności gospodarczej.

Dochodem z tytułu wystąpienia wspólnika ze spółki niebędącej osobą prawną, w przypadku otrzymania środków pieniężnych, jest różnica między przychodem z tego tytułu, a wydatkami na nabycie lub objęcie prawa do udziałów w takiej spółce, niezaliczonymi w jakiejkolwiek formie do kosztów uzyskania przychodów.

Do przychodów nie zalicza się jednak środków pieniężnych otrzymanych przez wspólnika spółki niebędącej osobą prawną z tytułu wystąpienia z takiej spółki, w części odpowiadającej uzyskanej przed wystąpieniem przez wspólnika nadwyżce przychodów nad kosztami ich uzyskania, pomniejszonej o wypłaty dokonane z tytułu udziału w tej spółce i wydatki niestanowiące kosztów uzyskania przychodów, o ile wcześniej nie pomniejszyły przychodu do opodatkowania.

Rachunek do umowy zlecenia a ryzyko uznania umowy za stosunek pracy w świetle nowych uprawnień PIP

Nowe przepisy przyznają PIP większe kompetencje w odniesieniu do umów cywilnoprawnych, przede wszystkim możliwość wydawania decyzji stwierdzających istnienie stosunku pracy. Nie zmieniły jednak przepisów definiujących stosunek pracy. W tym kontekście nie ma znaczenia, kto technicznie przygotowuje rachunek do umowy zlecenia.

W obowiązujących od 8.7.2026 r. zmianach przepisów ustawy o PIP przewidziano możliwość wydania przez inspektora PIP polecenia usunięcia naruszeń dotyczących:

1) funkcjonowania umowy cywilnoprawnej lub

2) niezawarcia umowy o pracę – w sytuacji, gdy w stosunku prawnym łączącym strony dominują cechy stosunku pracy określone w art. 22 § 1 KP.

Polecenie stanowi formalne wskazanie naruszenia, które podmiot kontrolowany powinien usunąć, ale samo w sobie nie rozstrzyga kwestii istnienia stosunku pracy.

W razie niewykonania polecenia może zostać wydana decyzja stwierdzająca istnienie stosunku pracy. PIP może również wystąpić do sądu pracy z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy.

Są to dwie najważniejsze zmiany. Istotne jest również podwyższenie kar za naruszanie przepisów prawa pracy, m.in. za zawieranie umowy cywilnoprawnej na warunkach, na których powinna zostać zawarta umowa o pracę. Grzywna została podwyższona do kwoty od 2000 zł do 60 000 zł. Wprowadzono również obowiązek wydawania przez PIP interpretacji indywidualnych.

Rozliczenie umowy zlecenia zawartej z osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej odbywa się na podstawie zawartej z nią umowy. Zwyczajowo sporządzany jest również rachunek, na podstawie którego dokonywana jest wypłata wynagrodzenia. W praktyce rachunek często przygotowuje zleceniodawca, a następnie przekazuje go zleceniobiorcy do akceptacji i podpisu. Jest to rozwiązanie praktyczne, ponieważ zleceniodawca jako płatnik odpowiada za prawidłowe rozliczenia podatkowe i ubezpieczeniowe.

Przepisy nie nakładają jednak wprost obowiązku, aby rachunek do umowy zlecenia był sporządzany osobiście przez zleceniobiorcę. Nie ma również przepisu, który zabraniałby zleceniodawcy lub pracownikowi działu kadr przygotowania takiego rachunku.

Obowiązkiem ustawowym jest natomiast posiadanie potwierdzenia liczby godzin świadczenia usług.

Podpisany przez zleceniobiorcę rachunek potwierdza jego akceptację dokonanego rozliczenia, co może mieć istotne znaczenie w przypadku ewentualnego sporu pomiędzy stronami. Przepisy rozporządzenia z 22.8.2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 703), określają zakres informacji, jakie powinien zawierać rachunek potwierdzający wykonanie usługi, ale nie tworzą obowiązku posiadania takiego rachunku.

Zgodnie z definicją stosunku pracy, przez nawiązanie tego stosunku pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie na takich warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.

Ocena tego, czy umowa zlecenia lub umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, wypełnia istotne cechy stosunku pracy, wymaga analizy zarówno treści zawartej umowy, jak i sposobu jej faktycznego wykonywania.

Samo przygotowywanie rachunku przez pracownika działu kadr lub zleceniodawcę nie świadczy w żaden sposób o istnieniu cech stosunku pracy. Rachunek może być przygotowywany przez zleceniodawcę, a następnie przekazywany zleceniobiorcy do akceptacji i podpisu.

W konsekwencji sposób technicznego przygotowania rachunku nie powinien być traktowany jako przesłanka przesądzająca o istnieniu stosunku pracy. Dla oceny charakteru prawnego łączącego strony stosunku istotne są przede wszystkim rzeczywiste warunki wykonywania umowy, w szczególności sposób organizacji pracy, podporządkowanie, miejsce i czas wykonywania czynności oraz sposób wydawania poleceń.

Transfer środków trwałych z jednoosobowej działalności gospodarczej do spółki z o.o.

Poniżej przedstawiono powszechnie występujące w praktyce możliwości transferu środków trwałych do spółki z o.o. Z uwagi na fakt, iż każde takie zdarzenie wywołuje odmienne skutki podatkowe, których zakres wymaga odrębnej i pogłębionej analizy, uwzględniającej sytuację wnoszącego i otrzymującego, Autor zasygnalizuje jedynie wybrane potencjalne skutki podatkowe dla wnoszącego, w tym:

1) sprzedaż na rzecz spółki z o.o. składników ze zlikwidowanej jednoosobowej działalności gospodarczej – wskazać należy, iż po stronie podmiotu prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą powstanie przychód z działalności gospodarczej; przychód nie powstanie w sytuacji określonej w art. 14 ust. 3 pkt 12 lit. a PDOFizU, tj. gdy przychody zostaną osiągnięte po upływie sześciu lat, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu likwidacji działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie, do dnia odpłatnego zbycia składników majątku,

2) wniesienie aportu do spółki z o.o. po likwidacji jednoosobowej działalności gospodarczej – z tytułu wniesienia aportu do spółki z o.o. powstaje przychód u wnoszącego aport (art. 17 ust. 1a PDOFizU); wniesienie aportu podlega opodatkowaniu VAT wówczas, gdy czynności tej dokonuje podmiot działający w charakterze podatnika,

3) potencjalnie możliwe jest przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę z o.o., wniesienie ZCP lub aportu przedsiębiorstwa.

Równocześnie należy zwrócić uwagę, iż przedmiotem odpowiedzi nie jest ocena, czy planowane przez podatnika działania stanowi optymalizację podatkową (obejście prawa).

Skutki podatkowe sprzedaży przedsiębiorstwa produkcyjnego prowadzonego w formie JDG

Podatek od towarów i usług

Podstawowe znaczenie dla skutków na gruncie VAT ma art. 6 pkt 1 VATU, zgodnie z którym przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Sprzedaż przedsiębiorstwa nie jest zatem „zwolniona od VAT”, lecz pozostaje poza zakresem opodatkowania VAT. Rozróżnienie to ma znaczenie m.in. dla sposobu dokumentowania transakcji i opodatkowania jej podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie zawierają własnej definicji przedsiębiorstwa. Należy więc zastosować art. 55¹ KC, który stanowi, że przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników materialnych i niematerialnych, przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności oznaczenie przedsiębiorstwa, własność nieruchomości i rzeczy ruchomych, prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy, wierzytelności, środki pieniężne, koncesje, licencje, zezwolenia, patenty, prawa autorskie, tajemnice przedsiębiorstwa oraz księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności.

 

Powyższe wyliczenie ma charakter przykładowy. Nie wszystkie wymienione w tej regulacji składniki muszą występować w każdym przedsiębiorstwie ani zostać przeniesione na nabywcę. Zgodnie z art. 55² KC czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w jego skład, chyba że z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych wynika co innego. Strony mogą więc wyłączyć określone składniki. Granicą dopuszczalnych wyłączeń jest zachowanie organizacyjnej i funkcjonalnej istoty przedsiębiorstwa.

O tym, czy sprzedawane jest przedsiębiorstwo, nie decyduje nazwa umowy ani samo wyliczenie składników. Rozstrzygające jest, czy nabywca otrzymuje powiązany funkcjonalnie zespół umożliwiający kontynuowanie określonej działalności gospodarczej, bez konieczności budowania zakładu od podstaw. Jeżeli na nabywcę przejdą nieruchomość produkcyjna, maszyny, urządzenia, wyposażenie, zapasy, pracownicy, dokumentacja produkcyjna, know–how, prawa do korzystania z technologii, oznaczenie przedsiębiorstwa, kontakty handlowe i umowy niezbędne do prowadzenia produkcji, zespół ten może stanowić przedsiębiorstwo pomimo pozostawienia u sprzedającego określonych rozliczeń finansowych.

Pozostawienie należności u sprzedającego zasadniczo nie powinno wykluczyć sprzedaży przedsiębiorstwa. Należności mogą dotyczyć działalności wykonanej przed datą transakcji, a ich pozostawienie służyć wyłącznie rozliczeniu okresu, w którym przedsiębiorstwo prowadził dotychczasowy właściciel. Istotne jest jednak, aby nabywca otrzymał prawa i relacje handlowe pozwalające mu uzyskiwać nowe przychody po przejęciu zakładu.

Nieprzeniesienie rachunku bankowego również nie powinno być przeszkodą. Rachunek prowadzony dla osoby fizycznej nie jest elementem niezbędnym do kontynuowania działalności przez inny podmiot. Nabywca może prowadzić przejęte przedsiębiorstwo przy wykorzystaniu własnego rachunku bankowego. Brak rachunku nie pozbawia zakładu produkcyjnego jego zdolności funkcjonalnej.

Podobnie należy ocenić kredyty. Przejęcie długu wymaga – co do zasady – zgody wierzyciela, zgodnie z art. 519 KC. Brak zgody banku na zmianę kredytobiorcy nie powinien samodzielnie zmieniać charakteru transakcji, jeżeli finansowanie nie jest składnikiem niezbędnym do kontynuowania działalności przez nabywcę. Nabywca może zapewnić własne finansowanie zakupu i dalszego funkcjonowania zakładu.

Najwięcej wątpliwości powoduje wyłączenie wszystkich zobowiązań. W odniesieniu do przedsiębiorstwa, w rozumieniu art. 55¹ KC nie jest to automatyczna przeszkoda. Zobowiązania nie zostały zresztą wprost wymienione w katalogu składników przedsiębiorstwa. W art. 55⁴ KC ustanowiono szczególną solidarną odpowiedzialność nabywcy za zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Uzgodnienie między stronami, że zobowiązania pozostają u sprzedającego, nie zawsze wyłącza ustawową odpowiedzialność nabywcy wobec wierzycieli.

Inaczej skonstruowana jest definicja zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Na mocy art. 2 pkt 27e VATU zorganizowana część przedsiębiorstwa jest organizacyjnie i finansowo wyodrębnionym w istniejącym przedsiębiorstwie zespołem składników materialnych i niematerialnych, przeznaczonym do realizacji określonych zadań gospodarczych, który mógłby zarazem stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.

Jeżeli przedmiotem sprzedaży jest cała działalność produkcyjna prowadzona przez osobę fizyczną, prawidłową kwalifikacją będzie przede wszystkim przedsiębiorstwo, a nie zorganizowana część przedsiębiorstwa. Zorganizowana część przedsiębiorstwa zakłada bowiem istnienie większego przedsiębiorstwa, w ramach którego wyodrębniono określoną część. Jeżeli po sprzedaży całego zakładu produkcyjnego u sprzedającego nie pozostanie inny samodzielny rodzaj działalności, nie ma potrzeby wykazywania, że zakład stanowił część większej organizacji.

Kwalifikacja jako zorganizowanej części przedsiębiorstwa mogłaby być rozważana, gdyby przedsiębiorca prowadził kilka niezależnych rodzajów działalności, a sprzedawany zakład produkcyjny stanowiłby tylko jeden z nich. W takim przypadku konieczne byłoby wykazanie, że jeszcze przed sprzedażą zakład był wyodrębniony organizacyjnie, finansowo i funkcjonalnie. Powinien mieć przypisanych pracowników, składniki majątku, umowy i zadania, a ewidencja powinna pozwalać na przyporządkowanie mu przychodów, kosztów, należności i zobowiązań. Nie jest bezwzględnie konieczny osobny rachunek bankowy ani oddzielny bilans, ale musi istnieć możliwość finansowego wydzielenia działalności zakładu.

Całkowite i zamierzone wyłączenie wszystkich zobowiązań zwiększa ryzyko zakwestionowania statusu zorganizowanej części przedsiębiorstwa, ponieważ jej definicja ustawowa wprost obejmuje zobowiązania.

W konsekwencji, jeżeli sprzedaż obejmie cały czynny zakład produkcyjny wraz z nieruchomością, maszynami, wyposażeniem, zapasami, personelem, dokumentacją, know–how oraz relacjami gospodarczymi pozwalającymi nabywcy bezpośrednio kontynuować produkcję, transakcja może zostać uznana za sprzedaż przedsiębiorstwa i pozostawać poza opodatkowaniem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 VATU. Jeżeli natomiast na nabywcę zostaną przeniesione właściwie tylko nieruchomość, maszyny i zapasy, bez organizacji zakładu, personelu, kontraktów, dokumentacji i elementów niematerialnych, organ może uznać, że przedmiotem sprzedaży są poszczególne aktywa.

Podatek dochodowy od osób fizycznych

Na gruncie PIT sprzedaż przedsiębiorstwa przez osobę fizyczną nie jest neutralna. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewidują jednego szczególnego dochodu ze sprzedaży przedsiębiorstwa, ustalanego wyłącznie jako różnica między ceną przedsiębiorstwa a jego wartością księgową. Przychód uzyskany ze sprzedaży należy zaliczyć do pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 3, art. 14 ust. 1 oraz art. 14 ust. 2 pkt 1 PDOFizU.

Ekonomicznie dochód ze sprzedaży przedsiębiorstwa odpowiada różnicy między całkowitą ceną należną za przedsiębiorstwo a łącznymi podatkowymi kosztami, dotyczącymi składników objętych sprzedażą. Sposób ustalenia kosztu zależy od rodzaju składnika.

Cena przedsiębiorstwa powinna zostać ustalona rynkowo. Z praktycznego punktu widzenia wskazane jest sporządzenie wyceny przedsiębiorstwa oraz wykazu wartości poszczególnych kategorii aktywów. Nie oznacza to jednak, że po stronie sprzedającego należy sztucznie traktować całą cenę jako sumę odrębnych sprzedaży i osobno opodatkowywać. Łączny wynik podatkowy sprzedającego odpowiada ostatecznie całej cenie należnej za przedsiębiorstwo, pomniejszonej o sumę podatkowych kosztów składników objętych transakcją.

Jeżeli sprzedający skutecznie wybrał opodatkowanie dochodów z działalności gospodarczej podatkiem liniowym, dochód ze sprzedaży przedsiębiorstwa łączy się z pozostałym wynikiem tej działalności w roku podatkowym i podlega opodatkowaniu stawką w wysokości 19% (art. 30c ust. 1 PDOFizU). Kwoty PIT nie oblicza się jako 19% całej ceny sprzedaży. Podstawą jest dochód, czyli cena pomniejszona o prawidłowo ustalone koszty podatkowe, z uwzględnieniem innych przychodów i kosztów, możliwych do rozliczenia strat oraz dopuszczalnych odliczeń.

Ostatecznie należy uznać, że pozostawienie u sprzedającego należności, zobowiązań, kredytów i rachunku bankowego nie wyklucza samo przez się sprzedaży przedsiębiorstwa bez konieczności opodatkowania jej VAT, jeżeli nabywca otrzyma funkcjonujący zakład produkcyjny zdolny do nieprzerwanego działania. Przy sprzedaży całej działalności właściwsza jest kwalifikacja jako przedsiębiorstwo, a nie zorganizowana część przedsiębiorstwa. Kwalifikacja jako zorganizowana część przedsiębiorstwa wymagałaby wykazania, że sprzedawany zakład był przed transakcją wyodrębnioną organizacyjnie, finansowo i funkcjonalnie częścią większego przedsiębiorstwa, przy czym wyłączenie wszystkich zobowiązań stwarzałoby w tym zakresie dodatkowe ryzyko.

Ze względu na wartość nieruchomości, ryzyko związane z VAT oraz wpływ kwalifikacji na amortyzację, wskazane jest poprzedzenie transakcji szczegółową wyceną przedsiębiorstwa oraz uzyskaniem interpretacji indywidualnej, najlepiej na podstawie wspólnego wniosku sprzedającego i nabywcy.

Ujęcie faktury korygującej, która wystawiona została z powodu podwójnego udokumentowania sprzedaży

Zgodnie z art. 106j ust. 1 pkt 5 VATU podatnik ma obowiązek wystawić fakturę korygującą w przypadku stwierdzenia pomyłki w jakiejkolwiek pozycji faktury pierwotnej.

Na podstawie art. 29a ust. 13 VATU w przypadkach udzielenia rabatu, zwrotu opakowań lub zwrotu zaliczki (sytuacje wskazane w art. 29a ust. 10 pkt 1–3 VATU) obniżenia podstawy opodatkowania, w stosunku do podstawy określonej w treści wystawionej faktury z wykazanym podatkiem, dokonuje się za okres rozliczeniowy, w którym podatnik wystawił fakturę korygującą w postaci faktury ustrukturyzowanej. Analogiczną zasadę stosuje się również odpowiednio w przypadku stwierdzenia pomyłki w kwocie podatku w treści faktury i wystawienia faktury korygującej do faktury, w której wykazano kwotę podatku wyższą, niż należna (art. 29a ust. 14 VATU).

Należy jednak zwrócić uwagę na to, że istnieją również inne przyczyny błędów w treści faktur pierwotnych, do których nie stosuje się wspomnianych zasad.

Jak wskazano w interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 18.6.2026 r. (0112-KDIL1-3.4012.269.2026.1.KK):

Przytoczona interpretacja odnosi się do błędnego NIP, jednak jest to jedna z przyczyn pierwotnych, takich jak również podwójne zafakturowanie transakcji. Powinna zostać więc w pełni odniesiona również do takiej sytuacji.

Przeniesienie pracownika do innego pracodawcy

Zgodnie z regulacjami art. 23¹ KP, w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Następuje w takich przypadkach kontynuacja zatrudnienia.

Art. 23¹ KP nie daje przy tym podstaw do zawierania swobodnie porozumień dotyczących przenoszenia pracowników. Obejmuje on sytuacje, w których następuje przejście przynajmniej części zakładu pracy na nowego pracodawcę.

Takie podejście wzmacnia to, że przeniesienie jako kontynuację zatrudnienia przewidują przepisy odrębne – art. 22 PracSamU. Jeżeli możliwa byłaby wykładnia KP dopuszczająca takie przenoszenie, to nieracjonalne byłoby umieszczanie przez ustawodawcę regulacji wskazującej na taką możliwość w przepisach odrębnych.

Porozumienia pomiędzy obiema spółkami i pracownikiem a urlop wypoczynkowy

Należy zawrzeć porozumienie o rozwiązaniu umowy o pracę pomiędzy pracownikiem a spółką A. Do tego może się pojawić porozumienie pomiędzy pracodawcami lub porozumienie spółki B z pracownikiem z zobowiązaniem spółki B do zatrudnienia pracownika. Zobowiązanie takie jest szczególnie istotne dla pracownika, który będzie chciał mieć gwarancję zatrudnienia.

Nowa umowa o pracę

Spółka B powinna zawrzeć z pracownikiem umowę o pracę, która to umowa będzie kreować stosunek pracy. Przyjmując bowiem brak możliwości przeniesienia pracownika pomiędzy pracodawcami w ramach tego samego stosunku pracy konieczne jest nawiązanie nowego stosunku pracy. Pracodawca wydaje ostatniego dnia świadectwo tylko wówczas, jeżeli – cytując art. 97 § 1 KP – nie zamierza nawiązać z tym pracownikiem kolejnego stosunku pracy w ciągu 7 dni od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniego stosunku pracy. W opisanej sytuacji mamy do czynienia z zakończeniem zatrudnienia i brakiem zamiaru nawiązania ponownego ze spółką A, stąd konieczne jest wydanie świadectwa.

Świadectwo pracy

W związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy pracodawca jest obowiązany wydać pracownikowi świadectwo pracy w dniu, w którym następuje ustanie stosunku pracy, jeżeli nie zamierza nawiązać z nim kolejnego stosunku pracy w ciągu 7 dni od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniego stosunku pracy.

Urlop wypoczynkowy u nowego pracodawcy

Jednoznaczne stanowisko w tej kwestii zajmuje PIP (pip.gov.pl): „Przeniesienie urlopu do innego pracodawcy nie jest możliwe. Zgodnie z przepisami, w przypadku rozwiązania umowy, obowiązkiem pracodawcy jest rozliczenie się z urlopu wypoczynkowego. Art. 171 § 1 Kodeksu pracy stanowi, że w przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny. Dodatkowo, roszczenie o ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy staje się wymagalne w dacie rozwiązania stosunku pracy.”.

Urlop wypoczynkowy powinien zostać rozliczony proporcjonalnie do okresu zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy w roku kalendarzowym, w którym ustaje stosunek pracy. Pracodawca zobowiązany jest wypłacić pracownikowi ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop zaległy (urlop z lat ubiegłych) oraz część urlopu należną pracownikowi w odniesieniu do okresu trwania łączącego ich stosunku pracy w danym roku kalendarzowym.

Przepisy KP przewidują bezpośrednio jeden wyjątek od obowiązku wypłaty ekwiwalentu pracownikowi, z którym kończy się stosunek pracy. Pracodawca nie jest mianowicie zobowiązany do wypłaty tego świadczenia w sytuacji, gdy obie strony stosunku pracy (pracodawca i pracownik) postanowią o wykorzystaniu urlopu wypoczynkowego w czasie kolejnego zatrudnienie danej osoby u tego samego pracodawcy. Aby było to możliwe konieczne jest by następny stosunek pracy powstał bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę.

Możliwość zawarcia porozumienia jest często mocno kwestionowana, co widać chociażby w przytoczonym stanowisku PIP. Zawierając je pracodawca ryzykuje zatem otrzymanie mandatu karnego. Taki opierać musiałby się na naruszeniu przepisów o obowiązku wypłaty należnego pracownikowi świadczenia (art. 282 § 1 pkt 1 KP).

W ocenie autora należałoby jednak dopuścić takie porozumienie. Zakończenie zatrudnienia rzeczywiście automatycznie skutkuje przejściem odpowiednio ustalonego wymiaru urlopu w świadczenie finansowe (ekwiwalent). Zawarte porozumienie może jednak do takiego przejścia nie doprowadzić. Zdaniem autora możliwe jest przyjęcie takiego rozwiązania.

Trudno także uznać w przypadku zawarcia porozumienia roszczenia pracownika związane z niewypłaceniem ekwiwalentu w oparciu o art. 84 KP. Pracownik nie tyle zrzeka się prawa do ekwiwalentu, co doprowadza do pozostawienia możliwości zrealizowania odpoczynku. Pracownik w porozumieniu nie zrzeka się ekwiwalentu pieniężnego, co byłoby zresztą zakazane. Mówimy o przejęciu obowiązku udzielania urlopu w naturze przez innego pracodawcę. Pracownik nie traci zatem wypoczynku ani finansowej jego rekompensaty.

Dla przeniesienia urlopu niezbędne jest zawarcie pisemnego porozumienia:

Podkreślam jednak, że większość głosów ekspertów neguje możliwość zawarcia takiego porozumienia.

Podstawa zasiłkowa

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego (zasady ustalania podstawy wymiaru tego świadczenia stosujemy do ustalenia podstawy wymiaru wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy oraz pozostałych zasiłków z ubezpieczenia chorobowego, jak również zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego) przysługującego pracownikowi stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone mu za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Bierzemy tutaj pod uwagę wynagrodzenie otrzymywane w danym zakładzie pracy (wynagrodzenie osiągnięte w ramach obecnego stosunku pracy lub ciągłych poprzednich stosunków pracy zawartych z tym samym pracodawcą).

W przypadku przejścia pracownika na nowego pracodawcę w oparciu o art. 23¹ KP istnieje ciągłość zatrudnienia, a zatem przyjmowane w takich przypadkach jest także zatrudnienie u poprzedniego pracodawcy.

W opisanej sytuacji art. 23¹ KP nie znajduje zastosowania, mamy do czynienia z zakończeniem stosunku pracy, a więc podstawa wymiaru zasiłku będzie ustalana w oparciu o zarobki u pracodawcy B.