Zwolnienie z kasy fiskalnej dla usług transportu pojazdów i pomocy drogowej
Nie, przy świadczeniu usług transportu pojazdów oraz pomocy drogowej nie ma bezwzględnego obowiązku posiadania kasy fiskalnej od pierwszej transakcji na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Podatnik może korzystać ze zwolnienia podmiotowego (limit obrotów do 20 000 zł) lub przedmiotowego (zapłata na rachunek bankowy, ewidencja). Należy jednak uważać na czynności wyłączone ze zwolnień, takie jak dostawa części samochodowych.
Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących (dalej: KasRejR) zwalnia się z obowiązku prowadzenia ewidencji w danym roku podatkowym podatników, u których wartość sprzedaży dokonanej na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej w poprzednim roku podatkowym (lub w proporcji do okresu wykonywania czynności w roku rozpoczęcia działalności) nie przekroczyła kwoty 20 000 zł. Przekroczenie kwoty 20 000 zł powoduje utratę prawa do zwolnienia podmiotowego po upływie dwóch miesięcy następujących po miesiącu, w którym limit został przekroczony (§ 5 ust. 1 pkt 1 KasRejR).
Po przekroczeniu limitu obrotów podatnik może w dalszym ciągu korzystać ze zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej na podstawie zwolnienia przedmiotowego. Jak bowiem stanowi § 2 ust. 1 KasRejR w zw. z poz. 42 załącznika do KasRejR stosowanie tego zwolnienia dla usług transportu i pomocy drogowej jest dopuszczalne bez względu na wysokość obrotu, o ile zostaną łącznie spełnione następujące warunki:
- zapłata za usługę zostanie w całości uregulowana za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej na rachunek bankowy podatnika;
- z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie czynności zapłata dotyczyła i na czyją rzecz została dokonana (w tym dane nabywcy i jego adres).
Korzystając z powyższych zwolnień, należy także pamiętać o § 4 KasRejR, który wymienia towary i usługi podlegające bezwzględnemu obowiązkowi fiskalizacji. Zwolnienia z obowiązku prowadzenia ewidencji nie mają zastosowania m.in. w przypadku dostawy części i akcesoriów do pojazdów silnikowych. W związku z tym, o ile sam transport na lawecie i holowanie pojazdu mogą korzystać ze zwolnień, o tyle sprzedaż klientowi w ramach pomocy drogowej np. części samochodowych czy felg, wykluczy możliwość zastosowania zwolnienia dla tej transakcji i wymusi ewidencję na kasie fiskalnej.
Zapisy harmonogramu czasu pracy
Tak, o ile na przeszkodzie nie stoją zapisy regulaminu pracy lub obwieszczenia o czasie pracy oraz zachowany zostanie minimalny odpoczynek tygodniowy.
Jedną z reguł, na których Kodeks pracy opiera rozliczanie czasu pracy jest zasada przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Najprościej mówiąc wynika z niej, że w przyjętym okresie rozliczeniowym czasu pracy pracownik nie musi w każdym tygodniu mieć dwóch dni wolnych, a praca odbywać się może tylko przez 5 dni. Ilość dni pracy może rozkładać się na poszczególne tygodnie różnie, byle w okresie rozliczeniowym taka właśnie „średnia” tygodniowa została zachowana.
Z omawianej zasady wynika, że przeciętnie w każdym tygodniu okresu rozliczeniowego pracownik powinien pracować maksymalnie 5 dni oraz mieć 2 dni wolne. Pierwszym dniem wolnym jest niedziela (dzień ustawowo wolny do pracy). W przypadku pracowników wykonujących dozwoloną pracę niedzielną za taki dzień uznać powinniśmy dzień wolny udzielony w zamian za pracę w niedzielę. Dniem wolnym wynikającym z zasady przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy jest drugi dzień w tygodniu, wyznaczony na jakikolwiek dzień przypadający poza niedzielą (lub odpowiednio – dniem wolnym wyznaczonym za pracę w niedzielę). Kluczowe znaczenie ma jednak w tym zakresie słowo „przeciętnie”. Możliwe jest układanie rozkładów, w których w niektórych tygodniach planowane jest po 6 dni pracy, przy odpowiednio mniejszej liczbie dni pracy w innych tygodniach okresu rozliczeniowego. Nie ma tutaj zawężenia do okresu harmonogramowego, poruszamy się po okresie rozliczeniowym.
Pracodawca nie ma obowiązku wyznaczania dnia wolnego od pracy innego niż niedziela w sobotę, nie wszyscy pracownicy muszą mieć ten sam dzień wolny. Bardzo istotne jest także to, że absolutnie nie można wymagać od pracodawcy by dniem wolnym wynikającym z zasady przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy był zawsze ten sam, stały dzień tygodnia.
Swoboda pracodawcy w „operowaniu” ilością dni pracy w tygodniu ograniczona jest w dużej mierze przez dwie kwestie:
- obowiązek zapewnienia w każdym tygodniu co najmniej 35 godzinnego, ciągłego odpoczynku,
- wewnętrzne regulacje dotyczące rozkładów czasu pracy.
W regulaminie pracy firmy wskazano, że pracownicy działu X pracują od poniedziałku do piątku w godzinach wynikających z harmonogramu. W tym przypadku, dopóki nie ulegnie zmianie ten zapis, pracownicy pracują w stałych dniach i nie można planować w grafikach pracy na 6 dni, ponieważ byłoby to sprzeczne z wyznacznikiem odnośnie do rozkładów czasu pracy zawartym w regulaminie.
Uchwała o uproszczeniach dla jednostki małej
Uchwała z 2023 r. nie wystarcza dla sprawozdania za 2025 r., dlatego dla legalnego zastosowania uproszczeń sprawozdawczych jednostki małej spółka powinna podjąć nową uchwałę organu zatwierdzającego. Uchwałę należy podjąć najpóźniej przed sporządzeniem sprawozdania finansowego za 2025 r., tj. nie później niż w terminie z art. 52 ust. 1 RachunkU (dla roku kalendarzowego: do 31.3.2026 r.).
W stanie prawnym obowiązującym dla sprawozdań za rok obrotowy rozpoczynający się po 31.12.2024 r. kluczowe jest rozdzielenie nabycia statusu jednostki małej od decyzji o korzystaniu z uproszczeń sprawozdawczych, która stanowi odrębne uprawnienie warunkowane uchwałą organu zatwierdzającego.
Uchwała wspólników z 2023 r. o stosowaniu uproszczonego sprawozdania finansowego tak długo, jak spółka spełnia warunki jednostki małej, nie wywołuje skutku dla sprawozdania za rok 2025 (tj. rok obrotowy rozpoczynający się po 31.12.2024), ponieważ przepis przejściowy utrzymujący w mocy decyzje sprzed 1.1.2025 obejmował wyłącznie sprawozdania za rok obrotowy rozpoczynający się w okresie 1.1-31.12.2024. W konsekwencji, aby zastosować uproszczenia sprawozdawcze przy sporządzeniu sprawozdania za 2025 r., spółka powinna podjąć nową uchwałę organu zatwierdzającego w trybie art. 49c RachunkU (z jednoznacznym wskazaniem, z jakich uproszczeń spółka korzysta).
Uchwała powinna zostać podjęta przed sporządzeniem sprawozdania finansowego za 2025 r., tj. nie później niż w terminie sporządzenia sprawozdania określonym w art. 52 ust. 1 RachunkU. Dla roku obrotowego równego kalendarzowemu graniczną datą jest 31.3.2026 r. zakładając, że rok obrotowy równy jest rokowi kalendarzowemu.
Dojazdy do pracy i z pracy samochodem służbowym a podatek i składki
Nie zawsze możliwość korzystania z samochodu służbowego w celu dojazdu do domu oraz z domu do miejsca pracy oznacza użytkowanie pojazdu w celach prywatnych. Jeżeli specyfika pracy pracownika jest związana z regularnymi wyjazdami do klientów bezpośrednio z domu oraz powrotami od klienta bezpośrednio do domu, nie można – w ocenie autora odpowiedzi – przyjmować, że wskazane w pytaniu powierzenie pojazdu jest związane z jego użytkowaniem w celach prywatnych.
Dojazdy do pracy i powroty z niej co do zasady obciążają kosztowo pracownika, dlatego zwracanie ich kosztów lub zapewnienie możliwości wykorzystywania samochodu służbowego w celu takich dojazdów stanowi przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu i oskładkowaniu. Wartość pieniężną nieodpłatnego świadczenia przysługującego pracownikowi z tytułu wykorzystywania samochodu służbowego do celów prywatnych ustala się ryczałtowo w wysokości wskazanej w art. 12 ust. 2a ustawy o PIT.
Należy jednak każdorazowo dokonać oceny zakresu i sposobu realizacji obowiązków pracowniczych. Jeżeli specyfika pracy pracownika jest powiązana z wyjazdami do klientów bezpośrednio z domu i powrotami od klienta do domu, a sytuacje te mają charakter regularny i powtarzalny oraz w wielu przypadkach wynikają z pozostawania w gotowości do wykonywania pracy (np. w ramach dyżuru), to – w ocenie autora odpowiedzi – nie powstaje przychód po stronie pracownika.
W tym zakresie warto zwrócić uwagę na pismo z 2.8.2018 r. Dyrektora KIS, nr 0112-KDIL3-1.4011.279.2018.3.GM:
Wyznaczenie miejsca parkowania/garażowania samochodu służbowego w miejscu zamieszkania lub pobytu pracownika ma umożliwić mu efektywną realizację obowiązków pracowniczych, w szczególności zapewnić szybki i bezpieczny dojazd do miejsca wykonywania tych obowiązków oraz zapewnić należytą ochronę samochodu służbowego przed uszkodzeniem czy kradzieżą. W związku z powyższym, finansowanie przez Spółkę kosztów przejazdów pomiędzy miejscem zamieszkania/pobytu pracownika, a miejscem wykonywania pracy/siedzibą Spółki, nie stanowi dla tego pracownika żadnego dodatkowego przychodu podatkowego (przychodu ze stosunku pracy), gdyż jest realizacją obowiązków służbowych. Realizowanie przez pracownika obowiązków służbowych, w tym również przejazdów z miejsca zamieszkania/pobytu do miejsca pracy i z powrotem, będące obowiązkiem wynikającym z umowy o pracę oraz umowy o powierzeniu samochodu służbowego, nie może bowiem generować dla tego pracownika dodatkowego przychodu ze stosunku pracy w postaci innego nie odpłatnego świadczenia.
Moment ujęcia składek na PPE w kosztach podatkowych pracodawcy
Składki miesięczne powinny zostać rozpoznane jako koszty podatkowe w miesiącu, za który pracownikom przysługuje wynagrodzenie. Skoro zgodnie z regulaminem wynagradzania premie roczne są wypłacane pracownikom do końca marca roku następnego, to wydatki związane z ich wypłatą, a więc także składki na PPE, mogą być zaliczone do kosztów podatkowych okresu, za który przedmiotowe świadczenia są należne, tj. w grudniu danego roku, choć wypłata premii będzie miała miejsce w roku następnym.
Składka miesięczna
W myśl art. 15 ust. 4g ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: PDOPrU) należności z tytułów, o których mowa w art. 12 ust. 1 i art. 12 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: PDOFizU), oraz zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakład pracy, z zastrzeżeniem art. 15 ust. 4ga PDOPrU, stanowią koszty uzyskania przychodów w miesiącu, za który są należne, pod warunkiem że zostały wypłacone lub postawione do dyspozycji w terminie wynikającym z przepisów prawa pracy, umowy lub innego stosunku prawnego łączącego strony. W przypadku uchybienia powyższemu terminowi, do należności tych stosuje się art. 16 ust. 1 pkt 57 PDOPrU.
W interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 3.6.2019 r. (0111-KDIB1-3.4010.139.2019.1.MBD) wskazano m.in., że kwota składki na PPE pokryta przez pracodawcę stanowi przychód pracownika i podlega opodatkowaniu wraz z innymi przychodami, zgodnie z art. 12 ust. 1 PDOFizU. Zatem – mając na uwadze brzmienie art. 15 ust 4g PDOPrU – należy przyjąć, iż składka podstawowa (miesięczna) na PPE stanowi koszt uzyskania przychodu za okres, za który jest należna, pod warunkiem że została wypłacona lub postawiona do dyspozycji w terminie wynikającym z przepisów prawa pracy, umowy lub innego stosunku prawnego łączącego strony.
Składka od premii rocznej
W zakresie zaliczenia do kosztów podatkowych składek na PPE z tytułu premii rocznej również znajdzie zastosowanie art. 15 ust. 4g PDOPrU w zw. art. 12 ust. 1 PDOFizU. W tym przypadku decydujące znaczenie ma moment, kiedy w świetle regulaminu wynagradzania pracownicy uzyskują prawo do premii rocznej. Skoro zgodnie z regulaminem wynagradzania spółki premie są wypłacane do końca marca roku następnego, to rozpoznanie kosztu może nastąpić w grudniu roku, za który premia jest wypłacana. Kosztem tym będą także składki na PPE (por. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 20.12.2024 r., 0114-KDIP2-2.4010.568.2024.1.KW).
Moment ujęcia kosztu przygotowania sprawozdania finansowego za 2025 r.
Jeżeli usługa przygotowania sprawozdania finansowego dotyczy 2025 r., to dla zachowania zasady memoriału i współmierności jednostka ujmuje w 2025 r. koszt dotyczący tego okresu, niezależnie od faktu, że faktura końcowa zostanie wystawiona w 2026 r. (art. 6 ust. 1–2 ustawy o rachunkowości; dalej: RachunkU). W części niefakturowanej na dzień bilansowy tworzy się bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów (RMK bierne) jako zobowiązanie na koszty przypadające na pierwszy rok, gdy prawdopodobieństwo ich poniesienia jest wysokie, a kwotę można wiarygodnie oszacować (art. 39 ust. 2 pkt 2 RachunkU; KSR 6 pkt 2.3). W opisanym przypadku o kwalifikacji bilansowej decydują przede wszystkim zasada memoriału i współmierności, tj. ujęcie w wyniku kosztów dotyczących 2025 r. niezależnie od terminu fakturowania i zapłaty.
Zakładając scenariusz z wystawieniem faktury częściowej w 2025 r. oraz faktury końcowej w 2026 r., sposób ewidencji księgowej powinien podlegać zasadom opisanym poniżej.
Faktura zaliczkowa/częściowa z 2025 r.
Faktura zaliczkowa/częściowa otrzymana w 2025 r. nie przesądza sama przez się o ujęciu kosztu w rachunku zysków i strat za 2025 r. w pełnej kwocie, ponieważ ekonomicznie stanowi przedpłatę na poczet świadczenia, które może dotyczyć bieżącego lub przyszłych okresów. Bilansowo ujmuje się ją jako czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów w tej części, w jakiej dotyczy przyszłych okresów (art. 39 ust. 1 RachunkU), natomiast na dzień bilansowy kwotę tej zaliczki odnosi się w koszty w takiej wysokości, w jakiej dotyczy ona 2025 r., tj. zgodnie z zasadą memoriału i współmierności, przy czym rozliczenie następuje stosownie do upływu czasu lub wielkości świadczeń (art. 39 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 1–2 RachunkU).
W przypadku usług księgowych dotyczących przygotowania sprawozdania finansowego za 2025 r., zasadnym jest uznanie całości poniesionego w 2025 r. wydatku za koszt 2025 r. O kwalifikacji bilansowej w tym przypadku decydują przede wszystkim zasada memoriału i współmierności, tj. ujęcie w wyniku kosztów dotyczących 2025 r. niezależnie od terminu fakturowania i zapłaty (art. 6 ust. 1–2 RachunkU).
Koszt usługi dotyczącej sprawozdania za 2025 r., którego zasadnicza część będzie zafakturowana w 2026 r.
Jeżeli na dzień bilansowy istnieje uzasadnione zobowiązanie wynikające ze zdarzeń 2025 r. (np. zawarta umowa, prace wykonane częściowo, a w praktyce pewny obowiązek poniesienia kosztu sporządzenia/badania sprawozdania), to dla zachowania współmierności ujmuje się bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów (art. 39 ust. 2 pkt 2 oraz art. 39 ust. 2a RachunkU). W KSR nr 6 wprost wskazano, że bierne RMK to „rezerwy” związane bezpośrednio z działalnością operacyjną, w tym z ogólnym zarządem (KSR nr 6, pkt 2.3).
Należy zaznaczyć, że przepisy ustawy o rachunkowości „rozdzielają” rezerwy sensu stricto od biernych RMK. Przepis art. 35d RachunkU dotyczy rezerw na przyszłe zobowiązania o niepewnym terminie/kwocie, natomiast koszty usług niefakturowanych przypadające na 2025 r. – co do zasady – klasyfikuje się jako bierne RMK (art. 39 ust. 2 pkt 2 RachunkU oraz KSR nr 6, pkt 2.3).
Faktura końcowa, po wykonaniu całości usługi, wystawiona w 2026 r.
Fakturę ujmuje się poprzez rozliczenie uprzednio utworzonych biernych RMK. Jeżeli faktura/rozliczenie po dniu bilansowym jedynie potwierdza stan istniejący na dzień bilansowy, ewentualna korekta dotyczy 2025 r. (art. 54 ust. 1 RachunkU).
Umowa sprzedaży rzeczy ruchomych a PCC
Jeżeli w przedstawionej sytuacji sporządzana jest jedna tylko umowa sprzedaży (obejmująca wiele rzeczy), umowa ta nie jest zwolniona od PCC na podstawie art. 9 pkt 6 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej: PodCzynnCywPrU), a w konsekwencji jest opodatkowana PCC według stawki 2%. Zwolnienie od PCC mogłoby znaleźć zastosowanie tylko wówczas, gdyby zawartych zostało kilka umów sprzedaży, z których każda dotyczyłaby rzeczy o łącznej wartości nieprzekraczającej kwoty 1000 zł.
Opodatkowaniu PCC podlegają m.in. umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a PodCzynnCywPrU). Obowiązek zapłaty tego podatku obciąża kupujących (art. 4 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 PodCzynnCywPrU).
Jednakże na podstawie art. 9 pkt 6 PodCzynnCywPrU zwalnia się od VAT sprzedaż rzeczy ruchomych, jeżeli podstawa opodatkowania nie przekracza kwoty 1000 zł. Przy czym podstawę opodatkowania przy umowie sprzedaży stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego (zob. art. 6 ust. 1 pkt 1 PodCzynnCywPrU).
Przy ustalaniu, czy zwolnienie to ma zastosowanie, uwzględniać należy łączną wartość rzeczy będących przedmiotem umowy sprzedaży, nie zaś wartość każdej z tych rzeczy z osobna. Jak wskazano w interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 13.9.2019 r. (0111-KDIB4.4014.242.2019.1.PM):
W związku z zawarciem jednej umowy sprzedaży, a zatem dokonaniem jednej czynności cywilnoprawnej w rozumieniu podatku od czynności cywilnoprawnych, podstawę opodatkowania w związku z zawarciem tejże umowy, ustalić należy na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do całości przenoszonych składników (rzeczy). Z uwagi na powyższe, Wnioskodawca jako podstawę opodatkowania winien wskazać łączną wartość wszystkich wskazanych w umowie sprzedawanych rzeczy.
Jeżeli zatem w przedstawionej sytuacji sporządzana jest jedna tylko umowa sprzedaży (obejmująca wiele rzeczy), umowa ta nie jest zwolniona od PCC na podstawie art. 9 pkt 6 PodCzynnCywPrU, a w konsekwencji jest opodatkowana PCC według stawki 2% (art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług). Zwolnienie od PCC mogłoby znaleźć zastosowanie tylko wówczas, gdyby zawartych zostało kilka umów sprzedaży, z których każda dotyczyłaby rzeczy o łącznej wartości nieprzekraczającej kwoty 1000 zł.
Oznaczenie płci w ogłoszeniu o pracę
Zgodnie z art. 183ca § 3 Kodeksu pracy, pracodawca zapewnia, aby ogłoszenia o naborze na stanowisko oraz nazwy stanowisk były neutralne pod względem płci, a proces rekrutacyjny przebiegał w sposób niedyskryminujący. Neutralne ogłoszenia o naborze w praktyce zawierają określenia z męską i żeńską końcówką, np. „księgowy/księgowa” albo poprzez opis czynności, np. „pracownik/pracownica wykonujący czynności: sprzątania pokojów hotelowych, przygotowania pokojów dla nowych gości” itp. Opisy stanowisk stosuje się, wówczas gdy słów z końcówka męską albo żeńską nie używa się w języku polskim lub słowo ma już jakieś znaczenie itp., przykładowo „pokojowa/pokojowy”.
W art. 183a § 3 Kodeksu pracy nie wskazano, że chodzi o neutralność stanowiska dla kobiet i mężczyzn. Wynika to z tego, że dotyczy to także osób, które nie określają swojej płci. Jednocześnie dla stosowania tego przepisu istotne znaczenie ma to, że:
- w języku polskim występują tylko formy męska i żeńska stanowisk pracy,
- w społeczeństwie polskim nie ma powszechnej zgody na wyraźne określanie więcej niż 2 płci, co oznacza, że takie określenie przez pracodawcę może narazić go na negatywne konsekwencje.
W żadnym przepisie obowiązującym w Polsce nie nakazano dodawania słowa „Inni” lub „N” w opisie stanowiska. Jednak z uwagi na teorie o wielu płciach oraz ochronę osób, które nie określają swojej płci, określenie „K/M” w nazwie stanowiska nie jest prawidłowe. Problem wskazany w pytaniu łatwo rozwiązać poprzez określenie stanowiska: „specjalista/specjalistka”.
Sprzedaż nieruchomości otrzymanej w darowiźnie a PIT
Sprzedaż nieruchomości otrzymanej w darowiźnie, jeśli nastąpiła przed upływem pięciu lat od końca roku, w którym została nabyta, co do zasady podlega opodatkowaniu PIT, chyba że podatnik przeznaczy środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości na własne cele mieszkaniowe.
Według art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: PDOFizU) źródłem przychodów jest m.in. odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie. Przepis art. 10 ust. 1 pkt 5 PDOFizU wskazuje, że: „W przypadku odpłatnego zbycia nabytych w drodze spadku nieruchomości lub praw majątkowych, określonych w ust. 1 pkt 8 lit. a–c, okres, o którym mowa w tym przepisie, liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie tej nieruchomości lub nabycie prawa majątkowego przez spadkodawcę”.
Przenosząc powyższe na przedstawiony stan faktyczny należy stwierdzić, że w sytuacji podatnika powstanie przychód podlegający opodatkowaniu, bowiem jedynie w przypadku nabycia nieruchomości w drodze spadku okres posiadania nieruchomości liczy się od dnia nabycia przez spadkodawcę. W przypadku nabycia nieruchomości w drodze darowizny nie obowiązuje podobna regulacja, zatem zastosowanie będzie miał przepis ogólny – jeśli nieruchomość zostanie zbyta przed upływem pięciu lat, wówczas – co do zasady – powstanie dochód do opodatkowania.
Podatnik może skorzystać jednak z tzw. ulgi mieszkaniowej. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 PDOFizU: „Wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe. Udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych”.
Podsumowując, jeśli podatnik w ciągu trzech – lat licząc od końca roku, w którym nabył przedmiotową nieruchomość – wydatkuje przychód z jej sprzedaży na własne cele mieszkaniowe, to ta kwota będzie zwolniona z opodatkowania PIT.
Jeśli sprzedaż nieruchomości nastąpiła w 2025 r., podatnik powinien do 30.4.2026 r. złożyć do PIT–39, w którym wykaże dochód ze sprzedaży oraz kwotę, jaką będzie wydatkował na własne cele mieszkaniowe.
Dokumentowanie najmu prywatnego przez podatnika zwolnionego podmiotowo z VAT w świetle wymogów KSeF
Nie, podatnik VAT zwolniony nie może udokumentować transakcji najmu lokalu użytkowego na rzecz przedsiębiorcy zwykłym rachunkiem. Na żądanie nabywcy ma on bezwzględny obowiązek wystawić fakturę. Co więcej, w związku z obowiązkiem wystawiania faktur w KSeF, podatnik ten, aby móc wywiązać się z obowiązków ustawowych, będzie musiał wystąpić do urzędu skarbowego o nadanie numeru NIP. Posługiwanie się wyłącznie numerem PESEL na fakturze ustrukturyzowanej nie będzie możliwe.
Wynajem lokalu użytkowego to działalność gospodarcza na gruncie VAT
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: VATU) podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Najem lokalu użytkowego stanowi odpłatne świadczenie usług i jest traktowany na gruncie VAT jako prowadzenie działalności gospodarczej. Zatem osoba fizyczna wynajmująca taki lokal jest podatnikiem VAT, nawet jeśli ze względu na obroty korzysta ze zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 113 ust. 1 VATU.
Faktura ma pierwszeństwo przed rachunkiem
Podmioty zwolnione z VAT z zasady nie mają obowiązku wystawiania faktur dokumentujących ich sprzedaż (art. 106b ust. 2 VATU). Sytuacja zmienia się jednak, gdy nabywca towaru lub usługi (w tym przypadku najemca) zgłosi żądanie wystawienia takiego dokumentu w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar, wykonano usługę lub otrzymano zapłatę (art. 106b ust. 3 pkt 2 VATU).
Jak wprost wskazało Ministerstwo Finansów w piśmie z 26.1.2026 r. (PT7.8165.6.2026.46), faktura VAT i rachunek są różnymi dokumentami, a na gruncie VAT zawsze pierwszeństwo ma obowiązek wystawienia faktury. Rachunek nie stanowi ekwiwalentu faktury. Rachunki wystawiane są na podstawie Ordynacji podatkowej do czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT (np. z art. 6 VATU), przez podmioty niedziałające w charakterze podatnika lub przez rolników ryczałtowych.
Dlatego też, jeśli najemca żąda dokumentu, podatnik zwolniony z VAT musi wystawić fakturę. Co więcej, nawet jeśli żądanie wpłynie po ustawowym terminie 3 miesięcy i podatnik nie ma już prawnego obowiązku wystawienia dokumentu, to jeżeli zdecyduje się go dobrowolnie wystawić dokumentem tym nadal powinna być faktura, a nie rachunek.
Obowiązek stosowania KSeF a konieczność posiadania NIP
Zgodnie z wprowadzonymi przepisami, podatnicy są obowiązani wystawiać faktury ustrukturyzowane przy użyciu KSeF (art. 106ga ust. 1 VATU). Ustawodawca przewidział jednak przepisy epizodyczne. Zgodnie z art. 145m ust. 1 VATU, w okresie od 1.4.2026 r. do 31.12.2026 r. podatnicy mogą wystawiać faktury elektroniczne (poza KSeF) lub papierowe, jeżeli łączna wartość sprzedaży udokumentowana tymi fakturami w danym miesiącu nie przekracza 10 000 zł. Oznacza to, że wynajmujący osiągający miesięczny czynsz poniżej 10 000 zł wejdzie w obowiązek stosowania KSeF od 1.1.2027 r.
Przejście na KSeF wiąże się z istotną zmianą ewidencyjną dla podatników zwolnionych, którzy dotychczas posługiwali się jedynie numerem PESEL. Zgodnie z § 3 pkt 1 lit. ca rozporządzenia w sprawie wystawiania faktur, w przypadku wystawiania faktur ustrukturyzowanych przez podatnika niezarejestrowanego na potrzeby podatku VAT (zwolnionego), na fakturze należy podać numer identyfikacji podatkowej (NIP) tego podatnika.
Powyższe potwierdza Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 6.2.2026 r. (0111-KDIB3-1.4012.827.2025.2.MSO). Organ podatkowy wprost stwierdził, że posiadanie NIP jest niezbędne do wystawiania faktur w KSeF. W związku z tym, podatnik zwolniony z VAT, wykonujący najem prywatny, który będzie zobligowany do wystawiania faktury ustrukturyzowanej dla swojego kontrahenta, będzie musiał wystąpić do urzędu skarbowego o nadanie numeru NIP przed momentem wejścia w obowiązkowy system KSeF. Nie można dokumentować w KSeF sprzedaży na rzecz innych przedsiębiorców używając wyłącznie numeru PESEL.
