Wynajem miejsc parkingowych na rzecz pracowników – skutki podatkowe

Zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, przy czym w przypadku wydatków związanych z pojazdami samochodowymi kwotę podatku naliczonego podlegającego odliczeniu może stanowić 50% kwoty podatku z faktury otrzymanej przez podatnika.

W przypadku braku przypisania konkretnego miejsca parkingowego do konkretnego samochodu należy uznać (co niejednokrotnie potwierdzały również organy podatkowe), że podatnikowi przysługiwać będzie prawo do odliczenia 100% VAT z otrzymanej faktury za najem powierzchni parkingowej. W takiej bowiem sytuacji najem miejsc parkingowych nie jest związany z używaniem konkretnych pojazdów samochodowych, lecz wynika z całokształtu funkcjonowania działalności podatnika.

W przypadku jednak, gdy samochody zostaną przypisane do konkretnych samochodów pracowników, wówczas możliwe będzie odliczanie 50% VAT od faktury za najem, chyba że pojazdy te będą używanie wyłącznie na potrzeby działalności gospodarczej podatnika.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług wskazują, że odpłatnym świadczeniem usług jest również nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika. Potrzebami osobistymi są natomiast takie potrzeby, które dotyczą danej osoby i które są jej potrzebami prywatnymi, tj. potrzebami niezwiązanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą, statusem pracownika czy pełnioną funkcją. W przypadku pracowników będą to zatem takie świadczenia, które nie są związane ze stosunkiem pracy, ale zaspokajają prywatne potrzeby pracownika.

W opisanej sprawie udostępnianie miejsca pracownikowi nie ma charakteru prywatnego – jest związane ze statusem pracownika, dlatego nie będzie uznane za nieodpłatne świadczenie w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.

Podobnie jak w przypadku VAT, jeśli miejsca parkingowe nie są przypisane do konkretnych samochodów, traktuje się je jak wydatki związane z całokształtem działalności podatnika, w związku z czym opłata za wynajem tych miejsc może stanowić koszt uzyskania przychodu w wysokości 100%. Natomiast w momencie, gdy miejsce zostanie przypisane do konkretnego samochodu (niezwiązanego całkowicie z prowadzoną działalnością), wówczas wydatki na takie miejsce będą mogły stanowić koszt podatkowy w wysokości 75%.

Natomiast jeśli w pytaniu chodziło o koszt w postaci przychodu u pracownika, to – w ocenie Autora – nie będzie to koszt uzyskania przychodu w działalności podatnika. Mimo że wprost nie został wymieniony w wydatkach wyłączonych z kosztów, to jednak podatnik już raz rozpoznaje koszt w momencie opłaty za wynajem. Tym bardziej, że tego rodzaju przychód u pracownika nie spowoduje uszczuplenia majątku pracodawcy.

Zwolnienie dyscyplinarne młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego

Do zawierania i rozwiązywania z młodocianymi umów o pracę w celu przygotowania zawodowego generalnie mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy dotyczące umów o pracę na czas nieokreślony. W art. 196 KP wymieniono zamknięty katalog sytuacji, w których może nastąpić wypowiedzenie umowy. Rozwiązanie za wypowiedzeniem umowy o pracę zawartej w celu przygotowania zawodowego dopuszczalne jest mianowicie tylko w razie:

1) niewypełniania przez młodocianego obowiązków wynikających z umowy o pracę lub obowiązku dokształcania się, pomimo stosowania wobec niego środków wychowawczych;

2) ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy;

3) reorganizacji zakładu pracy uniemożliwiającej kontynuowanie przygotowania zawodowego;

4) stwierdzenia nieprzydatności młodocianego do pracy, w zakresie której odbywa przygotowanie zawodowe.

Nie ma zaś regulacji odrębnych dla rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, w szczególności zakazu takiego działania ani jego ograniczenia.

Kwestią oceny pracodawcy zatem pozostaje to, po ilu dniach nieusprawiedliwionej nieobecności można zastosować zwolnienie dyscyplinarne. Kilkudniowa nieobecność bez żadnego kontaktu może być uzasadnieniem rozwiązania umowy. Zawsze oczywiście może ujawnić się okoliczność wyjątkowa, gdy kontakt był niemożliwy ale będą to sytuacje bardzo szczególne (np. bardzo poważny wypadek pracownika).

Amortyzacja podatkowa samochodów niskoemisyjnych

Zmiany wprowadza ustawa z 2.12.2021 r. o zmianie ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2269 ze zm.; dalej: nowelizacja), a dotyczą m.in. przepisów art. 23 ust. 1 pkt 4 lit. a, b i c oraz pkt 47a, a także ust. 5a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: PDOFizU) i odpowiednio art. 16 ust. 1 pkt 4 lit. a, b i c oraz pkt 49a, a także ust. 5e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: PDOPrU).

Z nowych przepisów wynika, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych (w ramach amortyzacji podatkowej) z tytułu zużycia samochodu osobowego w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej kwotę:

Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów dotyczących samochodu osobowego opłat wynikających z umowy leasingu, umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze, z wyjątkiem opłat z tytułu składek na ubezpieczenie samochodu osobowego, w wysokości przekraczającej ich część ustaloną w takiej proporcji, w jakiej kwota, o której mowa w art. 23 ust. 1 pkt 4 odpowiednio lit. b lub c PDOFizU (150 000 zł lub 100 000 zł), pozostaje do wartości samochodu osobowego będącego przedmiotem tej umowy. W przypadku samochodu osobowego będącego pojazdem elektrycznym oraz w przypadku samochodu osobowego będącego pojazdem napędzanym wodorem kwota tego limitu wynosi 225 000 zł.

Nowelizacja wprowadza więc zasady korzystniejszej amortyzacji dla pojazdów niskoemisyjnych. Uzależniono wysokość limitu amortyzacji od wielkości emisji przez pojazd dwutlenku węgla – CO₂. Wprowadzone rozwiązania są korzystniejsze dla pojazdów które charakteryzują się niską emisją CO₂, tzn. poniżej 50 g/km. W wyniku wprowadzonych zmian:

Jak zakładają twórcy nowych przepisów, wprowadzają one zachętę dla przedsiębiorców do sukcesywnej wymiany flot pojazdów spalinowych na pojazdy niskoemisyjne. Działania te mają przyczynić się do szybszego tempa rozwoju niskoemisyjnego transportu.

Do pojazdów wprowadzonych do ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych podatnika przed 1.1.2026 r. stosuje się przepisy PDOFizU i PDOPrU w brzmieniu dotychczasowym (art. 30 nowelizacji).

Wydatki na remont i koszty kredytu jako wydatki na własne cele mieszkaniowe

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: PDOFizU) przedmiotowym zwolnieniem od podatku dochodowego objęto dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e PDOFizU, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie 3 lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe. Udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych.

Z art. 21 ust. 25 pkt 2 PDOFizU wynika, że za wydatki poniesione na własne cele mieszkaniowe uważa się także wydatki poniesione na:

1) spłatę kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw z nią związanych z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a–c PDOFizU, na cele określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 PDOFizU (m.in. na budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego),

2) spłatę kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa wyżej, na spłatę kredytu (pożyczki), o którym mowa w pkt 1,

3) spłatę każdego kolejnego kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa wyżej, na spłatę kredytu (pożyczki), o których mowa w pkt 1 lub 2

– w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo–kredytowej, mających siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Złamanie zęba w trakcie przerwy w pracy – kwalifikacja zdarzenia

Przywołajmy na początek definicję wypadku przy pracy, jaka została określona w art. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Zgodnie z nią za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

Pkt 1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;

Pkt 2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;

Pkt 3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Zatem, aby zdarzenie uznać za wypadek przy pracy, musi ono spełniać łącznie 4 cechy:

1) nagłość zdarzenia,

2) przyczyna zewnętrzna,

3) uraz lub śmierć poszkodowanego,

4) związek z pracą.

Przypomnijmy, że uraz, według definicji podanej w ustawie o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, jest to uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego.

Przeanalizujmy więc po kolei opisane w zapytaniu zdarzenie pod kątem spełnienia powyższych cech wypadku przy pracy.

Nagłość zdarzenia

Zdarzenie jest uznawane jako nagłe, jeżeli czas działania przyczyny zewnętrznej nie przekracza jednej dniówki roboczej.

W sytuacji z pytania można powiedzieć, że złamanie zęba nastąpiło nagle (zapewne w ciągu sekundy), więc tę cechę wypadku mamy spełnioną.

Przyczyna zewnętrzna

Ząb uległ złamaniu, ponieważ w posiłku znalazł się twardy materiał (może jakiś przedmiot, trudno pewnie orzec), obecności którego nie przewidział poszkodowany pracownik. Jednakże zespół powypadkowy powinien scharakteryzować bliżej ten materiał i ustalić, jak do tego doszło, że znalazł się ten element w spożywanym posiłku.

W takim przypadku będziemy mieć przyczynę zewnętrzną.

Gdyby jednak złamanie zęba nastąpiło podczas spożywaniu „zwykłego” posiłku, to ten uraz powstałby z przyczyny wewnętrznej (np. z powodu choroby uzębienia), a wówczas nie mielibyśmy przyczyny zewnętrznej.

Uraz

Złamanie zęba jest niewątpliwie uszkodzeniem tkanki ciała, zatem mamy również spełnioną i tę cechę.

Związek z pracą

Spożywanie posiłków podczas regulaminowej przerwy śniadaniowej pozostaje w związku z wykonywaniem zwykłych czynności pracowniczych, więc naszym zdaniem czynności te (spożywanie posiłku) mają związek z pracą.

Z powyższej analizy zdarzenia można wnioskować, że nosi ono znamiona wypadku przy pracy. Dokładnego, niebudzącego wątpliwości, wymagać jednak będzie ustalenia i opisania w protokole powypadkowym wpływu przyczyny zewnętrznej (zadziałania czynnika zewnętrznego).

Otrzymaliśmy dodatkową informację, że ząb został złamany w czasie, kiedy poszkodowany jadł kurczaka. I jak teraz postąpić? Przecież poszkodowany, jedząc kurczaka z kością, mógł przewidzieć, że ząb może ulec złamaniu.

W sytuacji, gdy złamanie zęba nastąpiło podczas spożywania pieczonego kurczaka, a więc zwykłej potrawy, którą jada się przecież powszechnie, to trudno doszukać się przyczyny zewnętrznej (zadziałania czynnika zewnętrznego) powstania tego urazu. Wobec braku tej przyczyny zdarzenie to nie spełnia więc definicji wypadku przy pracy.

Poszkodowanemu należy wyjaśnić, że zdarzenie to nie nosi znamion wypadku przy pracy z powodu braku przyczyny zewnętrznej. Jeżeli jednak będzie on żądał sporządzenia protokołu powypadkowego, to należy oczywiście wszcząć normalną procedurę powypadkową, a w protokole w punkcie 7 stwierdzić, że wypadek nie jest wypadkiem przy pracy, i uzasadnić taką kwalifikację brakiem przyczyny zewnętrznej. Poszkodowany pracownik może oczywiście wystąpić do sądu z powództwem o sprostowanie protokołu powypadkowego.

Dostęp osób współpracujących na podstawie umów B2B do danych osobowych podlegających RODO

Zgodnie z art. 28 ust. 1 RODO, administrator danych, powierzając przetwarzanie danych osobowych podmiotowi przetwarzającemu (np. osobie współpracującej na podstawie umowy B2B), ma obowiązek korzystać wyłącznie z takich podmiotów, które zapewniają wystarczające gwarancje wdrożenia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych, by przetwarzanie odbywało się zgodnie z wymaganiami RODO i chroniło prawa osób, których dane dotyczą.

Umowa powierzenia przetwarzania danych, o której mowa w art. 28 ust. 3 RODO, musi zawierać szczegółowe zapisy dotyczące m.in. celu i charakteru przetwarzania, czasu trwania, rodzaju danych, obowiązków i praw administratora oraz obowiązków podmiotu przetwarzającego, w tym m.in. wymogu zachowania poufności przez osoby działające z jego upoważnienia (art. 28 ust. 3 lit. b RODO).

Samo podpisanie NDA nie zastępuje obowiązków wynikających z art. 32 RODO, który nakłada na administratora i podmiot przetwarzający obowiązek wdrożenia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych uwzględniających m.in. stan wiedzy technicznej, koszt wdrożenia, charakter, zakres, kontekst i cele przetwarzania oraz ryzyko naruszenia praw i wolności osób fizycznych.

Oznacza to, że firma, zatrudniając osoby na podstawie umów B2B, powinna – oprócz odpowiednich umów – wdrożyć procedury zarządzania dostępem, polityki bezpieczeństwa, rejestry przetwarzań oraz systemy kontroli i audytu przetwarzania danych. Tylko całościowe podejście do kwestii ochrony danych osobowych może zostać uznane za zgodne z przepisami prawa.

Utrata prawa do zwolnienia podmiotowego od VAT

Jak wynika z art. 113 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: VATU) do kwoty sprzedaży nie wlicza odpłatnej dostawy towarów zwolnionych od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 VATU, z wyjątkiem transakcji związanych z nieruchomościami, jeżeli czynności te nie mają charakteru transakcji pomocniczych.

Nie wiadomo, czy sprzedaż mieszkania po remoncie przez podatnika powinna być opodatkowana, czy może zwolniona od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub art. 43 ust. 1 pkt 10a VATU. Najprawdopodobniej będzie to sprzedaż korzystająca ze zwolnienia przedmiotowego od VAT na podstawie jednego z tych przepisów. Transakcje zwolnione od VAT w oparciu o art. 43 ust. 1 VATU generalnie nie są uwzględniane w limicie zwolnienia podmiotowego w wysokości 200 000 zł, za wyjątkiem transakcji nieruchomościowych mających priorytetowe znaczenie dla całokształtu działalności podatnika.

Wedle stanowisk organów podatkowych, w sytuacji gdy dostawa nieruchomości mieszkalnej jest czynnością mającą charakter transakcji pomocniczej, to kwota uzyskana z tytułu sprzedaży budynku, lokalu, nie powinna być wliczana do progu w kwocie 200 000 zł (por. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 20.4.2022 r., 0114-KDIP1-3.4012.94.2022.2.AMA). W przypadku natomiast, gdy dostawa objęta zwolnieniem od VAT będzie stanowić przedmiot zasadniczej działalności gospodarczej podatnika i nie będzie miała charakteru transakcji uzupełniającej tę działalność, to kwoty uzyskane ze sprzedaży nieruchomości należy włączyć do progu zwolnienia podmiotowego od VAT (por. interpretacja indywidulana Dyrektora KIS z 10.3.2022 r., 0112-KDIL1-1.4012.406.2022.2.AW).

Podatek u źródła jako koszt podatkowy

Co do zasady – zgodnie z przepisami ustawy o CIT – za koszty uzyskania przychodów nie uważa się podatku dochodowego, jednak należy zwrócić uwagę na fakt, że dotyczy to podatku dochodowego wpłacanego przez podatnika, a nie przez płatnika. Natomiast w przypadku podatku u źródła, polski podmiot działa jako płatnik, nie jako podatnik. Ponadto, w ustawie o CIT (w katalogu wyłączeń) z kosztów uzyskania przychodów nie został wyłączony podatek u źródła.

Organy podatkowe w wydawanych interpretacjach podatkowych stoją na stanowisku, że w przypadku, gdy ciężar podatku u źródła ponosi polski podmiot będący płatnikiem (tzn. w przypadku ubruttowienia należności wypłacanej kontrahentowi), nie ma przeszkód co do tego, by zaliczyć taki wydatek do kosztów uzyskania przychodów (np. interpretacje indywidualne Dyrektora KIS z: 13.7.2023 r., 0111-KDIB1-2.4010.163.2023.2.EJ; 7.10.2022 r., 0111-KDIB2-1.4010.526.2022.1.BJ).

Analizując skutki podatkowe zwrotu zapłaconego podatku u źródła, należy sięgnąć do art. 12 ust. 4 pkt 6 ustawy o CIT, zgodnie z którym do przychodów nie zalicza się zwróconych, umorzonych lub zaniechanych podatków i opłat stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetów jednostek samorządu terytorialnego, niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów. Należy stwierdzić, że w przypadku, gdy wcześniej zapłacone podatki zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, ich zwrot będzie stanowić u podatnika przychód podlegający opodatkowaniu.

Ciągłość ubezpieczenia przedsiębiorcy przebywającego tymczasowo w areszcie

Prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej stanowi jeden z tytułów do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. Osoby prowadzące taką działalność (lub współpracujące przy jej prowadzeniu) mogą równocześnie wykonywać inne aktywności zawodowe – np. pracować na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia lub pozostawać w służbie – co wpływa na sposób podlegania ubezpieczeniom.

Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej osoba podlega obowiązkowo:

Ubezpieczenie chorobowe jest dla tych osób dobrowolne i obejmuje je tylko na wniosek.

W przypadku, gdy prowadzenie działalności nie jest jedynym tytułem do ubezpieczeń społecznych, osoba ta może podlegać ubezpieczeniom z tego tytułu obowiązkowo lub dobrowolnie – zależnie od konfiguracji z pozostałymi tytułami.

Dla osób prowadzących działalność podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia przyjętego do ustalenia rocznego limitu składek.

Za osobę współpracującą z prowadzącym działalność uznaje się m.in. małżonka, dzieci, rodziców, ojczyma, macochę czy osoby przysposabiające, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu działalności. Takie osoby, nawet jeśli są formalnie zatrudnione jako pracownicy, dla celów ubezpieczeń społecznych traktowane są jak osoby współpracujące.

Zakaz stosowania działań odwetowych wobec sygnalisty

Działanie odwetowe to choćby pośrednie działanie lub zaniechanie w kontekście związanym z pracą, które jest wywołane zgłoszeniem lub ujawnieniem publicznym, i które narusza lub może naruszyć prawa sygnalisty lub wywołuje, lub może wywołać nieuzasadnioną szkodę sygnaliście, w tym bezpodstawne rozpoczęcie postępowań wymierzonych w sygnalistę.

Zgodnie z art. 12 ustawy o ochronie sygnalistów (dalej: OchrSygnalU), jeżeli praca była, jest lub ma być świadczona na podstawie stosunku pracy, wobec sygnalisty nie mogą być podejmowane działania odwetowe, polegające w szczególności na:

Wskazany katalog działań odwetowych jest katalogiem otwartym, a więc działania odwetowe w nim wskazane nie są wszystkimi, które mogą wystąpić w efekcie zgłoszenia. Działania a nawet próby, czy też groźby ich zastosowania są zakazane, a ich zastosowanie wiąże się z sankcjami wobec podmiotu prawnego.

Sygnalista, który doświadczył działań odwetowych ma prawo do odszkodowania nie mniejszego niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie w Polsce za rok poprzedni lub prawo do zadośćuczynienia.

Sygnalista podlega ochronie od chwili zgłoszenia lub ujawnienia publicznego, przy założeniu że miał uzasadnione podstawy myśleć, że informacja zawarta w zgłoszeniu lub ujawnieniu publicznym jest prawdziwa, i że jest informacją o naruszeniu prawa.

Zwolnienie z pracy to jeden z najsurowszych środków odwetowych, który może być zastosowany wobec sygnalisty. Nie ma przy tym znaczenia, że inne przyczyny wypowiedzenia umowy są zasadne. Zdaniem sądu nie można doprowadzić do tego, aby działanie odwetowe pozostało bez właściwej reakcji. Sąd Najwyższy wielokrotnie stwierdził, że pracownik ma prawo do tzw. dozwolonej, publicznej krytyki pracodawcy, gdy nie powoduje to naruszenia jego obowiązków pracowniczych. W orzecznictwie podnosi się, że pracownik ma prawo do tzw. dozwolonej krytyki pracodawcy (przełożonego), włączając krytykę publiczną (prawo do whistleblowingu) oraz istnieje zasada ochrony pracownika przed sankcjami związanymi z korzystaniem z tego prawa.