Wydatki budżetu JST – zmiany wprowadzone specustawą

Obowiązująca od 31.3.2020 r. ZmKoronawirusU20 wprowadziła zmiany do KoronawirusU. W rezultacie, zgodnie znowym art. 31zk KoronawirusU , w 2020 r. wydatki bieżące budżetu JST mogą być wyższe niż dochody bieżące powiększone o nadwyżkę budżetową z lat ubiegłych i wolne środki, o których mowa w art. 217 ust. 2 pkt 6 FinPubU, o wydatki bieżące ponoszone w celu realizacji zadań związanych z przeciwdziałaniem COVID-19 w części, w jakiej zostały sfinansowane środkami własnymi.

Jak wynika z art. 217 ust. 2 pkt 6 FinPubU, deficyt budżetu JST może być sfinansowany przychodami z wolnych środków jako nadwyżki środków pieniężnych na rachunku bieżącym budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikających z rozliczeń wyemitowanych papierów wartościowych, kredytów i pożyczek z lat ubiegłych.

Natomiast, zgodnie z art. 31zl KoronawirusU, ustalając na lata 2020–2025 relację ograniczającą wysokość spłaty długu JST, wydatki bieżące budżetu jednostki podlegają pomniejszeniu o wydatki bieżące na obsługę długu. W tym zakresie nie ma zastosowania art. 9 ust. 3 ustawy z 14.12.2018 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 2500), wskazujący które przepisy stosuje się ustalając wspomnianą wyżej relację.

Ponadto, w 2020 r. samorządowy zakład budżetowy, który realizuje zadania związane z przeciwdziałaniem COVID-19, może otrzymać dotacje z budżetu JST przekraczające 50% kosztów jego działalności (art. 31p KoronawirusU).

Zmiany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki w izolatoriach

Z dniem 4.4.2020 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z 3.4.2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki w izolatoriach (Dz.U. z 2020 r. poz. 597). Rozporządzenie wprowadza zmiany do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 26.3.2020 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki w izolatoriach (Dz.U. z 2020 r. poz. 539).

Należy podkreślić, że w rozporządzeniu umożliwiono kierowanie przez każdego lekarza szpitala do izolatorium m.in. osób, u których stwierdzono zachorowanie na chorobę wywołaną wirusem SARS-CoV-2 lub osób, którym lekarz zlecił izolację w domu, ale ze względu na możliwość zakażenia bliskich z grupy podwyższonego ryzyka nie powinny w nim przebywać. W przepisach sprecyzowano także, że pobyt w izolatorium powinien trwać do otrzymania ujemnego wyniku testu na obecność wirusa SARS-CoV-2 z materiału biologicznego pobranego przed przyjęciem do izolatorium.

Rozporządzenie określa także możliwość zwrócenia się przez personel medyczny podmiotu leczniczego zapewniającego opiekę w izolatorium o udostępnienie informacji o wyniku testu na obecność wirusa SARS-CoV-2 osoby izolowanej do podmiotu, w którym test był wykonany lub który zlecił jego wykonanie.

Przedłużenie terminów ważności orzeczeń i decyzji dotyczących osób niepełnosprawnych – zmiany wprowadzone specustawą

W Dz.U. z 2020 r. pod poz. 568 opublikowano ustawę z 31.3.2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (dalej: nowelizacja).

Nowelizacja wprowadziła zmiany do ustawy z 2.3.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.; dalej: KoronawirusU).

Zgodnie z art. 15h KoronawirusU z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z 27.8.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 426; dalej: RehZawU), którego ważność:

1) upłynęła w terminie do 90 dni przed 31.3.2020 r., pod warunkiem złożenia w tym terminie kolejnego wniosku o wydanie orzeczenia (przepis w tej części wchodzi w życie z mocą od 9.12.2019 r.),

2) upływa w terminie od 31.3.2020 r. (przepis w tej części wchodzi w życie z mocą od 8.3.2020 r.)

– zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, w związku z zachowaniem ważności orzeczeń o niepełnosprawności albo orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, na okres wskazany wyżej, karty parkingowe, o których mowa w art. 8 ust. 4 ustawy z 20.6.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 110 ze zm.; dalej: PrDrog) zachowują ważność do 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, nie dłużej jednak niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Natomiast z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, karty parkingowe, o których mowa w art. 8 ust. 5 PrDrog, zachowują ważność do 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii.

Kartę parkingową wydaje się:

Kartę parkingową osobie, o której mowa w dwóch pierwszych punktach, zgodnie z art. 8 ust. 4 PrDrog, wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, przewodniczący powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, na podstawie wydanego przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności:

1) orzeczenia o niepełnosprawności,

2) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności,

3) orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień

– wraz ze wskazaniem, o którym mowa w art. 6b ust. 3 pkt 9 RehZawU.

Natomiast, zgodnie z art. 8 ust. 5 RehZawU kartę parkingową placówce, o której mowa w trzecim punkcie, wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, przewodniczący powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, na podstawie dokumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, przy czym na jeden pojazd wykorzystywany do przewozu osób niepełnosprawnych wydaje się jedną kartę.

Ponadto, jeżeli decyzję przyznająca świadczenie z pomocy społecznej wydano w związku z niepełnosprawnością potwierdzoną orzeczeniem i okres, na który przyznano pomoc, jest uzależniony terminem ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, okres wskazany w decyzji ulega przedłużeniu na okres, na jaki zachowuje ważność orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, na podstawie decyzji wydanej z urzędu. Zmiana decyzji w tym przypadku nie wymaga przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego ani jego aktualizacji.

Wykonywanie obowiązków przewidzianych w Prawie łowieckim umożliwia przemieszczanie się w ramach ograniczeń

Nowelizacja dotyczy m.in. § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 31.3.2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 566)., z którego wynika, że w okresie od 1.4.2020 r. do 11.4.2020 r. zakazano na obszarze RP przemieszczania się osób przebywających na tym obszarze, z wyjątkiem przemieszczania się danej osoby w celu:

1) wykonywania czynności zawodowych lub zadań służbowych, lub pozarolniczej działalności gospodarczej, lub prowadzenia działalności rolniczej lub prac w gospodarstwie rolnym, oraz zakupu towarów i usług z tym związanych;

2) zaspokajania niezbędnych potrzeb związanych z bieżącymi sprawami życia codziennego, w tym uzyskania opieki zdrowotnej lub psychologicznej, tej osoby, osoby jej najbliższej w rozumieniu art. 115 § 11 ustawy z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1950 ze zm.), a jeżeli osoba przemieszczająca się pozostaje we wspólnym pożyciu z inną osobą – także osoby najbliższej osobie pozostającej we wspólnym pożyciu, oraz zakupu towarów i usług z tym związanych;

3) wykonywania ochotniczo i bez wynagrodzenia świadczeń na rzecz przeciwdziałania skutkom COVID-19, w tym w ramach wolontariatu;

4) sprawowania lub uczestniczenia w sprawowaniu kultu religijnego, w tym czynności lub obrzędów religijnych.

Do tych wyjątków dołączono także przemieszczanie się w celu wykonywania czynności związanych z realizacją zadań określonych w ustawie z 13.10.1995 r. – Prawo łowieckie (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 67 ze zm.) i ustawie z 11.3.2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt i zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1967 ze zm.) oraz zakupu towarów i usług z nimi związanych.

Przepis ten obowiązuje z mocą od 31.3.2020 r.

Przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej – zmiany wprowadzone specustawą

W Dz.U. z 2020 r. pod poz. 568 opublikowano ustawę z 31.3.2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (dalej: nowelizacja).

Nowelizacja wprowadziła zmiany do ustawy z 2.3.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.; dalej: KoronawirusU).

Zgodnie z art. 15o KoronawirusU, z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, przyznanie świadczeń, o których mowa w ustawie z 12.3.2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.; dalej: PomSpołU), w szczególności osobie lub rodzinie, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, nie wymaga przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, a ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej może nastąpić na podstawie:

Natomiast z tych samych przyczyn – przyznawanie lub aktualizacja prawa do świadczeń opiekuńczych, o których mowa w ustawie z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), oraz zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4.4.2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2092 ze zm.), w szczególności osobie, która została poddana kwarantannie w związku z podejrzeniem o zakażenie lub o chorobę zakaźną, nie wymaga przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, a ustalenie sprawowania opieki może nastąpić w szczególności na podstawie:

Podatnicy nie będą musieli wykazywać w ewidencji odrębnie paragonów uznanych za faktury uproszczone

W Dzienniku Ustaw z 1.4.2020 r. pod poz. 576 opublikowane zostało rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług.

Zgodnie z rozporządzeniem do 31.12.2020 r. podatnicy nie będą wykazywać w ewidencji wysokości podstawy opodatkowania i wysokości podatku należnego wynikających z paragonów fiskalnych uznanych za tzw. faktury uproszczone. Jak wynika z uzasadnienia do projektu rozporządzenia, zaproponowana zmiana ma na celu uproszczenie obowiązków administracyjnych dla podatników w związku z rozprzestrzenianiem się zakażeń koronawirusem i z pojawiającymi się utrudnieniami w prowadzeniu działalności gospodarczej.

Resort finansów przewidział, że podatnicy zainteresowani skorzystaniem z tego uproszczenia, muszą w omawianym okresie wykazywać wartość sprzedaży bez podatku (netto) oraz wysokość podatku należnego w zbiorczych informacjach z ewidencji sprzedaży, o której mowa w art. 111 ust. 1 ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 106).

Rozporządzenie weszło w życie z dniem 1.4.2020 r.

Ograniczenie działalności jednostek oświaty w okresie epidemii – zmiana przepisów

Począwszy od 11.3.2020 r. obowiązuje OgrOśwR. Rozporządzenie to wprowadziło w okresie od 12 marca do 10.4.2020 r. ograniczenie w funkcjonowaniu określonych w nim jednostek oświaty. Początkowo należały do nich:
1) przedszkola;
2) inne formy wychowania przedszkolnego;
3) szkoły wszystkich typów;
4) placówki oświatowo-wychowawcze;
5) placówki kształcenia ustawicznego oraz centra kształcenia zawodowego;
6) placówki artystyczne;
7) placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania;
8) kolegia pracowników służb społecznych.
Natomiast ograniczenie to nie dotyczyło co do zasady:
1) poradni psychologiczno-pedagogicznych;
2) przedszkoli i szkół specjalnych zorganizowanych w podmiotach leczniczych i jednostkach pomocy społecznej;
3) przedszkoli i szkół specjalnych funkcjonujących w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych;
4) szkół specjalnych funkcjonujących w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii;
5) szkół w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich oraz szkół przy zakładach karnych i aresztach śledczych.

Decyzja o wyłączeniu części jednostek oświaty z wprowadzonych ograniczeń w funkcjonowaniu wzbudziła krytykę, przym w praktyce możliwe było wprowadzenie przez pozostałe jednostki oświaty zawieszenia w funkcjonowaniu na podstawie przepisów rozporządzenia MEN z 31.12.2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach – Dz.U. z 2003 r., Nr 6, poz. 69 ze zm.). Aktualnie stan prawny w tym zakresie uległ zmianie, wraz z wejściem w życie 6.4.2020 r. rozporządzenia MEN z 3.4.2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 595).

Objęcie dodatkowych jednostek ograniczeniami

W § 2 OgrOśwR dodany został nowy ust. 1a, zgodnie z którym w okresie od 6.4.2020 r. do 10.4.2020 r. na obszarze kraju ogranicza się funkcjonowanie następujących publicznych i niepublicznych jednostek systemu oświaty:
1) przedszkoli i szkół specjalnych zorganizowanych w podmiotach leczniczych i jednostkach pomocy społecznej;
2) szkół specjalnych funkcjonujących w młodzieżowych ośrodkach socjoterapii;
3) specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych;
4) ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych;
5) poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradni specjalistycznych.
W przypadku ww. jednostek w okresie od 6 do 10 kwietnia ich zadania będą realizowane z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość. Jeżeli zadania te nie będą mogły być realizowane w tej formie – dyrektor jednostki, w uzgodnieniu z organem prowadzącym, powinien ustalić inny sposób realizowania przez jednostkę spoczywających na niej zadań, o czym należy poinformować organ sprawujący nadzór pedagogiczny. Jednocześnie w przypadku ww. jednostek został ograniczony obowiązek świadczenia pracy przez pracowników tych jednostek na ich terenie, z wyłączeniem przypadków, gdy jest to niezbędne do realizowania zadań jednostek z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub w inny w sposób (jeżeli zadania jednostki nie mogą być realizowane z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość), lub gdy jest to niezbędne dla zapewnienia ciągłości funkcjonowania tych jednostek.

W rezultacie ograniczenie w funkcjonowaniu nie dotyczy obecnie:
1) szkół specjalnych funkcjonujących w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych,
2) szkół w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich oraz szkół przy zakładach karnych i aresztach śledczych.

0114-KDIP3-1.4011.7.2020.2.MZ – Interpretacja indywidualna z dnia 06-04-2020

Interpretacja indywidualna z dnia 06-04-2020

Epidemia kontra projekty unijne – specustawa pomaga samorządom

Rozwiązania zapisane w projekcie ustawy mają, zdaniem wnioskodawców, pomóc w rozliczeniu projektów dofinansowanych z programów operacyjnych. Wyjątkowa sytuacja powoduje, że ustawa wprowadzi rozwiązania, będące odstępstwem od zasad wdrażania projektów, realizowanych w ramach programów operacyjnych.

Jakie rozwiązania zaproponował Minister Funduszy i Projektów Europejskich? Projekt ustawy pozwala m.in. na zmianę kryteriów wyboru projektów w każdym czasie, a dla już zatwierdzonych projektów – stosowanie odstępstw w trakcie realizacji.

Poluzowaniu ulegną zasady przeprowadzania konkursów oraz naboru wniosków w trybie pozakonkursowym. Terminy na składanie wniosków o dofinansowanie będą dłuższe, a właściwa instytucja będzie mogła zmienić nawet regulamin konkursu, jeśli z powodu COVID-19 jego przeprowadzenie byłoby niemożliwe lub bardzo utrudnione. Przy uchybieniu terminu na złożenie wniosku o dofinansowanie, za zgodą instytucji, można będzie dostać dodatkowe 14 dni na jego złożenie.

Ustawa przewiduje odstępstwa też na etapie realizowania umowy. Tutaj bardzo ważnym przepisem jest art. 11 projektu ustawy, który umożliwia zmianę umowy o dofinansowanie projektu, jeżeli na skutek wystąpienia COVID-19 realizacja jej postanowień jest niemożliwa lub znacznie utrudniona. W takim przypadku obostrzenia określone w art. 52a PolitykaSpójU (projektodawcy mówią o ustawie „wdrożeniowej”), co do zmiany umowy nie będą stosowane.

To nie wszystko, bo art. 13 projektu ustawy wydłuża terminy, w których można składać wnioski o płatność, a także terminy zakończenia realizacji projektów, odpowiednio o 30 i 90 dni. Zakończenie realizacji projektu może być wydłużone do 31.12.2023 roku, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach można, na wniosek beneficjenta, jeszcze wydłużyć te terminy.

Beneficjenci skorzystają też w inny sposób, bo art. 6 projektu ustawy pozwala uznać za kwalifikowalne wydatki na niezrealizowane cele pod warunkiem, że beneficjent wykaże, że z dochowaniem należytej staranności i w odpowiednim czasie próbował odzyskać środki, albo udowodni, że jest to niemożliwe. To może rodzić niebezpieczeństwo nadużyć, dlatego dla zapewnienia, że nie dojdzie do podwójnego finansowania, środki pochodzące z budżetu państwa lub budżetu środków europejskich będą monitorowane przez trzy lata od uznania wydatku za kwalifikowalny i w przypadku ich odzyskania przez beneficjenta – będą podlegały zwrotowi.

Ustawa przewiduje też ułatwienia dla komisji oceny projektów. Tutaj wprowadzona została możliwość pracy zdalnej lub z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej, komitet monitorujący – pamiętać trzeba o ograniczeniach w przemieszczaniu się i unikaniu osobistego kontaktu. Także przeprowadzanie czynności kontrolnych może się odbywać zdalnie, a nawet można takie czynności (oraz audyt) zawiesić.

Pomoc od gmin w zakresie wywiązywania się z podatku od nieruchomości – zmiany wprowadzone specustawą

W Dz.U. z 2020 r. pod poz. 568 opublikowano ustawę z 31.3.2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (dalej: ZmKoronawirusU20). Nowelizacja wprowadziła zmiany do KoronawirusU.

Zgodnie z art. 15p KoronawirusU, rada gminy może wprowadzić, w drodze uchwały, za część 2020 r., zwolnienia z podatku od nieruchomości. Zwolnienie może dotyczyć gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, wskazanym grupom przedsiębiorców, których płynność finansowa uległa pogorszeniu w związku z ponoszeniem negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19.

Natomiast zgodnie z art. 15q KoronawirusU, rada gminy może przedłużyć, w drodze uchwały, wskazanym grupom przedsiębiorców, których płynność finansowa uległa pogorszeniu w związku z ponoszeniem negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19, terminy płatności rat podatku od nieruchomości, płatnych w kwietniu, maju i czerwcu 2020 r., nie dłużej niż do 30.9.2020 r.