Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła spółki będącej następcą prawnym podmiotu, który w listopadzie 2018 r. otrzymał i odebrał fakturę korygującą do faktury pierwotnej wystawionej dnia 30.1.2013 r. Przyczyną wystawienia korekty in minus było błędne ustalenie wartości podstawy opodatkowania dla wnoszonego aportu niepieniężnego. Nabywca pomimo akceptacji i fizycznego odbioru korekty nie zaewidencjonował jej i nie pomniejszył kwoty podatku naliczonego w deklaracji VAT-7 za listopad 2018 r. Wcześniej na podstawie pierwotnej faktury z 2013 r. podatnik ten w pełni odliczył wynikający z niej VAT naliczony.
Postępowanie przed organami skarbowymi
W wyniku przeprowadzonej kontroli celno-skarbowej Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego ustalił, że spółka dnia 29.11.2018 r. otrzymała i zaakceptowała fakturę korygującą transakcję wniesienia aportu z 2013 r. Ujawniono niesymetrię albowiem wystawca ujął korektę w deklaracji wykazując wielomilionowy zwrot podatku z urzędu skarbowego, podczas gdy nabywca dokument całkowicie zignorował. Z uwagi na brak złożenia przez nabywcę korekty deklaracji w trybie art. 82 ust. 3 ustawy o KAS, Naczelnik opierając się na art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS przekształcił kontrolę w postępowanie podatkowe. Decyzją z 1.10.2020 r. organ określił spółce zobowiązanie w VAT za listopad 2018 r. i wyzerował kwotę nadwyżki podatku oraz ustalił sankcję VAT powołując się na dyspozycję art. 86 ust. 19a VATU. W wyniku odwołania organ II instancji w decyzji z 7.12.2022 r. podtrzymał wymiar podatku potwierdzając, że listopad 2018 r. był właściwym okresem na ujęcie korekty. Uchylono jednak sankcję VAT powołując się na wyrok TSUE z .15.4.2021 r. (C-935/19, Legalis) z uwagi na brak dowodów celowego uszczuplenia należności Skarbu Państwa przez podatnika.
Podatnik w toku całego postępowania argumentował, że obowiązek podatkowy powstaje na gruncie VAT tylko raz w momencie dostawy, a wymóg rozliczania korekty w 2018 r. stanowi naruszenie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej i bezprawne przedłużanie przedawnienia rozliczeń z 2013 r. Organ zakwestionował tę argumentację wskazując dodatkowo na fuzje i przekształcenia kapitałowe z 2020 r., w wyniku których nabywca i wystawca faktury stali się docelowo tym samym podmiotem. Z jednej strony podmiot ten jako wystawca żądał zwrotu VAT z budżetu państwa, a jako nabywca odmawiał jego pomniejszenia, zasłaniając się właśnie przedawnieniem rozliczeń z 2013 r., co uznano za działanie wybiórcze i nieuprawnione.
Rozstrzygnięcie sądu
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z 16.3.2023 r. (I SA/Rz 37/23, Legalis) oddalił skargę spółki, a orzeczenie to ostatecznie utrzymał w mocy Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24.3.2026 r. (I FSK 1005/23, Legalis). Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 86 ust. 19a ustawy o VAT w przypadku gdy nabywca towaru lub usługi otrzymał fakturę korygującą wystawioną na warunkach określonych w art. 29a ust. 13 i 14 ustawy o VAT, jest on wprost obowiązany do zmniejszenia kwoty podatku naliczonego w rozliczeniu za ten okres, w którym dokument odebrał. Prawo oraz ustawowy obowiązek rozliczenia korekty in minus uzależnione są jednoznacznie od momentu otrzymania dokumentu korygującego.
Sąd definitywnie odrzucił tezę podatnika o niedozwolonym korygowaniu przedawnionego zobowiązania za 2013 r. Konieczność ujęcia faktury korygującej w listopadzie 2018 r. stanowiła samodzielne nowe zdarzenie i w żadnym stopniu nie była korektą przedawnionej deklaracji VAT z przeszłości. Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie za listopad 2018 r. podlegało odrębnemu 5-letniemu okresowi przedawnienia, który rozpoczął bieg dnia 1.1.2019 r., a kończył się dopiero z dniem 31.12.2023 r., co oznacza, że w dacie orzekania nie uległo ono przedawnieniu.
