Podstawy prawne opodatkowania komplementariusza
Zgodnie z art. 5a pkt 31 ustawy o PIT udziałem w zyskach osób prawnych jest również udział w zyskach wskazanych w ustawie spółek, w tym spółek komandytowych. W rezultacie oznacza to, że przychody komplementariusza z tytułu udziału w zysku spółki komandytowej podlegają zasadom opodatkowania właściwym dla przychodów z udziału w zyskach osób prawnych.
Dla opodatkowania komplementariusza kluczowe znaczenie ma art. 30a ust. 6a ustawy o PIT – zgodnie z nim zryczałtowany podatek od przychodów uzyskiwanych przez komplementariusza z tytułu udziału w zyskach spółki pomniejsza się o kwotę odpowiadającą iloczynowi:
- procentowego udziału komplementariusza w zysku tej spółki oraz
- podatku należnego od dochodu tej spółki, obliczonego zgodnie z art. 19 ustawy o CIT, za rok podatkowy, z którego przychód z tytułu udziału w zysku został uzyskany.
Kolejne przepisy doprecyzowują sposób obliczania podatku, ograniczenia w wysokości dokonywanych pomniejszeń itd. To właśnie sam mechanizm pomniejszenia podatku stał się podstawą rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Pierwszy i kluczowy wyrok NSA
Podejście sądownictwa zaczęło kształtować się od wyroku NSA z 3.12.2020 r. (II FSK 2048/18, Legalis), który co prawda dotyczył spółki komandytowo-akcyjnej, ale zawarta w nim wykładnia mechanizmu opodatkowania komplementariusza stała się punktem wyjścia dla późniejszego orzecznictwa w zakresie opodatkowania wspólników spółek komandytowych.
W przywołanym wyroku NSA wskazał, że obowiązek podatkowy komplementariusza, powstały w związku z otrzymaniem świadczenia na poczet udziału w zysku, przekształca się w zobowiązanie podatkowe dopiero w momencie, w którym możliwe jest ustalenie dochodu spółki i wysokości należnego CIT od tego dochodu. W uzasadnieniu wyroku sąd podkreślił, że art. 41 ust. 4e ustawy o PIT nie ustanawia odrębnego obowiązku pobierania zaliczek na podatek od wypłat dokonywanych na poczet udziału w zysku. Nie można zatem interpretować obowiązków płatnika w oderwaniu od mechanizmu kalkulacji podatku właściwego dla komplementariusza.
Orzecznictwo w dalszym ciągu idzie w tym samym kierunku
Po zapadnięciu powyższego rozstrzygnięcia orzecznictwo poszło w tym samym kierunku – wskazując, że wypłata zaliczek na poczet przyszłego zysku nie może być utożsamiana z definitywnym uzyskaniem przychodu z tytułu udziału w zysku spółki. Potwierdzenie znajduje się m.in. w wyrokach NSA z 3.7.2025 r. (II FSK 1348/22, Legalis), z 3.6.2025 r. (II FSK 1111/22, Legalis), z 24.4.2025 r. (II FSK 1004/22, Legalis), z 18.11.2025 r. (II FSK 224/23, Legalis) czy też z 9.12.2025 r. (II FSK 915/25, Legalis). Sądy stoją jednoznacznie na stanowisku, że świadczenie wypłacane w trakcie roku ma charakter tymczasowy i może podlegać rozliczeniu po zakończeniu roku obrotowego. Jeżeli okażę się, że wypłacone kwoty przekraczają udział komplementariusza w rzeczywiście osiągniętym i przeznaczonym do podziału zysku, może powstać obowiązek ich zwrotu. Nie jest zatem możliwe utożsamianie wypłaty zaliczki z definitywnym przysporzeniem odpowiadającym udziałowi w zysku.
W 2026 r. w dalszym ciągu jednolita wykładnia
W 2026 r. sądy kontynuują dotychczasową wykładnię przepisów. Mimo, że organy coraz częściej zgadzają się już z – można powiedzieć ukształtowaną – linią orzeczniczą w tym zakresie, to jednak w dalszym ciągu zdarzają się przypadki, gdy urzędy mają odmienne zdanie. Sprawy, które zwykle kończą się przed sądem, zostają jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem rozstrzygane na korzyść podatników.
Przykładem jest wyrok NSA z 3.3.2026 r. (II FSK 753/23, Legalis), w którym sąd potwierdził, że podstawowe znaczenie ma możliwość ustalenia rzeczywistego przychodu z udziału w zysku oraz zastosowania ustawowego pomniejszenia o odpowiednią część podatku CIT spółki.
Wyrok ten stanowi potwierdzenie dotychczasowego podejścia sądów administracyjnych, co jest dobrą wiadomością dla podatników i płatników.
Praktyczne konsekwencje dla spółek komandytowych
Utrwalona linia orzecznicza NSA oraz wojewódzkich sądów administracyjnych ma istotne znaczenie dla bieżącego funkcjonowania spółek komandytowych oraz rozliczeń podatkowych ich komplementariuszy. Przede wszystkim wspólnicy spółki powinni pamiętać, że wypłata zaliczki w trakcie roku nie jest równoznaczna z definitywnym uzyskaniem przychodu z udziału w zysku, a od takich zaliczek spółka nie pobiera podatku dochodowego w trakcie roku – dopiero po zakończeniu roku i rozliczeniu podatku przez spółkę, po zastosowaniu ustawowych obniżeń, spółka jako płatnik pobiera podatek dochodowy od udziału w zysku komplementariusza.
Warte podkreślenia jest, że linia orzecznicza zapoczątkowana wyrokiem wspomnianym na początku pozostaje aktualna i znajduje potwierdzenie w kolejnych wyrokach sądów administracyjnych. Nie zanosi się również, by uległa ona zmianie w najbliższym czasie.
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis Księgowość Kadry Biznes. Zaloguj się po więcej lub kup dostęp →
