Wniosek o wydanie interpretacji na podstawie art. 34 Prawa przedsiębiorców złożył przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą o zróżnicowanym profilu (sprzedaż drzwi, edukacja oraz usługi psychologiczne). Przedsiębiorca pozostaje w związku małżeńskim (z majątkową rozdzielnością małżeńską od 2017 r.) i prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe. Jego żona, będąca wykwalifikowanym psychologiem, od marca 2026 r. była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jako osoba współpracująca. Wnioskodawca postanowił sformalizować tę relację i zawrzeć z nią odpłatną umowę zlecenia na wyodrębniony zakres czynności – wyłącznie na przeprowadzanie konsultacji psychologicznych, bez angażowania jej w pozostałe obszary firmy. Wynagrodzenie ustalono według kwotowej stawki godzinowej, a miesięczna wypłata miała zależeć od liczby faktycznie zrealizowanych konsultacji potwierdzonych rachunkiem. Przedsiębiorca chciał upewnić się, czy właściwym tytułem ubezpieczeniowym dla małżonki będzie umowa zlecenia (zleceniobiorca) oraz czy podstawę wymiaru składek emerytalno-rentowych będzie stanowił rzeczywisty przychód z tego kontraktu, a nie ryczałtowa podstawa współpracy.
Organ rentowy uznał stanowisko wnioskodawcy za prawidłowe w pełnym zakresie. ZUS przypomniał, że katalog tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych określony w art. 6 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma charakter zamknięty i wyraźnie rozróżnia wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia (pkt 4) od statusu osoby współpracującej przy prowadzeniu działalności (pkt 5). Szczególny mechanizm przekwalifikowania na osobę współpracującą wynika z art. 8 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że jeżeli pracownik spełnia kryteria osoby współpracującej, dla celów ubezpieczeń jest traktowany jako osoba współpracująca. Przepis ten dotyczy jednak wyłącznie pracowników zatrudnionych na podstawie Kodeksu pracy.
W ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych brakuje odpowiednika art. 8 ust. 2 w odniesieniu do zleceniobiorców. Oznacza to, że wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia z Kodeksu cywilnego stanowi niezależny tytuł do ubezpieczeń społecznych, nawet jeśli zleceniobiorca jest małżonkiem pozostającym we wspólnym gospodarstwie domowym. W konsekwencji małżonka podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako zleceniobiorca od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy (art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a dobrowolnie może przystąpić do ubezpieczenia chorobowego (art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 20 ust. 1 tej ustawy podstawę wymiaru składek stanowi uzyskany przychód z umowy zlecenia w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wynikający z iloczynu zrealizowanych godzin i stawki godzinowej.
