Przepisy ustawy z 5.12.2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (dalej: ZapobChoróbU) nie regulują zagadnienia terminu ważności orzeczeń wydanych w ramach badań wykonanych do celów sanitarno-epidemiologicznych. W przypadku braku jednoznacznego wskazania terminu ważności orzeczenia w jego treści należy uznać, że ma ono charakter bezterminowy. Z sytuacją taką mamy do czynienia w przypadku opisanym w zapytaniu.
Zakładam, że zapytanie dotyczy pracownika, który podlega obowiązkowym badaniom sanitarno-epidemiologicznym w trybie art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Przepis ten obliguje do skierowania na przedmiotowe badania osobę podejmującą lub wykonującą prace, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby, nieposiadającą aktualnego orzeczenia lekarskiego o zdolności do wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.
Badanie to przeprowadzanie jest przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza wykonującego zadania służby medycyny pracy w oparciu o skierowanie wydane przez pracodawcę (zob. art. 6 ust. 2 pkt 3 oraz art. 7 ust. 1 ZapobChoróbU).
W zależności od wyniku przeprowadzonego badania lekarz wydaje oraz przekazuje pracownikowi oraz pracodawcy orzeczenie lekarskie:
1) o zdolności do wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby;
2) o czasowych lub trwałych przeciwwskazaniach do wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby (zob. art. 7 ust. 2 ZapobChoróbU).
Natomiast treść orzeczenia zostaje wpisana przez lekarza do karty badań do celów sanitarno-epidemiologicznych (zob. art. 7 ust. 3 ZapobChoróbU).
W poprzednim stanie prawnym § 3 nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2.2.2006 r. w sprawie badań do celów sanitarno-epidemiologicznych (Dz.U. Nr 25, poz. 191) przewidywał, że badanie do celów sanitarno-epidemiologicznych przeprowadza się przed:
1) podjęciem pracy;
2) rozpoczęciem nauki;
3) ponownym podjęciem pracy lub nauki, po przebyciu zakażenia czynnikiem chorobotwórczym określonym w § 1.
Jednocześnie książeczka do badań dla celów sanitarno-epidemiologicznych (tzw. sanepidowska książeczka zdrowia), której wzór określał załącznik nr 2 do przywołanego rozporządzenia, zawierała rubrykę służącą wskazaniu daty następnego badania (zob. rubryka nr 5).
Rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 1.1.2012 r. Książeczki zdrowia zostały zastąpione orzeczeniem do celów sanitarno-epidemiologicznych.
W aktualnym stanie prawnym, przepisy analizowanej ustawy nie regulują zagadnienia terminu ważności orzeczeń wydanych w ramach badań do celów sanitarno-epidemiologicznych. Problematykę tę ma określać rozporządzenie, do którego wydania został upoważniony minister właściwy do spraw zdrowia, w oparciu o delegację zawartą w art. 10 ust. 2 ZapobChoróbU.
Jednak pomimo tego, że od chwili wejścia w życie przedmiotowej ustawy upłynęło już 17 lat, rozporządzenie to nie zostało jak dotąd wydane. Rozpoczęte w 2022 r. prace nad projektem rozporządzenia zostały zawieszone. Jego treść jest dostępna na stronach Rządowego Centrum Legislacji pod adresem: https://legislacja.gov.pl/projekt/12362457 (dostęp w dniu 23.9.2026 r.).
Projekt rozporządzenia zakładał wprowadzenie wstępnych, kontrolnych oraz okresowych badań sanitarnych, określając przesłanki oraz częstotliwość ich przeprowadzania. Przykładowo, okresowe badania sanitarne miały być przeprowadzane nie rzadziej niż co 2 lub 5 lat, w zależności od okoliczności przewidzianych w § 4 projektu.
Przepisy przejściowe projektu zakładały, że orzeczenia lekarskie dla celów sanitarno-epidemiologicznych wydane przed dniem wejścia w życie jego przepisów zachowają ważność przez okres, który został w nich wskazany, nie dłużej jednak niż 2 lata od dnia wejścia w życie projektowanego rozporządzenia. To samo miało dotyczyć orzeczeń wydanych bez wskazania w nich daty następnego badania, czyli orzeczeń bezterminowych (zob. § 7 projektu rozporządzenia).
Jak jednak wspomniano, prace nad projektem zawieszono i zagadnienie terminu ważności omawianych orzeczeń pozostaje kwestią prawnie nieuregulowaną.
W tak przedstawiającym się stanie faktycznym, termin ważności orzeczenia wydanego do celów sanitarno-epidemiologicznych mógłby wskazać przeprowadzający badanie lekarz w treści tego dokumentu. Jeżeli jednak wskazania takowego nie poczynił – orzeczenie takie jest ważne bezterminowo.
Teza ta znajduje oparcie w wyjaśnieniach zawartych w uzasadnieniu do wspomnianego powyżej projektu (zob. str. 22 projektu).
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis Księgowość Kadry Biznes. Zaloguj się po więcej lub kup dostęp →
