Amortyzacja podatkowa samochodów niskoemisyjnych

Zmiany wprowadza ustawa z 2.12.2021 r. o zmianie ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2269 ze zm.; dalej: nowelizacja), a dotyczą m.in. przepisów art. 23 ust. 1 pkt 4 lit. a, b i c oraz pkt 47a, a także ust. 5a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: PDOFizU) i odpowiednio art. 16 ust. 1 pkt 4 lit. a, b i c oraz pkt 49a, a także ust. 5e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: PDOPrU).

Z nowych przepisów wynika, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych (w ramach amortyzacji podatkowej) z tytułu zużycia samochodu osobowego w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej kwotę:

Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów dotyczących samochodu osobowego opłat wynikających z umowy leasingu, umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze, z wyjątkiem opłat z tytułu składek na ubezpieczenie samochodu osobowego, w wysokości przekraczającej ich część ustaloną w takiej proporcji, w jakiej kwota, o której mowa w art. 23 ust. 1 pkt 4 odpowiednio lit. b lub c PDOFizU (150 000 zł lub 100 000 zł), pozostaje do wartości samochodu osobowego będącego przedmiotem tej umowy. W przypadku samochodu osobowego będącego pojazdem elektrycznym oraz w przypadku samochodu osobowego będącego pojazdem napędzanym wodorem kwota tego limitu wynosi 225 000 zł.

Nowelizacja wprowadza więc zasady korzystniejszej amortyzacji dla pojazdów niskoemisyjnych. Uzależniono wysokość limitu amortyzacji od wielkości emisji przez pojazd dwutlenku węgla – CO₂. Wprowadzone rozwiązania są korzystniejsze dla pojazdów które charakteryzują się niską emisją CO₂, tzn. poniżej 50 g/km. W wyniku wprowadzonych zmian:

Jak zakładają twórcy nowych przepisów, wprowadzają one zachętę dla przedsiębiorców do sukcesywnej wymiany flot pojazdów spalinowych na pojazdy niskoemisyjne. Działania te mają przyczynić się do szybszego tempa rozwoju niskoemisyjnego transportu.

Do pojazdów wprowadzonych do ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych podatnika przed 1.1.2026 r. stosuje się przepisy PDOFizU i PDOPrU w brzmieniu dotychczasowym (art. 30 nowelizacji).

Wydatki na remont i koszty kredytu jako wydatki na własne cele mieszkaniowe

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: PDOFizU) przedmiotowym zwolnieniem od podatku dochodowego objęto dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e PDOFizU, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie 3 lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe. Udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych.

Z art. 21 ust. 25 pkt 2 PDOFizU wynika, że za wydatki poniesione na własne cele mieszkaniowe uważa się także wydatki poniesione na:

1) spłatę kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw z nią związanych z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a–c PDOFizU, na cele określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 PDOFizU (m.in. na budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego),

2) spłatę kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa wyżej, na spłatę kredytu (pożyczki), o którym mowa w pkt 1,

3) spłatę każdego kolejnego kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa wyżej, na spłatę kredytu (pożyczki), o których mowa w pkt 1 lub 2

– w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo–kredytowej, mających siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Złamanie zęba w trakcie przerwy w pracy – kwalifikacja zdarzenia

Przywołajmy na początek definicję wypadku przy pracy, jaka została określona w art. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Zgodnie z nią za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

Pkt 1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;

Pkt 2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;

Pkt 3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Zatem, aby zdarzenie uznać za wypadek przy pracy, musi ono spełniać łącznie 4 cechy:

1) nagłość zdarzenia,

2) przyczyna zewnętrzna,

3) uraz lub śmierć poszkodowanego,

4) związek z pracą.

Przypomnijmy, że uraz, według definicji podanej w ustawie o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, jest to uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego.

Przeanalizujmy więc po kolei opisane w zapytaniu zdarzenie pod kątem spełnienia powyższych cech wypadku przy pracy.

Nagłość zdarzenia

Zdarzenie jest uznawane jako nagłe, jeżeli czas działania przyczyny zewnętrznej nie przekracza jednej dniówki roboczej.

W sytuacji z pytania można powiedzieć, że złamanie zęba nastąpiło nagle (zapewne w ciągu sekundy), więc tę cechę wypadku mamy spełnioną.

Przyczyna zewnętrzna

Ząb uległ złamaniu, ponieważ w posiłku znalazł się twardy materiał (może jakiś przedmiot, trudno pewnie orzec), obecności którego nie przewidział poszkodowany pracownik. Jednakże zespół powypadkowy powinien scharakteryzować bliżej ten materiał i ustalić, jak do tego doszło, że znalazł się ten element w spożywanym posiłku.

W takim przypadku będziemy mieć przyczynę zewnętrzną.

Gdyby jednak złamanie zęba nastąpiło podczas spożywaniu „zwykłego” posiłku, to ten uraz powstałby z przyczyny wewnętrznej (np. z powodu choroby uzębienia), a wówczas nie mielibyśmy przyczyny zewnętrznej.

Uraz

Złamanie zęba jest niewątpliwie uszkodzeniem tkanki ciała, zatem mamy również spełnioną i tę cechę.

Związek z pracą

Spożywanie posiłków podczas regulaminowej przerwy śniadaniowej pozostaje w związku z wykonywaniem zwykłych czynności pracowniczych, więc naszym zdaniem czynności te (spożywanie posiłku) mają związek z pracą.

Z powyższej analizy zdarzenia można wnioskować, że nosi ono znamiona wypadku przy pracy. Dokładnego, niebudzącego wątpliwości, wymagać jednak będzie ustalenia i opisania w protokole powypadkowym wpływu przyczyny zewnętrznej (zadziałania czynnika zewnętrznego).

Otrzymaliśmy dodatkową informację, że ząb został złamany w czasie, kiedy poszkodowany jadł kurczaka. I jak teraz postąpić? Przecież poszkodowany, jedząc kurczaka z kością, mógł przewidzieć, że ząb może ulec złamaniu.

W sytuacji, gdy złamanie zęba nastąpiło podczas spożywania pieczonego kurczaka, a więc zwykłej potrawy, którą jada się przecież powszechnie, to trudno doszukać się przyczyny zewnętrznej (zadziałania czynnika zewnętrznego) powstania tego urazu. Wobec braku tej przyczyny zdarzenie to nie spełnia więc definicji wypadku przy pracy.

Poszkodowanemu należy wyjaśnić, że zdarzenie to nie nosi znamion wypadku przy pracy z powodu braku przyczyny zewnętrznej. Jeżeli jednak będzie on żądał sporządzenia protokołu powypadkowego, to należy oczywiście wszcząć normalną procedurę powypadkową, a w protokole w punkcie 7 stwierdzić, że wypadek nie jest wypadkiem przy pracy, i uzasadnić taką kwalifikację brakiem przyczyny zewnętrznej. Poszkodowany pracownik może oczywiście wystąpić do sądu z powództwem o sprostowanie protokołu powypadkowego.

Dostęp osób współpracujących na podstawie umów B2B do danych osobowych podlegających RODO

Zgodnie z art. 28 ust. 1 RODO, administrator danych, powierzając przetwarzanie danych osobowych podmiotowi przetwarzającemu (np. osobie współpracującej na podstawie umowy B2B), ma obowiązek korzystać wyłącznie z takich podmiotów, które zapewniają wystarczające gwarancje wdrożenia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych, by przetwarzanie odbywało się zgodnie z wymaganiami RODO i chroniło prawa osób, których dane dotyczą.

Umowa powierzenia przetwarzania danych, o której mowa w art. 28 ust. 3 RODO, musi zawierać szczegółowe zapisy dotyczące m.in. celu i charakteru przetwarzania, czasu trwania, rodzaju danych, obowiązków i praw administratora oraz obowiązków podmiotu przetwarzającego, w tym m.in. wymogu zachowania poufności przez osoby działające z jego upoważnienia (art. 28 ust. 3 lit. b RODO).

Samo podpisanie NDA nie zastępuje obowiązków wynikających z art. 32 RODO, który nakłada na administratora i podmiot przetwarzający obowiązek wdrożenia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych uwzględniających m.in. stan wiedzy technicznej, koszt wdrożenia, charakter, zakres, kontekst i cele przetwarzania oraz ryzyko naruszenia praw i wolności osób fizycznych.

Oznacza to, że firma, zatrudniając osoby na podstawie umów B2B, powinna – oprócz odpowiednich umów – wdrożyć procedury zarządzania dostępem, polityki bezpieczeństwa, rejestry przetwarzań oraz systemy kontroli i audytu przetwarzania danych. Tylko całościowe podejście do kwestii ochrony danych osobowych może zostać uznane za zgodne z przepisami prawa.

Utrata prawa do zwolnienia podmiotowego od VAT

Jak wynika z art. 113 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: VATU) do kwoty sprzedaży nie wlicza odpłatnej dostawy towarów zwolnionych od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 VATU, z wyjątkiem transakcji związanych z nieruchomościami, jeżeli czynności te nie mają charakteru transakcji pomocniczych.

Nie wiadomo, czy sprzedaż mieszkania po remoncie przez podatnika powinna być opodatkowana, czy może zwolniona od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub art. 43 ust. 1 pkt 10a VATU. Najprawdopodobniej będzie to sprzedaż korzystająca ze zwolnienia przedmiotowego od VAT na podstawie jednego z tych przepisów. Transakcje zwolnione od VAT w oparciu o art. 43 ust. 1 VATU generalnie nie są uwzględniane w limicie zwolnienia podmiotowego w wysokości 200 000 zł, za wyjątkiem transakcji nieruchomościowych mających priorytetowe znaczenie dla całokształtu działalności podatnika.

Wedle stanowisk organów podatkowych, w sytuacji gdy dostawa nieruchomości mieszkalnej jest czynnością mającą charakter transakcji pomocniczej, to kwota uzyskana z tytułu sprzedaży budynku, lokalu, nie powinna być wliczana do progu w kwocie 200 000 zł (por. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 20.4.2022 r., 0114-KDIP1-3.4012.94.2022.2.AMA). W przypadku natomiast, gdy dostawa objęta zwolnieniem od VAT będzie stanowić przedmiot zasadniczej działalności gospodarczej podatnika i nie będzie miała charakteru transakcji uzupełniającej tę działalność, to kwoty uzyskane ze sprzedaży nieruchomości należy włączyć do progu zwolnienia podmiotowego od VAT (por. interpretacja indywidulana Dyrektora KIS z 10.3.2022 r., 0112-KDIL1-1.4012.406.2022.2.AW).

Podatek u źródła jako koszt podatkowy

Co do zasady – zgodnie z przepisami ustawy o CIT – za koszty uzyskania przychodów nie uważa się podatku dochodowego, jednak należy zwrócić uwagę na fakt, że dotyczy to podatku dochodowego wpłacanego przez podatnika, a nie przez płatnika. Natomiast w przypadku podatku u źródła, polski podmiot działa jako płatnik, nie jako podatnik. Ponadto, w ustawie o CIT (w katalogu wyłączeń) z kosztów uzyskania przychodów nie został wyłączony podatek u źródła.

Organy podatkowe w wydawanych interpretacjach podatkowych stoją na stanowisku, że w przypadku, gdy ciężar podatku u źródła ponosi polski podmiot będący płatnikiem (tzn. w przypadku ubruttowienia należności wypłacanej kontrahentowi), nie ma przeszkód co do tego, by zaliczyć taki wydatek do kosztów uzyskania przychodów (np. interpretacje indywidualne Dyrektora KIS z: 13.7.2023 r., 0111-KDIB1-2.4010.163.2023.2.EJ; 7.10.2022 r., 0111-KDIB2-1.4010.526.2022.1.BJ).

Analizując skutki podatkowe zwrotu zapłaconego podatku u źródła, należy sięgnąć do art. 12 ust. 4 pkt 6 ustawy o CIT, zgodnie z którym do przychodów nie zalicza się zwróconych, umorzonych lub zaniechanych podatków i opłat stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetów jednostek samorządu terytorialnego, niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów. Należy stwierdzić, że w przypadku, gdy wcześniej zapłacone podatki zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, ich zwrot będzie stanowić u podatnika przychód podlegający opodatkowaniu.

Ciągłość ubezpieczenia przedsiębiorcy przebywającego tymczasowo w areszcie

Prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej stanowi jeden z tytułów do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. Osoby prowadzące taką działalność (lub współpracujące przy jej prowadzeniu) mogą równocześnie wykonywać inne aktywności zawodowe – np. pracować na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia lub pozostawać w służbie – co wpływa na sposób podlegania ubezpieczeniom.

Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej osoba podlega obowiązkowo:

Ubezpieczenie chorobowe jest dla tych osób dobrowolne i obejmuje je tylko na wniosek.

W przypadku, gdy prowadzenie działalności nie jest jedynym tytułem do ubezpieczeń społecznych, osoba ta może podlegać ubezpieczeniom z tego tytułu obowiązkowo lub dobrowolnie – zależnie od konfiguracji z pozostałymi tytułami.

Dla osób prowadzących działalność podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia przyjętego do ustalenia rocznego limitu składek.

Za osobę współpracującą z prowadzącym działalność uznaje się m.in. małżonka, dzieci, rodziców, ojczyma, macochę czy osoby przysposabiające, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu działalności. Takie osoby, nawet jeśli są formalnie zatrudnione jako pracownicy, dla celów ubezpieczeń społecznych traktowane są jak osoby współpracujące.

Zakaz stosowania działań odwetowych wobec sygnalisty

Działanie odwetowe to choćby pośrednie działanie lub zaniechanie w kontekście związanym z pracą, które jest wywołane zgłoszeniem lub ujawnieniem publicznym, i które narusza lub może naruszyć prawa sygnalisty lub wywołuje, lub może wywołać nieuzasadnioną szkodę sygnaliście, w tym bezpodstawne rozpoczęcie postępowań wymierzonych w sygnalistę.

Zgodnie z art. 12 ustawy o ochronie sygnalistów (dalej: OchrSygnalU), jeżeli praca była, jest lub ma być świadczona na podstawie stosunku pracy, wobec sygnalisty nie mogą być podejmowane działania odwetowe, polegające w szczególności na:

Wskazany katalog działań odwetowych jest katalogiem otwartym, a więc działania odwetowe w nim wskazane nie są wszystkimi, które mogą wystąpić w efekcie zgłoszenia. Działania a nawet próby, czy też groźby ich zastosowania są zakazane, a ich zastosowanie wiąże się z sankcjami wobec podmiotu prawnego.

Sygnalista, który doświadczył działań odwetowych ma prawo do odszkodowania nie mniejszego niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie w Polsce za rok poprzedni lub prawo do zadośćuczynienia.

Sygnalista podlega ochronie od chwili zgłoszenia lub ujawnienia publicznego, przy założeniu że miał uzasadnione podstawy myśleć, że informacja zawarta w zgłoszeniu lub ujawnieniu publicznym jest prawdziwa, i że jest informacją o naruszeniu prawa.

Zwolnienie z pracy to jeden z najsurowszych środków odwetowych, który może być zastosowany wobec sygnalisty. Nie ma przy tym znaczenia, że inne przyczyny wypowiedzenia umowy są zasadne. Zdaniem sądu nie można doprowadzić do tego, aby działanie odwetowe pozostało bez właściwej reakcji. Sąd Najwyższy wielokrotnie stwierdził, że pracownik ma prawo do tzw. dozwolonej, publicznej krytyki pracodawcy, gdy nie powoduje to naruszenia jego obowiązków pracowniczych. W orzecznictwie podnosi się, że pracownik ma prawo do tzw. dozwolonej krytyki pracodawcy (przełożonego), włączając krytykę publiczną (prawo do whistleblowingu) oraz istnieje zasada ochrony pracownika przed sankcjami związanymi z korzystaniem z tego prawa.

Sprzedaż samochodu na rzecz osoby fizycznej a możliwość przyjęcia płatności w formie gotówkowej

Stosownie do treści art. 19 ustawy Prawo przedsiębiorców przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku, gdy:

1) stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca,

2) jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15 000 zł lub równowartość tej kwoty, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.

Jeżeli więc nabywcą pojazdu samochodowego ma być konsument (krajowy albo zagraniczny), to powyższa regulacja nie ma zastosowania. Podatnik ma zatem prawo przyjąć od nabywcy płatność przy użyciu gotówki. Nie wpływa to w żaden sposób na możliwość opodatkowania transakcji stawką VAT w wysokości 0%. Dla skorzystania ze stawki VAT w wysokości 0% – w przypadku eksportu towarów – konieczne jest, aby wywóz towaru poza terytorium UE został potwierdzony przez właściwy organ celny określony w przepisach celnych.

Dostawa samochodu może korzystać ze zwolnienia z ewidencji fiskalnej na podstawie poz. 47 załącznika do rozporządzenia w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących, jeśli ów składnik majątku stanowi środek trwały podatnika, pod warunkiem, że transakcja zostanie w całości udokumentowana fakturą. Dodać można również, że sprzedaży detalicznej, dokonanej na warunkach wskazanych w poz. 47 załącznika do ww. rozporządzenia, nie wlicza się do limitu zwolnienia podmiotowego z obowiązku stosowania kasy fiskalnej w wysokości 20 000 zł.

Wymaganie biletów komunikacji miejskiej w rozliczeniu podróży służbowej

Ryczałt na przejazdy środkami komunikacji miejscowej, przysługujący w trakcie krajowej podróży służbowej, wynosi on 9 zł za każdą rozpoczętą dobę podróży, co stanowi 20% obowiązującej diety. Nie przysługuje on w 2 przypadkach:

1) pracownik korzysta z bezpłatnych środków transportu lub nie przemieszcza się w obrębie miejsca delegowania,

2) gdy pracodawca, na wniosek pracownika, wyrazi zgodę na rozliczenie faktycznie poniesionych i udokumentowanych kosztów dojazdów – w takim przypadku pracownik musi przedłożyć stosowne dokumenty (np. bilety, rachunki za taksówkę itp.).

Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej, do rozliczenia kosztów podróży pracownik załącza dokumenty potwierdzające poniesione wydatki (np. rachunki, faktury, bilety), z wyjątkiem diet oraz wydatków objętych ryczałtami.

Pracodawca nie może wymagać od pracownika przedstawienia biletów za przejazdy miejscowe, jeśli wypłacany jest ryczałt. Wyjątkiem może być sytuacja, w której jeszcze przed wyjazdem pracodawca poinformował pracownika, że w rozliczeniu należy wykazać faktyczne poniesienie kosztów – nawet objętych ryczałtem – poprzez np. zachowanie biletów.

W praktyce jednak wystarczające powinno być pisemne oświadczenie pracownika o konieczności korzystania z komunikacji miejscowej. Pracodawca może dodatkowo zweryfikować to oświadczenie, np. poprzez ocenę położenia miejsca docelowego delegacji względem dworca czy przystanku, co może uzasadniać konieczność dojazdu.