Stawka VAT dla usług fotograficznych
Usługi fotograficzne opodatkowane są VAT w stawce 23%.
Sprzedaż sesji fotograficznych, które stanowią utwory w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jeśli wraz ze sprzedażą ich twórca wyzbywa się autorskich praw majątkowych do zdjęć w zamian za honorarium, będzie objęta stawką VAT w wysokości 8%.
Co do zasady usługi fotograficzne opodatkowane są VAT w stawce 23%. Ustawodawca nie przewiduje preferencyjnej stawki VAT dla tych usług.
Niemniej jednak w załączniku nr 3 do ustawy o podatku od towarów i usług, który zawiera wykaz towarów i usług opodatkowanych stawką VAT w wysokości 8%, pod poz. 63 wskazano (bez względu na symbol PKWiU) „Usługi twórców i artystów wykonawców w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wynagradzane w formie honorariów za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw do artystycznego wykonania”.
Aby zastosować preferencyjną stawkę VAT w wysokości 8% względem sprzedaży sesji fotograficznych:
1) przedmiotem świadczenia podatnika musi być utwór – przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (sesje fotograficzne – zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 3 Prawa autorskiego – mogą stanowić utwór),
2) prawo autorskie majątkowe musi przysługiwać twórcy sesji zdjęciowej; twórcą może być wyłącznie osoba fizyczna (człowiek) będąca autorem utworu; inne podmioty, nawet jeśli nabyły autorskie prawa majątkowe do utworu, nie mogą być uznani za twórców,
3) w zamian za przekazanie praw autorskich do utworu (sesji), twórca musi zostać wynagrodzony w formie honorarium.
Jeżeli powyższe warunki będą spełnione łącznie, sesje fotograficzne wykonane przez fotografa zostaną obciążone VAT w stawce 8%. Ocena, czy w danym stanie faktycznym spełnione są wymienione przesłanki, powinna zostać dokonana na tle całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Za szczególnie istotny dowód należy uznać umowę łączącą podatnika z kontrahentem. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 53 Prawa autorskiego przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu wymaga zawarcia umowy w formie pisemnej pod rygorem nieważności.
Sumowanie kwoty darowizn na potrzeby zwolnienia od podatku od spadków i darowizn
W tym przypadku podatnik ma wybór: albo poinformuje o wszystkich darowiznach z ostatnich 6 miesięcy poprzedzających dzień złożenia SD–Z2, albo poinformuje o darowiznach, którymi przekroczono próg wolny od podatku. Nie można poinformować o darowiznach „starych”, bowiem w odniesieniu do nich upłynął już termin 6 miesięcy. Jeśli podatnik będzie otrzymał kolejne darowizny, to zasadniczo powinien znowu o nich informować, aby nie płacić podatku od spadków i darowizn (utrzymać zwolnienie). Zapewne bowiem kwota wolna – z uwagi na kolejno otrzymywane darowizny – na najbliższe lata została przeznaczona. Okres 5 lat – do sumowania darowizn od danej osoby – ma charakter „kroczący”. Bierze się pod uwagę zawsze rok bieżący i 5 lat poprzednich. Co roku następuje „przesunięcie” o kolejny rok.
Zgodnie z przepisami dotyczącymi podatku od spadków i darowizn zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:
1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, oraz
2) w przypadku, gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a ich wartość doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok przekracza kwotę wolną od podatku – udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo–kredytowej lub przekazem pocztowym.
W myśl dalszych przepisów opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej kwotę 36 120 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej.
Jeżeli nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych od tego samego zbywcy następuje więcej niż jeden raz, do czystej wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się czystą wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych dotychczas od tego samego zbywcy w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Od podatku obliczonego od łącznej wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych potrąca się podatek przypadający od opodatkowanych poprzednio nabytych rzeczy i praw majątkowych. Wynikająca z obliczenia nadwyżka podatku nie podlega ani zaliczeniu na poczet innych podatków, ani zwrotowi. Nabywcy obowiązani są w zeznaniu podatkowym wymienić rzeczy i prawa majątkowe nabyte w podanym wyżej okresie.
W sytuacji opisanej w pytaniu nastąpiło przekroczenie limitu kwoty wolnej od podatku. Darowizny zatem podlegają opodatkowaniu, chyba że zostanie złożone SD–Z2. W tym przypadku podatnik ma wybór:
1) albo poinformuje o wszystkich darowiznach z ostatnich 6 miesięcy poprzedzających dzień złożenia SD–Z2,
2) albo poinformuje o darowiznach, którymi przekroczono próg wolny od podatku.
Nie można poinformować o darowiznach „starych”, bowiem w odniesieniu do nich upłynął już termin 6 miesięcy.
Jeśli podatnik będzie otrzymał kolejne darowizny, to zasadniczo powinien znowu o nich informować, aby nie płacić podatku od spadków i darowizn (utrzymać zwolnienie). Zapewne bowiem kwota wolna – z uwagi na kolejno otrzymywane darowizny – na najbliższe lata została przeznaczona.
Okres 5 lat – do sumowania darowizn od danej osoby – ma charakter „kroczący”. Bierze się pod uwagę zawsze rok bieżący i 5 lat poprzednich. Co roku następuje „przesunięcie” o kolejny rok (w 2025 r. zatem bierzemy pod uwagę sumę darowizn z 2025 r. oraz lat 2024–2020, w 2026 r. będziemy brali pod uwagę sumę darowizn z 2026 r. oraz lat 2025–2021, w 2027 r. będziemy brali pod uwagę sumę darowizn z 2027 r. oraz lat 2026–2022 itd.).
Zwolnienie z powodu działania „siły wyższej” udzielane na dni
O sposobie wykorzystania zwolnienia „na siłę wyższą” w danym roku decyduje pracownik w pierwszym wniosku w danym roku. Jeśli wybierze zwolnienie w dniach, będzie mógł wykorzystać zwolnienie na dwie swoje dniówki, zgodnie z obowiązującym pracownika rozkładem czasu pracy.
Zwolnienie od pracy „na siłę wyższą”
Pracownikowi przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy, w wymiarze 2 dni albo 16 godzin, z powodu działania „siły wyższej” w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika. O sposobie wykorzystania w danym roku kalendarzowym takiego zwolnienia od pracy (tj. czy zwolnienie będzie wykorzystywane w dniach czy w godzinach) decyduje pracownik w pierwszym wniosku o udzielenie takiego zwolnienia złożonym w danym roku kalendarzowym. W każdym kolejnym roku kalendarzowym uprawnienie do decydowania o sposobie wykorzystania zwolnienia „się odnawia” i może się w praktyce zdarzyć, że w jednym roku pracownik będzie potrzebował zwolnienia w dniach (i takie wybierze w pierwszym wniosku), w kolejnym roku nie wykorzysta takiego zwolnienia w ogóle, a w następnym wybierze zwolnienie w wymiarze godzinowym, np. na 2 godziny według potrzeb.
Pracodawca jest zobowiązany udzielić zwolnienia na wniosek pracownika (wniosek składa się najpóźniej w dniu wykorzystania zwolnienia), a za jego okres przysługuje pracownikowi połowa wynagrodzenia.
Zwolnienie „na dni”
Jeśli pracownik wybierze zwolnienie w wymiarze „na dni”, wówczas niezależnie od tego, czy pracuje w podstawowym, czy w równoważnym systemie czasu pracy, ma prawo do 2 dni zwolnienia od pracy (czy je wykorzysta w pełnym wymiarze to już inna kwestia). Podobnie nie ma znaczenia, czy pracownik jest zatrudniony w pełnym, czy niepełnym wymiarze czasu pracy – i tak będzie miał prawo do 2 dni zwolnienia od pracy „na siłę wyższą” (czyli w praktyce na 2 jego dniówki). Gdyby pracownik wybrał zwolnienie w wymiarze godzinowym, wówczas miałby prawo np. do:
- 16 godzin zwolnienia (2 x 8 godzin przy pełnym etacie),
- 14 godzin zwolnienia (2 x 7 godzin przy pełnym etacie i siedmiogodzinnej dobowej normie czasu pracy, np. z tytułu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym),
- 8 godzin zwolnienia (2 x 8 godzin x 1/2 etatu przy zatrudnieniu na 1/2 etatu; w razie zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy zwolnienie „godzinowe” ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, a niepełną godzinę zwolnienia od pracy zaokrągla się w górę do pełnej godziny).
Stawka VAT dla usług transportowych
W przypadku posiadania odpowiedniej dokumentacji, pytający ma prawo zastosować stawkę 0% VAT do wskazanej usługi. W innym przypadku powinien zastosować podstawową stawkę 23% VAT.
Miejsce świadczenia usług transportu towarów dla innych podatników zostało uregulowane w art. 28b i art. 28f ust. 1a ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: VATU). Zasadniczo usługa przewozu towarów, która wykonywana jest na rzecz innego przedsiębiorcy, opodatkowana jest w miejscu siedziby usługobiorcy lub w stałym miejscu prowadzenia działalności (gdy jest wykonywana dla stałego miejsca prowadzenia działalności). Na zasadzie wyjątku, jeżeli nabywcą usługi transportu towarów jest inny polski podatnik VAT, a usługa w całości wykonywana jest poza terytorium Unii Europejskiej, to państwem opodatkowania tej usługi jest terytorium znajdujące się poza terytorium Unii Europejskiej (art. 28f ust. 1a pkt 1 VATU).
Pytający w pytaniu wskazał, iż otrzymał zlecenie od polskiego podmiotu na transport towarów na trasie Polska–Wielka Brytania. W związku z tym Autor zakłada, że usługi transportowe, o których mowa, nie są w całości wykonywane poza terytorium Unii Europejskiej. Nie ma zatem podstaw do ustalenia miejsca świadczeniu usług w oparciu o szczególną regułę wyrażoną w art. 28f ust. 1a VATU.
W następstwie powyższego, zastosowanie znajdzie zasada ogólna i usługa wykonana na rzecz polskiego przedsiębiorcy na trasie Polska–Wielka Brytania będzie opodatkowana w Polsce.
Wątpliwości pytającego dotyczą stawki VAT dla wykonywanej usługi. Co do zasady niniejszy przewóz towarów objęty będzie VAT w stawce 23%.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 23 VATU stawkę podatku w wysokości 0% stosuje się m.in. do usług transportu międzynarodowego. Jak natomiast stanowi art. 83 ust. 3 pkt 1 lit. c VATU pod pojęciem usług transportu międzynarodowego towarów rozumie się m.in. transport z miejsca wyjazdu (nadania) na terytorium kraju do miejsca przyjazdu (przeznaczenia), poza terytorium Unii Europejskiej.
Stawkę VAT w wysokości 0% podatnik ma prawo zastosować do całej wartości usługi, pod warunkiem posiadania dokumentów, o których mowa w art. 83 ust. 5 pkt 1 VATU. Dokumentami stanowiącymi dowód wyświadczenia usługi są – w przypadku transportu towarów przez przewoźnika lub spedytora – list przewozowy lub samochodowy dokument spedytorski, stosowany wyłącznie w komunikacji międzynarodowej, lub inny dokument, z którego jednoznacznie wynika, że w wyniku przewozu z miejsca nadania do miejsca przeznaczenia nastąpiło przekroczenie granicy z państwem trzecim, oraz faktura wystawiona przez przewoźnika (spedytora).
Podsumowując, w przypadku posiadania odpowiedniej dokumentacji, pytający ma prawo zastosować stawkę 0% VAT do wskazanej usługi. W innym przypadku powinien zastosować podstawową stawkę 23% VAT.
Usługi w ramach B2B wykonywane poza UE a ZUS
W opisanym przypadku przedsiębiorca nadal będzie podlegał ubezpieczeniom społecznym w Polsce z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
W tej sytuacji zaświadczenie A1 nie zostanie wystawione. Dokument ten jest wymagany wyłącznie w krajach członkowskich UE, w państwach EOG (Islandia, Liechtenstein, Norwegia) oraz w Szwajcarii. Zaświadczenie A1 potwierdza, że pracownik, zleceniobiorca lub osoba prowadząca działalność gospodarczą podlega określonemu systemowi ubezpieczeń społecznych w związku ze świadczeniem pracy na terytorium innego państwa.
Prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpraca przy jej prowadzeniu może stanowić jeden z kilku tytułów do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. Osoba prowadząca działalność, jak i osoba współpracująca, może równolegle pozostawać w stosunku pracy, wykonywać zlecenia, prowadzić inną działalność lub pełnić służbę.
Osoby prowadzące działalność pozarolniczą oraz osoby z nimi współpracujące, które z tego tytułu obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, są również objęte obowiązkowym ubezpieczeniem wypadkowym. Ubezpieczenie chorobowe w tym przypadku ma charakter dobrowolny i obejmuje zainteresowaną osobę na jej wniosek.
Jeżeli prowadzenie działalności lub współpraca przy niej nie stanowi jedynego tytułu do podlegania ubezpieczeniom społecznym, to osoba taka podlega ubezpieczeniom obowiązkowo bądź dobrowolnie – w zależności od sytuacji. W przypadku obowiązkowych ubezpieczeń obejmują one emerytalne, rentowe i wypadkowe, natomiast chorobowe przystępuje się na wniosek.
Z kolei osoba, która z tytułu prowadzonej działalności lub współpracy podlega dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, po zgłoszeniu obejmowana jest także ubezpieczeniem wypadkowym, ale nie podlega ubezpieczeniu chorobowemu.
Podatek od towarów i usług jako koszt uzyskania przychodu
Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie wskazują, kiedy VAT naliczony może stanowić koszt uzyskania przychodu. Wśród takich sytuacji nie został wymieniony brak odliczenia z uwagi na błędy na fakturze. Oznacza to, że w opisanym przypadku podatnik nie ma prawa zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów kwoty brutto (razem z VAT). Jednocześnie należy wspomnieć, że brak NIP na fakturze zakupu nie pozbawia podatnika prawa do odliczenia VAT z niej wynikającego. Brak NIP jest jedynie wadą techniczną (brakiem formalnym), a jeśli faktura odzwierciedla prawdziwe zdarzenie gospodarcze, to brak ten nie pozbawia podatnika prawa do odliczenia VAT wynikającego z takiej faktury.
W przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych został zawarty został katalog wydatków, których nie uważa się za koszty uzyskania przychodów. I tak, za koszty uzyskania przychodów nie uważa się m.in. VAT, z tym że kosztem uzyskania przychodu jest podatek naliczony w poniższych sytuacjach:
1) jeżeli podatnik zwolniony jest od VAT lub nabył towary i usługi w celu wytworzenia albo odprzedaży towarów lub świadczenia usług zwolnionych od VAT,
2) w tej części, w której zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty lub zwrot różnicy VAT – jeżeli naliczony VAT nie powiększa wartości środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej.
Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług wskazują, w jakich sytuacjach podatnik nie ma prawa do obniżenia kwoty VAT należnego o podatek naliczony – wśród tych przypadków nie został wymieniony brak numeru NIP na fakturze. Oznacza to – co również niejednokrotnie potwierdzały organy podatkowe – że w przypadku, gdy brak jest NIP na fakturze otrzymanej od kontrahenta, nie jest to podstawą do zakwestionowania prawa podatnika do odliczenia VAT wynikającego z takiego dokumentu. Zatem brak numeru NIP nie przesądza o braku prawa do odliczenia (zob. np. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 24.8.2022 r., 0114-KDIP1-3.4012.306.2022.2.KP).
Skoro zatem – zgodnie z utrwalonym już stanowiskiem organów, jak i sądów administracyjnych – podatnik ma prawo do odliczenia VAT z takiej faktury, nie jest możliwe ujęcie jej w kwocie brutto w kosztach podatkowych. Odliczenie VAT naliczonego jest prawem podatnika, nie jego obowiązkiem – podatnik nie może zatem wybierać w dowolny sposób, czy odliczy VAT, a do kosztów ujmie kwotę netto, czy też nie odliczy VAT (mimo takiego prawa), a do kosztów zakwalifikuje kwotę brutto.
Przyjęcie zgłoszenia dotyczącego dyskryminacji od sygnalisty
Tak, ale tylko w określonych przypadkach.
Sygnalista może dokonać zawiadomienia o naruszeniu prawa, które dotyczy dyskryminacji, w oparciu o obszar konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela. Dodatkowo, aby zgłoszenie to było zgodne z art. 3 ust. 1 pkt 17 ustawy o ochronie sygnalistów (dalej: OchrSygnalU) musi mieć związek z organami władzy publicznej i nie może pokrywać się z obszarem dotyczącym:
- korupcji,
- zamówień publicznych,
- usług, produktów i rynków finansowych,
- przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,
- bezpieczeństwa produktów i ich zgodności z wymogami,
- bezpieczeństwa transportu, ochrony środowiska,
- ochrony radiologicznej i bezpieczeństwa jądrowego,
- bezpieczeństwa żywności i pasz,
- zdrowia i dobrostanu zwierząt,
- zdrowia publicznego,
- ochrony konsumentów,
- ochrony prywatności i danych osobowych,
- bezpieczeństwa sieci i systemów teleinformatycznych,
- interesów finansowych Skarbu Państwa Rzeczypospolitej Polskiej,
- jednostki samorządu terytorialnego oraz Unii Europejskiej,
- rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, w tym publicznoprawnych zasad konkurencji i pomocy państwa oraz opodatkowania osób prawnych.
Konstytucyjne wolności i prawa człowieka i obywatela regulują przepisy rozdziału II Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 32 Konst jasno wskazuje, że wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne oraz nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.
Do Powiatowego Urzędu Pracy przyszła bezrobotna kobieta w wieku około 50 lat, która złożyła wniosek o dofinansowanie do otwarcia działalności gospodarczej. Kobieta spełniła wszelkie formalności, które były wymagane do otrzymania dofinansowania. Pracownik PUP odmówił przyznania kobiecie środków twierdząc, że ma już zbyt wiele lat, żeby móc prowadzić działalność o takim charakterze. Współpracownik siedzący obok postanowił dokonać zgłoszenia w charakterze sygnalisty, gdyż w jego opinii doszło do przejawów dyskryminacji. Powyższe zgłoszenie należy przyjąć i przeprowadzić postępowanie wyjaśniające.
Zgłoszenie dotyczące konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela, nie musi być przyjęte, jeśli będzie związane z obszarami wymienionych w art. 3 ust. 1 pkt 1–16 OchrSygnalU. Zgłoszenie w obszarze wolności i praw człowieka i obywatela nie musi być również przyjęte, gdy nie dotyczy sytuacji w związku z działaniem organu władzy publicznej. Warto nadmienić, że podmiot może podjąć decyzję o tym, aby w ramach procedury zgłoszeń wewnętrznych przyjmować zgłoszenia inne niż wymienione w art. 3 ust. 1 pkt 1–17 OchrSygnalU. Zgłoszenia te mogą dotyczyć regulacji wewnętrznych lub standardów etycznych zgodnych z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. W oparciu o powyższe, jeśli wewnętrzna procedura zgłoszeń przewiduje przyjęcie zgłoszenia o naruszenie standardów etycznych, a w tym dyskryminacji, takie zgłoszenie należy przyjąć i przeprowadzić zgodnie z procedurą.
Limit dochodów dziecka uczącego się do 25. roku życia dla wspólnego rozliczenia z rodzicem
Limit dochodów dziecka uczącego się w szkołach, uprawnionego do 25. roku życia, w celu wspólnego rozliczenia z rodzicem wynosi obecnie 22 546,92 zł.
Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: PDOFizU), od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu (art. 3 ust. 1 PDOFizU), będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą w separacji, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich albo odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli rodzic lub opiekun samodzielnie wychowuje dzieci, można na wniosek w rocznym zeznaniu podatkowym obliczyć podatek zgodnie z art. 6 ust. 4d PDOFizU. Dotyczy to:
1) dzieci małoletnich,
2) dzieci pełnoletnich, które otrzymywały zasiłek lub dodatek pielęgnacyjny albo rentę socjalną,
3) dzieci pełnoletnich do ukończenia 25. roku życia, uczących się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe.
W takim przypadku podatek jest określany w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7 PDOFizU. Do sumy dochodów nie wlicza się dochodów lub przychodów opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w ustawie (art. 6 ust. 4d PDOFizU).
W przypadku dzieci pełnoletnich uczących się do ukończenia 25. roku życia wspólne rozliczenie nie przysługuje, jeśli dziecko w roku podatkowym uzyskało:
1) dochody (z wyjątkiem renty rodzinnej) podlegające opodatkowaniu według skali podatkowej lub podatkiem liniowym (art. 27 i art. 30b PDOFizU), lub
2) przychody objęte zwolnieniem z podatku (art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152 PDOFizU, np. zerowy PIT dla młodych lub ulga na powrót)
– w łącznej wysokości przekraczającej 12-krotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie o rencie socjalnej w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego.
Miejsce postojowe dla pracownika niepełnosprawnego
Przepisy nie nakładają na pracodawcę obowiązku zapewnienia indywidualnego miejsca parkingowego dla niepełnosprawnego pracownika.
Stosownie do postanowień art. 207 § 2 Kodeksu pracy, pracodawca ma chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie im bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów bhp, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń, a także reagować na ich potrzeby oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy.
W myśl art. 4 ust. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, posiadanie orzeczenia o znacznym albo umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie wyklucza możliwości zatrudnienia takiej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach:
1) przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej,
2) zatrudnienia w formie telepracy.
Biorąc pod uwagę powyższe, przepisy nie obligują pracodawcy do dostosowania stanowisk pracy dla osób posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stopniu lekkim.
Przepisy nie nakładają również obowiązku, bez względu na stopień niepełnosprawności pracownika, aby pracodawca zapewniał takiej osobie indywidualne miejsce parkingowe. Obowiązek zapewnienia miejsc dla osób niepełnosprawnych, przy czym też nie indywidualnych, a ogólnodostępnych, może spoczywać na zarządcy danego budynku, przy czym nie muszą to być miejsca nieodpłatne. Liczba takich miejsc, zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych, powinna być uzależniona od łącznej liczby miejsc postojowych, przy czym nie powinna być mniejsza niż:
1) 1 stanowisko dla osób niepełnosprawnych – jeżeli liczba stanowisk wynosi 6–15,
2) 2 stanowiska dla osób niepełnosprawnych – jeżeli liczba stanowisk wynosi 16–40,
3) 3 stanowiska dla osób niepełnosprawnych – jeżeli liczba stanowisk wynosi 41–100,
4) 4% ogólnej liczby stanowisk – jeżeli ogólna liczba stanowisk wynosi więcej niż 100.
Mając na uwadze powyższe, zapewnienia indywidualnego miejsca parkingowego dla niepełnosprawnego pracownika stanowi wyłącznie dobrą wolę pracodawcy. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku pracownika pracodawca może pobierać od niego opłaty w takiej samej wysokości, jak od pozostałych pracowników.
Legalne korzystanie z automatycznej selekcji kandydatów w świetle AI Act i Kodeksu pracy
Wykorzystanie sztucznej inteligencji (AI) w procesach rekrutacyjnych, choć oferuje znaczną oszczędność czasu, wprowadza nowe, istotne ryzyka prawne dla pracodawców. AI Act wymaga, aby nad systemami wysokiego ryzyka zapewniony był skuteczny nadzór ludzki. Oznacza to, że ostateczna decyzja o odrzuceniu lub zaakceptowaniu kandydata nie może należeć wyłącznie do algorytmu. Pracownik działu HR musi mieć możliwość weryfikacji i zmiany decyzji podjętej przez system.
Zgodnie z AI Act, systemy AI wykorzystywane do rekrutacji i selekcji osób fizycznych, w szczególności do anonsowania ofert, filtrowania lub oceny aplikacji, są klasyfikowane jako systemy wysokiego ryzyka. Taka klasyfikacja nakłada na pracodawcę (jako użytkownika systemu) szereg konkretnych obowiązków. Przede wszystkim, proces selekcji nie może być w pełni zautomatyzowany.
Kolejnym kluczowym aspektem jest zgodność z przepisami o ochronie danych osobowych. Pracodawca jako administrator danych, musi:
1) spełnić obowiązek informacyjny (art. 13 i 14 RODO) – klauzula rekrutacyjna musi zawierać wyraźną informację, że dane kandydata będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany przez system AI w celu selekcji.
2) zapewnić podstawę prawną – o ile przetwarzanie danych z CV odbywa się na podstawie art. 22¹ Kodeksu pracy, o tyle na zautomatyzowane podejmowanie decyzji, które wywołuje skutki prawne, co do zasady wymagana jest wyraźna zgoda kandydata (art. 22 ust. 2 RODO).
3) przeprowadzić ocenę skutków dla ochrony danych (DPIA) – ze względu na dużą skalę przetwarzania i nowe technologie, jest to niezbędne do zidentyfikowania i zminimalizowania ryzyk.
Równie istotne jest zapobieganie dyskryminacji (art. 18³ᵃ Kodeksu pracy). Algorytmy mogą uczyć się historycznych uprzedzeń, np. preferując kandydatów o określonej płci lub w określonym wieku na dane stanowiska.
Jeżeli historyczne dane, na których trenowany był algorytm, wskazują, że na stanowiskach technicznych dominowali mężczyźni, system AI może zacząć niżej oceniać CV kobiet, nawet jeśli posiadają identyczne kwalifikacje. Pracodawca musi być w stanie wykazać, że kryteria stosowane przez algorytm są obiektywne, merytoryczne i niedyskryminujące. W tym celu konieczne jest regularne testowanie i audytowanie używanego oprogramowania.
Wdrożenie AI w rekrutacji wymaga zatem nie tylko wyboru odpowiedniego narzędzia, ale przede wszystkim stworzenia wewnętrznych procedur zapewniających transparentność, nadzór i zgodność z wieloma regulacjami prawnymi.
