Najważniejsze zmiany podatkowe w 2026 r.
Zmiany w VAT
Obowiązkowy KSeF
Od 1.2.2026 r. zacznie obowiązywać obowiązkowy Krajowy System e-Faktur (KSeF). To największa zmiana podatkowa w 2026 r., która zrewolucjonizuje sposób wystawiania i odbierania faktur. Krajowy System e-Faktur (KSeF) jest platformą rządową umożliwiająca wystawianie, odbieranie i archiwizowanie faktur ustrukturyzowanych. Każda faktura otrzymuje unikalny numer identyfikacyjny, a dane automatycznie trafiają do administracji skarbowej. Działa on od 2022 r. w formie dobrowolnej, jednak od 2026 r. stanie się obowiązkowy.
Od 1.2.2026 r. najwięksi podatnicy, których obrót w 2024 r. przekroczył 200 mln zł, mają obowiązek wystawianie faktur przez KSeF. Pozostałe firmy, w tym jednoosobowe działalności ospodarcze (JDG) – będą do tego zobowiązane od 1.4.2026 r. Natomiast mikroprzedsiębiorcy o obrotach do 10 000 zł miesięcznie będą objęci ww. obowiązkiem od 1.1.2027 r. System obejmie podatników VAT czynnych i zwolnionych, a także podatników OSS z polskim NIP. Z obowiązku zwolnieni są konsumenci i część nierezydentów bez numeru NIP.
Najistotniejsze jest to, że od 1.2.2026 r. wszystkie firmy – niezależnie od ww. limitów – będą musiały odbierać faktury przez KSeF. Zatem nawet przedsiębiorcy, którzy jeszcze nie mają obowiązku wystawia faktur w systemie, muszą posiadać dostęp, by te faktury poprawnie odczytywać i księgować.
W związku z obowiązkowym KSeF od tego roku, Minister Finansów i Gospodarki wydał cztery istotne rozporządzenia wykonawcze dotyczące KSeF, które m.in. precyzują przypadki, w których nie trzeba wystawiać faktur ustrukturyzowanych, określają nowe zasady faktur uproszczonych, szczegółowo określają reguły korzystania z KSeF (w tym ZAW-FA) oraz zmiany w JPK VAT z deklaracją obowiązujące od 1.2.2026 r.
Wyższy limit zwolnienia podmiotowego
Od 1.1.2026 r. obowiązuje wyższy limit zwolnienia podmiotowego z VAT – tj. 240 000 zł rocznej sprzedaży (wcześniej było to 200 000 zł). Warunki wyłączenia z korzystania z tego podmiotowego zwolnienia pozostały bez zmian.
Przy czym z przepisów przejściowych wynika, że podatnicy posiadający siedzibę działalności gospodarczej na terytorium kraju, u których wartość sprzedaży w 2025 r. była wyższa niż 200 000 zł i nie przekroczyła 240 000 zł, mogą skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (ze zwolnienia podmiotowego) w 2026 r.
Zmiany w podatkach dochodowych
Limit amortyzacji samochodów osobowych
W podatkach dochodowych zmienia się od 1.1.2026 r. limit amortyzacji samochodów osobowych. Będą niższe limity kosztów dotyczące samochodów osobowych i wynoszą:
- 225 000 zł – w przypadku samochodu osobowego będącego pojazdem elektrycznym lub napędzanym wodorem;
- 150 000 zł – dla samochodów niskoemisyjnych, głównie hybryd typu plug-in;
- 100 000 zł – dla pozostałych samochodów (samochody spalinowe).
Zatem obniżono limit amortyzacji oraz wydatków, które można ująć w kosztach uzyskania przychodów wynikających z używania samochodów spalinowych z 150 000 zł do 100 000 zł. Jednak z przepisów przejściowych wynika, że podatnicy posiadający samochody osobowe wpisane do ewidencji środków trwałych do końca 2025 r. – mogą nadal stosować poprzedni limit (do 150 000 zł). Ochrona ta nie obejmie jednak samochodów w leasingu operacyjnym czy najmie, nawet jeśli umowy były zawarte przed 2026 r.
Wyższy limit kasowego PIT
W art. 14c w ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: PDOFizU) przewidziano wyższy limit przychodów uprawniających przedsiębiorców do wyboru kasowej metody rozliczania podatku dochodowego. Limit ten podwyższono z 1 mln do 2 mln zł. Zatem metodę kasową w PIT można stosować jeśli przychody z prowadzonej samodzielnie działalności gospodarczej w roku bezpośrednio poprzedzającym rok podatkowy nie przekroczyły kwoty 2 mln zł.
Kasowy PIT jest rozwiązaniem dobrowolnym – podatnik, który chce skorzystać z tej metody musi złożyć stosowne oświadczenie o wyborze tej metody.
Przyspieszona amortyzacja w gminach o wysokim bezrobociu
Wprowadzono przepisy upraszczające przyspieszoną amortyzację w gminach o wysokim bezrobociu (nowe brzmienie art. 22j ust. 7 PDOFizU i art. 16j ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych; dalej: PDOPrU).
Małe i średni przedsiębiorcy będą mogli szybciej rozliczyć koszty budowy budynków i budowli, jeżeli inwestycja jest realizowana w gminie położonej w powiecie, gdzie przeciętna stopa bezrobocia wynosi co najmniej 120% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju. Nie będzie konieczności badania wskaźnika zamożności gminy dla skorzystania z przyspieszonej amortyzacji. Zmiany dotyczą środków trwałych będących budynkami (lokalami) niemieszkalnymi i budowlami, w przypadku których po 31.12.2025 r.:
- nastąpiło uprawomocnienie się decyzji o pozwoleniu na budowę albo
- upłynął termin na wniesienie sprzeciwu wobec dokonanego zgłoszenia budowy albo wydano zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia takiego sprzeciwu, albo
- nastąpiło wprowadzenie po raz pierwszy do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, jeżeli budowa tego środka trwałego nie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę albo dokonania zgłoszenia budowy lub z innych przyczyn nie doszło do wydania takiej decyzji albo dokonania takiego zgłoszenia.
Zwrot podatku w przypadku cofnięcia decyzji o wsparciu lub zezwolenia
Dotychczas w przypadku cofnięcia decyzji o wsparciu lub zezwolenia podatnik był zobowiązany zwrócić kwotę odpowiadającą maksymalnej dopuszczalnej pomocy publicznej. Zostały złagodzone te przepisy dotyczące zwrotu podatku w przypadku cofnięcia decyzji o wsparciu lub zezwolenia (art. 21 ust. 5c pkt 1 PDOFizU i art. 17 ust. 6 pkt 1 PDOPrU). Jeżeli podatnik posiada więcej niż jedno zezwolenie lub decyzję o wsparciu, a jedno z nich zostanie cofnięte lub uchylone, będzie musiał zwrócić wyłącznie faktycznie wykorzystaną pomoc publiczną, a nie – jak dotychczas – maksymalną możliwą wartość zwolnienia podatkowego. Nowe rozwiązania w myśl przepisów przejściowych stosuje się do zezwoleń i decyzji o wsparciu, których cofnięcie lub uchylenie następuje po 31.12.2025 r.
CIT-15J nie trzeba składać co roku
Dotychczas zgodnie z art. 1 ust. 3 PDOPrU spółki jawne, w których wspólnikami nie były wyłącznie osoby fizyczne, musiały co roku składać informację CIT-15J, nawet w sytuacji gdy dane w niej nie uległy zmianie. Od 1.1.2026 r. obowiązek ten został uproszczony. Zgodnie z dodanym ust. 3a do art. 1 PDOPrU, jeżeli uprzednio złożona informacja pozostaje aktualna, nie trzeba składać informacji CIT-15J ponownie.
Podatkowe grupy kapitałowe (PGK) nie utracą statusu przy transakcjach nierynkowych
Do końca 2025 r. jednym z warunków posiadania statusu PGK było prowadzenie transakcji z podmiotami powiązanymi spoza grupy na warunkach rynkowych. Od 1.1.2026 r. ten warunek został zlikwidowany (uchylono art. 1a ust. 2 pkt 3 lit. b PDOPrU). Zatem PGK nie utraci statusu podatnika CIT tylko dlatego, że dokonywała transakcji z podmiotami powiązanymi na warunkach odbiegających od rynkowych.
Zwolnienie z CIT dla zagranicznych funduszy
Zwolnienie podmiotowe z CIT odnosi się do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1.1.2026 r. przez: instytucje wspólnego inwestowania z siedzibą poza UE i EOG, fundusze zarządzane wewnętrznie.
Wyższy CIT dla banków i instytucji finansowych
Ustawą z 6.11.2025 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych (Dz. U. z 2025 r., poz. 1658) znacząco została podniesiona stawka CIT dotycząca dochodów banków krajowych, zagranicznych, SKOK-ów i banków spółdzielczych. Wymieniona wyżej nowelizacja szczegółowo reguluje ile będzie wynosić stawka CIT w poszczególnych latach podatkowych. Najwięcej zapłacą banki w 2026 r., bowiem stawka będzie wynosić 30%.
Obowiązek składania pliku JPK CIT i JPK PIT
Od 2026 r. rozszerzy się krąg podatników, którzy będą musieli prowadzić księgi podatkowe wyłącznie w formie elektronicznej i po zakończonym roku wysłać te dane do urzędu skarbowego w postaci ustrukturyzowanej. Harmonogram wprowadzania JPK w podatkach dochodowych został ustalony w art. 66 ustawy nowelizującej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2105 ze zm.).
Odnośnie podatników CIT, to od 1.1.2026 r. zakres obowiązku składania JPK CIT rozszerzył się na wszystkie spółki będące podatnikami CIT i jednocześnie zobowiązane do przesyłania JPK VAT. Podmioty te będą musiały złożyć JPK CIT za 2026 r.
Odnośnie JPK PIT, to z art. 24a ust. 1e PDOFizU, że podatnicy prowadzący księgę, księgi rachunkowe lub ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych są obowiązani prowadzić te księgi i ewidencję przy użyciu programów komputerowych oraz przesyłać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego te księgi i ewidencję po zakończeniu roku podatkowego. Od 1.1.2026 r. obowiązek ten będzie dotyczył m.in. podmiotów prowadzących KPiR, które mają obowiązek co miesiąc przekazywać ewidencję JPK V7M (miesięczną).
Warto w tym miejscu dodać, że w związku z koniecznością obowiązkowego prowadzenia przez część podatników PIT elektronicznego KPiR za 2026 r., a także wystawiania i przechowywania faktur w KSeF zostało wydane nowe rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 6.9.2025 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. z 2025 r., poz. 1299). Obowiązuje ono od 1.1.2026 r.
Zmiany w podatku od spadków i darowizn
Od 7.1.2026 r. będzie obowiązywać nowelizacja ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2025 r., poz. 1854). Nowe przepisy pozwalają przywrócić termin zgłoszenia nabycia majątku od członków najbliższej rodziny, doprecyzowują moment powstania obowiązku podatkowego przy spadkobraniu i jasno określą termin na złożenie zeznania podatkowego. Możliwość przywrócenia terminu na złożenie zgłoszenia będzie można wnioskować, jeśli nabycie nastąpiło od 7.1.2026 r. albo jeśli 6-miesięczny termin na zgłoszenie nabytego majątku nie upłynął do tego dnia.
Ponadto, został określony jednolicie moment powstania obowiązku podatkowego przy spadkobraniu – powstanie on dopiero z chwilą formalnego potwierdzenia nabycia spadku przez sąd lub notariusza. Podatnicy zyskają dzięki temu więcej czasu na złożenie zeznania podatkowego.
Nowy limit dla działalności nieewidencjonowanej
Przepis art. 5 ustawy z 25.7.2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych oraz wsparcia przedsiębiorczości (Dz. U. z 2025 r. poz. 1168), który zaczął obowiązywać od 1.1.2026 r. wprowadził zmiany w zakresie możliwości prowadzenia działalności nieewidencjonowanej (nierejestrowej). Zmienił on brzmienie art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z nowym jego brzmieniem: Nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym kwartale 225 % kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z 10.10.2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2024 r. poz. 1773), i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. Zatem od 1.1.2026 r. obowiązuje nowy limit uprawniający do prowadzenia działalności nierejestrowej, który w 2026 r. wyniesie 10.813,50 zł na kwartał, z tym że osoba prowadząca działalność nierejestrową będzie go mogła wyczerpać nawet w jednym miesiącu kwartału, o ile w rozliczeniu całego kwartału próg nie zostanie przekroczony.
Nie trzeba zgłaszać osób odpowiedzialnych za podatki w firmie
Z 1.1.2026 r. został uchylony art. 31 ustawy Ordynacja podatkowa, a w konsekwencji płatnicy i inkasenci nie mają już obowiązku wyznaczać i zgłaszać do urzędu skarbowego osoby odpowiedzialne za obliczanie, pobieranie i wpłacanie podatków.
Radca prawny zatrudniony w spółdzielni mieszkaniowej prokurentem tej spółdzielni mieszkaniowej
Radca prawny zatrudniony w spółdzielni mieszkaniowej na podstawie umowy o pracę może zostać ustanowiony prokurentem tej spółdzielni (nawet jeśli jednocześnie jest członkiem spółdzielni).
Zgodnie z art. 1091§ 1 Kodeksu cywilnego, prokura jest pełnomocnictwem udzielanym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub do rejestru przedsiębiorców KRS. Pełnomocnictwo to obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Prokurentem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych (art. 1092 § 2 Kodeksu cywilnego).
Z powyższych przepisów wynika, że prokurentem może być wyłącznie osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych. Przepisy o prokurze nie wprowadzają innych ograniczeń co do osoby prokurenta. Ewentualne dodatkowe ograniczenia mogą wynikać z odrębnych regulacji lub orzecznictwa, jednak w przypadku radcy prawnego zatrudnionego w spółdzielni mieszkaniowej na podstawie umowy o pracę takie ograniczenia nie mają zastosowania.
W konsekwencji radca prawny zatrudniony w spółdzielni mieszkaniowej na podstawie umowy o pracę może zostać ustanowiony prokurentem tej spółdzielni, nawet jeśli jest także jej członkiem.
Nabycie przez fundację rodzinną zegarka w procedurze VAT marża
Obowiązek rozliczenia VAT od przedstawionej transakcji nie powstanie, jeżeli fundacja rodzinna posiada dokumenty jednoznacznie potwierdzające nabycie towarów w Niemczech na zasadach VAT marży.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: VATU) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, o którym mowa w art. 9 VATU, nie występuje w przypadku, gdy dostawa towarów, o których mowa w art. 120 ust. 1 VATU, w wyniku której ma miejsce wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów na terytorium kraju, jest opodatkowana podatkiem od wartości dodanej na terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu towarów na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w art. 120 ust. 4 i 5 VATU, a nabywca posiada dokumenty jednoznacznie potwierdzające nabycie towarów na tych zasadach. W sytuacji, gdy powyższe warunki są spełnione dostawca nie rozpoznaje wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów w kraju dostawy a nabywca krajowy nie ma obowiązku rozpoznania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium Polski (por. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 10.11.2022 r., 0114-KDIP1-2.4012.439.2022.2.RM).
Niniejsze oznacza zatem, że w opisanym stanie faktycznym fundacja rodzinna nie będzie miała obowiązku rozliczenia VAT w Polsce, jeżeli posiada dokumenty jednoznacznie potwierdzające nabycie towarów na zasadach VAT marży. W przeciwnym wypadku fundacja rodzinna może być zobowiązana do rozpoznania WNT i rozliczenia VAT na terytorium kraju w związku z nabyciem zegarka w Niemczech.
Wykazywanie w PIT-11 wynagrodzeń uzyskanych za granicą Polski
W przypadku dochodów z Holandii, które rozliczane są w Polsce metodą proporcjonalnego odliczenia, nie są one wolne od podatku w Polsce. W związku z tym w formularzu PIT-11 całość przychodów ze stosunku pracy, zarówno z Polski, jak i z Holandii, należy wykazać w poz. 29 części E.
Zwolnienie w kolumnie „e” części E (poz. 32) dotyczy wyłącznie dochodów zwolnionych od podatku w związku z zastosowaniem metody wyłączenia z progresją, co nie obejmuje dochodów z Holandii.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: PDOFizU), płatnicy będący m.in. pracodawcami (zakładami pracy) mają obowiązek przesłać podatnikowi (pracownikowi) i urzędowi skarbowemu właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika (w przypadku nierezydenta urzędowi skarbowemu właściwemu w sprawach opodatkowania osób zagranicznych) imienne informacje PIT-11, w których wykazuje się również dochody zwolnione od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych umów międzynarodowych.
W informacji PIT-11 (wersja 29) w części E, kolumna „e” wykazuje się „Dochód zwolniony od podatku”. Z objaśnień do informacji PIT-11 wynika, że w kwocie przychodów, w części E formularza PIT-11, nie uwzględnia się przychodów wolnych od podatku na podstawie przepisów ustawy oraz przychodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku; jednakże w kolumnie „e” należy wykazać dochody zwolnione od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych umów międzynarodowych.
Jak wynika z art. 23 ust. 5 polsko-niderlandzkiej konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania, jeżeli osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce osiąga dochód, który może być opodatkowany w Niderlandach zgodnie z postanowieniami konwencji, Polska zezwoli na odliczenie od podatku od dochodu takiej osoby kwoty równej podatkowi od dochodu zapłaconemu w Niderlandach. Jednakże odliczenie takie nie może przekroczyć tej części podatku od dochodu, obliczonego przed dokonaniem odliczenia, która przypada na taki dochód, który może być opodatkowany w Niderlandach. Jest to metoda proporcjonalnego odliczenia (zob. art. 27 ust. 9 i 9a PDOFizU).
Dla odmiany, z art. 24 polsko-niemieckiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania wynika m.in., że w przypadku osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce, podwójnego opodatkowania zasadniczo unika się w ten sposób, że osoba taka osiąga dochód, który zgodnie z postanowieniami tej umowy może być opodatkowany w Niemczech, wówczas Polska zwolni taki dochód od opodatkowania. Polska może przy obliczaniu kwoty podatku od pozostałego dochodu tej osoby zastosować stawkę podatkową, która byłaby zastosowana, gdyby dochód zwolniony od opodatkowania nie podlegał takiemu zwolnieniu. Jest to metoda wyłączenia z progresją (zob. art. 27 ust. 8 PDOFizU).
Dlatego, jak wynika z powyższego, w kolumnie „e” części E formularza PIT-11 (np. w poz. 32) wykazuje się kwoty dochodów uzyskanych za granicą, gdy umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania przewiduje zastosowanie metody wyłączenia z progresją. W kol. „e” wpisuje się wówczas kwotę dochodu, a nie przychodu. Oznacza to, że nie dotyczy to dochodów z Holandii.
W związku z tym, że w przypadku dochodów z Holandii podlegają one opodatkowaniu w Polsce, całość przychodów ze stosunku pracy, tzn. zarówno polskich, jak i holenderskich, należy wykazać w poz. 29 części E informacji PIT-11.
Sposób księgowania wkładu niepieniężnego wniesionego do spółki jawnej
Jeśli wspólnicy wnieśli wkłady, to ich wartość powinna być odzwierciedlana w wartości majątku. Należy je ująć zgodnie z charakterem wniesionego aktywa.
Jeśli wspólnicy wnieśli do spółki wkłady w postaci prawa nieodpłatnego użytkowania/używania nieruchomości, których są właścicielami, a na gruntach tych spółka prowadzi swoją działalność, to znaczy, że spółka uzyskała wartości niematerialne i prawne. Na podstawie informacji z umowy spółki należy ująć je w wartości określonej w tej umowie i zaksięgować jako „Inne wartości niematerialne i prawne”. Zgodnie z art. 3 ust 1 pkt 14 ustawy o rachunkowości wartości niematerialne i prawne to nabyte przez jednostkę, zaliczane do aktywów trwałych, prawa majątkowe nadające się do gospodarczego wykorzystania, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, przeznaczone do używania na potrzeby jednostki, a w szczególności:
1) autorskie prawa majątkowe, prawa pokrewne, licencje, koncesje,
2) prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych oraz zdobniczych,
3) know–how.
Wartość wniesionych wkładów (zarówno pieniężnych, jak i niepieniężnych) powinna odpowiadać wartości kapitału podstawowego na dzień zarejestrowania spółki jawnej.
Zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy o rachunkowości kapitał zakładowy spółek, określony w ustawie z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1467 i 1488), z zastrzeżeniem ust. 2aa, towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, towarzystw reasekuracji wzajemnej, fundusz udziałowy spółdzielni wykazuje się w wysokości określonej w umowie lub statucie i wpisanej w rejestrze sądowym. Zadeklarowane lecz niewniesione wkłady kapitałowe ujmuje się jako należne wkłady na poczet kapitału.
Czas wolny za nadgodziny w następnym okresie rozliczeniowym
Czas wolny za pracę nadliczbową może być udzielony na wniosek pracownika w kolejnym okresie rozliczeniowym.
W art. 1511 i 1512 Kodeksu pracy przewidziano dwie formy rekompensaty pracy w godzinach nadliczbowych:
1) wynagrodzenie wraz z dodatkiem,
2) udzielenie czasu wolnego.
W zależności od tego, czy czas wolny udzielany jest na pisemny wniosek pracownika, czy taka forma „oddania” nadgodzin narzucana jest przez pracodawcę, udziela się go w wymiarze 1:1 (gdy wniosek złożył pracownik) lub 1,5 godziny wolnego za każdą godzinę nadliczbową (gdy wniosku takiego nie ma). Nie ma przy tym znaczenia to, w jakim przedziale doby, czy w jakich dniach tygodnia wystąpiły nadgodziny.
Pracodawca, któremu pracownik nie złożył wniosku o rekompensatę pracy w godzinach nadliczbowych czasem wolnym, może je w ten sposób rozliczyć tylko do końca okresu rozliczeniowego, w którym nadgodziny wystąpiły. Jeśli jednak wniosek o wolny czas złoży pracownik, to – o ile wskaże tak w tym wniosku – wolne może być wykorzystane także po zakończeniu danego okresu rozliczeniowego.
Przepisy nie przewidują terminu, w jakim czas wolny za nadgodziny w przypadku złożenia stosownego wniosku przez pracownika ma zostać wykorzystany. Przyjmuje się, że czas wolny na wniosek pracownika może zostać wykorzystany także po zakończeniu okresu rozliczeniowego. Wniosek pracownika musiałby w takim przypadku jednak wyraźnie określać termin, w jakim chciałby skorzystać z tej możliwości.
Opodatkowanie działalności gospodarczej menedżera
Menedżer może prowadzić działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem. Składki menedżera (przedsiębiorcy) opłacane są z kontraktu menedżerskiego tak, jak z umowy zlecenia.
Nie ma przeszkód, by menedżer prowadził działalności gospodarczą opodatkowaną ryczałtem. Niezależnie jednak od tego, czy w ramach tej działalności gospodarczej prowadzi działalność menedżerską, to przychody i koszty tej działalności będą rozliczane nie w ramach źródła „Działalność gospodarcza” (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych; dalej: PDOFizU), ale źródła „Działalność wykonywana osobiście” (art. 10 ust. 1 pkt 2 PDOFizU), niepodlegającego ryczałtowi. Przepis art. 13 pkt 9 PDOFizU zalicza bowiem tego źródła przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej.
Będzie to więc złożona sytuacja, w której działalność menedżerska będzie działalnością gospodarczą, ale opodatkowana będzie w ramach działalności wykonywanej osobiście. Formalnie więc rozliczanie według skali kontraktu menedżerskiego podatkowo nie będzie rozliczane w ramach działalności gospodarczej. W praktyce menedżer część przychodów z przedsiębiorstwa rozliczy w ryczałcie, część na zasadach ogólnych PIT. Można rzec, że firma menedżerska będzie opodatkowana ryczałtem, ale za wyjątkiem usług zarządzania.
Nie stoi temu na przeszkodzie ani zakres działalności przedsiębiorstwa, ani opodatkowanie świadczonych usług VAT (status podatnika VAT i przedsiębiorcy na gruncie VAT). Opodatkowanie menedżera regulują bowiem przepisy szczególne mające zastosowanie tylko w podatku dochodowym.
Podobne stanowisko wyrażono m.in. w interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 8.4.2022 r. (0113-KDIPT2-1.4011.946.2021.4.ISL).
Jeśli chodzi o oskładkowanie w ramach ubezpieczeń społecznych, to tytułem do ubezpieczenia menedżera (przedsiębiorcy) jest zarówno kontrakt menedżerski, jak i działalność gospodarcza (por. uchwałę SN z 17.6.2015 r., III UZP 2/15, Legalis). Dochodzi więc do zbiegu tytułów ubezpieczeń, który należy rozstrzygnąć na zwykłych zasadach, w zależności od wysokości podstawy ich wymiaru (art. 9 ust. 2a–2c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; dalej: SysUbSpołU). Zwykle będzie to kontrakt menedżerski i z tego tytułu będzie należna składka ZUS. Umowę kontraktu menedżerskiego należy bowiem oskładkować jako zlecenie. Zgodnie więc z art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 13 pkt 2 SysUbSpołU obowiązkowe są ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, dobrowolne jest ubezpieczenie chorobowe.
Jeśli chodzi o ubezpieczenie zdrowotne to i tu kontrakt menedżerski traktowany jest jak zlecenie (art. 83 ust. 3 pkt 6 i art. 79 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Wymiar tej składki to 9% uzyskanego z kontraktu menedżerskiego przychodu (po potrąceniu składek i należności podatkowych).
Kwalifikacje osoby obsługującej rębak do drewna
Przepisy nie określają żadnych szczególnych kwalifikacji, jakie powinna posiadać osoba obsługująca rębak do drewna. Wystarczy zatem instruktaż stanowiskowy przeprowadzony w ramach szkolenia wstępnego w dziedzinie bhp.
Stosownie do postanowień art. 2373 § 2 Kodeksu pracy, pracodawca jest obowiązany zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzenie okresowych szkoleń w tym zakresie. Szczegółowe zasady organizowania i przeprowadzania powyższych szkoleń określone zostały w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 27.7.2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1327 ze zm.; dalej: SzkolBHPR).
W myśl § 6 SzkolBHPR, szkolenia z dziedziny bhp prowadzone są jako szkolenia wstępne i szkolenia okresowe. Szkolenie wstępne, na które składa się instruktaż ogólny oraz instruktaż stanowiskowy, powinno odbyć się przed dopuszczeniem pracownika do pracy w formie instruktażu według programów opracowanych dla poszczególnych grup stanowisk, natomiast częstotliwość przeprowadzania szkoleń okresowych pracodawca ustala, po konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami, zachowując wytyczne wynikające z § 15 SzkolBHPR.
Celem instruktażu stanowiskowego jest zapewnienie jego uczestnikom zapoznania się z czynnikami środowiska pracy występującymi na ich stanowiskach pracy i ryzykiem zawodowym związanym z wykonywaną pracą, sposobami ochrony przed zagrożeniami, jakie mogą powodować te czynniki oraz metodami bezpiecznego wykonywania pracy na tych stanowiskach.
Czas trwania instruktażu stanowiskowego powinien być uzależniony od przygotowania zawodowego pracownika, dotychczasowego stażu pracy oraz rodzaju pracy i zagrożeń występujących na stanowisku pracy, na którym pracownik ma być zatrudniony.
Zgodnie z § 11 ust. 5 SzkolBHPR, za przeprowadzenie szkolenia stanowiskowego odpowiada wyznaczona przez pracodawcę osoba kierująca pracownikami lub sam pracodawca, jeżeli posiadają odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz są przeszkolone w zakresie metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego.
Instruktaż stanowiskowy należy również powtórzyć w przypadku wprowadzenia na stanowisku pracy zmian warunków techniczno-organizacyjnych, w szczególności zmian procesu technologicznego, zmian organizacji stanowisk pracy, wprowadzenia do stosowania substancji o działaniu szkodliwym dla zdrowia albo niebezpiecznym oraz nowych lub zmienianych narzędzi, maszyn i innych urządzeń. W takim przypadku tematyka i czas trwania instruktażu stanowiskowego powinny być uzależnione od rodzaju i zakresu wprowadzonych na stanowisku zmian.
Potwierdzeniem odbycia szkolenia wstępnego z dziedziny bhp jest karta szkolenia wstępnego, której wzór został określony w załączniku nr 2 do SzkolBHPR. Dokument ten powinien zostać uzupełniony niezwłocznie po przeprowadzeniu szkolenia, a następnie przekazany do właściwej komórki organizacyjnej, odpowiedzialnej za prowadzenie akt osobowych.
Przepisy nie określają żadnych szczególnych kwalifikacji, jakie powinna posiadać osoba obsługująca rębak do drewna. Tym samym pracownik obsługujący taką maszynę powinien jedynie odbyć instruktaż stanowiskowy przeprowadzony w ramach szkolenia wstępnego w dziedzinie bhp.
Wybór metody kasowej na ryczałcie w 2026 r.
Tak, w związku z osiągniętymi w 2025 r. przychodami, podatnik będzie miał prawo do skorzystania kasowej metody rozliczania przychodów w 2026 r., pod warunkiem spełniania pozostałych wymagań ustawowych.
Zgodnie z art. 6 ust. 1g ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne w przypadku opodatkowania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podatnik może wybrać metodę kasową rozliczania przychodów zgodnie z art. 14c ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W przypadku wyboru metody kasowej rozliczania przychodów przepisy art. 14c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stosuje się odpowiednio.
Przywołany art. 14c ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym od 1.1.2026 r., stanowi z kolei, że podatnik, osiągający przychody z działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie stosuje metodę kasową rozliczania przychodów, jeżeli łącznie są spełnione następujące warunki:
1) przychody z prowadzonej samodzielnie działalności gospodarczej w roku bezpośrednio poprzedzającym rok podatkowy nie przekroczyły kwoty 2 000 000 zł;
2) w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą nie prowadzi ksiąg rachunkowych;
3) złoży właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego sporządzone na piśmie oświadczenie o wyborze metody kasowej rozliczania przychodów w terminie do dnia 20 lutego roku podatkowego.
Warto odnotować, że wyżej wymieniony limit uprawniający do skorzystania z metody kasowej został podniesiony z 1 000 000 zł do 2 000 000 zł na mocy ustawy z 21.11.2025 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. poz. 1858). Celem wprowadzenia niniejszej zmiany jest zachęcenie oraz dopuszczenie większej liczby podatników do możliwości skorzystania z kasowej metody rozliczania przychodów.
Podsumowując, podatnik opodatkowany ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, który w 2025 r. osiągnął przychody w wysokości 1 500 000 zł, będzie mógł w 2026 r. wybrać kasową metodę rozliczania przychodów. Podkreślić przy tym należy, że taki podatnik nie może prowadzić ksiąg rachunkowych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz jest zobowiązany do złożenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego stosownego pisemnego oświadczenia o wyborze metody kasowej, w terminie do 20.2.2026 r.
Neutralne pod względem płci nazwy stanowisk w strukturze organizacyjnej
Przepisy nie wymagają wprost, by regulacje wewnętrzne zostały zmienione poprzez wprowadzenie neutralnych pod względem płci nazw stanowisk. W ocenie autora (tak też wskazuje wielu ekspertów) takie dostosowanie jest co najmniej potrzebne dla ujednolicenia używanych nazw stanowisk w np. strukturze organizacyjnej i ogłoszeniach.
Zgodnie z obowiązującym od 24.12.2025 r. przepisem art. 183ca § 3 ustawy Kodeks pracy (dalej: KP): „pracodawca zapewnia, aby ogłoszenia o naborze na stanowisko oraz nazwy stanowisk były neutralne pod względem płci, a proces rekrutacyjny przebiegał w sposób niedyskryminujący”.
Pracodawca posiada pewną siatkę stanowiskową zawartą w regulacjach wewnętrznych lub wewnętrznej dokumentacji. Najczęściej jest ona określona regulaminem wynagradzania, są to jednak także np. karty stanowiskowe czy właśnie struktura organizacyjna. Nie jest do końca jasne, czy wprowadzona w art. 183ca KP zmiana – neutralne określenia stanowisk – odnosiła się tylko do procesu rekrutacji, a konkretnie ogłoszeń. Gramatyka przepisy nie wskazuje na takie zawężenie, już jednak systematyka całego artykułu, który obejmuje we wszystkich poruszonych w nim aspektach procesy rekrutacyjne, już tak.
Zarówno treść nowego art. 183ca KP, jak i dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970 z dnia 10.5.2023 r. w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości za pośrednictwem mechanizmów przejrzystości wynagrodzeń oraz mechanizmów egzekwowania (Dz.Urz.UE.L Nr 132, str. 21) odnosi się wprost do ogłoszeń/procesów rekrutacyjnych (zarówno pkt 33 preambuły do dyrektywy, jak i jej art. 5). W żadnym przepisie KP, jak i dyrektywy nie narzuca się wprost obowiązku dostosowania do wymogów neutralności prawa wewnętrznego obowiązującego u pracodawcy.
Niezależnie od tego jednak trudno utrzymać sytuację, w której pracodawca w ogłoszeniach używać będzie neutralnych określeń mając jednocześnie w wewnętrznych postanowieniach czy dokumentacji inne w zasadzie nazwy stanowisk. Pracodawca w ogłoszeniach używać będzie neutralnych określeń, mając jednocześnie w wewnętrznych postanowieniach czy dokumentacji inne w zasadzie nazwy stanowisk (najczęściej w formie męskiej). Istotne są również kwestie wpływu nazewnictwa w aktach wewnętrznych na faktyczną neutralność w ogłoszeniach. Zgodnie z nowymi przepisami, kandydat otrzyma regulamin wynagrodzenia, w którym nazwa stanowiska będzie inna, przypisana do jednej płci. Dlatego też uważam, że zmiany (regulaminu wynagradzania, organizacyjnego i innych regulacji wewnętrznych) są potrzebne.
