Nowy wzór druku NIP-2
Przygotowano projekt rozporządzenia Ministra Finansów zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów formularzy zgłoszeń identyfikacyjnych i zgłoszeń aktualizacyjnych oraz zgłoszeń w zakresie danych uzupełniających.
Określono w nim nowy wzór zgłoszenia NIP-2(15), związanego z ewidencją i identyfikacją podatników, płatników podatków i płatników składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne będących osobą prawną lub jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej.
Główne zmiany wzoru NIP-2 wynikają z konieczności dostosowania go do ustawy z 26.1.2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 326), która wprowadza od 22.5.2023 r. do porządku prawnego nowy podmiot — fundację rodzinną.
Dotychczasowy wzór NIP-2(14) może być stosowany przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, będące podatnikami lub płatnikami (z wyjątkiem fundacji rodzinnych) do 30.9.2023 r.
Rozporządzenie wejdzie w życie z 22.5.2023 r.
Cztery filary: gdzie przedsiębiorcy mają szukać uproszczeń
Cele proponowanych zmian
Faza opiniowania
Na razie projekt przygotowany przez Radę Ministrów (można go znaleźć na stronie Rządowego Centrum Legislacji) znajduje się w fazie opiniowania. Projektodawcy chwalą się, że to kolejny krok po m.in. Konstytucji dla biznesu czy pakiecie 100 zmian dla firm w celu poprawy środowiska prawnego, w jakim obracają się polscy przedsiębiorcy. Autorzy projektu wskazują, że zmian wymaga kilkadziesiąt ustaw, dlatego nieracjonalne byłoby nowelizowanie ich oddzielnie i zamiast tego przygotowali dużą nowelizację.
Cztery filary zmian
W uzasadnieniu do projektu ustawy można przeczytać, że zmiany można podzielić na cztery filary:
1) ułatwienia przy podejmowaniu pierwszych kroków w biznesie;
2) prostsze zasady wykonywania działalności gospodarczej;
3) usprawnienia na rzecz sukcesji;
4) prawo gospodarcze przyjazne przedsiębiorcom.
Pierwsze kroki
Aktywizacja cudzoziemców
Ułatwienia w podejmowaniu pierwszych kroków w biznesie mają pomóc zaktywizować cudzoziemców. Po nowelizacji znikną wątpliwości interpretacyjne i wprost będzie wiadomo, że cudzoziemcy posiadający prawo do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na takich samych zasadach jak obywatele polscy będą mogli podejmować działalność nierejestrową. To może zachęcić część osób do takiej aktywności, a po przekroczeniu limitu przychodowego – czyli kiedy ich działalność się odpowiednio rozwinie – będą musieli się zarejestrować w CEIDG, stając się jednocześnie „regularnymi” przedsiębiorcami.
PESEL i NIP w obrocie gospodarczym
Projekt proponuje też wprowadzenie zasady, że osoby prowadzące działalność nierejestrową powinny się posługiwać w obrocie gospodarczym numerem PESEL. W pozostałych przypadkach byłby to numer NIP, czyli m.in. wtedy, gdy osoba dobrowolnie wystąpiła o nadanie takiego numeru lub wtedy, gdy przepisy odrębne wymuszają posługiwanie się tym numerem (choćby wtedy, gdy dana osoba korzysta z kasy rejestrującej).
Prostsze zasady
CIT i strategie podatkowe
Kolejna grupa zmian dotyczy przedsiębiorców, którzy już prowadzą działalność i w ramach ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i są zobowiązani do przedstawiania strategii podatkowej. Po nowelizacji z art. 27c ust. 2 PDOPrU zniknie sformułowanie „w szczególności” i przedsiębiorcy – przedstawiając strategię podatkową – będą posługiwać się zamkniętym katalogiem informacji z przepisu ustawy. Ta zmiana podyktowana jest potrzebą pewności prawa, a jednocześnie zmniejszy obciążenia administracyjne podatników.
Zasady składania druku MDR-3 o zastosowaniu przez korzystającego schematu podatkowego
Uproszczenia dotyczą też osób (podmiotów) prowadzących sprawy przedsiębiorców. W ustawie Ordynacja podatkowa zmieniają się zasady składania druku MDR-3 o zastosowaniu przez korzystającego schematu podatkowego. Od 2020 r. zniknął obowiązek podpisania tego dokumentu przez wszystkich członków zarządu albo osoby uprawnione do 10% udziału w zysku spółki. Teraz taką informację będzie mógł podpisać pełnomocnik, jednak trzeba pamiętać, że to uprawnienie dotyczy jedynie takich pełnomocników, którzy na podstawie decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmują się sprawami gospodarczymi podatnika.
Dokument prokury
Z kolei prokurenci nie będą musieli składać dokumentu prokury na potrzeby postępowania administracyjnego, jeśli takie dane są już widoczne w ogólnodostępnym systemie teleinformatycznym. Organy administracji mają korzystać z informacji już dostępnych, bez konieczności angażowania obywatela.
Skrócenie postępowania podatkowego
Ustawodawca chce też skrócić postępowania podatkowe. Po nowelizacji podatnik będzie mógł się zrzec prawa do wniesienia odwołania (art. 221b OrdPU) i nie będzie musiał czekać na upływ 14 dni od doręczenia decyzji. Dzięki temu decyzja szybciej stanie się ostateczna i wykonalna, a organ podatkowy dostanie sygnał, że podatnik zgadza się z rozstrzygnięciem. To jedynie uprawnienie, z którego przedsiębiorca może skorzystać, ale nie musi, w zależności od swoich upodobań i potrzeb. Może z tego skorzystać zarówno wtedy, gdy nie spodziewa się zmiany decyzji, bo jest ona zgodna z interpretacji Krajowej Informacji Skarbowej, jak i wtedy, gdy decyzja dotyczy nadpłaty – wtedy szybciej dostanie pieniądze.
Informacje o stawkach na terenie różnych gmin
Jest też ułatwienie dla podatników, posiadających nieruchomości w różnych gminach – powstanie jedno miejsce, w którym będzie można sprawdzić informacje o stawkach podatków lokalnych, obowiązujących na terenie różnych JST.
Zarząd sukcesyjny
Wynagradzanie zarządców
Tutaj też ustawodawca zamierza uregulować wiele zagadnień praktycznych, budzących wątpliwości, jak choćby te dotyczące wynagrodzenia zarządców. Taka osoba może pełnić swoją funkcję za wynagrodzeniem jak i bez wynagrodzenia i w drugim przypadku nie podlega ona obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. Jeśli zarządca wynagrodzenie pobiera, to w tej sytuacji stosuje się przepisy KC o zleceniu.
Zasady przedłużania zarządu sukcesyjnego
Ustawodawca zamierza też uporządkować zasady przedłużania zarządu sukcesyjnego – zmienić ma się art. 60 ustawy o zarządzie sukcesyjnym. Często wniosek o przedłużenie był składany tuż przed wygaśnięciem, więc sąd nie miał czasu na jego rozpatrzenie. Przedsiębiorcom ma być wygodniej, bo zarząd będzie trwał co do zasady do momentu wyznaczonego przez sąd.
Wygaśnięcie zarządu sukcesyjnego
Jest jeszcze jedno praktyczne zagadnienie, dotyczące wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego, gdy od śmierci przedsiębiorcy upłyną dwa lata a procedowanie przed sądem wniosku nie zakończyło się jego przedłużeniem. W tej sytuacji zarząd sukcesyjny wygaśnie z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu o oddaleniu wniosku o przedłużenie zarządu albo postanowienia o umorzeniu postępowania.
Przyjazne prawo gospodarcze
Ustawodawcy przewidują też wprowadzenie kilku zasad, które pomogą dbać o jakość prawa. Zasada one in, one out oznacza, że wprowadzając jeden obowiązek administracyjny prawodawca będzie dążył do zniesienia innego. Ma też obowiązywać zasada obowiązkowej oceny ex post regulacji przyjętych w wyniku rządowego procesu legislacyjnego, w którym odstąpiono od przeprowadzenia konsultacji publicznych.
Przewodnik EROD po ochronie danych osobowych dla małych i średnich przedsiębiorstw
Przewodnik Europejskiej Rady Ochrony Danych został stworzony, aby pomóc właścicielom małych i średnich przedsiębiorstw zrozumieć zawiłości europejskich przepisów o ochronie danych osobowych. W dokumencie znajdują się praktyczne i przystępnie sformułowane informacje na temat RODO i jego zastosowania w praktyce przeznaczone dla każdego, kto przetwarza dane pracowników, konsumentów czy partnerów biznesowych.
Przewodnik został podzielony na części, wśród których znajdują się podstawy ochrony danych, prawa osób fizycznych, naruszenia, a także sposoby na zapewnienie zgodności swoich działań z przepisami czy zabezpieczenie danych. W dokumencie opisano także procedurę reagowania na wystąpienie naruszenia oraz zgłaszania incydentów odpowiednim organom. Przewodnik jest przystępny, interaktywny, zawiera także krótki film tłumaczący podstawy RODO oraz inne materiały ułatwiające zrozumienie tematu. Poza treściami o ochronie danych, znajduje się tam także przegląd materiałów prawnych dla małych i średnich przedsiębiorstw opracowanych przez krajowe organy ochrony danych. W części dotyczącej podstaw ochrony danych znajdują się odpowiedzi na pytania takie jak: „Czym są dane osobowe?”, „Jakie wyróżniamy szczególne kategorie danych?” czy „Jak należy obchodzić się z danymi osobowymi dotyczącymi wyroków skazujących za przestępstwa i wykroczenia?”.
Przewodnicząca EROD, Andrea Jelinek mówi: „W przewodniku małe i średnie przedsiębiorstwa znajdą różne narzędzia i praktyczne wskazówki, które pomogą im dostosować się do przepisów RODO. Zawiera on konkretne przykłady zebrane podczas naszego 5-letniego doświadczenia z RODO”.
Na tę chwilę przewodnik jest dostępny wyłącznie w angielskiej wersji językowej, jednak wkrótce zostanie opublikowany także w pozostałych językach Unii Europejskiej.
Źródła:
https://edpb.europa.eu/sme-data-protection-guide/home_en#home-title
https://edpb.europa.eu/news/news/2023/edpb-launches-data-protection-guide-small-business_en
Zmiany rozporządzenia dotyczącego dokumentacji pracowniczej opublikowane w Dzienniku Ustaw
W związku z nowelizacją Kodeksu pracy z 9.3.2023 r. pojawiła się konieczność dokonania zmian w rozporządzeniu MRiPS z 10.12.2018 r. w sprawie dokumentacji pracowniczej. Rozporządzenie to określa m.in. zakres prowadzenia dokumentacji pracowniczej, obejmującej dokumentację w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akta osobowe pracowników.
Urlop opiekuńczy oraz siła wyższa pojawią się w aktach osobowych
Nowelizacja Kodeksu pracy z 9.3.2023 r. wprowadziła do KP między innymi dwie nowe instytucje w formie dni wolnych od pracy:
- zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika. Zwolnienie te będzie przysługiwać pracownikowi w wymiarze 2 dni lub 16 godzin w roku kalendarzowym (nowy art. 1481 KP),
- urlop opiekuńczy w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia osobie będącej członkiem rodziny lub zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym, która wymaga opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych; urlop ten będzie przysługiwać pracownikowi w wymiarze 5 dni w roku kalendarzowym (nowy art. 1731 KP).
W rozporządzeniu dotyczącym dokumentacji konieczne stało się wprowadzenie nowych informacji o wnioskach, które pracodawca będzie przechowywał, w związku z ubieganiem się przez pracownika o korzystanie z urlopu opiekuńczego oraz zwolnienia ze względu na siłę wyższą.
Ponadto, w drodze rozporządzenia ze względu na zmianę wieku dziecka, o którym jest mowa w art. 178 § 2 Kodeksu pracy, w ramach nowelizacji z 9.3.2023 r. konieczne jest wprowadzenie uwzględniającej zmiany do § 6 pkt 1 lit. d tiret pierwszy rozporządzenia MRPiPS z 10.12.2018 r. w sprawie dokumentacji pracowniczej. Nowy przepis uzyskał brzmienie: „(…) pracownika opiekującego się̨ dzieckiem do ukończenia przez nie 4. roku życia na wykonywanie pracy w systemach czasu pracy przewidujących przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy (art. 148 pkt 3 Kodeksu pracy) oraz pracownika wychowującego dziecko do ukończenia przez nie 8. roku życia na zatrudnianie w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w systemie przerywanego czasu pracy i delegowanie poza stałe miejsce pracy (art. 178 § 2 Kodeksu pracy)”.
Potwierdzenie złożenia nowych wniosków w dokumentacji pracowniczej
Dokumentacja związana z korzystaniem z uprawnień przez pracownika ma istotne znaczenie. W związku z tym zaproponowano, aby część B akt osobowych pracownika obejmowała również:
- wniosek pracownika i odpowiedź pracodawcy na wniosek pracownika o zmianę rodzaju umowy o pracę na umowę o pracę na czas nieokreślony lub o bardziej przewidywalne i bezpieczne warunki pracy, w tym polegające na zmianie rodzaju pracy lub zatrudnieniu w pełnym wymiarze czasu pracy (art. 293 § 1 i 3 KP),
- wniosek pracownika i odpowiedź pracodawcy na wniosek pracownika o wskazanie przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy o pracę na okres próbny za wypowiedzeniem albo zastosowanie działania mającego skutek równoważny
z rozwiązaniem umowy o pracę (art. 294 § 3 i 4 KP), - dokumenty dotyczące stosowania elastycznej organizacji pracy (art. 1881 KP).
Wniosek o zmianę rodzaju umowy o pracę
Na podstawie art. 293 Kodeksu pracy, pracownik zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy będzie mógł raz w roku kalendarzowym wystąpić do pracodawcy z wnioskiem, złożonym w postaci papierowej lub elektronicznej, o zmianę rodzaju umowy o pracę na umowę o pracę na czas nieokreślony lub o bardziej przewidywalne i bezpieczne warunki pracy, w tym polegające na zmianie rodzaju pracy lub zatrudnieniu w pełnym wymiarze czasu pracy. Pracodawca będzie udzielał pracownikowi w postaci papierowej lub elektronicznej odpowiedzi na taki wniosek, biorąc pod uwagę potrzeby pracodawcy i pracownika, nie później niż w terminie 1 miesiąca od dnia otrzymania wniosku; w razie nieuwzględnienia wniosku pracodawca będzie informował pracownika o przyczynie odmowy.
Wniosek o wskazanie przyczyny rozwiązania umowy na okres próbny za wypowiedzeniem
W art. 294 Kodeksu pracy wskazano powody, które nie mogą stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie umowy o pracę lub jej rozwiązanie bez wypowiedzenia przez pracodawcę, przygotowanie do wypowiedzenia lub rozwiązania umowy bez wypowiedzenia albo przyczyny zastosowania działania mającego skutek równoważny z rozwiązaniem umowy o pracę. Na podstawie tego przepisu pracownik, który uważa, że przyczyną rozwiązania umowy o pracę na okres próbny za wypowiedzeniem albo zastosowania działania mającego skutek równoważny z rozwiązaniem umowy o pracę był jeden ze wskazanych w przepisie powodów, będzie mógł w terminie 7 dni od dnia złożenia oświadczenia woli pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę na okres próbny za wypowiedzeniem albo zastosowania działania mającego skutek równoważny z rozwiązaniem umowy o pracę, złożyć do pracodawcy wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej o wskazanie przyczyny uzasadniającej to rozwiązanie umowy o pracę albo zastosowanie działania. Pracodawca będzie udzielał pracownikowi odpowiedzi na ten wniosek, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie 7 dni od dnia złożenia przez pracownika wniosku.
Dokumenty dotyczące stosowania elastycznej organizacji pracy
Zgodnie z art. 1881 Kodeksu pracy regulacją pracownik wychowujący dziecko, do ukończenia przez nie 8. roku życia, będzie mógł złożyć wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej o zastosowanie do niego elastycznej organizacji pracy. Pracodawca będzie rozpatrywał wniosek, uwzględniając potrzeby pracownika, w tym termin oraz przyczynę konieczności korzystania z elastycznej organizacji pracy, a także potrzeby i możliwości pracodawcy, w tym konieczność zapewnienia normalnego toku pracy, organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. Pracodawca będzie informował pracownika w postaci papierowej lub elektronicznej o uwzględnieniu wniosku albo o przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku albo o innym możliwym terminie zastosowania elastycznej organizacji pracy niż wskazany we wniosku, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku. Pracownik korzystający z elastycznej organizacji pracy będzie mógł w każdym czasie złożyć wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej o powrót do poprzedniej organizacji pracy przed upływem ww. 7-dniowego terminu, gdy uzasadnia to zmiana okoliczności będąca podstawą do korzystania przez pracownika z elastycznej organizacji pracy. Pracodawca po rozpatrzeniu wniosku, z uwzględnieniem takich samych okoliczności jak przy rozpatrywaniu wniosku o elastyczną organizację pracy, będzie informował pracownika w postaci papierowej lub elektronicznej o uwzględnieniu albo przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku albo o możliwym terminie powrotu do pracy, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku.
Zmiany w dokumentacji pracowniczej wejdą w życie 17.5.2023 r. Celem rozporządzenia jest przede wszystkim umożliwienie pracodawcom prawidłowego prowadzenia dokumentacji pracowniczej. Obecnie trwają prace nad zmianą rozporządzenia dotyczącego świadectwa pracy i wpisania do niego nowych dni wolnych (zwolnienie ze względu na siłę wyższą oraz urlop opiekuńczy).
Opłaty urzędowe dokonywane w imieniu klienta – ujęcie podatkowe i rachunkowe
Wydatki poczynione przez radcę prawnego na rzecz i w imieniu klienta nie stanowią kosztów poniesionych w celu osiągnięcia przychodów ani kosztów poniesionych w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. W związku z powyższym nie powinny one być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów, a zwracane kwoty do przychodów radcy prawnego. Należy jednak zwrócić uwagę, że – dla wskazanego powyżej sposobu interpretowania wydatków tytułem opłat urzędowych – kluczowe są w postanowienia umowy zawartej pomiędzy radcą prawnym oraz klientem wskazującej, że radca prawny zobowiązany jest (np. jako pełnomocnik) do wniesienia opłaty urzędowej, który to wydatek zostanie zwrócony radcy prawnemu (lub środki na opłatę urzędową zostały z wyprzedzeniem przekazane radcy prawnemu, który następnie w imieniu i na rzecz klienta przekazał je tytułem określonej opłaty urzędowej).
Ewidencja księgowa, w sytuacji niezaliczenia opłat urzędowych do kosztów/przychodów podatkowych, powinna odbywać się z wykorzystaniem konta „Pozostałe rozrachunki”.
Wydatki poniesione w imieniu klienta w kosztach podatkowych
Występowanie na rzecz i w imieniu klienta może rodzić sytuacje, w których kancelaria prawna ponosi opłaty za klienta, które są następnie zwracane radcy prawnemu. Zaliczenie określonego wydatku do kosztów uzyskania przychodu radcy prawnego wymaga weryfikacji, czy dany wydatek przyczynia się do osiągnięcia przychodu lub do zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu w działalności gospodarczej (art. 22 ust. 1 PDOFizU oraz art. 15 ust. 1 PDOPrU). Z powyższej reguły wyłączone są pozycje wymienione w art. 23 ust. 1 PDOFizU oraz art. 16 ust. 1 PDOPrU.
Jeżeli ponoszone wydatki nie zostaną uznane za koszty uzyskania przychodu, bo nie są ponoszone przez podatnika, tj. radcę prawnego będącego jedynie pośrednikiem w przekazywaniu kwot do odpowiedniego urzędu, to konsekwentnie zwrot wydatkowanych kwot nie będzie stanowił przychodów radcy prawnego. Powyższe dotyczy wyłącznie kosztów wydatkowanych na rzecz i w imieniu klienta, a nie np. kosztów podróży radcy prawnego, zamówionych ekspertyz, czy innych usług, za które obciążany jest klient zgodnie z ustalonym cennikiem. Wskazane w poprzednim zdaniu przykłady wydatków stanowią koszty uzyskania przychodów radcy prawnego, następnie ujmowane w cenie sprzedaży usługi. Tym samym, będą one również zaliczane do przychodów, w sytuacji uwzględnienia ich np. w osobnej pozycji na fakturze wystawionej klientowi za świadczone usługi.
Ewidencja księgowa wydatków poniesionych w imieniu klienta
Ewidencja księgowa wydatkowania środków pieniężnych na rzecz i w imieniu klienta, a następnie ich zwrot powinna służyć prawidłowemu ustaleniu wysokości należności od klienta, a następnie rozliczeniu tych należności, w momencie zwrotu wydatków.
Właściwym rozwiązaniem ewidencyjnym jest wykorzystanie konta „Pozostałe rozrachunki” dla odrębnego ujęcia tych kwot od kwot należności głównej wynikającej z zawartej umowy i ustalonej ceny usługi radcy prawnego, której wykonanie dokumentowane jest fakturą. Jeżeli jednostka w swojej polityce rachunkowości określiła, że dla celów rozliczeń wskazanych w pytaniu, wykorzystuje konto „Rozrachunki z odbiorcami (z tytułu dostawi usług)” to też jest to rozwiązanie prawidłowe. Dla odróżnienia (rachunkowego oraz podatkowego) kwot wydatkowanych na rzecz i w imieniu klienta od kwot stanowiących przychody zgodnie z ustawą o rachunkowości oraz zgodnie z regulacjami podatku dochodowego (od osób fizycznych lub prawnych), wydaje się właściwym zastosowanie jednak odrębnych kont księgowych, tj. konta „Rozrachunki z odbiorcami (z tytułu dostawi usług)” dla należności głównej (przychodów z tytułu świadczonej usługi) oraz konta „Pozostałe rozrachunki” dla rozliczeń z klientem wynikających z wydatkowanych/zwracanych kwot opłat urzędowych.
Dokumentem właściwym do rozliczenia zwrotu wydatków jest nota księgowa wystawiana na podstawie dokumentu potwierdzającego poniesienie wydatku w imieniu klienta. Nota księgowa wystawiana jest w wysokości poniesionych w imieniu klienta wydatków i stanowi podstawę ujęcia w księgach rachunkowych na koncie „Pozostałe rozrachunki”.
Nowe wzory dokumentów ZUS DRA oraz ZUS RCA. Roczne rozliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne
Każda osoba prowadząca pozarolniczą działalność, która w 2022 r. podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu i była opodatkowana podatkiem liniowym, skalą podatkową lub ryczałtem ewidencjonowanym, ma obowiązek rozliczyć w skali roku należne składki na ubezpieczenie zdrowotne. Rozliczenie pozwala ustalić kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne należnej za dany rok na podstawie przychodów/dochodów w nim osiągniętych.
Jakie dokumenty i kiedy należy złożyć
Rozliczenie roczne należy wykazać w dokumencie rozliczeniowym za kwiecień 2023 roku:
- ZUS DRA – osoby prowadzące działalność jednoosobową,
- ZUS RCA – osoby opłacające składki za siebie oraz za inne osoby (np. zatrudnionych pracowników, zleceniobiorców).
Dokumenty rozliczeniowe (ZUS DRA oraz ZUS RCA) zostały odpowiednio zmienione.
Odpowiedni druk z rocznym rozliczeniem składki na ubezpieczenie zdrowotne za 2022 r. należy przekazać do ZUS do 22.5.2023 r.
Co się zmieniło w ZUS DRA i ZUS RCA
Zmodyfikowano bloki „Roczne rozliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne”: XII w ZUS DRA i III.F w ZUS RCA. Osoby prowadzące działalność gospodarczą wykazują w nich dane do wyliczenia rocznej składki odrębnie dla każdej z form opodatkowania (skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych).
W odniesieniu do skali podatkowej dodano pole dotyczące kwoty należnego podatku za rok, którego dotyczy rozliczenie roczne. Pole to wypełniają wyłącznie osoby ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które korzystały z możliwości obniżania składki do wysokości zaliczki na podatek za poszczególne miesiące.
Dodano także pola dotyczące informacji o zmianie formy opodatkowania na podstawie przepisów szczególnych, tj. od 1 stycznia albo od 1 lipca 2022 r.
Jak należy przekazać roczne rozliczenie na nowych dokumentach
Nowe wersje dokumentów można wypełniać i wysyłać elektronicznie w programie Płatnik lub w aplikacji ePłatnik na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) ZUS.
Wersja papierowa nowych dokumentów jest dostępna w placówkach ZUS. Może z nich skorzystać płatnik składek, który rozlicza składki wyłącznie za siebie albo zgłaszający do ubezpieczeń nie więcej niż 5 ubezpieczonych – jeśli nie korzysta z elektronicznej formy przekazywania dokumentów.
Źródło: zus.pl
Od 1 lipca 2023 r. odwołanie stanu epidemicznego na terenie RP
Podjęcie decyzji o odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego uzasadnia wniosek GIS złożony do MZ w dniu 20.4.2023 r., w którym zniesienie tego stanu uzasadniono obecną sytuacją epidemiologiczną, w szczególności spadkiem liczby diagnozowanych zakażeń SARS-CoV-2, a także spadkiem liczby zgonów i hospitalizacji obserwowany w ostatnim czasie.Stan zagrożenia epidemicznego wprowadzono z dniem 16.5.2022 r. na podstawie rozporządzenia MZ z 12.5.2022 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U. poz. 1028). Projekt rozporządzenia z 26.4.2023 r. uchyla powyższy akt prawny (numer wykazu w RCL MZ 1517) i odwołuje stan epidemiczny z dniem 1.7.2023 r.
W okresie od 14 do 20.3.2020 r. obowiązywał w Polsce stan zagrożenia epidemicznego. Następnie, do 15.5.2022 r. wprowadzono stan epidemii. Natomiast od 16.5.2022 r. do chwili obecnej ponownie obowiązuje stan zagrożenia epidemicznego.
Zasady rocznego rozliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne
Przygotowanie rocznego rozliczenia
Roczne rozliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne podatnik przekaże w dokumentach rozliczeniowych (ZUS DRA albo ZUS RCA) za kwiecień 2023 r. Termin na przekazanie rocznego rozliczenia upływa 22 maja 2023 r. Ustalenie kwoty nadpłaty, niedopłaty albo salda 0 z tytułu rocznego rozliczenia będzie możliwe wyłącznie w przypadku, gdy przekaże podatnik dokumenty rozliczeniowe za wszystkie miesiące, w których podlegała podatnik ubezpieczeniu zdrowotnemu. Podatnik powinien sprawdzić, czy na koncie płatnika są zapisane wszystkie dokumenty rozliczeniowe za rok kalendarzowy (jeśli opłaca podatnik podatek w formie ryczałtu) lub rok składkowy (jeśli opłaca podatnik podatek na zasadach ogólnych).
Co ZUS zrobi w przypadku braku dokumentów rozliczeniowych
Jeżeli ZUS stwierdzi braki w dokumentach rozliczeniowych, wyślemy do podatnika zawiadomienie (elektronicznie na profil na PUE ZUS lub listownie). Jeśli nie przekaże podatnik wymaganych dokumentów, ZUS sporządzi je z urzędu i uwzględni przy rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej. Tak ustalona kwota rocznej składki może ulec zmianie w wyniku kontroli lub gdy dane zostaną przekazane przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej lub właściwego naczelnika urzędu skarbowego.
W jaki sposób może podatnik zweryfikować kompletność dokumentów rozliczeniowych
Kompletność dokumentów rozliczeniowych za cały okres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu może Pani zweryfikować:
- na PUE ZUS w aplikacji ePłatnik w zakładce Dokumenty w ZUS,
- w programie Płatnik.
Nadpłata z tytułu rocznego rozliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne
Jeśli wskutek rocznego rozliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne podatnik będzie miała nadpłatę, ZUS przygotujemy i udostępnimy na profilu na PUE ZUS wniosek o jej zwrot. Wniosek będzie wymagał akceptacji przed wysłaniem – może podatnik to zrobić do 1.6.2023 r. Nadpłatę ZUS zwróci najpóźniej do 1.8.2023 r. pod warunkiem, że nie będzie podatnik miała zaległości z tytułu pobieranych przez nas składek lub nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, do których zwrotu został podatnik zobowiązana. W przypadku zaległości kwotę nadpłaty potraktuje ZUS jako spłatę zadłużenia. Zadłużenie z tytułu rocznego rozliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Jeśli wskutek rocznego rozliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne będzie podatnik miała obowiązek dopłacić różnicę, to należy ją opłacić wraz ze składką za kwiecień 2023 r. (tj. do 22.5.2023 r.).
Źródło: PUE ZUS
Zmiany w rozporządzeniu w sprawie JPK_VAT
Zmiany przepisów związane są przede wszystkim z wprowadzeniem do VATU przepisów zawartych w ustawie z 9.3.2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 556), dotyczących czasowego mechanizmu odwrotnego obciążenia podatkiem VAT (tzw. reverse charge) w zakresie dostawy gazu w systemie gazowym, dostawy energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym i świadczenia usług w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, o których mowa w ustawie z 12.6.2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 589; dalej: SysHandEmGazCiepłU), dokonywanych w obrocie giełdowym.
Mechanizm odwrotnego obciążenia VAT polega na przeniesienie obowiązku rozliczenia VAT ze sprzedawcy na nabywcę i dotyczy rozliczeń pomiędzy czynnymi podatnikami VAT, gdy dostawa towarów lub świadczenie usług nie są objęte zwolnieniem na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 VATU.
W tym konkretnym przypadku będzie to dotyczyć obrotu giełdowego ww. towarów lub usług, dokonywanego przez dopuszczone do takiego obrotu podmioty (obowiązek posiadania stosownej koncesji lub rachunku w rejestrze UE, o którym mowa w art. 8 ust. 5 SysHandEmGazCiepłU).
Rozwiązanie oparte jest o implementację art. 199a ust. 1 lit. a oraz e dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L Nr 347, str. 1), który wśród transakcji, dla których możliwe jest stosowanie odwrotnego obciążenia, wymienia przeniesienie pozwoleń na emisję gazów cieplarnianych, o których mowa w art. 3 dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 13.10.2003 r. ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie, które podlegają przenoszeniu zgodnie z art. 12 tej dyrektywy, oraz dostawy gazu i energii elektrycznej na rzecz podatnika-pośrednika.
Obecnie obowiązujące regulacje dyrektywy VAT dają możliwość zastosowania tego rozwiązania do 31.12.2026 r. Dlatego dostosowano rozporządzenia w sprawie JPK_VAT do przedmiotowych zmian wprowadzanych w VATU.
Zmiany w § 11b rozporządzenia mają charakter przepisów epizodycznych i regulują kwestię wykazywania w pliku JPK_VAT z deklaracją dokonanych w okresie od 1.4.2023 r. do 28.2.2025 r. dostaw gazu w systemie gazowym, dostawy energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym i świadczenia usług w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, o których mowa w SysHandEmGazCiepłU, dla których podatnikiem jest nabywca zgodnie z art. 145e ust. 1 VATU. Dane takie w JPK_VAT z deklaracją wykazywane powinny być łącznie z danymi wykazanymi odpowiednio w deklaracji na podstawie § 4 pkt 1 lit. m oraz w ewidencji § 10 ust. 1 pkt 7 lit. e rozporządzenia.
Zmiany w Kodeksie pracy już obowiązują
Mowa o:
- dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z 20.6.2019 r. w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy w Unii Europejskiej,
- dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z 20.6.2019 r. w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów (tzw. dyrektywy rodzicielskiej).
Ta druga dyrektywa ustanawia minimalne wymagania mające na celu osiągnięcie równości kobiet i mężczyzn pod względem szans na rynku pracy i traktowania w miejscu pracy. Przepisy mają ułatwić rodzicom łączenie życia zawodowego z rodzinnym.
Dyrektywa rodzicielska. Najważniejsze zmiany
Najważniejsze zmiany w zakresie urlopu rodzicielskiego to m.in.:
- wprowadzenie dla pracownic i pracowników indywidualnego prawa do urlopu rodzicielskiego,
- podwyższenie łącznego wymiaru tego urlopu dla obojga rodziców do 41 tygodni (w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie) albo do 43 tygodni (w przypadku porodu mnogiego),
- podwyższenie łącznego wymiaru urlopu dla obojga rodziców dzieci ciężko chorych (program „Za życiem”) o dodatkowe 24 tygodnie, tj. do 65 tygodni (w przypadku urodzenia jednego dziecka) albo do 67 tygodni (w przypadku urodzenia bliźniaków),
- uniezależnienie prawa do urlopu rodzicielskiego od pozostawania matki dziecka w zatrudnieniu (ubezpieczeniu) w dniu porodu (tj. ojciec dziecka będzie mógł skorzystać z urlopu rodzicielskiego mimo, że matka dziecka w dniu porodu nie pozostawała w stosunku pracy/w ubezpieczeniu chorobowym),
- wprowadzenie w ramach wymiaru urlopu rodzicielskiego nieprzenoszalnej części tego urlopu w wymiarze do 9 tygodni dla każdego z rodziców (oznacza to możliwość skorzystania przez każdego z rodziców z maksymalnie 32/34 tygodni tego urlopu, a w przypadku rodziców dzieci ciężko chorych – 56/58 tygodni),
- ustalenie wysokości zasiłku macierzyńskiego za cały okres urlopu rodzicielskiego na poziomie 70% podstawy wymiaru zasiłku.
Nowelizacja wprowadza również:
- możliwość skorzystania ze zwolnienia od pracy z powodu działania siły wyższej – w wymiarze 2 dni albo 16 godzin w roku kalendarzowym – w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli niezbędna jest natychmiastowa obecność pracownika, z zachowaniem za czas tego zwolnienia prawa do połowy wynagrodzenia (obliczanego jak wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy),
- umożliwienie szerszego stosowania elastycznej organizacji pracy poprzez m.in. pracę zdalną, elastyczne rozkłady czasu pracy (ruchomy czas pracy, indywidualny rozkład czasu pracy, weekendowy system czasu pracy, system skróconego tygodnia pracy i przerywany czas pracy) i pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy,
- możliwość szerszego skorzystania z elastycznej organizacji pracy będzie przysługiwała rodzicom opiekującym się dzieckiem do 8 lat oraz opiekunom, tj. pracownikom zapewniającym opiekę lub wsparcie krewnemu lub osobie zamieszkującej z pracownikiem w tym samym gospodarstwie domowym, którzy wymagają opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych.
Dyrektywa ws. przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy w UE – najważniejsze zmiany
Najważniejsze zmiany to m.in.:
- zapewnienie prawa pracownika do równoległego zatrudnienia – wprowadzenie zakazu zabraniania pracownikowi jednoczesnego pozostawania w stosunku pracy z innym pracodawcą,
- przyznanie pracownikowi prawa do nieodpłatnego szkolenia niezbędnego do wykonywania określonego rodzaju pracy lub na określonym stanowisku w przypadku, gdy prawo do takiego szkolenia wynika z postanowień układu zbiorowego pracy lub innego porozumienia zbiorowego lub z regulaminu albo przepisów prawa pracy albo z umowy o pracę albo szkolenie będzie odbywane na polecenie pracodawcy,
- zapewnienie pracownikowi, który wykonywał pracę co najmniej 6 miesięcy prawa do wystąpienia do pracodawcy (raz w roku kalendarzowym) o zmianę rodzaju umowy o pracę na umowę o pracę na czas nieokreślony lub o bardziej przewidywalne i bezpieczne warunki pracy oraz otrzymania pisemnej odpowiedzi na ten wniosek z uzasadnieniem w terminie 1 miesiąca od otrzymania wniosku.
Z kolei w zakresie umowy o pracę na okres próbny nowe przepisy zakładają m.in. zapewnienie, że okres próbny będzie współmierny do przewidywanego czasu trwania umowy o pracę na czas określony i do rodzaju pracy. Umowę o pracę na okres próbny będzie można zawrzeć na okres nieprzekraczający:
- 1 miesiąca – w przypadku zamiaru zawarcia umowy o pracę na czas określony krótszy niż 6 miesięcy,
- 2 miesięcy – w przypadku zamiaru zawarcia umowy o pracę na czas określony wynoszący co najmniej 6 miesięcy i krótszy niż 12 miesięcy.
Ponowne zawarcie umowy o pracę na okres próbny z tym samym pracownikiem będzie możliwe tylko wtedy, gdy pracownik będzie zatrudniony w celu wykonywania innego rodzaju pracy.
Okres przejściowy
Prawo do podwyższonego urlopu będą mieli nie tylko pracownicy, którzy w dniu wejścia w życie ustawy będą uprawnieni do skorzystania z urlopu rodzicielskiego. W celu objęcia nowymi regulacjami dotyczącymi godzenia życia zawodowego z opieką nad dziećmi jak największej liczby pracowników ustawa przyznaje prawo do:
- dodawanej 9-tygodniowej nieprzenoszalnej części urlopu dla wszystkich pracowników oraz
- dodatkowych 24 tygodni urlopu rodzicielskiego dla pracowników – rodziców dzieci objętych Programem „Za życiem”, pracownikom, którzy od dnia 2 sierpnia do dnia wejścia w życie nowych regulacji korzystali z urlopu rodzicielskiego albo byli uprawnieni do takiego urlopu.
Źródło: gov.pl
