Podatnik, który prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, ma prawo podjąć decyzję o niewprowadzaniu wykupionego z leasingu samochodu do majątku firmowego. W konsekwencji nie przysługuje mu prawo do odliczenia VAT z faktury dokumentującej wykup, co czyni tę transakcję działaniem w sferze prywatnej, do której przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie mają zastosowania. Późniejsza sprzedaż takiego pojazdu nie podlega opodatkowaniu VAT należnym. Potraktowanie samochodu jako majątku prywatnego skutkuje brakiem prawa do ujęcia jego wartości w bieżących kosztach podatkowych, zarówno bezpośrednio, jak i poprzez odpisy amortyzacyjne. Należy jednak pamiętać, że sprzedaż przez przedsiębiorcę pojazdu użytkowanego wcześniej na podstawie umowy leasingu przed upływem 6 lat od wykupu, rodzi konieczność rozpoznania przychodu ze zbycia w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Zgodnie z regułą wyrażoną w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty VAT należnego o kwotę VAT naliczonego w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych VAT.
W świetle powyższego, prawo do odliczenia VAT nie przysługuje, jeśli zakup towaru lub usługi nie będzie służył działalności gospodarczej podatnika.
Jeśli już w momencie wykupu samochodu osobowego z leasingu przedsiębiorca wie, że samochód będzie służył celom osobistym, jego nabycie nie będzie uznane za związane z czynnościami opodatkowanymi VAT. W konsekwencji podatnikowi nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia VAT z faktury dokumentującej wykup.
Nawet jeśli faktura wykupu została wystawiona na dane firmowe, nieodliczenie z niej VAT oraz niewprowadzenie pojazdu do ewidencji środków trwałych pozwala uznać, że samochód trafił bezpośrednio do majątku prywatnego. Podobnie uważają organy podatkowe, dla przykładu można powołać się na interpretację indywidulaną Dyrektora KIS z 19.1.2024 r. (0111-KDIB3-1.4012.826.2023.2.IK), w której potwierdzono, że w takiej sytuacji wykup następuje na cele prywatne, a późniejsza sprzedaż pojazdu będzie dokonywana w ramach zarządu majątkiem prywatnym.
Z kolei w piśmie Dyrektora KIS z 24.1.2025 r. (0111-KDIB3-1.4012.637.2024.3.AB) określono, że jeśli podatnik już w momencie wykupu zdecyduje o przeznaczeniu pojazdu na cele osobiste, nabycie to nie będzie uznawane za związane z czynnościami opodatkowanymi VAT. W rezultacie podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia VAT z faktury wykupu, co czyni tę transakcję „działaniem w sferze prywatnej”, do której przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie mają zastosowania.
W podatku dochodowym, aby składnik majątku podlegał amortyzacji, musi być on m.in. wykorzystywany przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jeżeli przedsiębiorca zdecyduje, że samochód poleasingowy ma służyć przede wszystkim celom prywatnym, ma on pełne prawo nie wprowadzać go do ewidencji środków trwałych i nie dokonywać odpisów amortyzacyjnych, które obciążają koszty uzyskania przychodów podatnika.
Mimo że samochód nie zostanie wprowadzony do ewidencji środków trwałych i zostanie wykupiony na cele prywatne, jego sprzedaż będzie generować przychód z działalności gospodarczej, jeśli nastąpi przed upływem 6 lat.
Zgodnie bowiem z treścią art. 14 ust. 2 pkt 19 w zw. z art. 10 ust. 2 pkt 4 ustawy o PIT przychodem z działalności gospodarczej są przychody z odpłatnego zbycia składników będących rzeczami ruchomymi, wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą na podstawie umowy leasingu, nawet jeżeli przed zbyciem zostały wycofane z działalności gospodarczej, a między pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym składniki te zostały wycofane z działalności, i dniem ich odpłatnego zbycia, nie upłynęło 6 lat.
Wydatek poniesiony na wykup samochodu z leasingu, który nie był wcześniej rozliczany w kosztach firmowych, staje się kosztem podatkowym na zasadach ogólnych, wskazanych w art. 22 ust. 1 ustawy o PIT, w momencie jego sprzedaży.
