O tym, czy badania profilaktyczne i szkolenia bhp są dla zleceniobiorcy konieczne, decyduje zatrudniający. Jeśli ze względu na rodzaj pracy, sposób jej wykonywania i występujące zagrożenia, zatrudniający uzna, że są one niezbędne, to może ich wymagać. Strony mogą w umowie ustalić, która ze stron je zorganizuje i za nie zapłaci. Może to być zleceniodawca lub zleceniobiorca.
Obowiązki w dziedzinie bhp przy umowie zlecenia
Obowiązki w dziedzinie bhp dotyczące pracowników i pracodawców zostały określone w przepisach prawa pracy w sposób dość precyzyjny. Pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikowi badania profilaktyczne i szkolenia w dziedzinie bhp na zasadach określonych w Kodeksie pracy. Musi także za nie zapłacić. Natomiast w stosunku do osób fizycznych wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy (np. na podstawie umowy zlecenia), takiej precyzji już brak. Zatrudniający jest zobowiązany zapewnić takim osobom bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa w art. 207 § 2 ustawy Kodeks pracy (dalej: KP). Z przepisu tego jednak nie wynika wyraźnie obowiązek badań profilaktycznych i szkoleń w dziedzinie bhp.
Obowiązek ten można jednak wyprowadzić z przepisu art. 3041 KP, który zobowiązuje takie osoby do realizowania obowiązków bhp, o których mowa w art. 211 KP, w zakresie określonym przez zatrudniającego. To oznacza, że o konieczności badań i szkoleń bhp dla zleceniobiorców decyduje zatrudniający. Warto, aby taką decyzję poprzedziła opinia zakładowego specjalisty bhp.
Badania i szkolenia zleceniobiorców zdaniem PIP
Kwestie badań profilaktycznych i szkoleń bhp dla zleceniobiorców poruszyła na swoich stronach internetowych Państwowa Inspekcja Pracy, dostrzegając nieprecyzyjne rozwiązania w tym zakresie. Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że jeśli zatrudniający uzna badania i szkolenia za konieczne, to może ich wymagać od zleceniobiorcy. Może, ale nie musi za nie płacić. Warto jednak, aby kwestie te w sposób wyraźny regulowała umowa. W przeciwnym przypadku podmiotem odpowiedzialnym będzie zatrudniający.
Zdaniem PIP:
„(…) Należy wskazać, że przepisy nie rozstrzygają, w jaki sposób ten obowiązek ma być zrealizowany. Jeżeli rodzaj wykonywanej pracy, stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy lub przebiegiem procesów jest tak znaczny, że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolone w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną, poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie bhp. Wówczas osoba ta ma na podstawie art. 211 KP obowiązek odbyć szkolenie i poddać się badaniom lekarskim. Należy ponadto stwierdzić, że osoby fizyczne wykonujące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę mają obowiązek przestrzegania przepisów i zasad bhp na równi z pracownikami – w zakresie ustalonym przez pracodawcę. Nie ma natomiast podstaw do traktowania osób wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę tak jak pracowników. W tym nie ma obowiązku kierowania ich na badania lekarskie i organizowania szkoleń bhp. Pamiętać należy jednak, że w niektórych sytuacjach realizacja obowiązku zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy powinna być zrealizowana właśnie przez odpowiednie przeszkolenie pracownika w zakresie bhp i wykonanie badań lekarskich przed dopuszczeniem go do pracy. Zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oznaczać będzie wówczas zapoznanie pracownika m.in. z oceną ryzyka zawodowego związanego z pracą na określonym stanowisku. Umowa łącząca strony umowy może określać wszystkie kwestie dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy. Jeśli bowiem obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy nie będzie zrealizowany właściwie, to podmiotem odpowiedzialnym będzie pracodawca”.
Źródło: https://www.pip.gov.pl/pl/porady-prawne/bezpieczenstwo-i-higiena-pracy/9225,przygotowanie-do-pracy.html#3
