W przypadku gdy, poza wynagrodzeniem zasadniczym, kierowcy nie przysługują inne świadczenia, co do zasady jest to możliwe. Każdorazowo jednak ocenie podlegać będzie, czy faktycznie nie występowały godziny nadliczbowe oraz czy ewentualna praca w porze nocnej była wynikiem samodzielnej decyzji kierowcy, czy też wynikała ze specyfiki zadania narzuconego przez pracodawcę.
Do kierowców wykonujących przewóz drogowy może być stosowany – w przypadkach uzasadnionych rodzajem wykonywanych przewozów lub ich szczególną organizacją – zadaniowy system czasu pracy. W systemie tym pracodawca ustala zadania przewozowe w takim wymiarze, aby mogły zostać wykonane w ramach norm czasu pracy określonych w art. 11 ustawy o czasie pracy kierowców, z uwzględnieniem przepisów dotyczących przerw i okresów odpoczynku. Rozkład czasu pracy w okresie realizacji danego zadania ustala kierowca.
Zadaniowy system czasu pracy charakteryzuje się brakiem sztywnego rozkładu godzin pracy, a wybór czasu realizacji zadań należy do pracownika. Nie oznacza to jednak, że w tym systemie nie mogą wystąpić godziny nadliczbowe. Nadgodziny nie występują wyłącznie wtedy, gdy zadania zostały określone w taki sposób, aby obiektywnie mogły zostać wykonane w ramach norm czasu pracy.
Godziny nadliczbowe mogą natomiast wystąpić w sytuacji, gdy – mimo dołożenia należytej staranności przez kierowcę – wykonanie zadań w normalnym czasie pracy nie było możliwe z przyczyn niezależnych od niego, takich jak warunki drogowe czy organizacyjne. Zadaniowy system czasu pracy nie może prowadzić do przerzucenia na pracownika ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaną pracą.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie m.in. w wyroku SN z dnia 4.9.2019 r. (II PK 172/18, Legalis), w którym wskazano, że pracownik powinien wykazać – z wysokim prawdopodobieństwem – że w określonych dniach wykonywał pracę w interesie pracodawcy i co najmniej za jego dorozumianą zgodą w konkretnej, weryfikowalnej liczbie godzin nadliczbowych. Pracodawca może jednak wykazywać przeciwdowodami, że taka potrzeba nie wystąpiła, gdyż zadania mogły zostać wykonane w ramach normalnego czasu pracy.
Również określenie przez pracodawcę zakresu obowiązków w sposób uniemożliwiający ich wykonanie w obowiązującym pracownika wymiarze czasu pracy uzasadnia roszczenie o dodatkowe wynagrodzenie z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych (postanowienie SN z dnia 20.10.2015 r., I PK 9/15, Legalis).
W odniesieniu do pracy w porze nocnej należy wskazać, że jeżeli wykonywanie pracy nocnej było wyłącznie wynikiem wyboru dokonanego przez pracownika, a specyfika zadań nie wymuszała takiej organizacji pracy, dodatek za pracę w nocy co do zasady nie przysługuje. Jeżeli jednak realizacja przewozu w porze nocnej wynikała z narzuconych kierowcy warunków (np. realizacja usługi w konkretnym czasie zamówionym przez klienta), dodatek za pracę w porze nocnej przysługuje.
W przypadku przewozów osób trudno zazwyczaj mówić o pełnej swobodzie wyboru czasu wykonywania pracy, a często również o jakiejkolwiek swobodzie w tym zakresie. Wskazane w pytaniu „dysponowanie czasem” oznaczałoby faktyczny brak narzuconych rozkładów czasu pracy czy pór wykonywania przewozów.
Niezależnie od powyższego, przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia należy każdorazowo uwzględniać również przepisy dotyczące delegowania pracowników oraz obowiązek zapewnienia minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w państwie członkowskim, na którego terytorium praca jest wykonywana.
