W opisanej sytuacji mamy do czynienia z przychodem po stronie udziałowca (z tytułu udziału w zyskach osób prawnych). Z tego względu, iż spółka będzie realizować wynagrodzenie za umorzenie w postaci rzeczowej, po jej stronie powstanie przychód. Jeśli przedmiotem przekazania będzie faktycznie zorganizowana część przedsiębiorstwa, to czynność ta nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT.
Autor wnioskuje, że w opisanym pytaniu mamy do czynienia z sytuacją, w której doszło do umorzenia udziałów (prawdopodobnie w spółce z o.o.) za wynagrodzeniem. Zamiast wypłaty wynagrodzenia doszło do wykonania przez spółkę świadczenia rzeczowego (przekazania zorganizowanej części przedsiębiorstwa).
Autor przyjmuje, że mamy tutaj do czynienia z umorzeniem udziałów za wynagrodzeniem i z wykonaniem przez spółkę innego świadczenia w miejsce wykonania zobowiązania pieniężnego (datio in solutum).
Po pierwsze – mamy do czynienia z przychodem po stronie udziałowca. Zakładając, że udziałowiec to osoba fizyczna, to jest to przychód z udziału w zyskach osób prawnych. Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o PIT przychodem (dochodem) z tytułu udziału w zyskach osób prawnych jest także przychód z umorzenia udziałów (akcji) lub ze zmniejszenia ich wartości.
W myśl art. 25 ust. 5 ustawy o PIT dochodem, o którym mowa, jest nadwyżka przychodu otrzymanego w związku z umorzeniem nad kosztami uzyskania przychodów, obliczonymi w sposób właściwy dla nabycia (objęcia) udziałów.
Dochód, o którym mowa, podlega zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu. Podatek ten powinna pobrać spółka. Ponieważ przychód ma charakter rzeczowy, a nie pieniężny, podatnik generalnie powinien wpłacić należy podatek płatnikowi (spółce) przed pobraniem podatku.
Z racji tego, że spółka będzie realizować wynagrodzenie za umorzenie w postaci rzeczowej, po jej stronie powstanie przychód. Zasady jego ustalania są określone w art. 14a ustawy o CIT. Zgodnie z tymi regulacjami w przypadku, gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości albo w części zobowiązanie, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), dywidendy, umorzenia albo zbycia w celu umorzenia udziałów (akcji), podziału pomiędzy wspólników (akcjonariuszy) majątku likwidowanej spółki albo spółdzielni, przychodem takiego podatnika jest wysokość zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego świadczenia. Jeżeli jednak wartość rynkowa świadczenia niepieniężnego jest wyższa niż wysokość zobowiązania uregulowanego tym świadczeniem, przychód ten określa się w wysokości wartości rynkowej świadczenia niepieniężnego. Tak więc wartość wynagrodzenia za umorzone udziały jest przychodem spółki, chyba że wartość rynkowa zorganizowanej części przedsiębiorstwa jest wyższa, to wówczas ta wartość rynkowa będzie przychodem. Niezamortyzowana wartość przedsiębiorstwa będzie kosztem uzyskania przychodów.
Przeniesienie własności składników majątku na rzecz udziałowca może podlegać opodatkowaniu VAT. Jeśli istotnie przenoszone składniki majątku stanowią zorganizowaną część przedsiębiorstwa, to czynność ta nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT (art. 6 ustawy o VAT).
