Autor uważa, że właściwa argumentacja powodów wcześniejszego rozwiązania umowy leasingu powinna umożliwić zaliczenie opłaty za skrócenie takiej umowy do kosztów uzyskania przychodów. Trzeba jednak mieć na uwadze rozbieżności między stanowiskiem fiskusa i sądów administracyjnych w tym zakresie.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: PDOPrU) oraz art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: PDOFizU) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w tzw. katalogu wyłączeń, tzn. odpowiednio w art. 16 ust. 1 PDOPrU i art. 23 ust. 1 PDOFizU. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu (art. 15 ust. 1 PDOPrU i art. 11a ust. 2 PDOFizU).
W wyroku z 22.4.2026 r. WSA w Olsztynie (I SA/OI 58/26, Legalis) zajął stanowisko, zgodnie z którym:
Jeżeli podatnik prowadzący działalność gospodarczą dokonuje określonych płatności, to powinny być one ekwiwalentem za dostarczone mu towary, te bowiem bezpośrednio odsprzedane lub wykorzystane do wytworzenia innych towarów lub usług przynoszą mu następnie przychód. Tylko w takim ujęciu można rozważać istnienie związku pomiędzy kosztem a przychodem, czyli poniesieniem kosztów w celu uzyskania przychodów. Jeżeli zatem podatnik dysponuje na potwierdzenie dokonania transakcji zakupu towarów określonym dokumentem, z którego wynika, że towar został nabyty od wskazanego w tym dokumencie podmiotu, a postępowanie dowodowe wykaże, że podmiot taki nie dostarczył w rzeczywistości tego towaru, to w takim przypadku nie można traktować kwoty uwidocznionej na takim – nieodpowiadającym rzeczywistości dokumencie, w kategoriach kosztów uzyskania przychodów.
W piśmie Dyrektora KIS z 2.6.2026 r. (0113-KDIPT2-1.4011.276.2026.2.AS) możemy z kolei przeczytać, że:
Definicja sformułowana przez ustawodawcę ma charakter ogólny. Z tego względu każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej. Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W pozostałych przypadkach należy natomiast zbadać istnienie związku przyczynowego między poniesieniem kosztu a powstaniem przychodów lub realną szansą powstania przychodów podatkowych bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła ich uzyskiwania. Jednak, aby dany wydatek mógł zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, podatnik musi wykazać jego związek z prowadzoną działalnością oraz to, że jego poniesienie miało lub mogło mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Ustawodawca wiąże bowiem koszty uzyskania przychodów z celem ich poniesienia, jakim jest osiągnięcie przychodów, ewentualnie zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodów. Podkreślam, że o tym co jest celowe i potrzebne w prowadzonej działalności, decyduje podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a nie organ podatkowy. Na podatniku spoczywa obowiązek wykazania związku poniesionych kosztów nie tyle co z działalnością gospodarczą, ale przede wszystkim okoliczności, że ich poniesienie ma wpływ na wysokość osiągniętych przychodów, zwłaszcza w sytuacji wystąpienia sporu w tej kwestii.
Takie same zasady kwalifikowania wydatków do kosztów uzyskania przychodów należy zastosować także do opisanej w pytaniu opłaty za skrócenie umowy leasingowej.
Co do tego, czy taka opłata jest kosztem podatkowym, istnieje rozbieżność w stanowisku fiskusa i sądów administracyjnych. Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 5.1.2023 r. (0111-KDIB2-1.4010.635.2022.1.KK) określił, że:
[W tym przypadku podatnik] poniósł ryzyko gospodarcze decydując się na zawarcie takiej umowy, z której wynika zobowiązanie do zapłaty wynagrodzenia za wcześniejsze rozwiązanie umowy. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, poniesienia kosztów stanowiących efekt podjętego ryzyka gospodarczego podatnik nie może sobie rekompensować za pomocą przepisów podatkowych. Nie wszystkie bowiem wydatki związane z działalnością gospodarczą, nawet ekonomicznie uzasadnione, stanowią koszty uzyskania przychodów. W przeciwnym wypadku każde ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej można by przenosić przy użyciu przepisów podatkowych na Skarb Państwa poprzez pomniejszanie dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania. [uzup. Autora]
Natomiast zdaniem NSA, które zawarte zostało w wyroku z 7.11.2017 r. (II FSK 1125/16, Legalis):
W dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości gospodarczej, poniesienie pewnych wydatków [np. zapłata kary umownej niewyłączonej z kosztów uzyskania przychodów czy odstępnego] może ograniczać straty, które zachwiałyby możliwością uzyskiwania przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Istotne jest więc, aby kwalifikując dany wydatek jako koszt podatkowy uwzględniać również kwestię logicznego ciągu zdarzeń determinujących określone i konkretne działania podatnika, począwszy od momentu zawarcia umów najmu. Należy zatem oceniać racjonalność określonego działania dla osiągnięcia przychodu, a fakt, że podatnik nie oczekiwał określonego efektu gospodarczego nie dyskwalifikuje poniesionego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu. W procesie działań gospodarczych przedsiębiorca dąży bowiem nie tylko do maksymalizacji przychodów, ale i minimalizacji strat. Wydatki na odstępne mogą zatem, przy spełnieniu wskazanych warunków, stanowić koszt uzyskania przychodów. [uzup. Autora]
Autor podziela stanowisko sądu, że opłata za wcześniejsze rozwiązanie umowy (m.in. leasingu) nie może automatycznie zostać wyłączona z możliwości zaliczenia jej do kosztów uzyskania przychodów. Jej także dotyczy konieczność przeanalizowania pod kątem spełnienia definicji kosztu podatkowego. Jeżeli jest ona uzasadniona z punktu widzenia racjonalności działania w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, to zasadnym wydaje się zaliczenie jej do kosztów podatkowych. Ciężar przeprowadzenia takiego uzasadnienia ciąży jednak na podatniku, który powinien przedstawić argumenty przemawiające za słusznością wcześniejszego rozwiązania umowy.
Do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się m.in. kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług (art. 16 ust. 1 pkt 22 PDOPrU oraz art. 23 ust. 1 pkt 19 PDOFizU). Jednak to wyłączenie nie ma zastosowania w sytuacji opisanej w pytaniu.
