Spór o status wykładowcy i zakres zwolnienia
Sprawa, która stała się przedmiotem rozstrzygnięcia, dotyczyła pytania, czy wykładowcy prowadzącemu jednoosobową działalność gospodarczą przysługuje prawo do zwolnienia z VAT w związku ze świadczeniem usług edukacyjnych na uczelni. Podatnik realizował zajęcia dydaktyczne, takie jak wykłady, ćwiczenia, seminaria oraz laboratoria, skierowane do studentów i słuchaczy trzyletnich studiów pierwszego stopnia. Argumentował on, iż skoro komercyjne podmioty niepubliczne mogą korzystać ze zwolnienia z podatku, to brak jest racjonalnego uzasadnienia, aby prawa tego odmawiać osobie będącej wykładowcą akademickim, która jako podwykonawca świadczy usługi edukacyjne na zlecenie uczelni.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał to stanowisko za nieprawidłowe. Organ interpretacyjny argumentował, że jednoosobowa działalność gospodarcza nie spełnia warunków podmiotowych określonych w krajowych przepisach. Zdaniem fiskusa, taki podmiot nie może zostać uznany za jednostkę objętą systemem oświaty ani za uczelnię, instytut badawczy czy jednostkę naukową Polskiej Akademii Nauk, co w ocenie organu automatycznie wykluczało możliwość zastosowania zwolnienia.
Wadliwa implementacja przepisów unijnych
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14.7.2026 r. (I FSK 2093/23, Legalis) podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, który zakwestionował interpretację organu podatkowego. NSA jednoznacznie wskazał, iż polski przepis art. 43 ust. 1 pkt 26 ustawy o VAT stanowi efekt wadliwej implementacji do polskiego porządku prawnego unijnego art. 132 ust. 1 lit. i dyrektywy VAT.
Sąd wyjaśnił, że unijne przepisy nakazują zwolnienie z opodatkowania usług kształcenia powszechnego lub wyższego świadczonych przez odpowiednie podmioty prawa publicznego lub inne instytucje uznane przez państwo członkowskie za mające podobne cele. Pojęcie podmiotu użyte w prawie unijnym jest na tyle szerokie, iż obejmuje również podmioty prywatne prowadzące działalność w celach zarobkowych. Skoro komercyjne podmioty niepubliczne mogą korzystać ze zwolnienia, co potwierdza orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, to zwolnienie odnosi się także do wykładowcy akademickiego działającego jako podwykonawca uczelni.
Realizacja standardów kształcenia powszechnego
NSA zwrócił uwagę, że organ interpretacyjny nie zakwestionował jakości ani zakresu programowego zajęć oferowanych przez wykładowcę. Prowadzone przez niego wykłady z zakresu zarządzania stanowiły integralną część programu studiów wyższych. Miały one charakter interdyscyplinarny, łączyły teorię z praktyką przy użyciu nowoczesnych technologii komputerowych oraz pozwalały studentom na wszechstronne pogłębianie wiedzy.
Sąd podkreślił, iż taka forma edukacji jest charakterystyczna dla kształcenia powszechnego i realizuje cele tożsame z celami podmiotów prawa publicznego. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną organu podatkowego, ostatecznie potwierdzając prawo wykładowcy do zwolnienia z VAT.
