Sprzedaż samochodu wykorzystywanego do celów mieszanych – opodatkowanie VAT

W myśl ogólnej zasady, którą należy uznać za jedną z podstawowych reguł VAT, sprzedaż dokonywana przez podatnika VAT w ramach prowadzonej działalności gospodarczej musi być opodatkowana VAT przy zastosowaniu stawki podstawowej, która obecnie („przejściowo” od wielu lat) wynosi 23%. Wszelkie odstępstwa od zastosowania takiej stawki, w tym zwolnienie od VAT, muszą być oparte na przepisach szczególnych, a te – jak to jest powszechnie uznawane – nie mogą być stosowane poprzez wykładnię rozszerzającą.

Nawet jeżeli podatnik realizuje w znacznej mierze sprzedaż zwolnioną od VAT, ale zbywany składnik majątku ruchomego, w tym samochód, służył na potrzeby działalności mieszanej, dostawa powinna być opodatkowana VAT i nie może korzystać ze zwolnienia od VAT.

Dopiero gdyby rzecz ruchoma służyła wyłącznie na potrzeby działalności zwolnionej od VAT, a przy jej nabyciu podatnikowi nie przysługiwałoby prawo do odliczenia, sprzedaż mogłaby korzystać ze zwolnienia od VAT.

Skoro więc w analizowanej sytuacji pojazd służył na potrzeby działalności mieszanej banku (tj. zarówno zwolnionej, jak i opodatkowanej VAT), jego dostawa musi być opodatkowana VAT według stawki podstawowej w wysokości 23%.

Usunięcie kary porządkowej z akt osobowych w przypadku wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę

Rok nienagannej pracy

Odpis zawiadomienia o ukaraniu karą porządkową jest, co do zasady, przechowywany w aktach osobowych pracownika przez rok nienagannej pracy, a więc w praktyce przez rok „bez kolejnej kary porządkowej”. Po upływie tego terminu kara ulega zatarciu i pracodawca musi ją usunąć z akt osobowych pracownika. Pracodawca może z własnej inicjatywy, lub na wniosek reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej, uznać karę porządkową za niebyłą przed upływem tego terminu i usunąć ją z akt osobowych (wraz z pozostałymi dokumentami, które jej dotyczą przechowywanymi w części D akt osobowych pracownika). Jednak nie jest to obowiązkowe. Sytuacja nieco komplikuje się w przypadku pracowników, których stosunek pracy ustaje przed upływem tego terminu. Powstają wówczas wątpliwości, czy taka kara porządkowa powinna pozostać w aktach osobowych do upływu rocznego terminu a potem należy ją z akt osobowych usunąć, czy też może nie ma to sensu, ponieważ przesłanka „roku nienagannej pracy” i tak nie może się ziścić, ponieważ pracownik w tym czasie (czyli po ustaniu stosunku pracy) już nie wykonuje pracy. Trudno się więc w takich okolicznościach mówić o roku nienagannej pracy.

Ustanie stosunku pracy a zatarcie kary porządkowej

Przepisy prawa pracy nie określają jak ma postąpić pracodawca, w sytuacji gdy stosunek pracy pracownika ukaranego karą porządkową ustaje przed upływem roku nienagannej pracy umożliwiającym zatarcie kary i usunięcie jej z akt osobowych (oraz wszelkich „jej śladów”, np. konieczność przepisania lub zmiany na nową przekładkę z części D akt osobowych pracownika zawierającej spis dokumentów znajdujących się w tej części akt osobowych). Zdaniem PIP brak przepisów regulujących taką sytuację powoduje, że pracodawca nie powinien postępować inaczej, niż w przypadku trwającego stosunku pracy. W konsekwencji powinien usunąć zawiadomienie o ukaraniu z akt osobowych pracownika w ustawowym terminie, tj. po upływie roku kalendarzowego liczonego od dnia nałożenia kary lub od dnia ponownego ukarania jedną z kar wymienionych w art. 108 KP (stanowisko GIP w sprawie  usuwania z akt osobowych kary porządkowej nr GPP-517-4560-68-1/10/PE/RP).

Z kolei resort pracy wskazuje na brak możliwości realizacji przesłanki zatarcia kary. Pracownik nie wykonuje już pracy u danego pracodawcy. Tym samym – przy braku przepisów regulujących taką sytuację – pracodawca może z własnej inicjatywy uznać taką karę za niebyłą i usunąć ją z akt osobowych pracownika po upływie roku od ukarania albo nawet wcześniej, np. w momencie ustania stosunku pracy (stanowisko MRPiPS z 29.1.2020 r. i 11.2.2020 r. w sprawie usuwania danych osobowych z akt osobowych pracownika). Warto oczywiście sprawę przeanalizować, ponieważ jeżeli kara porządkowa i wypowiedzenie dotyczyły tej samej lub takiej samej sytuacji, wówczas warto poczekać z usuwaniem kary z akt osobowych, ponieważ pracownik ma prawo odwołać się od wypowiedzenia do sądu pracy. Jeśli to zrobi, a pracodawca usunie zawiadomienie o ukaraniu z akt osobowych (oraz pozostałe dokumenty dotyczące kary porządkowej, np. wyjaśnienia pracownika), trudniej będzie mu wykazać przed sądem, że np. mimo kary porządkowej pracownik nie zmienił swojego nagannego zachowania i dlatego pracodawca wypowiedział mu umowę o pracę.

Usługi doradztwa w zakresie zarządzania procesem produkcji gier – stawka ryczałtu ewidencjonowanego

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 RyczałtU działalność usługowa oznacza tu pozarolniczą działalność gospodarczą, której przedmiotem są czynności zaliczone do usług zgodnie z PKWiU.

Od 1.1.2026 r. obowiązuje rozporządzenie Rady Ministrów wprowadzające nową klasyfikację PKWiU 2025 w miejsce PKWiU 2015, ale na potrzeby opodatkowania:

1) VAT – do 31.12.2027 r.,

2) PIT, CIT, ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych oraz kartą podatkową – do 31.12.2028 r.

– stosuje się nadal PKWiU 2015.

Ryczałt ewidencjonowany wynosi 15% przychodów ze świadczenia usług firm centralnych oraz usług doradztwa związanych z zarządzaniem (PKWiU ex dział 70), z wyjątkiem usług doradztwa związanych z zarządzaniem rynkiem rybnym (PKWiU 70.22.16.), innych niż świadczone w ramach wolnych zawodów (art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. m RyczałtU).

Oznaczenie „ex” przy symbolu danego grupowania PKWiU wskazuje, że zakres wyrobów lub usług jest węższy, niż określony w tym grupowaniu (art. 4 ust. 4 RyczałtU). Oznacza to, że w tym przypadku stawka ryczałtu ewidencjonowanego w wysokości 15% ma zastosowanie do usług ujętych w PKWiU 70.22.1 „Usługi doradztwa związane z zarządzaniem”, w tym m.in. PKWiU 70.22.15.0 „Usługi doradztwa związane z zarządzaniem produkcją”. Jak wynika z samego pytania, przedmiotem opisanych w nim usług jest „świadczenie usług doradczych w zakresie zarządzania procesem produkcji gier tworzonych przez spółkę”.

Co prawda, częścią tych usług jest m.in. planowanie, organizacja i nadzór nad przebiegiem prac projektowych, ale nie są to samodzielne usługi, stąd – zdaniem Autora – nie ma do nich zastosowania grupowanie PKWiU 70.22.20.0 „Pozostałe usługi zarządzania projektami, z wyłączeniem projektów budowlanych”, do których nie ma zastosowania stawka ryczałtu ewidencjonowanego w wysokości 15%, tylko w wysokości 8,5% (art. 12 ust. 1 pkt 5 lit. a RyczałtU). W przypadku usług złożonych ma bowiem zastosowanie reguła klasyfikowania usług, która określona została w pkt 7.6.2 objaśnień do PKWiU 2015, z której wynika, że gdy przeprowadzona analiza opisu wykonywanych czynności wskazuje na możliwość zaliczenia usługi do dwóch lub kilku grupowań, należy przyjąć następujące reguły klasyfikowania, z tym jednak, że porównywać można jedynie grupowania tego samego poziomu hierarchicznego:

1) grupowanie, które zawiera bardziej dokładny opis czynności, powinno być uprzywilejowane (wybrane) w stosunku do grupowania zawierającego opis ogólny,

2) usługa złożona, składająca się z kombinacji różnych czynności, której nie można zaklasyfikować zgodnie ze wskazanym sposobem, powinna być zaklasyfikowana jak usługa, która nadaje całości zasadniczy charakter,

3) usługę, której nie można zaklasyfikować zgodnie z ww. punktami, należy zaklasyfikować w grupowaniu odpowiednim dla usługi o najbardziej zbliżonym charakterze.

W związku z powyższym do całości świadczonych usług, które opisane zostały w pytaniu, zastosowanie ma stawka ryczałtu ewidencjonowanego w wysokości 15%, właściwa do usług doradczych w zakresie zarządzania.

Obowiązek złożenia korekty dokumentów rozliczeniowych po kontroli ZUS – płatnik składek, biuro rachunkowe czy pełnomocnik procesowy

Zgodnie z art. 41 ust. 7a SysUbSpołU, płatnik składek jest obowiązany złożyć imienny raport miesięczny korygujący w ciągu 7 dni od dnia stwierdzenia nieprawidłowości we własnym zakresie lub otrzymania zawiadomienia o stwierdzeniu nieprawidłowości przez ZUS. Trzeba tu mieć jednak przepisy art. 41 ust. 7b i art. 48d SysUbSpołU.

I tak, zgodnie z art. 41 ust. 7b SysUbSpołU, jeżeli konieczność korekty danych podanych w imiennym raporcie miesięcznym jest wynikiem stwierdzenia nieprawidłowości przez Zakład w drodze:

1) decyzji – imienny raport miesięczny korygujący powinien być złożony niepóźniej niż w ciągu 7 dni od uprawomocnienia się decyzji;

2) kontroli – imienny raport miesięczny korygujący powinien być złożony niepóźniej niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania protokołu kontroli albo otrzymania aneksu do protokołu kontroli lub informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń, z uwzględnieniem art. 48d SysUbSpołU.

Z przywołanego tu art. 48d SysUbSpołU wynika, że deklaracji rozliczeniowej i imiennego raportu miesięcznego płatnik składek nie może złożyć po upływie 5 lat od dnia, w którym upłynął termin opłacenia składek rozliczonych w tej deklaracji i w tym raporcie. W art. 48d SysUbSpołU określono też zasady postępowania po upływie tego terminu.

Z przepisów tych wynika, że obowiązki w zakresie składania korekt określonych tu dokumentów związanych z rozliczaniem składek na ubezpieczenia społeczne ciążą na płatniku składek.

Jak wiadomo, powierzenie prowadzenia ksiąg i dokonywania rozliczeń podatkowo-składkowych biuru rachunkowemu odbywa się na podstawie zawartej umowy o świadczenie usług zawartej w myśl obowiązującej swobody kontraktowej, czyli zasady swobody zawierania umów, z art. 353¹ KC oraz art. 750 KC. Biuro, jako zleceniobiorca odpowiada tu na zasadzie odpowiedzialności kontraktowej określonej przede wszystkim w art. 471 KC.

Podobnie jest w przypadku innego podmiotu niż biuro rachunkowe, które dokonuje czynności powierzonych przez podatnika (ubezpieczonego) lub płatnika.

W odniesieniu do odpowiedzialności podatkowej i składkowej trzeba też przypomnieć o przepisach OrdPU, które dotyczą zasad odpowiedzialności za zaległości podatkowe podatnika, która może ciążyć na osobach trzecich. Przepisy te określają, że odpowiedzialność taka, w zakresie określonym właściwymi przepisami, ciąży m.in. na:

1) osobach trzecich zgodnie z art. 107-109 OrdPU – organ podatkowy wydaje tu decyzję uwzględniając zasady określone w tym przepisach, w tym m.in. moment wydania takiej decyzji (nie można jej wydać m.in. przed doręczeniem decyzji określającej zobowiązanie podatkowe). Ponadto, egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna, odstąpiono od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych albo nie przystąpiono do egzekucji administracyjnej w wyniku uprawdopodobnienia przez organ egzekucyjny braku możliwości uzyskania w toku egzekucji administracyjnej kwoty przewyższającej koszty egzekucyjne;

2) rozwiedzionym małżonku i członkach rodziny – art. 110 i 111 OrdPU;

3) nabywcy przedsiębiorstwa – art. 112 OrdPU;

4) jednoosobowej spółce kapitałowej powstałej w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną (solidarnie z tą osobą) – art. 112b OrdPU;

5) spółce osobowej, do której osoba fizyczna wniosła na pokrycie udziału swoje przedsiębiorstwo – art. 112c OrdPU;

6) firmującym – art. 113 OrdPU;

7) właścicielu rzeczy używanej do prowadzenia działalności gospodarczej, a także dzierżawcy lub użytkowniku nieruchomości – art. 114 i 114a OrdPU;

8) wspólnika spółek osobowych – art. 115 OrdPU;

9) członków zarządu spółek kapitałowych i innych osób prawnych oraz likwidatorów spółki – art. 116, 116a i 116b OrdPU;

10) gwaranta i poręczyciela – art. 117a OrdPU;

11) zarządcy sukcesyjnego oraz zarządcy faktycznego – art. 117d OrdPU;

12) fundacji rodzinnej – art. 117e OrdPU.

Zasadniczo, przepisy powyższe dotyczą też składek ZUS, zgodnie z art. 31 SysUbSpołU.

Błędy w sprawozdaniu finansowym a prawo do opodatkowania w formie estońskiego CIT

Zgodnie z art. 28d ust. 1 PDOPrU: „Podatnik opodatkowany ryczałtem od dochodów spółek, zwanym dalej w niniejszym rozdziale „ryczałtem”, jest obowiązany do prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz sporządzania sprawozdań finansowych na podstawie przepisów o rachunkowości w sposób zapewniający prawidłowe określenie:

1) wysokości zysku (straty) netto, podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku oraz

2) w kapitale własnym:

a) kwoty zysków niepodzielonych i kwoty zysków podzielonych odniesione na kapitały, wypracowanych w latach opodatkowania ryczałtem, oraz

b) kwoty niepokrytych strat poniesionych w latach opodatkowania ryczałtem”.

Jak stanowi art. 28d ust. 2 PDOPrU: „Podatnik i jego następca prawny są obowiązani wykazywać wyodrębnienie w kapitale własnym zysków lub strat, o których mowa w ust. 1 pkt 2, w sprawozdaniu finansowym sporządzanym zgodnie z przepisami o rachunkowości do roku wypłaty tych zysków lub pokrycia tych strat”.

Przepis art. 28l ust. 1 PDOPrU wskazuje, iż: „Podatnik opodatkowany ryczałtem traci prawo do tego opodatkowania z końcem:

1) roku podatkowego okresu, o którym mowa w art. 28f ust. 1 albo 2 – w przypadku, gdy podatnik złoży informację o rezygnacji z opodatkowania ryczałtem;

3) roku podatkowego, w którym podatnik nie spełnił któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 28j ust. 1 pkt 2 i 3;

4) roku poprzedzającego rok podatkowy, w którym:

a) podatnik nie spełnił któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 28j ust. 1 pkt 4–6, w szczególności sporządza sprawozdanie według MSSF,

b) podatnik nie prowadził ksiąg podatkowych lub dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na określenie wyniku finansowego netto,

c) podatnik dokona przejęcia innego podmiotu w drodze łączenia albo podziału podmiotów lub otrzymania wkładu niepieniężnego w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, chyba że:

– podmiot przejmowany, dzielony lub wnoszący wkład niepieniężny jest opodatkowany ryczałtem, albo

– podmiot przejmowany, dzielony lub wnoszący wkład niepieniężny z dniem przejęcia lub wniesienia wkładu zamknie księgi rachunkowe, sporządzi sprawozdanie finansowe oraz dokona rozliczenia i ustaleń, o których mowa w art. 7aa, w zakresie transakcji pozostających w związku z przejmowanymi składnikami majątku,

d) podatnik zostanie przejęty przez inny podmiot w drodze łączenia lub podziału podmiotów, w tym podziału przez wydzielenie albo podziału przez wyodrębnienie, lub wniesienia wkładu niepieniężnego w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, chyba że podmiot przejmujący jest opodatkowany ryczałtem”.

Nie zawarto wśród powyższych warunków wskazania, iż nieprawidłowa prezentacja jakichkolwiek pozycji w sprawozdaniu finansowym powoduje utratę warunków do opodatkowania CIT estońskim. Nie ma w nich też odwołania do art. 28d ust. 1 PDOPrU. Z treści pytania wynika, iż jednostka dokonała takiego wydzielenia w księgach, zatem nie ma podstaw do „naciągania” warunku związanego z nieprawidłowością prowadzenia ksiąg.

Jeśli sprawozdanie zostało zatwierdzone, to nie ma już możliwości jego poprawy. Dopiero w kolejnym sprawozdaniu należy zadbać o wyodrębnienie i prawidłową prezentację danych o kapitałach zarówno za bieżący, jak i poprzedni rok obrotowy (art. 54 ust. 3 RachunkU).

Wydatki poniesione na wykończenie lokalu przeznaczonego na wynajem – opodatkowanie VAT i PIT

Udzielając odpowiedzi na pytanie należy przypomnieć, że w aktualnym stanie prawnym nie jest możliwe dokonywanie odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej lokalu mieszkalnego. Całkowicie bez znaczenia jest to, w jaki sposób lokal jest wykorzystywany. Wydatki ponoszone na nabycie, wytworzenie, a także ulepszenie takiego lokalu uwzględnione będą w rachunku podatkowym dopiero w momencie jego sprzedaży i to pod warunkiem, że transakcja zbycia wygeneruje przychód podatkowy.

Wyznaczając wartość początkową zakupionego lokalu należy wyznaczyć cenę jego nabycia. Za cenę nabycia uważa się kwotę należną zbywcy, powiększoną o koszty związane z zakupem, naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania, a w szczególności o koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek, prowizji, oraz pomniejszoną o VAT, z wyjątkiem przypadków, gdy zgodnie z odrębnymi przepisami VAT nie stanowi VAT naliczonego albo podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty należnego VAT o kwotę naliczonego VAT albo zwrot różnicy.

Od lat funkcjonuje i nie budzi wątpliwości praktyka, wedle której wydatki, jakie ponoszone są dla potrzeb dostosowania środka trwałego do używania przed jego przyjęciem do używania, uwzględniane są w jego wartości początkowej.

Tak należy klasyfikować ponoszone przez podatnika wydatki na nakłady, które służą wykończeniu lokalu przed jego przyjęciem do używania, mające na celu dostosowanie lokalu mieszkalnego do jego wykorzystywania na potrzeby działalności gospodarczej. W konsekwencji wydatki takie zwiększają wartość początkową lokalu, czyli nie mogą być zaliczone do kosztów podatkowych w bieżącym rozliczeniu. Gdyby w momencie sprzedaży podatnik rozpoznał przychód (co w przypadku lokalu mieszkalnego nie nastąpi przy sprzedaży po upływie pięciu lat od końca roku nabycia), wówczas wydatki te – podobnie jak pozostałe elementy wartości początkowej – zwiększą koszty podatkowe.

Inaczej należy sklasyfikować wydatki poniesione na zakup wyposażenia. Są one rozliczane w zeznaniu podatkowym PIT według właściwych dla nich indywidualnie zasad.

Odpowiadając na drugie pytanie, które dotyczy VAT, należy przypomnieć jedną z podstawowych zasad w zakresie VAT. Chodzi o regułę, według której każdemu czynnemu podatnikowi VAT przysługuje prawo do rozliczania VAT naliczonego zawartego w cenie nabywanych lub importowanych towarów i usług w takim zakresie, w jakim są one wykorzystywane na potrzeby czynności opodatkowanych VAT (bez zwolnienia od VAT). Istotne jest jednak to, że podatnik musi wykazać istnienie związku zakupów z czynnościami, w odniesieniu do których przysługuje prawo do odliczenia VAT.

Jak wskazano w wyroku NSA z 21.5.2025 r. (I FSK 260/22, Legalis):

Skoro lokal ma służyć na potrzeby działalności opodatkowanej VAT (bez zwolnienia od VAT), podatnik ma prawo do odliczenia VAT naliczonego.

Badania zleceniobiorcy przed zatrudnieniem na etat

Badania wstępne

Zasadą jest, że wszyscy nowo zatrudnieni pracownicy powinni przed dopuszczeniem do pracy przejść wstępne badania profilaktyczne. Dopiero uzyskana po ich przeprowadzeniu „zdolność do pracy” umożliwi pracodawcy dopuszczenie ich do pracy. Wyjątkowo z badań wstępnych zwolnione są osoby:

Zatrudnienie „własnego” zleceniobiorcy na podstawie stosunku pracy

Z pytania wynika, że pracodawca zamierza zatrudnić na podstawie stosunku pracy „własnego” zleceniobiorcę, czyli osobę, która obecnie jest zatrudniona na podstawie umowy cywilnoprawnej i posiada aktualne badania profilaktyczne. Z treści pytania można wywnioskować, że warunki pracy będą tożsame („te same czynniki szkodliwe co na zleceniu, tyko forma zatrudnienia się zmienia”). W takiej sytuacji powstają wątpliwości dotyczące konieczności skierowania zleceniobiorcy na badania wstępne przed dopuszczeniem go do wykonywania obowiązków na podstawie stosunku pracy. Wśród praktyków zdania są podzielone, a przepisy nie regulują takiej sytuacji. Część praktyków wskazuje na fakt, że Kodeks pracy zawiera regulacje umożliwiające rezygnację z badań wstępnych, jednak te regulacje wyraźnie dotyczą tylko pracowników, a nie zleceniobiorców. W konsekwencji badania wstępne przed nawiązaniem stosunku pracy byłyby konieczne. Z drugiej strony część praktyków wskazuje na niecelowość ponownych badań (przy założeniu, że rodzaj pracy, warunki jej wykonywania i zagrożenia będą tożsame). W mojej ocenie takie podejście jest trafne, jednak w obliczu wątpliwości bezpieczniejszym rozwiązaniem dla zatrudniającego jest skierowanie zleceniobiorcy na ponowne badania wstępne przed zatrudnieniem na etacie. Warto także skonsultować tą kwestię z zakładowym specjalistą bhp.

Czas pracy w podróży służbowej

Do czasu pracy podczas podróży służbowej zaliczamy tylko te jej części, które:

Czas podróży służbowej wybiegający poza rozkład czasu pracy jest wliczany do czasu pracy pracownika jedynie w zakresie, w którym poświęcony jest bezpośrednio na pracę (realizację zleconego przez pracodawcę zadania służbowego).

Skoro pracownik zarejestrował pracę od godz. 7:05 to, jak można zrozumieć, od tej godziny rozpoczyna się jego rozkład czasu pracy. Pracownik nie wybiera swobodnie godzin pracy, ale jest związany rozkładem (ewentualnie przy stosowaniu ruchomego rozkładu ma pewien przedział czasowy do wyboru rozpoczęcia pracy). Czas pracy należy liczyć od tej godziny do zakończenia realizowania czynności służbowych. Przejazd powrotny przypada na pewno już poza rozkładem czasu pracy i sam w sobie nie stanowi realizacji pracy, a zatem nie powinien być zaliczany do czasu pracy.

Dokonanie rozliczenia ze wspólnikiem występującym ze spółki cywilnej

Skoro wspólnik wniósł kwotę 200 000 zł aportem, przysługuje mu roszczenie o zwrot tej kwoty. Niestety w pytaniu nie ma informacji na temat sytuacji finansowej spółki, poza tym, że spółka poniosła stratę w wysokości 100 000 zł. Jest to jednak strata dotycząca działalności operacyjnej, a więc nie jest wiadome, jak wygląda kwestia majątku spółki. Tak czy inaczej, skoro występujący wspólnik posiadał 50% udziałów, wypłatę należy pomniejszyć o 50% straty (150 000 zł). Kwotę tę należy podwyższyć o 50% udziału w majątku spółki.

Środki pieniężne otrzymane przez wspólnika spółki niebędącej osobą prawną z tytułu wystąpienia z takiej spółki – co do zasady – stanowią dodatkowy przychód z działalności gospodarczej.

Dochodem z tytułu wystąpienia wspólnika ze spółki niebędącej osobą prawną, w przypadku otrzymania środków pieniężnych, jest różnica między przychodem z tego tytułu, a wydatkami na nabycie lub objęcie prawa do udziałów w takiej spółce, niezaliczonymi w jakiejkolwiek formie do kosztów uzyskania przychodów.

Do przychodów nie zalicza się jednak środków pieniężnych otrzymanych przez wspólnika spółki niebędącej osobą prawną z tytułu wystąpienia z takiej spółki, w części odpowiadającej uzyskanej przed wystąpieniem przez wspólnika nadwyżce przychodów nad kosztami ich uzyskania, pomniejszonej o wypłaty dokonane z tytułu udziału w tej spółce i wydatki niestanowiące kosztów uzyskania przychodów, o ile wcześniej nie pomniejszyły przychodu do opodatkowania.

Rachunek do umowy zlecenia a ryzyko uznania umowy za stosunek pracy w świetle nowych uprawnień PIP

Nowe przepisy przyznają PIP większe kompetencje w odniesieniu do umów cywilnoprawnych, przede wszystkim możliwość wydawania decyzji stwierdzających istnienie stosunku pracy. Nie zmieniły jednak przepisów definiujących stosunek pracy. W tym kontekście nie ma znaczenia, kto technicznie przygotowuje rachunek do umowy zlecenia.

W obowiązujących od 8.7.2026 r. zmianach przepisów ustawy o PIP przewidziano możliwość wydania przez inspektora PIP polecenia usunięcia naruszeń dotyczących:

1) funkcjonowania umowy cywilnoprawnej lub

2) niezawarcia umowy o pracę – w sytuacji, gdy w stosunku prawnym łączącym strony dominują cechy stosunku pracy określone w art. 22 § 1 KP.

Polecenie stanowi formalne wskazanie naruszenia, które podmiot kontrolowany powinien usunąć, ale samo w sobie nie rozstrzyga kwestii istnienia stosunku pracy.

W razie niewykonania polecenia może zostać wydana decyzja stwierdzająca istnienie stosunku pracy. PIP może również wystąpić do sądu pracy z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy.

Są to dwie najważniejsze zmiany. Istotne jest również podwyższenie kar za naruszanie przepisów prawa pracy, m.in. za zawieranie umowy cywilnoprawnej na warunkach, na których powinna zostać zawarta umowa o pracę. Grzywna została podwyższona do kwoty od 2000 zł do 60 000 zł. Wprowadzono również obowiązek wydawania przez PIP interpretacji indywidualnych.

Rozliczenie umowy zlecenia zawartej z osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej odbywa się na podstawie zawartej z nią umowy. Zwyczajowo sporządzany jest również rachunek, na podstawie którego dokonywana jest wypłata wynagrodzenia. W praktyce rachunek często przygotowuje zleceniodawca, a następnie przekazuje go zleceniobiorcy do akceptacji i podpisu. Jest to rozwiązanie praktyczne, ponieważ zleceniodawca jako płatnik odpowiada za prawidłowe rozliczenia podatkowe i ubezpieczeniowe.

Przepisy nie nakładają jednak wprost obowiązku, aby rachunek do umowy zlecenia był sporządzany osobiście przez zleceniobiorcę. Nie ma również przepisu, który zabraniałby zleceniodawcy lub pracownikowi działu kadr przygotowania takiego rachunku.

Obowiązkiem ustawowym jest natomiast posiadanie potwierdzenia liczby godzin świadczenia usług.

Podpisany przez zleceniobiorcę rachunek potwierdza jego akceptację dokonanego rozliczenia, co może mieć istotne znaczenie w przypadku ewentualnego sporu pomiędzy stronami. Przepisy rozporządzenia z 22.8.2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 703), określają zakres informacji, jakie powinien zawierać rachunek potwierdzający wykonanie usługi, ale nie tworzą obowiązku posiadania takiego rachunku.

Zgodnie z definicją stosunku pracy, przez nawiązanie tego stosunku pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie na takich warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.

Ocena tego, czy umowa zlecenia lub umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, wypełnia istotne cechy stosunku pracy, wymaga analizy zarówno treści zawartej umowy, jak i sposobu jej faktycznego wykonywania.

Samo przygotowywanie rachunku przez pracownika działu kadr lub zleceniodawcę nie świadczy w żaden sposób o istnieniu cech stosunku pracy. Rachunek może być przygotowywany przez zleceniodawcę, a następnie przekazywany zleceniobiorcy do akceptacji i podpisu.

W konsekwencji sposób technicznego przygotowania rachunku nie powinien być traktowany jako przesłanka przesądzająca o istnieniu stosunku pracy. Dla oceny charakteru prawnego łączącego strony stosunku istotne są przede wszystkim rzeczywiste warunki wykonywania umowy, w szczególności sposób organizacji pracy, podporządkowanie, miejsce i czas wykonywania czynności oraz sposób wydawania poleceń.