Obowiązek rejestracji jako podatnik VAT UE
Tak, wskazany podatnik jest obowiązany do zarejestrowania jako podatnik VAT UE (zakładając, że podmiot portugalski jest w Portugalii zarejestrowany do VAT). Świadczenie wskazanej usługi powinno zostać udokumentowane fakturą bez danych dotyczących stawki podatku (w przypadku faktury ustrukturyzowanej – ze stawką „NP II”) i kwoty VAT. Na fakturze tej powinny zostać umieszczone wyrazy „odwrotne obciążenie” oraz – w zakresie w jakim są posiadane – numery VAT UE stron.
Na podstawie art. 100 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: VATU) podatnicy zarejestrowani jako podatnicy VAT UE mogą mieć obowiązek składania informacji podsumowujących VAT-UE. W informacjach tych wykazywane są między innymi usługi, do których stosuje się art. 28b VATU, na rzecz podatników podatku od wartości dodanej lub osób prawnych niebędących takimi podatnikami, zidentyfikowanych na potrzeby podatku od wartości dodanej, świadczone na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju, inne niż zwolnione od podatku od wartości dodanej lub opodatkowanych stawką 0%, dla których zobowiązanym do zapłaty podatku od wartości dodanej jest usługobiorca (zob. art. 100 ust. 1 pkt 4 VATU). W związku ze świadczeniem takich usług podatnicy obowiązani są również do rejestracji VAT UE (zob. art. 97 ust. 3 pkt 2 VATU).
Warunki te są w przedstawionej sytuacji spełnione, o ile portugalski podmiot jest w Portugalii zarejestrowany na potrzeby VAT (nie musi to być rejestracja VAT UE). Na użytek dalszej części odpowiedzi zakładam, że warunek ten jest spełniony.
Oznaczałoby to, że podatnik, o którym mowa, jest obowiązany do zarejestrowania jako podatnik VAT UE. Ponadto jeżeli przedmiotową usługę wykona po zarejestrowaniu jako podatnik VAT UE, ma on obowiązek złożyć informację podsumowującą VAT-UE z wykazaniem tej usługi w części E.
Jednocześnie świadczenie przedmiotowej usługi udokumentowane powinno zostać fakturą bez danych dotyczących stawki podatku (w przypadku faktury ustrukturyzowanej – ze stawką „NP II”) i kwoty VAT (zob. art. 106a pkt 2 lit. a w zw. z art. 106e ust. 5 pkt 1 VATU). Na fakturze tej powinny zostać umieszczone wyrazy „odwrotne obciążenie” (zob. art. 106e ust. 1 pkt 18 VATU) oraz – w zakresie w jakim są posiadane – numery VAT UE stron (zob. art. 106e ust. 1 pkt 24 lit. a VATU).
Wdrażanie zasad przejrzystości wynagrodzeń w spółce zatrudniającej 36 pracowników a ochrona danych osobowych
Pracodawca zatrudniający 36 osób nie ma obowiązku tworzenia odrębnego dokumentu. Zasady określania poziomów wynagrodzeń, kryteria awansu oraz zasady progresji płacowej powinny zostać włączone bezpośrednio do obowiązującego regulaminu wynagradzania.
Obowiązek zapewnienia przejrzystości struktury wynagrodzeń nie oznacza konieczności ujawniania imiennych wynagrodzeń ani publikowania informacji pozwalających na bezpośrednią identyfikację wysokości zarobków konkretnego pracownika zatrudnionego na stanowisku jednoosobowym.
Rozwiązaniem pozwalającym na pogodzenie wymogu przejrzystości wynagrodzeń z ochroną danych osobowych jest grupowanie takich stanowisk w szersze kategorie zaszeregowania lub rodziny stanowisk, oparte na obiektywnej wycenie pracy o równej wartości.
Pierwszeństwo regulaminu wynagradzania
Zgodnie z art. 772 Kodeksu pracy pracodawca zatrudniający co najmniej 50 pracowników, a także pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników, jeżeli wystąpi z takim wnioskiem zakładowa organizacja związkowa, ustala warunki wynagradzania w regulaminie wynagradzania.
Jeżeli spółka posiada już regulamin wynagradzania, to właśnie ten akt stanowi źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 Kodeksu pracy. W regulaminie powinny zatem zostać określone wiążące zasady wynagradzania, w tym odpowiednie tabele stawek lub widełki płacowe.
Dopuszczalność odrębnej polityki
Możliwe jest przyjęcie odrębnego dokumentu, np. „Polityki wynagrodzeń i przejrzystości płac”, który może stanowić załącznik do regulaminu wynagradzania lub zostać przyjęty w porozumieniu ze stroną pracowniczą.
Jednocześnie same zasady zaszeregowania oraz wysokość stawek powinny wynikać z regulaminu wynagradzania, tak aby zachować ich pełną moc wiążącą wobec pracowników.
Stanowiska jednoosobowe a ryzyko ujawnienia wynagrodzenia konkretnego pracownika
W przypadku zatrudnienia 36 osób precyzyjne przypisanie widełek płacowych do unikalnej nazwy stanowiska, np. „Główny informatyk” czy „Specjalista ds. kadr i płac”, może w praktyce prowadzić do ujawnienia informacji o wynagrodzeniu konkretnego pracownika. Może to rodzić ryzyko naruszenia dóbr osobistych oraz przepisów dotyczących ochrony danych osobowych (RODO).
W celu spełnienia wymogu przejrzystości wynagrodzeń przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka deanonimizacji można zastosować następujące mechanizmy:
1) Kategoryzacja i tworzenie rodzin stanowisk
Zamiast tworzenia odrębnej pozycji dla każdego stanowiska, możliwe jest połączenie stanowisk w szersze poziomy lub grupy zaszeregowania, ustalone na podstawie obiektywnych i neutralnych pod względem płci kryteriów, takich jak wymagane wykształcenie, zakres odpowiedzialności czy stopień złożoności wykonywanych zadań.
Na poziomie „Specjalista Senior” w jednej grupie taryfowej mogą zostać ujęte stanowiska głównego informatyka, koordynatora ds. sprzedaży oraz głównego księgowego. Wszystkim tym stanowiskom można przypisać jeden wspólny przedział płacowy, co ogranicza możliwość ustalenia dokładnego wynagrodzenia konkretnej osoby.
2) Stosowanie odpowiednio szerokich widełek płacowych
W tabeli płac można określić minimalne i maksymalne stawki dla danej kategorii, np. od 7000 zł do 11 000 zł brutto.
Odpowiednia rozpiętość widełek pozwala zachować elastyczność w kształtowaniu wynagrodzeń, a jednocześnie ogranicza możliwość ustalenia dokładnego wynagrodzenia pracownika wykonującego zadania na stanowisku jednoosobowym.
3) Rozróżnienie prawa do informacji od publicznej listy płac
Przepisy dotyczące przejrzystości wynagrodzeń, w tym dyrektywa 2023/970, gwarantują pracownikowi prawo do informacji dotyczących kryteriów ustalania wynagrodzenia oraz przeciętnego poziomu wynagrodzenia, z podziałem na płeć, w odniesieniu do kategorii pracowników wykonujących taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości.
Jeżeli w danej kategorii znajduje się tylko jeden pracownik, nie powinny być udostępniane statystyki ani dane, które wprost prowadziłyby do jego identyfikacji. W takim przypadku przekazywane informacje powinny ograniczać się do obiektywnych kryteriów przypisania stanowiska do określonego przedziału w tabeli wynagrodzeń.
Ochrona informacji o wynagrodzeniu
Na koniec warto wskazać na utrwalone stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym wysokość wynagrodzenia pracownika stanowi jego dobro osobiste w rozumieniu art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego i co do zasady nie może być ujawniana przez pracodawcę bez wyraźnej zgody zainteresowanego.
W tym zakresie wskazuje się w szczególności na uchwałę SN z 16.7.1993 r., (I PZP 28/93, Legalis).
Sprzedaż lokalu mieszkalnego wprowadzonego do działalności gospodarczej
Zakładając, że w chwili sprzedaży nieruchomość nadal będzie prawnie lokalem mieszkalnym, jej sprzedaż nie będzie przychodem z działalności gospodarczej. Jeżeli sprzedaż nastąpi po upływie pięciu lat, liczonych od końca roku, w którym osoba fizyczna nabyła lokal, PIT nie wystąpi. W przypadku wcześniejszej sprzedaży, osiągnięty dochód będzie podlegał opodatkowaniu stawką 19% i rozliczeniu w PIT-39.
Zgodnie z art. 14 ust. 2c ustawy o PIT do przychodów z działalności gospodarczej nie zalicza się przychodów ze sprzedaży lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, wykorzystywanego na potrzeby działalności gospodarczej. Jednocześnie art. 10 ust. 3 ustawy o PIT nakazuje do takiej sprzedaży stosować zasady dotyczące odpłatnego zbycia nieruchomości określone w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT.
Okres pięcioletni, o którym stanowi art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, liczy się od pierwotnego nabycia lokalu przez osobę fizyczną, a nie od dnia ujęcia go w ewidencji środków trwałych działalności gospodarczej.
Jeżeli zatem sprzedaż nastąpi po 31 grudnia roku, w którym upłynęło pięć pełnych lat liczonych od końca roku nabycia, sprzedaż nie stanowi źródła przychodu. Nie wystąpi PIT i nie trzeba składać PIT-39 wyłącznie z tego tytułu. Jeżeli natomiast sprzedaż nastąpi przed upływem tego terminu, zgodnie z art. 30e ust. 1 ustawy o PIT podatek wynosi 19% dochodu.
Okoliczność, że od 2024 r. działalność gospodarcza jest opodatkowana ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, nie zmienia powyższej kwalifikacji. Stosownie do art. 12 ust. 10a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym w przypadku sprzedaży lokalu mieszkalnego wykorzystywanego w działalności gospodarczej, dokonanej przed upływem pięciu lat od końca roku jego nabycia, stosuje się art. 30e ustawy o PIT. Sprzedaż nie podlega zatem 10% ryczałtowi określonemu w art. 12 ust. 10 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.
Jeżeli sprzedaż następuje przed upływem pięciu lat, przychód ustala się zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o PIT jako cenę określoną w umowie, pomniejszoną o koszty odpłatnego zbycia, np. prowizję pośrednika. Zgodnie z art. 30e ust. 2 ustawy o PIT dochód stanowi różnica pomiędzy przychodem a kosztami nabycia i udokumentowanymi nakładami, powiększona o dokonane odpisy amortyzacyjne.
Sprzedaż opodatkowaną należy wykazać w zeznaniu PIT-39 składanym do 30 kwietnia roku następującego po roku sprzedaży. W tym samym terminie płatny jest podatek.
Powyższe stanowisko potwierdza interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 5.2.2020 r. (0112-KDIL2-2.4011.99.2019.2.MC) oraz interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 27.6.2024 r. (0114-KDIP3-2.4011.433.2024.1.MT).
Obowiązki pracodawcy związane z nowymi przepisami o mobbingu i dyskryminacji
Jak podkreśla resort pracy w uzasadnieniu do projektu nowelizacji Kodeksu pracy, ustawa nie nakłada na pracodawców, w tym przedsiębiorców, specjalnie nowych obowiązków. Obecnie pracodawcy są obowiązani do przeciwdziałania zarówno mobbingowi w miejscu pracy, jak również naruszaniu zasady równego traktowania i dyskryminacji w zatrudnieniu. Nowelizacja uzupełnia i precyzuje obowiązki ciążące na pracodawcy.
W ramach uzupełnienia obowiązków pracodawcy przewidziano poniżej wymienione działania.
1. Wprowadzenie obowiązku pracodawcy systematycznego przeciwdziałania naruszaniu zasady równego traktowania oraz naruszaniu zasady godności i innych dóbr osobistych pracownika.
Zgodnie z nowo wprowadzonym art. 183g Kodeksu pracy, pracodawca jest obowiązany systematycznie przeciwdziałać naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu w szczególności przez działania prewencyjne, wykrywanie naruszenia tej zasady oraz właściwe reagowanie na jej naruszenie, a także przez działania naprawcze i wsparcie osób dotkniętych nierównym traktowaniem.
Ponadto uściślono obowiązki pracodawcy określone w art. 94 Kodeksu pracy. Zgodnie ze zmienionym art. 94 pkt 2b Kodeksu pracy (w brzmieniu od 5.11.2026 r.), pracodawca powinien przeciwdziałać wszelkiemu nierównemu traktowaniu, dyskryminacji oraz mobbingowi w zatrudnieniu. Z kolei w myśl nowego art. 94 pkt 2c Kodeksu pracy (obowiązuje od 5.11.2026 r.), pracodawca ma obowiązek przeciwdziałać naruszaniu godności oraz innych dóbr osobistych pracownika, w szczególności w obszarach zdrowia, sfery osobistej i reputacji, właściwej komunikacji w miejscu pracy, pozycji w zespole, efektów pracy oraz jej oceny, a także statusu zawodowego pracownika i jego kwalifikacji.
2. Przykładowe działania wskazujące, na czym ma polegać systematyczne przeciwdziałanie mobbingowi.
Mogą to być np. działania prewencyjne, wykrywanie mobbingu, właściwe reagowanie na mobbing, a także przez działania naprawcze i wsparcie osób dotkniętych mobbingiem (art. 943 § 1 Kodeksu pracy obowiązuje od 5.11.2026 r.).
3. Aktualizację układu zbiorowego pracy lub regulaminu pracy o reguły, procedury oraz częstotliwość działań w obszarach przeciwdziałania:
a) naruszaniu godności oraz innych dóbr osobistych pracowników,
b) naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu oraz dyskryminacji w zatrudnieniu,
c) mobbingowi.
Natomiast pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników ustali reguły, procedury oraz częstotliwość działań w obszarach przeciwdziałania naruszaniu godności oraz innych dóbr osobistych pracownika, przeciwdziałania naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu, przeciwdziałania dyskryminacji oraz przeciwdziałania mobbingowi. Będzie więc podejmował samodzielne działania antyprzemocowe oraz tworzył własne narzędzia i praktyki, które dopasuje do swojej branży i organizacji pracy.
Ważne jest, że na dostosowanie uzp czy regulaminu pracy lub na wydanie specjalnych regulaminów w przypadku zatrudnienia od 10 pracowników, pracodawca ma 6 miesięcy od dania wejścia w życie nowelizacji, czyli najpóźniej 6 maja muszą obowiązywać odpowiednie regulacje wewnątrzzakładowe (art. 4 nowelizacji Kodeksu pracy z 19.6.2026 r.).
4. Podniesienie dolnego progu odpowiedzialności pracodawcy za krzywdę niematerialną:
a) pracownika poniesioną w wyniku mobbingu,
b) osoby z tytułu wielokrotnego naruszenia wobec niej zasady równego traktowania.
5. Wyraźne sformułowanie dotychczasowej reguły, że pracodawca ma obowiązek przeprowadzenia dowodu, że do naruszenia zasady równego traktowania nie doszło, w sytuacji uprawdopodobnienia przez pracownika naruszenia tej zasady.
Majątek otrzymany przez fundację od fundatora a przychód podatkowy
Majątek otrzymany przez fundację od fundatora jako wpłata na fundusz założycielski nie stanowi jej przychodu podatkowego i podlega w całości wyłączeniu od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych.
Co do zasady na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT opodatkowaniu tym podatkiem podlegają przychody z tytułu otrzymanych rzeczy lub praw, a także wartość innych świadczeń w naturze, w tym wartość rzeczy i praw otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń.
Jedną z form takiego nieodpłatnego otrzymania jest otrzymanie ich właśnie w ramach spadku. Jednak jak wynika z art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy o CIT, do przychodów nie zalicza się przychodów otrzymanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego, funduszu udziałowego albo funduszu założycielskiego, albo funduszu statutowego w banku państwowym, albo funduszu organizacyjnego ubezpieczyciela.
Oznacza to, że majątek otrzymany przez fundację od fundatora jako wpłata na fundusz założycielski fundacji nie stanowi jej przychodu podatkowego i podlega w całości wyłączeniu od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych (zob. np. interpretacje indywidualne: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej z 6.8.2025 r., 0114-KDIP2-1.4010.330.2025.1.MR1; Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 12.5.2016 r., IBPB-1-3/4510-300/16/TS; Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy 17.12.2014 r., ITPB3/423-435a/14/PS; Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 15.10.2013 r., IPPB5/423-574/13-2/AJ).
Aktualizacja informacji VAT-26 w przypadku wykupu samochodu osobowego z leasingu oraz jego późniejszej sprzedaży
Przepisy prawa podatkowego nie wskazują wyraźnie, czy wykup samochodu osobowego z leasingu lub późniejsza sprzedaż samochodu osobowego powoduje konieczność złożenia nowej informacji VAT-26 albo aktualizacji informacji VAT-26.
Natomiast przyjmuje się, że w przypadku wykupu samochodu osobowego z leasingu oraz zmiany danych identyfikacyjnych samochodu osobowego (np. w zakresie numeru rejestracyjnego) podatnik jest zobowiązany do złożenia aktualizacji informacji VAT-26. Przy czym należy mieć na uwadze, że informacja VAT-26 identyfikuje dany samochód osobowy nie tylko poprzez określenie marki, modelu oraz numeru rejestracyjnego, ale również poprzez datę nabycia pojazdu.
Przyjmuje się również, że w przypadku sprzedaży samochodu osobowego podatnik jest zobowiązany do złożenia aktualizacji informacji VAT-26.
Pojazdy wykorzystywany w działalności
Zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: VATU), podatnicy wykorzystujący wyłącznie do działalności gospodarczej pojazdy samochodowe, dla których są obowiązani prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu, mają obowiązek złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego informację o tych pojazdach w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym poniosą pierwszy wydatek związany z tymi pojazdami, nie później jednak niż w dniu przesłania ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3 VATU (zob. art. 86a ust. 12 VATU). W przypadku niezłożenia w terminie przedmiotowej informacji uznaje się, że pojazd samochodowy jest wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika dopiero od pierwszego dnia miesiąca, w którym podatnik złoży tę informację (zob. art. 86a ust. 13 VATU). Z kolei w przypadku zmiany wykorzystywania pojazdu samochodowego podatnik jest obowiązany do aktualizacji przedmiotowej informacji najpóźniej do końca miesiąca, w którym dokonał tej zmiany (zob. art. 86a ust. 14 VATU).
Ponadto zgodnie z przepisami VATU, minister właściwy do spraw finansów publicznych określi w drodze rozporządzenia wzór przedmiotowej informacji, uwzględniając potrzebę zawarcia w niej danych pozwalających na identyfikację pojazdu samochodowego, w szczególności marki, modelu pojazdu i jego numeru rejestracyjnego, jak również daty poniesienia pierwszego wydatku związanego z danym pojazdem, oraz uwzględniając potrzebę umożliwienia prawidłowej aktualizacji złożonej informacji (zob. art. 86a ust. 15 VATU). W stosownym rozporządzeniu określono wzór informacji o pojazdach samochodowych wykorzystywanych wyłącznie do działalności gospodarczej (formularz VAT-26), wskazując jako dane identyfikacyjne pojazdu samochodowego następujące informacje:
1) marka;
2) model;
3) numer rejestracyjny;
4) rok produkcji;
5) data nabycia pojazdu, przy czym w przypadku pojazdów używanych na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze należy podać datę przyjęcia w używanie;
6) data poniesienia pierwszego wydatku, przy czym w przypadku gdy datą poniesienia pierwszego wydatku jest data wpłaty przedpłaty / zaliczki / zadatku / raty na poczet pojazdu, który zostanie nabyty / przyjęty w używanie – w polu data nabycia pojazdu należy podać planowaną: datę oddania pojazdu do używania po jego wytworzeniu / datę importu / datę przyjęcia w używanie na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze;
7) data zmiany wykorzystywania.
Informacja VAT-26 w przypadku wykupu samochodu osobowego z leasingu
Przywołane przepisy prawa podatkowego nie wskazują wyraźnie, czy wykup samochodu osobowego z leasingu powoduje konieczność złożenia nowej informacji VAT-26 albo aktualizacji informacji VAT-26.
Natomiast w działalności interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej przyjmuje się, że zmiana danych identyfikacyjnych samochodu osobowego powoduje konieczność aktualizacji informacji VAT-26. Przykładowo w interpretacji podatkowej z 13.3.2026 r., 0114-KDIP4-2.4012.78.2026.1.WH Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wyjaśnił m.in., że informacja VAT-26 identyfikuje dany samochód osobowy poprzez określenie: marki, modelu, numeru rejestracyjnego, roku produkcji, daty nabycia pojazdu. Z kolei w przypadku zmiany danych identyfikacyjnych samochodu osobowego (np. w zakresie numeru rejestracyjnego) powstaje konieczność złożenia aktualizacji informacji VAT-26. W tym miejscu należy wyraźnie wskazać, że w stanie faktycznym przywołanej interpretacji podatkowej wykup samochodu osobowego z leasingu spowodował zmianę jego numeru rejestracyjnego, tzn. bardzo istotnej informacji identyfikacyjnej. Natomiast w celu zwiększenia bezpieczeństwa podatkowego oraz zmniejszenia ryzyka ewentualnego sporu z organem podatkowym w zakresie prawidłowego rozliczenia VAT należałoby przyjąć ostrożnościowo, że każda zmiana danych identyfikacyjnych samochodu osobowego (np. również w zakresie daty nabycia pojazdu) powoduje konieczność złożenia aktualizacji informacji VAT-26.
Należy mieć na uwadze również to, że w działalności interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej można znaleźć odmienne stanowiska w podobnych sprawach, przykładowo:
1) w przypadku zmiany danych identyfikacyjnych samochodu osobowego (np. w zakresie numeru rejestracyjnego) powstaje konieczność złożenia nowej informacji VAT-26 (zob. interpretacja podatkowa z 6.7.2021 r., 0112-KDIL1-1.4012.261.2021.2.AW oraz z 9.2.2021 r., 0114-KDIP4-3.4012.712.2020.1.DM);
2) w przypadku zmiany danych identyfikacyjnych samochodu osobowego (np. w zakresie numeru rejestracyjnego) powstaje konieczność złożenia informacji VAT-26, w której podatnik wskaże jednocześnie jako cel złożenie informacji oraz aktualizację informacji (zob. interpretacja podatkowa z 14.10.2020 r., ITPP2/4512-528/16-7/20/AD oraz z 18.2.2015 r., IPPP1/443-1384/14-4/AS).
W związku z powyższym, ze względu na niejednoznaczne przepisy prawa podatkowego oraz rozbieżne stanowiska prezentowane w wydawanych interpretacjach podatkowych, a także w celu zwiększenia bezpieczeństwa podatkowego oraz uniknięcia ryzyka ewentualnego sporu z organem podatkowym w zakresie prawa do odliczenia 100% kwoty VAT naliczonego od wydatków związanych z przedmiotowym samochodem osobowym, warto rozważyć wystąpienie z wnioskiem do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej w przedmiotowej sprawie.
Informacja VAT-26 w przypadku późniejszej sprzedaży samochodu osobowego
Przywołane przepisy prawa podatkowego nie wskazują wyraźnie, czy późniejsza sprzedaż samochodu osobowego powoduje konieczność złożenia nowej informacji VAT-26 albo aktualizacji informacji VAT-26.
Natomiast w działalności interpretacyjnej organów podatkowych oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w przypadku sprzedaży samochodu osobowego dochodzi do sytuacji, w której przestaje być on wykorzystywany do celów działalności gospodarczej i od tego momentu ustaje prawo podatnika do odliczenia kwoty VAT naliczonego, w związku z czym podatnik jest zobowiązany do złożenia aktualizacji informacji VAT-26 (zob. interpretacja podatkowa z 12.10.2016 r., IPPP1/4512-593/16-3/AS, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22.4.2021 r., I FSK 1049/18, Legalis).
Podmiot zobowiązany do zapłacenia PIT
W przypadku spółek transparentnych podatkowo, podatnikami PIT nie są spółki, ale wspólnicy tych spółek. Stąd też podatki powinny być opłacane przez podatników, względnie osoby wymienione w art. 62b § 1 Ordynacji podatkowej, a nie spółki, które w tym przypadku nie są podatnikami.
Zgodnie z art. 61 § 1 Ordynacji podatkowej: „Wpłata podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych dokonywana na rachunek urzędu skarbowego jest realizowana przy użyciu rachunku bankowego urzędu skarbowego albo identyfikującego podatnika, płatnika lub urząd skarbowy indywidualnego rachunku podatkowego (mikrorachunek podatkowy)”.
Z kolei art. 62b § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że zapłata podatku może nastąpić także przez:
„1) małżonka podatnika, jego zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę;
2) aktualnego właściciela przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, jeżeli podatek zabezpieczony jest hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym;
3) inny podmiot, w przypadku gdy kwota podatku nie przekracza 1000 zł”.
Z powyższego wynika, że – co do zasady – zobowiązanym do zapłaty podatku jest podatnik, natomiast ustawodawca dopuszcza możliwość zapłaty podatku przez podmioty wymienione w art. 62b § 1 Ordynacji podatkowej.
W przypadku spółek transparentnych podatkowo, podatnikami PIT nie są spółki, ale wspólnicy tych spółek. Stąd też podatki powinny być opłacane przez podatników, względnie osoby wymienione w art. 62b § 1 Ordynacji podatkowej, a nie spółki, które w tym przypadku nie są podatnikami.
Środki z rachunku powierniczego a przychód podatkowy dewelopera
Tak, środki otrzymane przez dewelopera z rachunku powierniczego stanowią co do zasady zaliczkę i podlegają rozpoznaniu jako przychód w podatku dochodowym dopiero w dniu przeniesienia własności nieruchomości w drodze aktu notarialnego.
Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o CIT przychodami związanymi z działalnością gospodarczą są również przychody należne, nawet jeżeli nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane. Stosownie do art. 12 ust. 3a ustawy o CIT przychód powstaje zasadniczo w dniu wydania rzeczy albo zbycia prawa majątkowego, nie później niż w dniu wystawienia faktury albo uregulowania należności. Regułę tę ogranicza jednak art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT, w świetle którego do przychodów nie zalicza się wpłat pobranych na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych.
Stosownie do art. 155 § 1 w zw. z art. 158 Kodeksu cywilnego przeniesienie własności nieruchomości wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. W opisanym stanie faktycznym środki wypłacone deweloperowi z rachunku powierniczego po zakończeniu I etapu inwestycji zachowują charakter zaliczki na poczet przyszłej sprzedaży lokalu. Przychód podatkowy należy zatem rozpoznać dopiero w dniu podpisania aktu notarialnego przenoszącego własność lokalu na nabywcę (por. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 12.2.2025 r., 0111-KDIB1-1.4010.796.2024.1.KM oraz wyrok WSA w Poznaniu z 22.6.2017 r., I SA/Po 96/17, Legalis).
Powołanie się na interpretację wobec ustaleń ZUS
Wiążące są interpretacje wydawane przez ZUS, ale też przedsiębiorca jest chroniony, jeżeli zastosował się do objaśnień prawnych lub utrwalonej praktyki interpretacyjnej właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej. Także ZUS. Niestety zastosowanie się do uzyskanej informacji niebędącej wspomnianą tu utrwaloną praktyką interpretacyjną albo objaśnieniem prawnym nie daje takiej ochrony. Efekty działań biura rachunkowego także nie zapewniają takiej ochrony, poza oczywiście odpowiedzialnością kontraktową podmiotu prowadzącego biuro rachunkowe.
W pierwszej kolejności, zgodnie z art. 83d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS wydaje interpretacje indywidualne, o których mowa w art. 34 Prawa przedsiębiorców, w zakresie obowiązku :
- podlegania ubezpieczeniom społecznym;
- zasad obliczania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, FGŚP i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz podstawy wymiaru tych składek.
Interpretacje indywidualne wraz z wnioskiem o wydanie interpretacji, po usunięciu danych identyfikujących wnioskodawcę oraz inne podmioty wskazane w treści interpretacji, ZUS niezwłocznie zamieszcza w BIP.
Na zasadach określonych w art. 34 Prawa przedsiębiorców przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie wyjaśnienia co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie, czyli o wydanie interpretacji indywidualnej.
Odnosząc się do pytania, interpretacja indywidualna nie jest wiążąca dla przedsiębiorcy, z tym że przedsiębiorca nie może być obciążony sankcjami administracyjnymi, finansowymi lub karami w zakresie, w jakim zastosował się do uzyskanej interpretacji indywidualnej ani daninami w wysokości wyższej niż wynikające z uzyskanej interpretacji indywidualnej (art. 35 ust. 1 Prawa przedsiębiorców). Co istotne, przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku zastosowania się przedsiębiorcy do objaśnień prawnych lub utrwalonej praktyki interpretacyjnej właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej (art. 35 ust. 3 Prawa przedsiębiorców).
Wynika więc z tego, że interpretacja indywidualna, którą uzyskał dany podmiot, nie jest dla niego wiążąca, ale nie można go obciążyć sankcjami i karami wymienionymi w art. 35 ust. 1 Prawa przedsiębiorców w takim zakresie, w jakim zastosował się tej interpretacji. Z pytania nie wynika, o jaką interpretację (uzyskaną od właściwego organu na własny wniosek, czy analogiczną, ale „obcą”) chodzi, w związku z czym taki sam skutek wystąpi w razie zastosowania się do objaśnień prawnych lub utrwalonej praktyki interpretacyjnej danego organu.
Przy czym, objaśnienia prawne wydają organy centralne zgodnie z art. 33 Prawa przedsiębiorców, mając na celu dążenie do zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa z zakresu działalności gospodarczej.
Przez utrwaloną praktykę interpretacyjną, z uwzględnieniem art. 35 ust. 5 Prawa przedsiębiorców, należy tu rozumieć wyjaśnienia co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, dominujące w wydawanych w takich samych stanach faktycznych oraz takim samym stanie prawnym – w trakcie danego okresu rozliczeniowego oraz w okresie 12 miesięcy przed rozpoczęciem okresu rozliczeniowego – interpretacjach indywidualnych (art. 35 ust. 4 Prawa przedsiębiorców).
Warto też przypomnieć, że interpretacja indywidualna jest wiążąca dla organów lub państwowych jednostek organizacyjnych właściwych dla przedsiębiorcy i może zostać zmieniona wyłącznie w drodze wznowienia postępowania. Nie zmienia się interpretacji, w wyniku której nastąpiły nieodwracalne skutki prawne.
Takiej ochrony przedsiębiorcy, w razie np. kontroli ZUS, nie zapewniają informacje osiągnięcie od organów właściwych do ich udzielenia, jeżeli nie wynikają one w swej treści z objaśnień prawnych, ani nie stanowią opisanej wyżej utrwalonej praktyki interpretacyjnej. Tak samo, ochrony takiej nie zapewnia fakt dokonania spornych czynności przez podmiot prowadzący biuro rachunkowe, ponieważ podmiot taki odpowiada na zasadzie odpowiedzialności kontraktowej, głównie na podstawie art. 471 Kodeksu cywilnego, a jego działania nie zdejmują odpowiedzialności z podatnika, ubezpieczonego albo płatnika – podatku lub składek ZUS.
Pomyłka rekrutera a wada systemowa sztucznej inteligencji – prawne skutki masowego powielania naruszeń w rekrutacji
Błąd popełniony przez pojedynczego rekrutera co do zasady oddziałuje na konkretną decyzję i konkretną osobę. W przypadku systemu sztucznej inteligencji sytuacja może przedstawiać się odmiennie. Jeżeli system został zaprojektowany, wytrenowany lub wdrożony w sposób prowadzący do błędnych albo dyskryminujących rezultatów, mechanizm ten może być stosowany automatycznie wobec wszystkich osób poddawanych jego działaniu. W konsekwencji pojedyncza wada systemowa może prowadzić do wielokrotnego powielania tego samego rodzaju naruszenia.
Czym jest efekt skali?
Żeby zrozumieć efekt skali, trzeba najpierw zrozumieć, czym jest uprzedzenie algorytmu (algorithmic bias) – bo to właśnie ono jest źródłem całego problemu, a efekt skali to jego konsekwencja, nie osobne zjawisko.
Systemy AI mogą być trenowane z wykorzystaniem danych historycznych, obejmujących m.in. informacje zawarte w CV, wyniki wcześniejszych procesów rekrutacyjnych czy dane dotyczące przebiegu karier zawodowych pracowników. Jeżeli dane te odzwierciedlają utrwalone nierówności lub praktyki prowadzące do nierównego traktowania określonych grup, system może odtworzyć takie zależności w swoich wynikach.
System wykorzystywany do wstępnej selekcji CV analizuje dane z przeszłych rekrutacji na dane stanowisko. Jeżeli w tych danych określone stanowiska były istotnie częściej powierzane mężczyznom, model może uznać tę zależność za statystycznie istotną cechę prawidłowego wyniku rekrutacyjnego.
U człowieka takie uprzedzenie objawia się nieregularnie – jeden rekruter może mieć jakieś nieświadome skłonności, ale ocenia każdego kandydata trochę inaczej, bo jest zmęczony, w dobrym albo złym humorze, zna kontekst danej osoby. System AI działa inaczej – raz wyuczone uprzedzenie stosuje identycznie do każdego kolejnego przypadku, bez wyjątku.
To samo uprzedzenie, które u człowieka dotknęłoby tylko jednej osoby w jednej sytuacji, w systemie AI działa masowo – bo system stosuje tę samą (wadliwą) logikę do każdego kolejnego przypadku. Dodatkowo w systemach AI mogą pojawiać się tzw. pętle sprzężenia zwrotnego (feedback loops) – mechanizm, przez który uprzedzenie nie tylko się powtarza, ale z czasem samo siebie wzmacnia.
System odrzuca kandydatów z określonej grupy, więc w kolejnych danych ta grupa jest jeszcze rzadziej reprezentowana wśród zatrudnionych, a system „utwierdza się” w swoim błędnym wzorcu.
To zmienia charakter całego problemu prawnego. Dyskryminacja algorytmiczna przestaje być sprawą jednej osoby przeciwko jednemu pracodawcy – staje się zjawiskiem systemowym. Komisja Europejska w Białej Księdze wskazała właśnie ten powód, dla którego wykorzystanie AI w rekrutacji powinno być traktowane jako wysokie ryzyko.
Ryzyka związane z zastosowaniem systemów AI w zatrudnieniu wykraczają poza zakres tradycyjnych przepisów antydyskryminacyjnych i obejmują również prawa pracownicze o charakterze zbiorowym — prawo do informacji i konsultacji oraz prawo do rokowań i działań zbiorowych (art. 27 i 28 Karty praw podstawowych UE). Naruszenie tych praw może wystąpić w szczególności wtedy, gdy pracownicy nie są informowani o stosowaniu wobec nich systemu AI albo nie otrzymują wyjaśnienia zasad jego działania.
Jak prawo odpowiada na ten problem?
AI Act odpowiada na efekt skali konkretnym przepisem – art. 15 AI Act nakłada na systemy wysokiego ryzyka wymogi dokładności, solidności i cyberbezpieczeństwa przez cały cykl ich życia, a nie tylko w momencie wdrożenia. To ważne, bo ze skalą wiąże się dodatkowe ryzyko: system, który działał poprawnie na starcie, może z czasem tracić trafność, jeśli napływające dane zaczynają się różnić od tych, na których był trenowany. Metodologia HUDERIA, przyjęta przez Radę Europy, wymaga w związku z tym regularnej oceny systemów pod kątem stronniczości oraz mechanizmów monitorowania i korygowania w czasie rzeczywistym – bo raz sprawdzony system nie zostaje bezpieczny na zawsze.
Wniosek
Skutki błędu popełnionego przez człowieka ogranicza się do jednej decyzji. Skutki błędu zaimplementowanego w systemie AI rozciągają się na wszystkie decyzje podjęte przy jego użyciu. Z tego względu rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej nie wyczerpuje problemu – konieczny może okazać się przegląd całego zbioru decyzji podjętych przez system od chwili jego wdrożenia.
