Mobbing. Nowa definicja w Kodeksie pracy od 5 listopada 2026 roku
Nowe przepisy KP zawierają (otwarty) katalog przejawów mobbingu, ułatwiając pracodawcom identyfikowanie tego zjawiska.
Obowiązujące od 5.11.2026 r. przepisy Kodeksu pracy określają katalog przejawów mobbingu. Jednak katalog ten nie jest zamknięty, ale otwarty. Przejawy mobbingu wskazane w nowych przepisach to:
- upokarzanie,
- uwłaczanie,
- zastraszanie,
- zaniżanie oceny przydatności zawodowej pracownika,
- nieuzasadniona krytyka, poniżanie lub ośmieszanie pracownika,
- utrudnianie funkcjonowania w środowisku pracy w zakresie możliwości osiągania efektów pracy, wykonywania zadań służbowych, wykorzystania posiadanych kompetencji, komunikacji ze współpracownikami lub dostępu do koniecznych informacji,
- izolowanie pracownika lub eliminowanie go z zespołu
– występujące samodzielnie lub łącznie, gdy przyjmują postać uporczywego nękania.
Kodeks pracy określa, że uporczywość nękania polega na tym, że jest ono powtarzalne, nawracające lub stałe. Natomiast mobbingiem nie są zachowania incydentalne, choćby stanowiły naruszenie dóbr osobistych pracownika.
Pracodawca zbulwersowany i zdenerwowany tym, że pracownik nie dotrzymał wyznaczonego mu terminu na załatwienie istotnej sprawy, urządził mu awanturę używając „nieparlamentarnych” słów oceniających pracownika i w oczywisty sposób godzących w jego dobra osobiste, do tego przy obecności jego współpracowników; zagroził również wyciągnięciem konsekwencji służbowych do zwolnienia z pracy włącznie. Mimo że takie zachowanie – jako upokarzające, poniżające pracownika i zaniżające jego ocenę przydatności zawodowej – ma charakter mobbingowy, to jeżeli wydarzyło się tylko raz, w świetle przepisów nie może być zakwalifikowane jako mobbing.
Za mobbing będzie uważane także nakazanie podejmowania wobec pracownika tego typu zachowań lub zachęcanie do nich.
Bezpośredni przełożony chcąc się pozbyć pracownika, aprobuje, a co więcej zachęca współpracowników pracownika do poniżania i ośmieszania tego pracownika, jak również izolowania go (pomijania w rozmowach, wspólnych wyjściach na obiady w pracy). Takie zachowanie tego przełożonego w świetle nowych przepisów jest kwalifikowane jako mobbing – mimo że on sam nie podejmuje działań mobbingowych.
Zgodnie z nowymi przepisami ocena, czy doszło do mobbingu, ma mieć charakter zindywidualizowany i uwzględniać okoliczności konkretnego przypadku zarówno co do rodzaju zachowań wobec pracownika, jak i jego sytuacji.
Zakup subskrypcji ChatGPT od usługodawcy z Irlandii a obowiązek rejestracji do VAT UE
Tak. Jeżeli subskrypcja pakietu ChatGPT Plus jest kupowana bezpośrednio od irlandzkiego usługodawcy, który nie posiada w Polsce siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, na właścicielce działalności spoczywa obowiązek rejestracji jako podatnika VAT UE.
Zgodnie z art. 28b ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: VATU) miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej.
Jeżeli irlandzki usługodawca nie posiada w Polsce siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności uczestniczącego w świadczeniu usługi, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 VATU podatnikiem zobowiązanym do rozliczenia VAT jest polska usługobiorczyni. Zakup stanowi zatem import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 VATU.
Zgodnie z art. 97 ust. 1 VATU podatnicy podlegający obowiązkowi zarejestrowania jako podatnicy VAT czynni są obowiązani przed dokonaniem pierwszej transakcji wewnątrzwspólnotowej zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego w zgłoszeniu rejestracyjnym o zamiarze rozpoczęcia tych czynności. Przepis ten stosuje się odpowiednio, na mocy art. 97 ust. 3 pkt 1 VATU, również do podatników, o których mowa w art. 15 VATU, innych niż wymienieni w ust. 1 i 2, którzy nabywają usługi, do których stosuje się art. 28b VATU, jeżeli usługi te stanowiłyby u nich import usług.
W konsekwencji rejestracja do VAT UE jest konieczna i powinna nastąpić przed pierwszym nabyciem subskrypcji.
Możliwość obniżenia wpłaty do PFRON z tytułu zakupu usługi
W przypadku podmiotu, którego dotyczy pytanie, możliwe jest skorzystanie z obniżenia wpłaty do PFRON, o którym mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej: RehZawU).
Z tego co zrozumiałem, to „firmy współpracującej” z osobami z orzeczonymi stopniami niepełnosprawności nie wiąże żaden stosunek pracy. A w takim razie zastosowanie mógłby znaleźć art. 22 ust. 1 RehZawU, zgodnie z którym wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ulegają obniżeniu z tytułu zakupu produkcji lub usługi, z wyłączeniem handlu, odpowiednio wytworzonej lub świadczonej przez zakłady aktywności zawodowej, przedsiębiorstwa społeczne zatrudniające co najmniej 10 pracowników w przeliczeniu na na pełny wymiar czasu pracy lub innych pracodawców zatrudniających co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy – jeżeli wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych zaliczonych do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, w odniesieniu do których orzeczono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję, oraz niewidomych – wynosi co najmniej 30%.
Ponieważ świadczenie usług sprzątających wiąże się z zakupem tej usługi, to w przypadku podmiotu, którego dotyczy pytanie, możliwe jest skorzystanie z obniżenia wpłaty do PFRON, o którym mowa w art. 22 ust. 1 RehZawU.
Opisywanie obniżenie wpłaty przysługuje do wysokości 50% wpłaty na PFRON, do której obowiązany jest nabywca usługi w danym miesiącu (art. 22 ust. 3 RehZawU). Ponadto warunkiem obniżenia wpłaty jest (art. 22 ust. 2 RehZawU):
1) udokumentowanie zakupu fakturą;
2) uregulowanie należności za zakup produkcji lub usługi w terminie określonym na fakturze, z tym że w przypadku płatności dokonywanych za pośrednictwem banku za datę uregulowania należności uważa się datę obciążenia rachunku bankowego nabywcy na podstawie polecenia przelewu;
3) udokumentowanie przez nabywcę kwoty obniżenia informacją o kwocie obniżenia wystawioną przez sprzedającego w terminie, o którym mowa w art. 22 ust. 10 pkt 1 RehZawU.
Stosowanie zwolnienia od VAT do świadczenia usług w zakresie BHP oraz usług szkoleń dla uczelni
Uważam, że świadczenie obu wskazanych usług jest zwolnione przedmiotowo od VAT.
Przepisy VAT przewidują szereg zwolnień obejmujących usługi w zakresie kształcenia. Jedno z takich zwolnień obejmuje usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego prowadzone w formach i na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach (zob. art. 43 ust. 1 pkt 29 lit. a ustawy o VAT). Ze zwolnienia tego korzystać mogą między innymi szkolenia w zakresie BHP przeprowadzane na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 27.7.2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1327 ze zm.) (zob. przykładowo interpretacje indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 15.1.2021 r. 0114-KDIP4-2.4012.539.2020.2.MB oraz z 7.7.2025 r., 0112-KDIL1-2.4012.161.2025.2.BS). Powoduje to, że wskazane w treści pytania usługi szkoleniowe w zakresie BHP dla pracowników są zwolnione przedmiotowo od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 29 lit. a ustawy o VAT.
Zwolnienie to nie ma według mnie zastosowania do drugiego rodzaju wskazanych w treści pytania usług, tj. usług przeprowadzenia wykładu/szkolenia świadczonych na rzecz uczelni. Jednakże w świetle wyroku NSA z 14.7.2026 r., I FSK 2093/23, Legalis do świadczenia takich usług zastosowanie ma art. 43 ust. 1 pkt 26 ustawy o VAT (przepis ten zwalnia się od VAT między innymi usługi w zakresie kształcenia świadczone przez uczelnie) w zw. z art. 132 ust. 1 lit. i Dyrektywy 2006/112/WE (przepis ten nakazuje państwom członkowskim zwolnić od VAT kształcenie dzieci lub młodzieży, kształcenie powszechne lub wyższe, kształcenie zawodowe lub przekwalifikowanie, łącznie ze świadczeniem usług i dostawą towarów ściśle z taką działalnością związanych, prowadzone przez odpowiednie podmioty prawa publicznego lub inne instytucje działające w tej dziedzinie, których cele uznane są za podobne przez dane państwo członkowskie). Uważam w związku z tym, że świadczenie tych usług jest również zwolnione przedmiotowo od VAT, jednak na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 26 ustawy o VAT w zw. z art. 132 ust. 1 lit. i Dyrektywy 2006/112/WE.
Zastrzec jednak pragnę, że przyjęcie tego stanowiska obarczone jest zwiększonym ryzykiem podatkowym. Jeżeli podatnik zamierza przyjąć to stanowisko, zalecałbym wystąpienie w przedmiotowej kwestii do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej.
Praca na otwartej przestrzeni podczas burzy – zasady BHP
Przepisy BHP nie określają szczegółowych zasad postępowania podczas wykonywania pracy na otwartej przestrzeni w czasie burzy. Nie oznacza to jednak, że pracodawca może pominąć zagrożenia związane z wyładowaniami atmosferycznymi. Powinien uwzględnić je, kierując się ogólnymi obowiązkami w zakresie ochrony zdrowia i życia pracowników oraz zasadami wynikającymi z wiedzy i doświadczenia.
Zgodnie z art. 207 § 2 Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.
Realizacji tego obowiązku służy m.in. zaznajamianie pracowników z przepisami i zasadami BHP dotyczącymi wykonywanych przez nich prac. Na podstawie art. 2374 Kodeksu pracy pracodawca powinien również wydawać szczegółowe instrukcje i wskazówki dotyczące BHP na stanowiskach pracy, a pracownik ma obowiązek potwierdzić na piśmie zapoznanie się z przepisami i zasadami BHP.
Mimo że przepisy nie wskazują wprost, jak należy postępować podczas pracy na zewnątrz w czasie burzy, można wskazać podstawowe zasady bezpieczeństwa, których przestrzeganie pozwala ograniczyć ryzyko porażenia piorunem. W razie wystąpienia burzy należy przede wszystkim:
- jak najszybciej znaleźć bezpieczne schronienie;
- unikać przebywania pod drzewami oraz na otwartej przestrzeni;
- jeżeli znalezienie schronienia nie jest możliwe, poszukać obniżenia terenu i przykucnąć ze złączonymi, podciągniętymi pod siebie nogami; nie należy siadać ani kłaść się na ziemi. Złączenie nóg ogranicza ryzyko związane z tzw. napięciem krokowym, które może spowodować przepływ prądu między stopami;
- w przypadku przebywania na łodzi możliwie szybko dotrzeć do brzegu i oddalić się od wody;
- unikać dotykania metalowych przedmiotów i przebywania w ich bezpośrednim sąsiedztwie;
- w przypadku przebywania w samochodzie pozostać w jego wnętrzu, unikając jednocześnie zatrzymywania pojazdu pod drzewami ze względu na ryzyko ich przewrócenia lub odłamania gałęzi;
- w razie odczuwania ładunków elektrycznych w powietrzu lub charakterystycznego unoszenia się włosów natychmiast przykucnąć;
- w przypadku przebywania w grupie rozproszyć się, zachowując odpowiednią odległość między poszczególnymi osobami, aby ewentualne wyładowanie nie poraziło jednocześnie wszystkich;
- w przypadku zauważenia zerwanych lub zwisających przewodów elektrycznych nie zbliżać się do nich i niezwłocznie powiadomić odpowiednie służby.
Pracodawca organizujący pracę na otwartej przestrzeni powinien brać pod uwagę możliwość wystąpienia burzy oraz związane z nią zagrożenia, mimo braku szczegółowej regulacji określającej sposób postępowania w takich warunkach.
Odpowiednie zasady bezpieczeństwa powinny być dostosowane do rodzaju wykonywanej pracy i warunków jej wykonywania oraz przekazane pracownikom w sposób pozwalający na właściwe zachowanie w sytuacji zagrożenia.
Rola Inspektora Ochrony Danych w obsłudze incydentów cyberbezpieczeństwa
Gdzie leżą granice roli IOD?
Inspektor ochrony danych nie jest właścicielem procesu obsługi incydentów. Oczywiście na gruncie RODO dopuszczalne jest powierzenie IOD innych zadań niż te wynikające bezpośrednio z art. 39 RODO. Nie można jednak dopuścić do sytuacji, w której dodatkowe obowiązki doprowadzą do konfliktu interesów lub naruszą jego niezależność.
IOD ma prawo doradzać, wydawać rekomendacje oraz monitorować zgodność procesów z przepisami o ochronie danych osobowych. Nie może jednak wykonywać zadań, które leżą po stronie administratora. W kontekście komunikacji zewnętrznej oznacza to, że IOD powinien skupić się wyłącznie na obszarze ochrony danych, np. na kontakcie z organem nadzorczym (Prezesem UODO) oraz osobami, których dane dotyczą.
Rolą IOD nie jest natomiast uczestniczenie w ogólnej komunikacji kryzysowej, np. poprzez wystąpienia w mediach czy publikowanie oficjalnych oświadczeń na stronie internetowej organizacji. Ten obszar w całości mieści się w kompetencjach administratora lub wyznaczonej przez niego osoby, np. rzecznika prasowego. Zadania IOD muszą koncentrować się wokół aspektów ochrony danych. Z tego powodu nie jest zasadne, aby IOD pełnił funkcję głównego koordynatora zgłoszenia incydentu cyberbezpieczeństwa.
Jeśli nie rola koordynatora, to co?
IOD powinien wspierać ocenę incydentu w zakresie, w jakim wiąże się on z ochroną danych osobowych. W tym obszarze jego zadaniem jest analiza naruszenia z perspektywy RODO oraz ryzyka dla praw i wolności osób fizycznych, a także doradzanie administratorowi w kwestii dalszych kroków.
IOD nie powinien jednak samodzielnie wypełniać i wysyłać zgłoszeń wymaganych przez ustawę o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa.
W organizacji doszło do incydentu cyberbezpieczeństwa, który może obejmować również naruszenie ochrony danych osobowych. Zespół IT/Security zwraca się do IOD z prośbą o przygotowanie i wprowadzenie do systemu zgłoszenia tzw. „wczesnego ostrzeżenia”, jeszcze przed zakończeniem pełnej analizy. IOD dysponuje jedynie cząstkowymi informacjami technicznymi. Na tym etapie nie wiadomo, jakich danych i ilu osób dotyczy incydent. Kierownictwo oczekuje, że IOD samodzielnie dokona operacyjnego zgłoszenia w systemie.
Rekomendacja: IOD nie powinien wypełniać zgłoszeń incydentów cyberbezpieczeństwa w systemach teleinformatycznych ani koordynować działań w tym obszarze. Takie działanie oznacza przejęcie odpowiedzialności operacyjnej, która spoczywa na administratorze.
Kiedy udział IOD jest niezbędny?
Jeżeli incydent cyberbezpieczeństwa niesie za sobą naruszenie ochrony danych osobowych, IOD realizuje swoje ustawowe obowiązki wynikające z art. 39 RODO. Do zadań tych należą:
- przeprowadzenie kwalifikacji zdarzenia jako naruszenia ochrony danych osobowych;
- doradzanie w zakresie obowiązku zgłoszenia naruszenia do Prezesa UODO oraz zawiadomienia osób, których dane dotyczą;
- pomoc przy redagowaniu treści zgłoszenia do UODO oraz komunikatów kierowanych do poszkodowanych osób;
- konsultowanie komunikatów zewnętrznych pod kątem ich zgodności z zasadami RODO;
- dokumentowanie działań i monitorowanie ich przebiegu;
- pełnienie funkcji punktu kontaktowego dla organu nadzorczego oraz osób fizycznych.
W przypadku incydentów o „podwójnym” charakterze (cyberbezpieczeństwo + dane osobowe) aktywność IOD nie może wykraczać poza granice ochrony danych.
Rekomendacja: IOD powinien być niezwłocznie włączany we wstępną ocenę każdego incydentu cyberbezpieczeństwa, aby sprawnie wychwycić ewentualne ryzyka dla danych osobowych i zarekomendować odpowiednie działania.
Ryzyko konfliktu interesów
Jeśli administrator planuje włączyć IOD w procedury zarządzania incydentami cyberbezpieczeństwa, musi rzetelnie przeanalizować ryzyko wystąpienia konfliktu interesów. Zgodnie z art. 38 ust. 6 RODO dodatkowe zadania IOD są dopuszczalne tylko wtedy, gdy nie wpływają negatywnie na jego niezależność.
W następstwie poważnego ataku hakerskiego IOD zostaje włączony do komitetu kryzysowego. Kierownictwo nakazuje mu nie tylko analizę RODO, ale też składanie w imieniu firmy oświadczeń do podmiotów zewnętrznych, wysyłanie zgłoszeń CyberbezpU oraz samodzielne decydowanie o tym, jakie informacje zostaną przekazane opinii publicznej.
W takim modelu IOD przestaje być doradcą i kontrolerem. Staje się organem decyzyjnym wykonującym zadania administratora. Powstaje tu rażący konflikt interesów – w przyszłości IOD musiałby oceniać prawidłowość decyzji i działań, które sam podjął i za które ponosił bezpośrednią odpowiedzialność.
Jak zapewnić rozliczalność?
Zgodnie z zasadą rozliczalności administrator musi być w stanie wykazać, że podział ról w organizacji nie rodzi konfliktu interesów. Najlepszym narzędziem do tego jest wdrożenie jasnych zapisów w wewnętrznych procedurach zarządzania incydentami. Powinny one precyzyjnie oddzielać doradczą rolę IOD od decyzyjnej i operacyjnej roli administratora.
Modelowe zapisy do wprowadzenia w procedurze obsługi incydentów:
- W przypadku wystąpienia lub podejrzenia incydentu, który może dotyczyć danych osobowych, IOD jest niezwłocznie informowany o zdarzeniu i włączany do procesu jego obsługi w zakresie ochrony danych.
- IOD, w ramach funkcji doradczej, dokonuje oceny, czy zdarzenie stanowi naruszenie ochrony danych osobowych w rozumieniu art. 4 pkt 12 RODO. W przypadku potwierdzenia naruszenia wspiera Administratora w szacowaniu ryzyka dla praw i wolności osób, których dane dotyczą.
- IOD uczestniczy w przygotowaniu dokumentacji dotyczącej naruszenia, w tym konsultuje treść zgłoszenia do organu nadzorczego (Prezesa UODO) oraz komunikatów kierowanych do osób, których dane dotyczą.
- IOD nie przejmuje odpowiedzialności za operacyjne zarządzanie incydentem, podejmowanie decyzji zastrzeżonych dla Administratora ani wdrażanie technicznych lub organizacyjnych środków naprawczych. Za zarządzanie incydentem oraz ostateczne decyzje odpowiada Administrator oraz osoby wskazane w strukturze obsługi incydentów.
Koszty utrzymania części wspólnych a VAT
Przedmiotowe koszty utrzymania części wspólnych (w tym zaliczek na te koszty) nie stanowią wynagrodzenia z tytułu dokonywania przez wspólnotę mieszkaniową czynności podlegających opodatkowaniu VAT. Wspólnota nie powinna ich zatem dokumentować fakturami, lecz za pomocą innych niż faktury dokumentów, np. not księgowych.
W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych oraz interpretacji ogólnej Ministra Finansów z 21.6.2011 r. (T8/033/IO1/AEW/11/PT-571) wspólnoty mieszkaniowe są podatnikami podatku od towarów i usług przede wszystkim z tytułu działalności na rzecz osób trzecich, np. wynajmowania lokali czy udostępniania ścian budynków na reklamy. Ponadto wspólnoty mieszkaniowe mogą być podatnikami tego podatku z tytułu odsprzedaży tzw. mediów, tj. energii cieplnej, energii elektrycznej, gazu, wody oraz usług odbioru nieczystości stałych i płynnych. Przyjmuje się bowiem, że wspólnota mieszkaniowa, realizując wspólny interes właścicieli występuje w odmiennych rolach w przypadku nabycia towarów i usług w ramach zarządu nieruchomością wspólną oraz w przypadku nabycia towarów i usług na potrzeby utrzymania poszczególnych lokali właścicieli. O ile w pierwszej z tych ról wspólnoty mieszkaniowe nie działają w charakterze podatników, to w przypadku nabycia towarów i usług na potrzeby utrzymania poszczególnych lokali właścicieli, wspólnoty mieszkaniowe działają w takim charakterze.
Pytanie dotyczy kosztów utrzymania części wspólnych budynku usługowego, a więc sfery, w jakiej w świetle powyższego wspólnota nie działa w charakterze podatnika VAT. Przedmiotowych kosztów (w tym kosztów zaliczek) wspólnota mieszkaniowa nie powinna zatem dokumentować fakturami.
Potwierdza to wydana na wniosek wspólnoty mieszkaniowej interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 23.6.2022 r. (0114-KDIP4-3.4012.159.2022.2.DM), w której czytamy, że:
W zakresie pobierania opłat na pokrycie kosztów zarządu nieruchomością wspólną, tj. opłat na fundusz remontowy i opłat eksploatacyjnych, nie prowadzą Państwo działalności gospodarczej. W konsekwencji, brak jest podstaw do wystawiania faktur VAT w celu dokumentowania wewnętrznych rozliczeń między Wspólnotą a właścicielami lokali, w związku z ponoszonymi kosztami zarządu nieruchomością wspólną tj. opłatami na fundusz remontowy i opłatami eksploatacyjnymi.
Reasumując – przedmiotowe koszty utrzymania części wspólnych (w tym zaliczek na te koszty) nie stanowią wynagrodzenia z tytułu dokonywania przez wspólnotę mieszkaniową czynności podlegających opodatkowaniu VAT. Wspólnota nie powinna ich zatem dokumentować fakturami, lecz za pomocą innych niż faktury dokumentów, np. not księgowych.
Przesunięcie wypłaty wynagrodzenia studenta na następny rok kalendarzowy
Strony mogą określić w umowie taki termin wypłaty.
Zgodnie z art. 744 Kodeksu cywilnego wynagrodzenie przysługuje dopiero po wykonaniu zlecenia, chyba że co innego wynika z umowy lub z przepisów szczególnych. Kodeks cywilny nie narzuca bezpośrednio terminu płatności ani nie zawiera ograniczeń dotyczących częstotliwości wypłat czy konkretnych terminów.
Przepisami szczególnymi w tym zakresie są w praktyce przede wszystkim przepisy ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. W przypadku umów podlegających jej przepisom, np. umów zawartych z osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej, ustawa zawiera regulację nakazującą dokonywanie comiesięcznych wypłat wynagrodzenia. W przypadku umów zawartych na okres dłuższy niż miesiąc wypłaty wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej dokonuje się co najmniej raz w miesiącu. Dotyczy to jednak wyłącznie umów zawartych na okres dłuższy niż miesiąc, a zatem nie znajduje zastosowania do umowy wskazanej w pytaniu.
W przypadku umów nieobjętych ustawą o minimalnym wynagrodzeniu oraz umów, do których co prawda ustawa ta ma zastosowanie, ale które zostały zawarte na okres nie dłuższy niż miesiąc, stosuje się ogólną zasadę wyrażoną w art. 744 Kodeksu cywilnego. W razie odpłatnego zlecenia wynagrodzenie należy się przyjmującemu zlecenie dopiero po wykonaniu zlecenia, chyba że co innego wynika z umowy lub z przepisów szczególnych.
Termin płatności może zostać określony w umowie, np. na 10. dzień następnego miesiąca albo na 50. dzień po przedstawieniu rachunku. Umowa zlecenia jest objęta cywilnoprawną zasadą swobody umów, która w tym przypadku nie jest ograniczona. Oznacza to, że strony mogą swobodnie ułożyć łączący je stosunek zobowiązaniowy.
Termin wypłaty wynagrodzenia powinien zostać przy tym określony w treści umowy. Jeżeli nie zostanie wskazany, wypłata wynagrodzenia powinna nastąpić niezwłocznie po wezwaniu do dokonania wypłaty, za które można uznać m.in. złożenie rachunku przez zleceniobiorcę.
Powstanie obowiązku podatkowego w związku z nabyciem kradzionego samochodu
Tak, mając na uwadze przedstawiony w pytaniu stan faktyczny należy stwierdzić, że z tytułu dokonanego nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego u podatnika powstał obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym.
Zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 2 AkcyzU w przypadku samochodu osobowego przedmiotem opodatkowania akcyzą jest nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Jednocześnie zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 9 AkcyzU przez nabycie wewnątrzwspólnotowe rozumie się przemieszczenie wyrobów akcyzowych lub samochodów osobowych z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju.
W przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego moment powstania obowiązku podatkowego reguluje art. 101 ust. 2 AkcyzU i zgodnie z pkt 1 i 2 tego przepisu związane jest to z nabyciem prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel. Zauważyć więc należy, że pojęcie „nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel” nie jest tożsame z „nabyciem prawa własności samochodu osobowego”. W tym względzie w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że zakres podmiotowy pojęcia „nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel” jest zdecydowanie szerszy i obejmuje także podmiot, który nie będąc prawnym właścicielem samochodu osobowego jest jego posiadaczem i który na podstawie konkretnej czynności z jego udziałem uzyskał możliwość faktycznego dysponowania pojazdem w sposób i w zakresie przysługującym właścicielowi – nawet jeżeli równocześnie skutkiem tej czynności nie jest przeniesienie prawa własności. Orzecznictwo w tym względzie jasno również wskazuje, że pojęcie to ma w pełni autonomiczny charakter na gruncie obowiązującej ustawy (por. wyr. NSA z: 3.9.2014 r., I GSK 199/13, Legalis; z 20.2.2019 r., I GSK 1249/16, Legalis; z 21.9.2012 r., I GSK 40/12, Legalis; I GSK 41/12, Legalis; I GSK 42/12, Legalis; I GSK 43/12; z 13.12.2012 r., I GSK 609/11, Legalis).
Mając na uwadze opis stanu faktycznego, należy stwierdzić, że w chwili zawarcia umowy kupna-sprzedaży (w formie pisemnej), podatnik nabył prawo rozporządzania samochodem jak właściciel. Na podstawie zawartej umowy uzyskał on bowiem możliwość faktycznego dysponowania pojazdem w sposób i w zakresie przysługującym właścicielowi – podatnik dokonał m.in. przemieszczenia samochodu z Niemiec do Polski. W sytuacji tej bez znaczenia dla powstania obowiązku podatkowego pozostaje fakt, że zawarta umowa kupna-sprzedaży dotyczyła samochodu pochodzącego z kradzieży.
Skoro więc w świetle przytoczonych przepisów oraz orzecznictwa doszło do nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, to – mając na uwadze okoliczności przedstawione w pytaniu – po stronie podatnika powstał obowiązek podatkowy na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 100 ust. 1 pkt 2 AkcyzU.
Tożsame stanowisko prezentują również organy podatkowe. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 14.9.2026 r. (0111-KDIB3-3.4013.212.2026.2.MW) potwierdził, że w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia skradzionego samochodu osobowego po stronie nabywcy powstaje obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 ust. 2 AkcyzU. Organ akcentował obiektywny charakter obowiązku podatkowego oraz zasadę autonomii prawa podatkowego, wskazując, że opodatkowanie następuje niezależnie od tego, czy czynność została dokonana z zachowaniem przepisów prawa (art. 5 AkcyzU). Dla powstania obowiązku podatkowego kluczowe jest samo uzyskanie możliwości faktycznego dysponowania pojazdem w sposób i w zakresie przysługującym właścicielowi, co następuje niezależnie od wady prawnej transakcji wynikającej z kradzieży pojazdu.
Zbieg przepracowanych godzin, zwolnienia z powodu siły wyższej i ZLA w tym samym dniu a zasady rozliczenia wynagrodzenia i świadczenia chorobowego
Za jedną godzinę zwolnienia od pracy z powodu działania siły wyższej pracownikowi przysługuje połowa wynagrodzenia. Za ten sam dzień, tj. 28.9.2026 r., pracownik powinien również otrzymać wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek albo zasiłek opiekuńczy (łącznie za 3 dni nieobecności we wrześniu).
Odliczenie nadpłaty wynagrodzenia dokonanego 25.9.2026 r. nastąpi w październiku, bez zgody pracownika, na podstawie art. 87 § 7 KP.
Pracownikowi przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 2 dni albo 16 godzin z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli niezbędna jest natychmiastowa obecność pracownika. W okresie tego zwolnienia od pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w wysokości połowy wynagrodzenia.
Przy ustalaniu wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy, gdy przepisy przewidują zachowanie przez pracownika prawa do wynagrodzenia, stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop, z tym że składniki wynagrodzenia ustalane w wysokości przeciętnej oblicza się z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie od pracy.
Zatem za 1 godzinę zwolnienia od pracy z powodu działania siły wyższej pracownik zachowuje prawo do połowy wynagrodzenia ustalanego jak za urlop wypoczynkowy.
Jeżeli zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej zostało udzielone w wymiarze godzinowym (a nie na cały dzień) i jednocześnie na ten sam dzień pracownik otrzymał zwolnienie lekarskie z powodu choroby lub opieki nad chorym członkiem rodziny, to przysługuje mu za ten dzień również odpowiednie świadczenie chorobowe (wynagrodzenie lub zasiłek) albo zasiłek opiekuńczy.
Zatem za wrzesień pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za 1 godzinę zwolnienia od pracy z powodu działania siły wyższej oraz świadczenie z tytułu zwolnienia lekarskiego za 3 dni (28–30.9.2026 r.).
Jeżeli 25.9.2026 r. pracownik otrzymał za wrzesień pełne wynagrodzenie, nie należy dokonywać korekty, lecz odliczyć nadpłatę w następnym miesiącu, tj. przy najbliższej wypłacie, która będzie obejmowała wynagrodzenie za październik.
Jak bowiem stanowi art. 87 § 7 KP, z wynagrodzenia za pracę odlicza się w pełnej wysokości kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia.
Zatem za październik pracownik otrzyma wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy albo zasiłek opiekuńczy za cały okres zwolnienia lekarskiego, tj. za 5 dni (od 28.9. do 2.10.2026 r.), oraz wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca, tj. pomniejszone o okres choroby lub opieki we wrześniu i październiku oraz o 50% za jedną godzinę zwolnienia z powodu działania siły wyższej we wrześniu.
Jeśli chodzi o sam dodatek motywacyjny, wynika on z ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia.
Zgodnie z jej przepisami pracownikom WUP i PUP oraz pracownikom OHP może być przyznany dodatek motywacyjny w wysokości do 1000 zł miesięcznie, na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy.
Dodatek motywacyjny może przyznać:
1) dyrektor WUP lub dyrektor PUP – w przypadku pracowników WUP lub PUP,
2) kierownik danej jednostki – w przypadku pracowników OHP.
Wysokość dodatku motywacyjnego określa się, biorąc pod uwagę:
1) szczególne zaangażowanie pracownika w wykonywanie pracy,
2) jakość wykonywanej pracy,
3) podnoszenie kwalifikacji lub kompetencji zawodowych związanych z wykonywaną pracą.
Tryb przyznawania dodatku motywacyjnego pracownikom WUP lub PUP określa regulamin wynagradzania, o którym mowa w ustawie z 21.11.2008 r. o pracownikach samorządowych.
Z powyższego wynika, że o wysokości dodatku decyduje dyrektor jednostki, w tym przypadku PUP, przy czym maksymalna jego wysokość wynosi 1000 zł.
Sama ustawa wprost nie reguluje kwestii ewentualnego zmniejszenia dodatku za okresy nieobecności, w tym np. z powodu choroby czy sprawowania opieki nad członkiem rodziny. Nie zawiera też przepisu, zgodnie z którym dodatek ten przysługuje za okres faktycznie wykonywanej pracy, za który przysługuje wynagrodzenie, z wyjątkiem okresów czasowej niezdolności do pracy.
Jednak ustawodawca oddelegował określenie trybu przyznawania dodatku do regulaminu wynagradzania urzędu.
Zatem to dany urząd powinien w swoim regulaminie szczegółowo określić zasady ustalania dodatku, w tym zasady dotyczące okresów nieobecności.
Dodatek ten może być pomniejszany za okresy, np. niezdolności do pracy z powodu choroby czy sprawowania opieki nad członkiem rodziny. Jak bowiem wynika z ustawy, dodatek jest przyznawany w oparciu o ocenę wykonywanej pracy, w szczególności zaangażowania oraz jakości pracy.
Dodatek będzie wypłacony ostatniego dnia września, wobec czego jednostka musi zdecydować, czy przyjmuje zasadę, że dodatki motywacyjne będą pomniejszane za okresy zasiłkowe (a jeśli tak, to dodatki te będą wliczane do podstawy wymiaru zasiłków), czy też będą przysługiwały w pełnej wysokości, również za okresy absencji.
Na koniec warto dodać, że dodatek motywacyjny za wrzesień podlega pomniejszeniu z tytułu zwolnienia od pracy z powodu działania siły wyższej.
Przykładowo, gdy dodatek wynosi 1000 zł, za wrzesień należy go obliczyć w następujący sposób:
1000 zł ÷ 176 godz. = 5,68 zł
5,68 zł × 1 godz. = 5,68 zł
5,68 zł × 50% = 2,84 zł
1000 zł – 2,84 zł = 997,16 zł
