Sposób podatkowego rozliczenia otrzymanych napiwków
O sposobie rozliczenia podatkowego napiwków, również tych płaconych za pomocą terminala (np. kartą), decyduje jego charakter ukształtowany w wewnętrznym regulaminie przedsiębiorcy. Problem napiwków, w tym w branży gastronomicznej, to jeden z tych, które od lat występują, a nie zostały rozwiązane systemowo. Co więcej, jest to zagadnienie, które często musi być rozpatrywane na różnych płaszczyznach fiskalnych. O ile przy napiwku gotówkowym, gdzie środki przechodzą z ręki zamawiającego do ręki kelnera, część problemów rozwiązuje się wraz z niewiedzą pracodawcy, o tyle przy płatnościach bezgotówkowych sprawa nieco się komplikuje. W pierwszej kolejności należy wyraźnie oddzielić dobrowolny napiwek od opłaty serwisowej, która stanowi element wynagrodzenia.
Jeżeli kwota tytułem napiwku przekazywana jest przez zamawiającego dobrowolnie, wyłącznie z jego własnej inicjatywy i w wysokości przez niego ustalonej, wówczas nie może być mowy o tym, iż napiwek taki stanowi element podstawy opodatkowania VAT. W przypadku zamawiających w kawiarni, restauracji, innej placówce gastronomicznej, zajmując miejsce w lokalu, zapoznając się z menu i wskazanymi w nim cenami, składając zamówienie, zawiera z przedsiębiorcą umowę w przedmiocie świadczenia usług gastronomicznych i zobowiązuje się do zapłaty określonej ceny. Jest to jednak ustalona między stronami cena. To jest kwota należna świadczącemu za wykonanie usługi. Na gruncie VAT cena, a dokładniej wszystko co stanowi zapłatę, którą usługodawca (również dokonujący dostawy towarów) otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze, mającymi bezpośredni wpływ na cenę świadczenia, stanowi – co do zasady – podstawę opodatkowania VAT (wraz z dalszymi modyfikacjami normatywnymi). Ważne, że uzgodniona cena jest kwotą należną świadczącemu usługi od nabywcy lub podmiotu trzeciego. Nie jest elementem ceny dobrowolny, czyli wykraczający poza kwotę należną, napiwek. Co innego, gdyby np. wzorem włoskich restauratorów, w przekazanej ofercie świadczący zaznaczył, że do ceny zostanie doliczona określona opłata (napiwek) i to bez względu na zastosowaną nazwę.
Dobrowolny napiwek to nie element ceny, nawet gdyby w menu zawarta była sugestia, iż mile widziane są napiwki.
Wbrew obawom podatników, z perspektywy VAT całkowicie bez znaczenia pozostaje, w jaki sposób dokonywane jest przekazane napiwku, czy jest to forma pozostawionej kelnerowi gotówki, czy kwota doliczona przy dokonywaniu zapłaty za pomocą karty płatniczej, czy też w inny sposób.
Takie napiwki nie stanowią podstawy opodatkowania VAT przedsiębiorcy.
Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 2.12.2022 (0113-KDIPT1-3.4012.509.2022.1.JM) potwierdził, że przy płatnościach dobrowolnych napiwków, ich wartość nie stanowi podstawy opodatkowania VAT przedsiębiorcy:
W przypadku, gdy kwoty napiwków są świadczeniem klienta całkowicie dobrowolnym, a stosowane przez Państwa systemy sprzedażowe pozwalają określić i jednoznacznie przypisać kwoty poszczególnych napiwków konkretnym pracownikom oraz Spółka nie pobiera sobie żadnych kwot z napiwków, to kwoty te nie stanowią dla Państwa obrotu będącego podstawą opodatkowania podatkiem od towarów i usług w myśl art. 29a ust. 1 ustawy. W konsekwencji, nie mają Państwo obowiązku uwzględniać przekazywanych, za swoim pośrednictwem, pracownikom napiwków lub pozostawionej reszty, lub innej kwoty gotówki po rozliczeniu rachunku gościa, jeśli Klient zdecyduje o wyższej lub niższej wysokości dobrowolnego napiwku, jako obrotu z tytułu świadczenia usług, ponieważ w sytuacjach przedstawionych w rozpatrywanej sprawie napiwek nie stanowi wynagrodzenia za świadczenie usług – nie stanowi podstawy opodatkowania VAT.
W interpretacji indywidualnej z 15.5.2023 r. (0114-KDIP1-3.4012.97.2023.2.LK) Dyrektor KIS wskazał, że:
W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie. W przedmiotowej sprawie taka zależność nie istnieje. Nie zawierają bowiem Państwo z Klientami żadnej umowy na świadczenie usług, za wykonanie których klienci byliby zobowiązani uiścić opłatę w postaci napiwku, w bliżej nieokreślonej wysokości. Wszystkie należności jakie Państwo pobierają od Klientów są wycenione w stosowanym cenniku usług i tylko takich płatności Państwo, jako świadczący daną usługę, żądają od Klientów. Tym samym, nie może być opodatkowana jakakolwiek czynność, jeśli między stronami nie istnieje żadna umowa, a wielkość wynagrodzenia (napiwku) nie jest w żaden sposób uzależniona od cech świadczonej usługi i nie wpływa na wykonanie świadczonej usługi. Należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie stosowane przez Państwa systemy sprzedażowe pozwalają określić i jednoznacznie przypisać kwoty poszczególnych przydzielonych napiwków konkretnym pracownikom według przyjętych przez Państwa zasad. Zatem, w przypadku, gdy kwoty napiwków są świadczeniem Klienta całkowicie dobrowolnym, a stosowane przez Państwa systemy sprzedażowe pozwalają określić i jednoznacznie przypisać kwoty poszczególnych napiwków konkretnym pracownikom oraz nie pobieracie Państwo sobie żadnych kwot z napiwków, to kwoty te nie stanowią dla Państwa wynagrodzenia będącego podstawą opodatkowania podatkiem od towarów i usług w myśl art. 29a ust. 1 ustawy. W konsekwencji, nie mają Państwo obowiązku uwzględniać przekazywanych, za swoim pośrednictwem, pracownikom napiwków lub pozostawionej reszty, jeśli klient zdecyduje o dobrowolnym napiwku, ponieważ w sytuacjach przedstawionych w przedmiotowej sprawie napiwek nie stanowi wynagrodzenia za świadczenie usług – nie stanowi podstawy opodatkowania VAT.
Sposób płatności dobrowolnego napiwku ogólnie nie ma znaczenia, jednak przy płatności kartą czy w inny sposób, w ramach którego środki wpływają na rachunek przedsiębiorcy, ważne jest aby był to napiwek dobrowolny, ale również istotne może okazać się to, w jaki sposób dystrybuowane są otrzymane środki. Chcące mieć pewność, że napiwek nie podwyższy podstawy opodatkowania VAT, warto zadbać aby z regulaminu wynagradzania czy innego obowiązującego w danej firmie regulaminu jasno wynikało, że napiwki nie są elementem wynagrodzenia, ale również stanowią własność pracowników, nawet jeżeli ci umówili się z pracodawcą, jak ma je między nich rozdzielić.
W takich warunkach nie ma mowy o opodatkowaniu VAT napiwków, a co za tym idzie – również o ich fiskalizacji przy użyciu kasy rejestrującej.
Kwota napiwku nie jest wykazywana w treści paragonu ani w faktury, jednak, jak się zdaje, w miarę możliwości technicznych dopuszczalne jest prezentowanie informacyjne kwoty napiwku. Ważne jest, aby było wyraźnie wskazane, iż nie zawiera ona kwoty VAT.
W sytuacji, gdy według regulaminu wewnętrznego napiwki nie są własnością pracodawcy i nie może on nimi swobodnie dysponować, a jest zobowiązany przekazać konkretnemu pracownikowi (zleceniobiorcy) lub podzielić między grupę tych osób, wartość napiwków nie stanowi przychodu przedsiębiorcy. Gdyby miał on formalną możliwość ich zatrzymania, wówczas musiałby ich wartość rozpoznać w przychodzie.
Tak zostało wskazane np. w interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 13.6.2022 r. (0111-KDIB2-1.4010.119.2022.6.BJ), w której organ stwierdził, że:
Napiwki otrzymane w gotówce od klientów, jak i te przekazywane przez spółkę pracownikom, zarówno w sytuacji doliczenia ich do kwoty wynikającej z paragonu, jak i zapłaty za pośrednictwem karty płatniczej nie będą stanowić przychodu podatkowego spółki.
Najtrudniejsza jest sytuacja na gruncie PIT. Autor uważa, że w sytuacji, gdy pracodawca nie ma żadnego prawa do dysponowania środkami, a jedynie dystrybuuje je pośród pracowników (przekazując im je w sposób uzgodniony), to przychód, jaki ci uzyskują, alokowany jest w źródle „Inne przychody” jedynie z funkcją informacyjną pracodawcy. Takiej wykładni można dopatrywać się w interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 24.12.2024 r. (0113-KDIPT2-3.4011.638.2024.2.JŚ). Najłatwiej jest ją bronić wówczas, gdy pracodawca nie dokonuje żadnego podziału środków, a przekazuje bezpośrednio i wyłącznie osobie, dla której napiwek przekazał zamawiający. Jednak w praktyce, zwłaszcza gdy pojawia się jakaś bardziej złożona forma dystrybucji (np. podział pomiędzy kelnerów, kucharzy itp.), zdaje się dominować pogląd, iż w przypadku jakiejkolwiek dystrybucji środków przez zleceniodawcę, przychód powinien być alokowany w źródle właściwym dla innych wynagrodzeń personelu (tutaj: działalność wykonywana osobiście).
Tak więc w każdym przypadku dla wyznaczenia skutków fiskalnych konieczne jest przeprowadzenie wnikliwej analizy konkretnego stanu faktycznego.
Część urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia
Nie w każdej sytuacji pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu wypoczynkowego tak, aby co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych.
Odpowiadając na pytanie, należy zwrócić uwagę na następujące przepisy ustawy Kodeks pracy (dalej: KP):
- art. 162 KP,
- art. 163 § 11 KP,
- art. 1671 KP.
Zgodnie z art. 162 KP, na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części. W takim jednak przypadku co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych.
Powyższy przepis jest interpretowany w następujący sposób – jeżeli pracownik złoży wniosek o podział urlopu w taki sposób, że jedna część urlopu obejmuje nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych, to pracodawca ma obowiązek takiego urlopu udzielić. Natomiast, jeśli podwładny chciałby podzielić urlop na krótsze części, to pracodawca nie może zmusić go do podziału urlopu zgodnie z art. 162 KP, czyli tak, aby jedna z części trwała 14 dni kalendarzowych.
Co istotne, akceptacja wniosku pracownika o podział urlopu na części, z których żadna nie obejmuje co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych, nie stanowi wykroczenia przeciwko prawom pracownika przewidzianego w art. 282 § 1 pkt 2 KP. Nie ma podstaw, aby inspektor pracy pociągnął pracodawcę do odpowiedzialności za nieudzielenie 14-dniowej części urlopu, jeżeli pracownik w taki sposób podzielił przysługujący mu wymiar urlopu wypoczynkowego. Natomiast, jeśli pracownik złożył wniosek urlopowy o podział urlopu w taki sposób, aby jedna część wynosiła 14 dni wypoczynku i pracodawca odmówi udzielenia takiej części urlopu – inspektor pracy zwróci uwagę na takie niewłaściwe postępowanie.
Zgodnie z art. 163 § 11 KP, jeśli w firmie nie ma planu urlopów, pracodawca ustala termin urlopu po porozumieniu z pracownikiem.
Zgodnie z art. 1671 KP, w okresie wypowiedzenia umowy o pracę pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu.
Z powyższego wynika, że:
- jeśli pracownik wnioskuje w okresie wypowiedzenia o urlop i wnosi o 14 dni wypoczynku (wliczając soboty i niedziele oraz święta) i w 2026 r. nie korzystał z 14 dni wypoczynku, to pracodawca powinien udzielić tych 14 dni, przy czym termin wykorzystania urlopu ustalają pracodawca i pracownik w porozumieniu;
- jeśli pracodawca wysyła pracownika na urlop w okresie wypowiedzenia i pracownik w 2026 r. nie korzystał z 14 dni wypoczynku, to pracodawca powinien zapytać pracownika, czy chciałby te 14 dni wypoczynku. Termin ustala pracodawca, ale może uwzględnić propozycję pracownika.
Uprawnienia do prowadzenia szkoleń BHP w zakładzie pracy
Pracownik, który ma ukończone szkolenie okresowe bhp dla pracodawców i innych osób kierujących pracownikami, może prowadzić instruktaże stanowiskowe dla podległych mu pracowników, nie może natomiast prowadzić zarówno szkolenia wstępnego ogólnego, jak i szkolenia okresowego z zakresu bhp.
Zgodnie z § 11 ust. 5 rozporządzenia w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy instruktaż stanowiskowy przeprowadza wyznaczona przez pracodawcę osoba kierująca pracownikami lub też sam pracodawca, jeżeli osoby te:
1) posiadają odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz
2) zostały przeszkolone w zakresie metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego.
Tak więc pracownik, który legitymuje się zaświadczeniem z odbytego szkolenia okresowego z zakresu bhp dla pracodawców i innych osób kierujących pracownikami, może przeprowadzić instruktaż stanowiskowy dla podległych mu pracowników.
Osoba ta nie może jednak prowadzić zarówno szkolenia wstępnego ogólnego, jak i okresowego z zakresu bhp, ponieważ nie posiada do tego kwalifikacji niezbędnych do wykonywania zadań służby bhp oraz ukończonego szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy dla pracowników tej służby.
Możliwość skorzystania ze zwolnienia podmiotowego od VAT
Zakończenie wykonywania działalności gospodarczej na podstawie wpisu do CEiDG nie powoduje automatycznie, że osoba fizyczna traci status podatnika VAT. W przypadku opisanym w pytaniu osoba fizyczna nie skorzysta ze zwolnienia od VAT ze względu na wartość sprzedaży (nieprecyzyjnie określanego jako „podmiotowego”).
Udzielając odpowiedzi na pytanie należy przypomnieć, że według definicji normatywnej obowiązującej dla potrzeb VAT działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalnością gospodarczą jest również wykonywanie czynności polegających na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. To oznacza, że jeżeli nieruchomość jest oddawana w odpłatne używanie na podstawie umowy najmu, w tym w ramach tzw. najmu prywatnego, to aktywność taka stanowi działalność gospodarczą na gruncie VAT, a wynajmujący posiadali – w związku z wykonywaniem takiej czynności – status podatników VAT.
Z kolei w przypadku osoby fizycznej, podatnikiem jest ta osoba, a nie np. jej przedsiębiorstwo powstałe w ramach działalności gospodarczej prowadzonej na podstawie wpisu do CEiDG.
W konsekwencji, nawet jeżeli osoba fizyczna zaprzestaje wykonywania działalności prowadzonej na podstawie wpisu, zachowuje status podatnika, wykonując inną działalność będącą działalnością gospodarczą na gruncie VAT.
Podejmując po takim zaprzestaniu realizację działalności zarobkowej, która objęta jest definicją działalności gospodarczej na gruncie VAT, należy przyjąć, iż osoba fizyczna dalej jest podatnkiem VAT.
Właśnie ze względu na powyższe, w szczególności, iż podatnikiem jest osoba, a nie jej „firma”, w opisanej sytuacji osoba fizyczna nie powinna traktować wpisu dotyczącego likwidacji jednoosobowej działalności gospodarczej w CEiDG i wyrejestrowania z VAT, jako „wyzerowania” limitu zwolnienia podmiotowego od VAT.
Skoro więc do końca maja 2026 r. ta sama osoba fizyczna uzyskała w roku podatkowym ze sprzedaży kwotę przekraczającą 240 000 zł, to nie może od połowy czerwca 2026 r. skorzystać ze zwolnienia podmiotowego od VAT z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT. Całkowicie bez znaczenia jest to, że osoba ta zlikwidowała działalność gospodarczą i rozpoczęła najem jako „prywatny”. Podkreślić bowiem trzeba, że limit 240 000 zł odnosi się do sprzedaży podatnika, czyli tej samej osoby fizycznej, a nie do poszczególnych form aktywności, wpisów w CEiDG czy źródeł przychodów na gruncie PIT.
Zasadą jest, że jeżeli limit został przekroczony w bieżącym roku, zwolnienie podmiotowe nie może być stosowane do dalszych czynności opodatkowanych, wykonywanych przez tego podatnika w tym samym roku.
Stawka VAT dla usługi dowozu wody beczkowozem
Odpłatne świadczenie usług dostarczania wody beczkowozem przez przedsiębiorstwo gospodarki komunalnej na rzecz osoby indywidualnej jest opodatkowane stawką VAT w wysokości 8%. Z uwagi na to, że sprzedaż dokonywana jest na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, przedsiębiorstwo nie ma domyślnego obowiązku wystawiania faktury, a obowiązek podatkowy w takiej sytuacji powstanie z upływem terminu płatności. Ponadto, czynność ta korzysta ze zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania na kasie fiskalnej.
Zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy o VAT, dla towarów i usług wymienionych w załączniku nr 3 stosuje się stawkę obniżoną, która obecnie wynosi 8%. W poz. 24 tego załącznika wymieniono usługi z grupowania PKWiU 36.00.20.0 „Usługi związane z uzdatnianiem i dostarczaniem wody za pośrednictwem sieci wodociągowych”. Jak wynika z objaśnień do klasyfikacji, grupowanie to obejmuje m.in. usługi dostarczania wody za pośrednictwem sieci wodociągowych, cysternami lub innymi środkami transportu. W związku z tym, usługa dowozu wody beczkowozem będzie podlegała opodatkowaniu stawką 8% (por. wiążąca informacja stawkowa Dyrektora KIS z 4.8.2025 r., 0112-KDSL2-1.440.299.2025.1.SG).
Z kolei w świetle art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b ustawy o VAT, dla usług wymienionych w poz. 24–37 załącznika nr 3 (w tym usług dostarczania wody) obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury. Należy jednak mieć na uwadze, że przy sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, co do zasady, nie ma obowiązku wystawiania faktur, o ile nabywca tego nie zażąda w ustawowym terminie. Jeżeli faktura nie zostanie wystawiona, zastosowanie znajdzie art. 19a ust. 7 ustawy o VAT, na mocy którego obowiązek podatkowy powstaje z upływem terminu płatności. Dodatkowo warto zaznaczyć, że ewentualne otrzymanie przedpłaty lub zaliczki od klienta przed wykonaniem tej usługi nie rodzi obowiązku podatkowego, co wprost wynika z wyłączenia przewidzianego w art. 19a ust. 8 pkt 2 ustawy o VAT.
Co więcej, jak stanowi § 2 ust. 1 w zw. z poz. 7 załącznika do rozporządzenia w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących, omawiana czynność jest zwolniona z obowiązku ewidencjonowania na kasie fiskalnej.
Ciężar dowodu w naruszeniu nakazu równego traktowania
Pracownik, co do zasady, nie ma obowiązku udowodnienia przypadku dyskryminacji doznanej w zakładzie pracy. Ma obowiązek jej uprawdopodobnienia, co skutkuje przerzuceniem ciężaru dowodu na pracodawcę. To pracodawca będzie musiał udowodnić, że do naruszenia nakazu równego traktowania nie doszło.
Zgodnie z art. 183b § 1 Kodeksu pracy, pracownik powinien jedynie uprawdopodobnić fakt nierównego traktowania (a nie wykazać go w sposób pełny jak w klasycznym postępowaniu dowodowym). Może to zrobić za pomocą wszelkich dostępnych środków, w szczególności:
1) dokumentów (np. e-maile, wiadomości, zakresy obowiązków, regulaminy, decyzje kadrowe),
2) zeznań świadków (współpracowników, byłych pracowników),
3) porównań sytuacji z innymi pracownikami znajdującymi się w podobnym położeniu (np. różnice w wynagrodzeniu, awansach, dostępie do szkoleń),
4) wykazania następstwa czasowego (np. pogorszenie sytuacji po zgłoszeniu problemu lub skorzystaniu z uprawnień).
Katalog środków mogących przerzucić ciężar dowodu jest otwarty.
Po uprawdopodobnieniu dyskryminacji to pracodawca musi wykazać, że jego działania były obiektywnie uzasadnione i nie miały charakteru dyskryminacyjnego (np. wynikały z kryteriów merytorycznych, organizacyjnych lub ekonomicznych). Dodatkowo pracownik korzysta z ochrony przed działaniami odwetowymi na podstawie art. 183e Kodeksu pracy, a w razie naruszenia zasady równego traktowania może dochodzić odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę.
Obowiązek publikacji sprawozdania o podatku dochodowym przez polską jednostkę zależną
Polska spółka zależna – co do zasady – podlega obowiązkowi publikacji sprawozdania o podatku dochodowym oraz jego złożenia do KRS, chyba że spełnione są warunki zwolnienia z art. 63n ust. 7 ustawy o rachunkowości (dalej: RachunkU) – w przedstawionym stanie faktycznym wyznaczenie jednostki w Wielkiej Brytanii nie pozwala na zastosowanie tego zwolnienia, ponieważ nie jest to jednostka podlegająca prawu państwa UE/EOG.
Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że grupa kapitałowa przekracza próg 750 000 000 euro przychodów, a jednostka dominująca najwyższego szczebla ma siedzibę poza EOG (Tajwan). W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 63n ust. 1 pkt 1 RachunkU, zgodnie z którym obowiązek publikacji i udostępnienia sprawozdania o podatku dochodowym spoczywa na jednostce zależnej mającej siedzibę w Polsce, jednak pod warunkiem, że spełnia ona kryteria wielkości określone w art. 3 ust. 1 pkt 1b RachunkU (tj. przekracza co najmniej dwie z trzech wskazanych tam wielkości, w dwóch kolejnych latach obrotowych).
Jeżeli te przesłanki są spełnione, polska jednostka zależna jest – co do zasady – zobowiązana do realizacji obowiązków publikacyjnych, obejmujących zarówno zamieszczenie sprawozdania na stronie internetowej, jak i jego złożenie do KRS w terminie 12 miesięcy od dnia bilansowego (art. 63n ust. 5 RachunkU).
Możliwość wyłączenia tych obowiązków przewidziana jest w art. 63n ust. 7 RachunkU, który uzależnia zwolnienie od łącznego spełnienia wskazanych tam warunków. Kluczowe znaczenie ma wymóg, zgodnie z którym sprawozdanie musi wskazywać jednostkę zależną lub oddział, podlegające przepisom prawa państwa należącego do EOG, wyznaczone do złożenia sprawozdania do właściwego rejestru. Oznacza to, że funkcję „jednostki raportującej” w ramach zwolnienia może pełnić wyłącznie podmiot zlokalizowany na terenie UE/EOG.
W analizowanym przypadku wskazano, że jednostką wyznaczoną do złożenia sprawozdania jest spółka z siedzibą w Wielkiej Brytanii. Po wystąpieniu Wielkiej Brytanii z UE, nie stanowi ona już państwa członkowskiego UE ani EOG, w związku z czym nie spełnia warunku określonego w art. 63n ust. 7 pkt 3 RachunkU. Tym samym publikacja sprawozdania przez jednostkę z siedzibą w Wielkiej Brytanii nie prowadzi do zwolnienia polskiej jednostki zależnej z obowiązków wynikających z przepisów ustawy o rachunkowości.
W konsekwencji, przy braku spełnienia przesłanek zwolnienia, na polskiej jednostce zależnej ciąży obowiązek publikacji sprawozdania o podatku dochodowym oraz jego złożenia do KRS (art. 63n ust. 1 i ust. 5 RachunkU).
Możliwe działania osoby zatrudnionej na podstawie umowy cywilnoprawnej spełniającej cechy stosunku pracy
Osoba świadcząca pracę może wystąpić do sądu z roszczeniem o ustalenie istnienia stosunku pracy. Możliwe jest również zgłoszenie do PIP faktu zawarcia umowy cywilnoprawnej o cechach stosunku pracy.
Zgodnie z definicją stosunku pracy, przez nawiązanie tego stosunku, pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie na tych warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.
Analiza tego, czy umowa zlecenia lub umowa o świadczenie usług, do której stosujemy przepisy o zleceniu wypełnia istotne cechy stosunku pracy wymaga oceny treści umowy oraz sposobu jej realizowania. Jak wskazał SN w wyroku z 26.3.2008 r. (I UK 282/07, Legalis) o rodzaju zawartej umowy decyduje nie tylko i nie tyle jej nazwa, ile cel i zgodny zamiar stron. O wyborze podstawy zatrudnienia decyduje bowiem przede wszystkim zgodna, autonomiczna wola stron. Kwalifikacja umowy o świadczenie usług jako umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej budzi w praktyce istotne trudności i należy jej dokonywać metodą typologiczną, tj. poprzez rozpoznanie i wskazanie jej cech przeważających (dominujących).
Osoba zatrudniona na podstawie stosunku pracy może wystąpić do sądu o uznanie istnienia stosunku pracy. Uwzględnienie powództwa oznaczać będzie, że umowa faktycznie jest umową o pracę, czego skutkiem jest:
- uznanie osoby ją wykonującej za pracownika i tym samym objęcie jej regulacjami prawa pracy (całkiem inna stabilność zatrudnienia, prawo do urlopów wypoczynkowych, rozliczanie czasu pracy, ustalenie wynagrodzenia w sposób właściwy dla pracowników, w tym z uwzględnieniem dodatków, itp. ustanowionych w regulaminie wynagradzania),
- konieczność dokonania przez pracodawcę przeliczeń (korekt) podatkowych i ubezpieczeniowych – rozliczenie właściwe dla umowy o pracę.
Możliwe jest także zgłoszenie, że zawarta umowa ma cechy stosunku pracy do PIP. PIP może podjąć działania w imieniu zleceniobiorcy (pracownika). Od 8.7.2026 r. PIP uzyskuje przy tym nowe, istotne uprawnienia do wydawania decyzji przekształcających umowę cywilnoprawną zawierającą istotne cechy stosunku pracy w umowę o pracę.
Wynagrodzenie za umorzone udziały w postaci rzeczowej
W opisanej sytuacji mamy do czynienia z przychodem po stronie udziałowca (z tytułu udziału w zyskach osób prawnych). Z tego względu, iż spółka będzie realizować wynagrodzenie za umorzenie w postaci rzeczowej, po jej stronie powstanie przychód. Jeśli przedmiotem przekazania będzie faktycznie zorganizowana część przedsiębiorstwa, to czynność ta nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT.
Autor wnioskuje, że w opisanym pytaniu mamy do czynienia z sytuacją, w której doszło do umorzenia udziałów (prawdopodobnie w spółce z o.o.) za wynagrodzeniem. Zamiast wypłaty wynagrodzenia doszło do wykonania przez spółkę świadczenia rzeczowego (przekazania zorganizowanej części przedsiębiorstwa).
Autor przyjmuje, że mamy tutaj do czynienia z umorzeniem udziałów za wynagrodzeniem i z wykonaniem przez spółkę innego świadczenia w miejsce wykonania zobowiązania pieniężnego (datio in solutum).
Po pierwsze – mamy do czynienia z przychodem po stronie udziałowca. Zakładając, że udziałowiec to osoba fizyczna, to jest to przychód z udziału w zyskach osób prawnych. Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o PIT przychodem (dochodem) z tytułu udziału w zyskach osób prawnych jest także przychód z umorzenia udziałów (akcji) lub ze zmniejszenia ich wartości.
W myśl art. 25 ust. 5 ustawy o PIT dochodem, o którym mowa, jest nadwyżka przychodu otrzymanego w związku z umorzeniem nad kosztami uzyskania przychodów, obliczonymi w sposób właściwy dla nabycia (objęcia) udziałów.
Dochód, o którym mowa, podlega zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu. Podatek ten powinna pobrać spółka. Ponieważ przychód ma charakter rzeczowy, a nie pieniężny, podatnik generalnie powinien wpłacić należy podatek płatnikowi (spółce) przed pobraniem podatku.
Z racji tego, że spółka będzie realizować wynagrodzenie za umorzenie w postaci rzeczowej, po jej stronie powstanie przychód. Zasady jego ustalania są określone w art. 14a ustawy o CIT. Zgodnie z tymi regulacjami w przypadku, gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości albo w części zobowiązanie, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), dywidendy, umorzenia albo zbycia w celu umorzenia udziałów (akcji), podziału pomiędzy wspólników (akcjonariuszy) majątku likwidowanej spółki albo spółdzielni, przychodem takiego podatnika jest wysokość zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego świadczenia. Jeżeli jednak wartość rynkowa świadczenia niepieniężnego jest wyższa niż wysokość zobowiązania uregulowanego tym świadczeniem, przychód ten określa się w wysokości wartości rynkowej świadczenia niepieniężnego. Tak więc wartość wynagrodzenia za umorzone udziały jest przychodem spółki, chyba że wartość rynkowa zorganizowanej części przedsiębiorstwa jest wyższa, to wówczas ta wartość rynkowa będzie przychodem. Niezamortyzowana wartość przedsiębiorstwa będzie kosztem uzyskania przychodów.
Przeniesienie własności składników majątku na rzecz udziałowca może podlegać opodatkowaniu VAT. Jeśli istotnie przenoszone składniki majątku stanowią zorganizowaną część przedsiębiorstwa, to czynność ta nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT (art. 6 ustawy o VAT).
Zaświadczenie z ZUS potwierdzające okres prowadzenia działalności gospodarczej przed 1.1.1999 r.
Jest to zaświadczenie wydawane na podstawie wniosku US-7.
Do okresu zatrudnienia wlicza się okresy wymienione w art. 3021 Kodeksu pracy, w tym m.in. okresy:
1) prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe,
2) wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, w okresie, w którym osoba ta podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
Okresy te potwierdza zaświadczenie wydane przez ZUS o opłaceniu za dany okres składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe z danego tytułu albo o podleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
Jeżeli osoba chce uzyskać zaświadczenie dotyczące okresów ubezpieczenia sprzed 1.1.1999 r., powinna złożyć wniosek US-7.
Jeżeli natomiast okres ubezpieczenia rozpoczął się przed 1.1.1999 r. i trwał również po tej dacie, należy złożyć dwa odrębne wnioski:
1) US-7 – za okres ubezpieczenia sprzed 1.1.1999 r.,
2) USP – za okres ubezpieczenia od 1.1.1999 r. pracy.
