Dyskryminacja przez skojarzenie
Od 5.11.2026 r. dyskryminowaniem będzie także sytuacja, w której pracownik z jednej lub z kilku przyczyn określonych w art. 183a § 1 Kodeksu pracy będzie traktowany w porównywalnej sytuacji mniej korzystnie niż jest, był lub byłby traktowany inny pracownik, choćby przyczyna ta była mylnie z nim wiązana (dyskryminacja przez założenie) lub z uwagi na powiązanie z osobą, której ta przyczyna dotyczy (dyskryminacja przez skojarzenie – nowy § 41 w art. 183a Kodeksu pracy).
Po zmianie przepisów będą funkcjonowały więc dwie postacie dyskryminacji: dyskryminacja przez założenie i dyskryminacja przez skojarzenie.
Dyskryminacją przez skojarzenie będzie zachowanie motywowane cechą osoby, z którą pracownik jest powiązany, np. cechą powinowactwa czy pokrewieństwa. Przykładowo nierówne traktowanie pracownicy będzie miało miejsce ze względu na to, że wychowuje ona małe lub niepełnosprawne dziecko lub do niekorzystanego traktowania pracownika dojdzie z powodu przynależności żony pracownika do określonej organizacji społecznej.
Natomiast dyskryminacją przez założenie będzie nierówne traktowanie pracownika ze względu na cechę, którą mylnie mu się przypisuje. Przykładowo pracownik będzie gorzej traktowany bo pracodawca ma błędne przekonanie, że należy on do określonej partii politycznej lub jest nieżyczliwa atmosfera w stosunku do osób, co do których jest przekonanie, że są określonej orientacji seksualnej czy sympatyzują one z określoną opcją polityczną.
W przypadku, o którym mowa w pytaniu można mówić o dyskryminacji pracownika przez skojarzenie ponieważ kierownik wydziału dyskryminuje pracownika ze względu na jego relacje rodzinne z innym nielubianym pracownikiem zatrudnionym w tej samej instytucji.
Brak terminu kolejnego badania sanitarno-epidemiologicznego a ważność orzeczenia
Przepisy ustawy z 5.12.2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (dalej: ZapobChoróbU) nie regulują zagadnienia terminu ważności orzeczeń wydanych w ramach badań wykonanych do celów sanitarno-epidemiologicznych. W przypadku braku jednoznacznego wskazania terminu ważności orzeczenia w jego treści należy uznać, że ma ono charakter bezterminowy. Z sytuacją taką mamy do czynienia w przypadku opisanym w zapytaniu.
Zakładam, że zapytanie dotyczy pracownika, który podlega obowiązkowym badaniom sanitarno-epidemiologicznym w trybie art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Przepis ten obliguje do skierowania na przedmiotowe badania osobę podejmującą lub wykonującą prace, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby, nieposiadającą aktualnego orzeczenia lekarskiego o zdolności do wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.
Badanie to przeprowadzanie jest przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza wykonującego zadania służby medycyny pracy w oparciu o skierowanie wydane przez pracodawcę (zob. art. 6 ust. 2 pkt 3 oraz art. 7 ust. 1 ZapobChoróbU).
W zależności od wyniku przeprowadzonego badania lekarz wydaje oraz przekazuje pracownikowi oraz pracodawcy orzeczenie lekarskie:
1) o zdolności do wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby;
2) o czasowych lub trwałych przeciwwskazaniach do wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby (zob. art. 7 ust. 2 ZapobChoróbU).
Natomiast treść orzeczenia zostaje wpisana przez lekarza do karty badań do celów sanitarno-epidemiologicznych (zob. art. 7 ust. 3 ZapobChoróbU).
W poprzednim stanie prawnym § 3 nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2.2.2006 r. w sprawie badań do celów sanitarno-epidemiologicznych (Dz.U. Nr 25, poz. 191) przewidywał, że badanie do celów sanitarno-epidemiologicznych przeprowadza się przed:
1) podjęciem pracy;
2) rozpoczęciem nauki;
3) ponownym podjęciem pracy lub nauki, po przebyciu zakażenia czynnikiem chorobotwórczym określonym w § 1.
Jednocześnie książeczka do badań dla celów sanitarno-epidemiologicznych (tzw. sanepidowska książeczka zdrowia), której wzór określał załącznik nr 2 do przywołanego rozporządzenia, zawierała rubrykę służącą wskazaniu daty następnego badania (zob. rubryka nr 5).
Rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 1.1.2012 r. Książeczki zdrowia zostały zastąpione orzeczeniem do celów sanitarno-epidemiologicznych.
W aktualnym stanie prawnym, przepisy analizowanej ustawy nie regulują zagadnienia terminu ważności orzeczeń wydanych w ramach badań do celów sanitarno-epidemiologicznych. Problematykę tę ma określać rozporządzenie, do którego wydania został upoważniony minister właściwy do spraw zdrowia, w oparciu o delegację zawartą w art. 10 ust. 2 ZapobChoróbU.
Jednak pomimo tego, że od chwili wejścia w życie przedmiotowej ustawy upłynęło już 17 lat, rozporządzenie to nie zostało jak dotąd wydane. Rozpoczęte w 2022 r. prace nad projektem rozporządzenia zostały zawieszone. Jego treść jest dostępna na stronach Rządowego Centrum Legislacji pod adresem: https://legislacja.gov.pl/projekt/12362457 (dostęp w dniu 23.9.2026 r.).
Projekt rozporządzenia zakładał wprowadzenie wstępnych, kontrolnych oraz okresowych badań sanitarnych, określając przesłanki oraz częstotliwość ich przeprowadzania. Przykładowo, okresowe badania sanitarne miały być przeprowadzane nie rzadziej niż co 2 lub 5 lat, w zależności od okoliczności przewidzianych w § 4 projektu.
Przepisy przejściowe projektu zakładały, że orzeczenia lekarskie dla celów sanitarno-epidemiologicznych wydane przed dniem wejścia w życie jego przepisów zachowają ważność przez okres, który został w nich wskazany, nie dłużej jednak niż 2 lata od dnia wejścia w życie projektowanego rozporządzenia. To samo miało dotyczyć orzeczeń wydanych bez wskazania w nich daty następnego badania, czyli orzeczeń bezterminowych (zob. § 7 projektu rozporządzenia).
Jak jednak wspomniano, prace nad projektem zawieszono i zagadnienie terminu ważności omawianych orzeczeń pozostaje kwestią prawnie nieuregulowaną.
W tak przedstawiającym się stanie faktycznym, termin ważności orzeczenia wydanego do celów sanitarno-epidemiologicznych mógłby wskazać przeprowadzający badanie lekarz w treści tego dokumentu. Jeżeli jednak wskazania takowego nie poczynił – orzeczenie takie jest ważne bezterminowo.
Teza ta znajduje oparcie w wyjaśnieniach zawartych w uzasadnieniu do wspomnianego powyżej projektu (zob. str. 22 projektu).
Wydatki poniesione przed ujęciem kodu PKD w CEiDG – prawo do odliczenia VAT
W przedstawionej sytuacji podatnik nie tylko nie ma obowiązku ujęcia wskazanych faktur zakupowych w ewidencji VAT oraz w JPK VAT, ale przede wszystkim nie ma on takiego prawa. Nie ma w związku z tym potrzeby korygowania JPK VAT. Fakt ponoszenia wydatków na szkolenie — przed formalnym dopisaniem kodu PKD w CEiDG – nie rodzi ryzyka zakwestionowania tych wydatków jako związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Podstawowym prawem podatników jest prawo do obniżania kwot VAT należnego o kwoty VAT naliczonego, czyli tzw. prawo do odliczenia VAT. Prawo to przysługuje przede wszystkim w zakresie, w jakim towary i usługi nabywane przez podatników wykorzystywane są do wykonywania czynności opodatkowanych VAT (zob. art. 86 ust. 1 ustawy o VAT). Ponadto prawo do odliczenia VAT przysługiwać może w zakresie wynikającym z przepisów art. 86 ust. 8 i art. 86 ust. 9 ustawy o VAT.
Z racji tego, że korzystanie z prawa do odliczenia VAT jest prawem podatników, nie mają oni obowiązku odliczać VAT od dokonywanych zakupów, a w konsekwencji nie mają obowiązku wykazywania dokonywanych zakupów w ewidencji VAT oraz w JPK VAT, a więc nie ma potrzeby korygowania przez podatnika JPK VAT.
Co więcej, postępowanie takie nie jest dopuszczalne. Przedmiotowe faktury zakupowe dotyczą bowiem (przyszłej) działalności zwolnionej od VAT, a więc niedającej (w świetle wskazanych na wstępie przepisów) prawa do odliczenia VAT. Dodatkowo przyjmuje się, że zakupów towarów i usług zwolnionych od VAT nie wykazuje się w ewidencji VAT ani w JPK VAT. Stąd też w przedstawionej sytuacji podatnik nie tylko nie ma obowiązku ujęcia wskazanych faktur zakupowych w ewidencji VAT oraz w JPK VAT, ale przede wszystkim nie ma takiego prawa.
Wyjaśnić jednocześnie należy, że z obowiązujących przepisów nie wynika, aby dopisanie kodu PKD w CEiDG miało znaczenie dla uznawania ponoszonych wydatków jako związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W konsekwencji fakt ponoszenia wydatków na szkolenie — przed formalnym dopisaniem kodu PKD w CEiDG — nie rodzi ryzyka zakwestionowania tych wydatków jako związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Obowiązek rejestracji jako podatnik VAT UE
Tak, wskazany podatnik jest obowiązany do zarejestrowania jako podatnik VAT UE (zakładając, że podmiot portugalski jest w Portugalii zarejestrowany do VAT). Świadczenie wskazanej usługi powinno zostać udokumentowane fakturą bez danych dotyczących stawki podatku (w przypadku faktury ustrukturyzowanej – ze stawką „NP II”) i kwoty VAT. Na fakturze tej powinny zostać umieszczone wyrazy „odwrotne obciążenie” oraz – w zakresie w jakim są posiadane – numery VAT UE stron.
Na podstawie art. 100 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: VATU) podatnicy zarejestrowani jako podatnicy VAT UE mogą mieć obowiązek składania informacji podsumowujących VAT-UE. W informacjach tych wykazywane są między innymi usługi, do których stosuje się art. 28b VATU, na rzecz podatników podatku od wartości dodanej lub osób prawnych niebędących takimi podatnikami, zidentyfikowanych na potrzeby podatku od wartości dodanej, świadczone na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju, inne niż zwolnione od podatku od wartości dodanej lub opodatkowanych stawką 0%, dla których zobowiązanym do zapłaty podatku od wartości dodanej jest usługobiorca (zob. art. 100 ust. 1 pkt 4 VATU). W związku ze świadczeniem takich usług podatnicy obowiązani są również do rejestracji VAT UE (zob. art. 97 ust. 3 pkt 2 VATU).
Warunki te są w przedstawionej sytuacji spełnione, o ile portugalski podmiot jest w Portugalii zarejestrowany na potrzeby VAT (nie musi to być rejestracja VAT UE). Na użytek dalszej części odpowiedzi zakładam, że warunek ten jest spełniony.
Oznaczałoby to, że podatnik, o którym mowa, jest obowiązany do zarejestrowania jako podatnik VAT UE. Ponadto jeżeli przedmiotową usługę wykona po zarejestrowaniu jako podatnik VAT UE, ma on obowiązek złożyć informację podsumowującą VAT-UE z wykazaniem tej usługi w części E.
Jednocześnie świadczenie przedmiotowej usługi udokumentowane powinno zostać fakturą bez danych dotyczących stawki podatku (w przypadku faktury ustrukturyzowanej – ze stawką „NP II”) i kwoty VAT (zob. art. 106a pkt 2 lit. a w zw. z art. 106e ust. 5 pkt 1 VATU). Na fakturze tej powinny zostać umieszczone wyrazy „odwrotne obciążenie” (zob. art. 106e ust. 1 pkt 18 VATU) oraz – w zakresie w jakim są posiadane – numery VAT UE stron (zob. art. 106e ust. 1 pkt 24 lit. a VATU).
Wdrażanie zasad przejrzystości wynagrodzeń w spółce zatrudniającej 36 pracowników a ochrona danych osobowych
Pracodawca zatrudniający 36 osób nie ma obowiązku tworzenia odrębnego dokumentu. Zasady określania poziomów wynagrodzeń, kryteria awansu oraz zasady progresji płacowej powinny zostać włączone bezpośrednio do obowiązującego regulaminu wynagradzania.
Obowiązek zapewnienia przejrzystości struktury wynagrodzeń nie oznacza konieczności ujawniania imiennych wynagrodzeń ani publikowania informacji pozwalających na bezpośrednią identyfikację wysokości zarobków konkretnego pracownika zatrudnionego na stanowisku jednoosobowym.
Rozwiązaniem pozwalającym na pogodzenie wymogu przejrzystości wynagrodzeń z ochroną danych osobowych jest grupowanie takich stanowisk w szersze kategorie zaszeregowania lub rodziny stanowisk, oparte na obiektywnej wycenie pracy o równej wartości.
Pierwszeństwo regulaminu wynagradzania
Zgodnie z art. 772 Kodeksu pracy pracodawca zatrudniający co najmniej 50 pracowników, a także pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników, jeżeli wystąpi z takim wnioskiem zakładowa organizacja związkowa, ustala warunki wynagradzania w regulaminie wynagradzania.
Jeżeli spółka posiada już regulamin wynagradzania, to właśnie ten akt stanowi źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 Kodeksu pracy. W regulaminie powinny zatem zostać określone wiążące zasady wynagradzania, w tym odpowiednie tabele stawek lub widełki płacowe.
Dopuszczalność odrębnej polityki
Możliwe jest przyjęcie odrębnego dokumentu, np. „Polityki wynagrodzeń i przejrzystości płac”, który może stanowić załącznik do regulaminu wynagradzania lub zostać przyjęty w porozumieniu ze stroną pracowniczą.
Jednocześnie same zasady zaszeregowania oraz wysokość stawek powinny wynikać z regulaminu wynagradzania, tak aby zachować ich pełną moc wiążącą wobec pracowników.
Stanowiska jednoosobowe a ryzyko ujawnienia wynagrodzenia konkretnego pracownika
W przypadku zatrudnienia 36 osób precyzyjne przypisanie widełek płacowych do unikalnej nazwy stanowiska, np. „Główny informatyk” czy „Specjalista ds. kadr i płac”, może w praktyce prowadzić do ujawnienia informacji o wynagrodzeniu konkretnego pracownika. Może to rodzić ryzyko naruszenia dóbr osobistych oraz przepisów dotyczących ochrony danych osobowych (RODO).
W celu spełnienia wymogu przejrzystości wynagrodzeń przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka deanonimizacji można zastosować następujące mechanizmy:
1) Kategoryzacja i tworzenie rodzin stanowisk
Zamiast tworzenia odrębnej pozycji dla każdego stanowiska, możliwe jest połączenie stanowisk w szersze poziomy lub grupy zaszeregowania, ustalone na podstawie obiektywnych i neutralnych pod względem płci kryteriów, takich jak wymagane wykształcenie, zakres odpowiedzialności czy stopień złożoności wykonywanych zadań.
Na poziomie „Specjalista Senior” w jednej grupie taryfowej mogą zostać ujęte stanowiska głównego informatyka, koordynatora ds. sprzedaży oraz głównego księgowego. Wszystkim tym stanowiskom można przypisać jeden wspólny przedział płacowy, co ogranicza możliwość ustalenia dokładnego wynagrodzenia konkretnej osoby.
2) Stosowanie odpowiednio szerokich widełek płacowych
W tabeli płac można określić minimalne i maksymalne stawki dla danej kategorii, np. od 7000 zł do 11 000 zł brutto.
Odpowiednia rozpiętość widełek pozwala zachować elastyczność w kształtowaniu wynagrodzeń, a jednocześnie ogranicza możliwość ustalenia dokładnego wynagrodzenia pracownika wykonującego zadania na stanowisku jednoosobowym.
3) Rozróżnienie prawa do informacji od publicznej listy płac
Przepisy dotyczące przejrzystości wynagrodzeń, w tym dyrektywa 2023/970, gwarantują pracownikowi prawo do informacji dotyczących kryteriów ustalania wynagrodzenia oraz przeciętnego poziomu wynagrodzenia, z podziałem na płeć, w odniesieniu do kategorii pracowników wykonujących taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości.
Jeżeli w danej kategorii znajduje się tylko jeden pracownik, nie powinny być udostępniane statystyki ani dane, które wprost prowadziłyby do jego identyfikacji. W takim przypadku przekazywane informacje powinny ograniczać się do obiektywnych kryteriów przypisania stanowiska do określonego przedziału w tabeli wynagrodzeń.
Ochrona informacji o wynagrodzeniu
Na koniec warto wskazać na utrwalone stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym wysokość wynagrodzenia pracownika stanowi jego dobro osobiste w rozumieniu art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego i co do zasady nie może być ujawniana przez pracodawcę bez wyraźnej zgody zainteresowanego.
W tym zakresie wskazuje się w szczególności na uchwałę SN z 16.7.1993 r., (I PZP 28/93, Legalis).
Sprzedaż lokalu mieszkalnego wprowadzonego do działalności gospodarczej
Zakładając, że w chwili sprzedaży nieruchomość nadal będzie prawnie lokalem mieszkalnym, jej sprzedaż nie będzie przychodem z działalności gospodarczej. Jeżeli sprzedaż nastąpi po upływie pięciu lat, liczonych od końca roku, w którym osoba fizyczna nabyła lokal, PIT nie wystąpi. W przypadku wcześniejszej sprzedaży, osiągnięty dochód będzie podlegał opodatkowaniu stawką 19% i rozliczeniu w PIT-39.
Zgodnie z art. 14 ust. 2c ustawy o PIT do przychodów z działalności gospodarczej nie zalicza się przychodów ze sprzedaży lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, wykorzystywanego na potrzeby działalności gospodarczej. Jednocześnie art. 10 ust. 3 ustawy o PIT nakazuje do takiej sprzedaży stosować zasady dotyczące odpłatnego zbycia nieruchomości określone w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT.
Okres pięcioletni, o którym stanowi art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, liczy się od pierwotnego nabycia lokalu przez osobę fizyczną, a nie od dnia ujęcia go w ewidencji środków trwałych działalności gospodarczej.
Jeżeli zatem sprzedaż nastąpi po 31 grudnia roku, w którym upłynęło pięć pełnych lat liczonych od końca roku nabycia, sprzedaż nie stanowi źródła przychodu. Nie wystąpi PIT i nie trzeba składać PIT-39 wyłącznie z tego tytułu. Jeżeli natomiast sprzedaż nastąpi przed upływem tego terminu, zgodnie z art. 30e ust. 1 ustawy o PIT podatek wynosi 19% dochodu.
Okoliczność, że od 2024 r. działalność gospodarcza jest opodatkowana ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, nie zmienia powyższej kwalifikacji. Stosownie do art. 12 ust. 10a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym w przypadku sprzedaży lokalu mieszkalnego wykorzystywanego w działalności gospodarczej, dokonanej przed upływem pięciu lat od końca roku jego nabycia, stosuje się art. 30e ustawy o PIT. Sprzedaż nie podlega zatem 10% ryczałtowi określonemu w art. 12 ust. 10 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.
Jeżeli sprzedaż następuje przed upływem pięciu lat, przychód ustala się zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o PIT jako cenę określoną w umowie, pomniejszoną o koszty odpłatnego zbycia, np. prowizję pośrednika. Zgodnie z art. 30e ust. 2 ustawy o PIT dochód stanowi różnica pomiędzy przychodem a kosztami nabycia i udokumentowanymi nakładami, powiększona o dokonane odpisy amortyzacyjne.
Sprzedaż opodatkowaną należy wykazać w zeznaniu PIT-39 składanym do 30 kwietnia roku następującego po roku sprzedaży. W tym samym terminie płatny jest podatek.
Powyższe stanowisko potwierdza interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 5.2.2020 r. (0112-KDIL2-2.4011.99.2019.2.MC) oraz interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 27.6.2024 r. (0114-KDIP3-2.4011.433.2024.1.MT).
Obowiązki pracodawcy związane z nowymi przepisami o mobbingu i dyskryminacji
Jak podkreśla resort pracy w uzasadnieniu do projektu nowelizacji Kodeksu pracy, ustawa nie nakłada na pracodawców, w tym przedsiębiorców, specjalnie nowych obowiązków. Obecnie pracodawcy są obowiązani do przeciwdziałania zarówno mobbingowi w miejscu pracy, jak również naruszaniu zasady równego traktowania i dyskryminacji w zatrudnieniu. Nowelizacja uzupełnia i precyzuje obowiązki ciążące na pracodawcy.
W ramach uzupełnienia obowiązków pracodawcy przewidziano poniżej wymienione działania.
1. Wprowadzenie obowiązku pracodawcy systematycznego przeciwdziałania naruszaniu zasady równego traktowania oraz naruszaniu zasady godności i innych dóbr osobistych pracownika.
Zgodnie z nowo wprowadzonym art. 183g Kodeksu pracy, pracodawca jest obowiązany systematycznie przeciwdziałać naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu w szczególności przez działania prewencyjne, wykrywanie naruszenia tej zasady oraz właściwe reagowanie na jej naruszenie, a także przez działania naprawcze i wsparcie osób dotkniętych nierównym traktowaniem.
Ponadto uściślono obowiązki pracodawcy określone w art. 94 Kodeksu pracy. Zgodnie ze zmienionym art. 94 pkt 2b Kodeksu pracy (w brzmieniu od 5.11.2026 r.), pracodawca powinien przeciwdziałać wszelkiemu nierównemu traktowaniu, dyskryminacji oraz mobbingowi w zatrudnieniu. Z kolei w myśl nowego art. 94 pkt 2c Kodeksu pracy (obowiązuje od 5.11.2026 r.), pracodawca ma obowiązek przeciwdziałać naruszaniu godności oraz innych dóbr osobistych pracownika, w szczególności w obszarach zdrowia, sfery osobistej i reputacji, właściwej komunikacji w miejscu pracy, pozycji w zespole, efektów pracy oraz jej oceny, a także statusu zawodowego pracownika i jego kwalifikacji.
2. Przykładowe działania wskazujące, na czym ma polegać systematyczne przeciwdziałanie mobbingowi.
Mogą to być np. działania prewencyjne, wykrywanie mobbingu, właściwe reagowanie na mobbing, a także przez działania naprawcze i wsparcie osób dotkniętych mobbingiem (art. 943 § 1 Kodeksu pracy obowiązuje od 5.11.2026 r.).
3. Aktualizację układu zbiorowego pracy lub regulaminu pracy o reguły, procedury oraz częstotliwość działań w obszarach przeciwdziałania:
a) naruszaniu godności oraz innych dóbr osobistych pracowników,
b) naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu oraz dyskryminacji w zatrudnieniu,
c) mobbingowi.
Natomiast pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników ustali reguły, procedury oraz częstotliwość działań w obszarach przeciwdziałania naruszaniu godności oraz innych dóbr osobistych pracownika, przeciwdziałania naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu, przeciwdziałania dyskryminacji oraz przeciwdziałania mobbingowi. Będzie więc podejmował samodzielne działania antyprzemocowe oraz tworzył własne narzędzia i praktyki, które dopasuje do swojej branży i organizacji pracy.
Ważne jest, że na dostosowanie uzp czy regulaminu pracy lub na wydanie specjalnych regulaminów w przypadku zatrudnienia od 10 pracowników, pracodawca ma 6 miesięcy od dania wejścia w życie nowelizacji, czyli najpóźniej 6 maja muszą obowiązywać odpowiednie regulacje wewnątrzzakładowe (art. 4 nowelizacji Kodeksu pracy z 19.6.2026 r.).
4. Podniesienie dolnego progu odpowiedzialności pracodawcy za krzywdę niematerialną:
a) pracownika poniesioną w wyniku mobbingu,
b) osoby z tytułu wielokrotnego naruszenia wobec niej zasady równego traktowania.
5. Wyraźne sformułowanie dotychczasowej reguły, że pracodawca ma obowiązek przeprowadzenia dowodu, że do naruszenia zasady równego traktowania nie doszło, w sytuacji uprawdopodobnienia przez pracownika naruszenia tej zasady.
Majątek otrzymany przez fundację od fundatora a przychód podatkowy
Majątek otrzymany przez fundację od fundatora jako wpłata na fundusz założycielski nie stanowi jej przychodu podatkowego i podlega w całości wyłączeniu od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych.
Co do zasady na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT opodatkowaniu tym podatkiem podlegają przychody z tytułu otrzymanych rzeczy lub praw, a także wartość innych świadczeń w naturze, w tym wartość rzeczy i praw otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń.
Jedną z form takiego nieodpłatnego otrzymania jest otrzymanie ich właśnie w ramach spadku. Jednak jak wynika z art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy o CIT, do przychodów nie zalicza się przychodów otrzymanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego, funduszu udziałowego albo funduszu założycielskiego, albo funduszu statutowego w banku państwowym, albo funduszu organizacyjnego ubezpieczyciela.
Oznacza to, że majątek otrzymany przez fundację od fundatora jako wpłata na fundusz założycielski fundacji nie stanowi jej przychodu podatkowego i podlega w całości wyłączeniu od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych (zob. np. interpretacje indywidualne: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej z 6.8.2025 r., 0114-KDIP2-1.4010.330.2025.1.MR1; Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 12.5.2016 r., IBPB-1-3/4510-300/16/TS; Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy 17.12.2014 r., ITPB3/423-435a/14/PS; Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 15.10.2013 r., IPPB5/423-574/13-2/AJ).
Aktualizacja informacji VAT-26 w przypadku wykupu samochodu osobowego z leasingu oraz jego późniejszej sprzedaży
Przepisy prawa podatkowego nie wskazują wyraźnie, czy wykup samochodu osobowego z leasingu lub późniejsza sprzedaż samochodu osobowego powoduje konieczność złożenia nowej informacji VAT-26 albo aktualizacji informacji VAT-26.
Natomiast przyjmuje się, że w przypadku wykupu samochodu osobowego z leasingu oraz zmiany danych identyfikacyjnych samochodu osobowego (np. w zakresie numeru rejestracyjnego) podatnik jest zobowiązany do złożenia aktualizacji informacji VAT-26. Przy czym należy mieć na uwadze, że informacja VAT-26 identyfikuje dany samochód osobowy nie tylko poprzez określenie marki, modelu oraz numeru rejestracyjnego, ale również poprzez datę nabycia pojazdu.
Przyjmuje się również, że w przypadku sprzedaży samochodu osobowego podatnik jest zobowiązany do złożenia aktualizacji informacji VAT-26.
Pojazdy wykorzystywany w działalności
Zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: VATU), podatnicy wykorzystujący wyłącznie do działalności gospodarczej pojazdy samochodowe, dla których są obowiązani prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu, mają obowiązek złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego informację o tych pojazdach w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym poniosą pierwszy wydatek związany z tymi pojazdami, nie później jednak niż w dniu przesłania ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3 VATU (zob. art. 86a ust. 12 VATU). W przypadku niezłożenia w terminie przedmiotowej informacji uznaje się, że pojazd samochodowy jest wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika dopiero od pierwszego dnia miesiąca, w którym podatnik złoży tę informację (zob. art. 86a ust. 13 VATU). Z kolei w przypadku zmiany wykorzystywania pojazdu samochodowego podatnik jest obowiązany do aktualizacji przedmiotowej informacji najpóźniej do końca miesiąca, w którym dokonał tej zmiany (zob. art. 86a ust. 14 VATU).
Ponadto zgodnie z przepisami VATU, minister właściwy do spraw finansów publicznych określi w drodze rozporządzenia wzór przedmiotowej informacji, uwzględniając potrzebę zawarcia w niej danych pozwalających na identyfikację pojazdu samochodowego, w szczególności marki, modelu pojazdu i jego numeru rejestracyjnego, jak również daty poniesienia pierwszego wydatku związanego z danym pojazdem, oraz uwzględniając potrzebę umożliwienia prawidłowej aktualizacji złożonej informacji (zob. art. 86a ust. 15 VATU). W stosownym rozporządzeniu określono wzór informacji o pojazdach samochodowych wykorzystywanych wyłącznie do działalności gospodarczej (formularz VAT-26), wskazując jako dane identyfikacyjne pojazdu samochodowego następujące informacje:
1) marka;
2) model;
3) numer rejestracyjny;
4) rok produkcji;
5) data nabycia pojazdu, przy czym w przypadku pojazdów używanych na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze należy podać datę przyjęcia w używanie;
6) data poniesienia pierwszego wydatku, przy czym w przypadku gdy datą poniesienia pierwszego wydatku jest data wpłaty przedpłaty / zaliczki / zadatku / raty na poczet pojazdu, który zostanie nabyty / przyjęty w używanie – w polu data nabycia pojazdu należy podać planowaną: datę oddania pojazdu do używania po jego wytworzeniu / datę importu / datę przyjęcia w używanie na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze;
7) data zmiany wykorzystywania.
Informacja VAT-26 w przypadku wykupu samochodu osobowego z leasingu
Przywołane przepisy prawa podatkowego nie wskazują wyraźnie, czy wykup samochodu osobowego z leasingu powoduje konieczność złożenia nowej informacji VAT-26 albo aktualizacji informacji VAT-26.
Natomiast w działalności interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej przyjmuje się, że zmiana danych identyfikacyjnych samochodu osobowego powoduje konieczność aktualizacji informacji VAT-26. Przykładowo w interpretacji podatkowej z 13.3.2026 r., 0114-KDIP4-2.4012.78.2026.1.WH Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wyjaśnił m.in., że informacja VAT-26 identyfikuje dany samochód osobowy poprzez określenie: marki, modelu, numeru rejestracyjnego, roku produkcji, daty nabycia pojazdu. Z kolei w przypadku zmiany danych identyfikacyjnych samochodu osobowego (np. w zakresie numeru rejestracyjnego) powstaje konieczność złożenia aktualizacji informacji VAT-26. W tym miejscu należy wyraźnie wskazać, że w stanie faktycznym przywołanej interpretacji podatkowej wykup samochodu osobowego z leasingu spowodował zmianę jego numeru rejestracyjnego, tzn. bardzo istotnej informacji identyfikacyjnej. Natomiast w celu zwiększenia bezpieczeństwa podatkowego oraz zmniejszenia ryzyka ewentualnego sporu z organem podatkowym w zakresie prawidłowego rozliczenia VAT należałoby przyjąć ostrożnościowo, że każda zmiana danych identyfikacyjnych samochodu osobowego (np. również w zakresie daty nabycia pojazdu) powoduje konieczność złożenia aktualizacji informacji VAT-26.
Należy mieć na uwadze również to, że w działalności interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej można znaleźć odmienne stanowiska w podobnych sprawach, przykładowo:
1) w przypadku zmiany danych identyfikacyjnych samochodu osobowego (np. w zakresie numeru rejestracyjnego) powstaje konieczność złożenia nowej informacji VAT-26 (zob. interpretacja podatkowa z 6.7.2021 r., 0112-KDIL1-1.4012.261.2021.2.AW oraz z 9.2.2021 r., 0114-KDIP4-3.4012.712.2020.1.DM);
2) w przypadku zmiany danych identyfikacyjnych samochodu osobowego (np. w zakresie numeru rejestracyjnego) powstaje konieczność złożenia informacji VAT-26, w której podatnik wskaże jednocześnie jako cel złożenie informacji oraz aktualizację informacji (zob. interpretacja podatkowa z 14.10.2020 r., ITPP2/4512-528/16-7/20/AD oraz z 18.2.2015 r., IPPP1/443-1384/14-4/AS).
W związku z powyższym, ze względu na niejednoznaczne przepisy prawa podatkowego oraz rozbieżne stanowiska prezentowane w wydawanych interpretacjach podatkowych, a także w celu zwiększenia bezpieczeństwa podatkowego oraz uniknięcia ryzyka ewentualnego sporu z organem podatkowym w zakresie prawa do odliczenia 100% kwoty VAT naliczonego od wydatków związanych z przedmiotowym samochodem osobowym, warto rozważyć wystąpienie z wnioskiem do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej w przedmiotowej sprawie.
Informacja VAT-26 w przypadku późniejszej sprzedaży samochodu osobowego
Przywołane przepisy prawa podatkowego nie wskazują wyraźnie, czy późniejsza sprzedaż samochodu osobowego powoduje konieczność złożenia nowej informacji VAT-26 albo aktualizacji informacji VAT-26.
Natomiast w działalności interpretacyjnej organów podatkowych oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w przypadku sprzedaży samochodu osobowego dochodzi do sytuacji, w której przestaje być on wykorzystywany do celów działalności gospodarczej i od tego momentu ustaje prawo podatnika do odliczenia kwoty VAT naliczonego, w związku z czym podatnik jest zobowiązany do złożenia aktualizacji informacji VAT-26 (zob. interpretacja podatkowa z 12.10.2016 r., IPPP1/4512-593/16-3/AS, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22.4.2021 r., I FSK 1049/18, Legalis).
Podmiot zobowiązany do zapłacenia PIT
W przypadku spółek transparentnych podatkowo, podatnikami PIT nie są spółki, ale wspólnicy tych spółek. Stąd też podatki powinny być opłacane przez podatników, względnie osoby wymienione w art. 62b § 1 Ordynacji podatkowej, a nie spółki, które w tym przypadku nie są podatnikami.
Zgodnie z art. 61 § 1 Ordynacji podatkowej: „Wpłata podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych dokonywana na rachunek urzędu skarbowego jest realizowana przy użyciu rachunku bankowego urzędu skarbowego albo identyfikującego podatnika, płatnika lub urząd skarbowy indywidualnego rachunku podatkowego (mikrorachunek podatkowy)”.
Z kolei art. 62b § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że zapłata podatku może nastąpić także przez:
„1) małżonka podatnika, jego zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę;
2) aktualnego właściciela przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, jeżeli podatek zabezpieczony jest hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym;
3) inny podmiot, w przypadku gdy kwota podatku nie przekracza 1000 zł”.
Z powyższego wynika, że – co do zasady – zobowiązanym do zapłaty podatku jest podatnik, natomiast ustawodawca dopuszcza możliwość zapłaty podatku przez podmioty wymienione w art. 62b § 1 Ordynacji podatkowej.
W przypadku spółek transparentnych podatkowo, podatnikami PIT nie są spółki, ale wspólnicy tych spółek. Stąd też podatki powinny być opłacane przez podatników, względnie osoby wymienione w art. 62b § 1 Ordynacji podatkowej, a nie spółki, które w tym przypadku nie są podatnikami.
