Rachunkowe ujęcie zielonych certyfikatów i gwarancji pochodzenia

Sprzedaż gwarancji ujmuje się w momencie dokonania odpowiedniego wpisu w Rejestrze Gwarancji Pochodzenia.

W przedsiębiorstwach energetycznych, które wytwarzają energię z OZE, zgodnie ze stanowiskiem KSR prawa majątkowe wynikające ze świadectw pochodzenia podlegają kwalifikacji do towarów. W dacie formalnego przyznania świadectw, jednostka ujmuje je w księgach jako zwiększenie zapasów w korespondencji z przychodami.

W momencie zbycia praw dokonywany jest rozchód z magazynu zgodnie z przyjętą metodą wyceny rozchodu oraz fakturowany jest przychód ze sprzedaży towarów.

Rezerwy tworzy się na pewne lub wysoce prawdopodobne zobowiązania. Przychody ujmuje się zgodnie z zasadą memoriału. Do momentu przyznania certyfikatów przewidywane wartości mogą być ewidencjonowane pozabilansowo.

Gwarancje pochodzenia są elektronicznym dokumentem informującym odbiorcę, że określona ilość energii została wyprodukowana z OZE. Z gwarancji nie wynikają prawa majątkowe. Nie ujmuje się ich w ewidencji magazynowej. Przychód ze sprzedaży gwarancji pochodzenia jest rozpoznawany w dacie wykonania usługi przeniesienia gwarancji, nie jest to sprzedaż towarów czy praw majątkowych.

W przypadku spółki stosującej MSSF opisane ujęcie oparte na ewidencji magazynowej może być zastosowane, ale nie jest to jedyna dopuszczalna możliwość. Regulacje międzynarodowe nie zawierają jednego dedykowanego standardu regulującego uprawnienia i certyfikaty środowiskowe. Ustanawiają one m.in.:

1) zielone certyfikaty – jeśli spółka przeznacza je na handel, może ujmować je jako zapasy tak samo jak w polskich przepisach; jeżeli są utrzymywane w innym celu, spółka może zakwalifikować je jako wartości niematerialne lub rozliczać na zasadach dotacji rządowych,

2) gwarancje pochodzenia – nie są ujmowane w ewidencji magazynowej; przychód z ich przeniesienia ujmuje się w momencie spełnienia zobowiązania do świadczenia na rzecz kontrahenta (przekazania wpisu w rejestrze),

3) kwestię „rezerwy na przychód” – podobnie jak w przepisach ustawy o rachunkowości, tworzenie „rezerw na przychód” jest błędnym podejściem; przychody ujmuje się zgodnie z właściwymi zasadami rachunkowości, po spełnieniu odpowiednich kryteriów ich rozpoznawania.

W związku z powyższym jednostka powinna w pierwszej kolejności określić charakter danego prawa oraz ustalić, czy jego ujęcie regulują bezpośrednio konkretne postanowienia MSSF. W przypadku braku szczegółowych regulacji należy opracować i stosować politykę rachunkowości zgodnie z celem i rodzajem posiadanych aktywów:

1) zielone certyfikaty przeznaczone na handel (MSR 2 „Zapasy”) – spółki OZE, których celem jest odsprzedaż certyfikatów na rynku, ujmują je jako zapasy w dacie ich przyznania, natomiast zbycie certyfikatu powoduje wyksięgowanie z zapasu i rozpoznanie przychodu ze sprzedaży (takie podejście jest tożsame z przepisami ustawy o rachunkowości),

2) zielone certyfikaty jako WNIP (MSR 38) lub dotacje (MSR 20) – jeśli certyfikaty traktowane są jako bezpłatnie otrzymacie wsparcie od państwa, spółka może przyjąć model ich wyceny jako dotacji rządowej,

3) gwarancje pochodzenia (MSSF 15 „Przychody z umów z klientami”) – gwarancje pochodzenia nie są towarem ani wartością niematerialną stanowiącą osobne aktywo trwałe/obrotowe; są one usługą/świadczeniem udokumentowanym wpisem w Rejestrze Gwarancji Pochodzenia (zgodnie z MSSF 15 przychód rozpoznaje się dopiero w momencie przekazania kontroli nad tym świadczeniem kontrahentowi, tj. w momencie dokonywania transferu w rejestrze).

Zatrudnienie na dwóch stanowiskach a lista obecności

Lista obecności to dokument stosowany w praktyce, którego treści nie dookreślają przepisy powszechnie obowiązujące. Jego przeznaczeniem jest wypełnienie obowiązku posiadania potwierdzenia obecności lub nieobecności pracownika w pracy w danym dniu. Przepisy prawa pracy nie określają jednego obowiązkowego sposobu potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy. Możliwe są w tym zakresie różne rozwiązania, np. odbicie karty, uaktywnienie kodu magnetycznego przy przejściu bramki, zalogowanie się do systemu informatycznego, przesłanie informacji pocztą elektroniczną, SMS-em, jak też złożenie podpisu na papierowej liście czy powiadomienie ustne. Obecność w pracy najczęściej potwierdzana jest na liście w formie papierowego dokumentu wyłożonej w miejscu pracy, natomiast zgłoszenie nieobecności i jej usprawiedliwienie przekazywane jest telefonicznie, SMS-em. O technicznym sposobie wykonania obowiązku potwierdzenia obecności w pracy oraz usprawiedliwienia nieobecności decyduje pracodawca (w regulaminie pracy lub poprzez obwieszczenie), który bierze pod uwagę swoje potrzeby i specyfikę zakładu pracy.

Zatrudniając pracownika w niepełnym wymiarze czasu pracy (np. 3/4 etatu) pracodawca może co do zasady dysponować tylko określonym w umowie o pracę czasem pracy pracownika. Na przykład przy 3/4 etatu pracodawca może wyznaczyć po 6 godzin dziennie od poniedziałku do piątku, lub w niektóre dni tygodni w wyższym wymiarze w zależności od rozkładu czasu pracy. Pracownik, o którym mowa w pytaniu pracuje w równomiernym rozkładzie czasu pracy od poniedziałku do piątku od 8:00 do 16:00. Pomimo zawarcia dwóch umów o pracę (na 3/4 i 1/4 etatu), z różnym rodzajem pracy, pracodawca nie rozdziela godzin pracy na wykonywanie obowiązków wynikających z poszczególnych umów. W związku z tym lista obecności ma jedynie potwierdzić, że pracownik wypracował codziennie odpowiednią liczbę godzin (6 godzin + 2 godziny), a więc że przebywał w miejscu pracy przez 8 godzin od 8:00 do 16:00. W takiej sytuacji, zdaniem autora pracownik może podpisać jedną listę obecności dla wypełnienia obowiązku potwierdzenia obecności wynikającego z zawarcia dwóch umów o pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy. Potwierdzając 8 godz. pracy w danym dniu potwierdza on przepracowanie czasu pracy wymaganego na podstawie obydwu umów o pracę.

Termin przesłania JPK_PKPIR po zakończeniu jednoosobowej działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego

Zgodnie z art. 24a ust. 1e pkt 1 ustawy o PIT podmioty, o których mowa w ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 15 ust. 2, prowadzące podatkową księgę przychodów i rozchodów, księgi rachunkowe lub ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych są obowiązane prowadzić te księgi i tę ewidencję przy użyciu programów komputerowych oraz przesyłać je właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego po zakończeniu roku podatkowego w terminie do dnia upływu terminu złożenia zeznania, o którym mowa w art. 45 ust. 1 – w przypadku podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Stosownie natomiast do przywołanego art. 45 ust. 1 ustawy o PIT podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie od dnia 15 lutego do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Zeznania złożone przed początkiem terminu uznaje się za złożone w dniu 15 lutego roku następującego po roku podatkowym.

Przepisy ustawy o PIT nie przewidują wcześniejszego terminu przesłania JPK_PKPIR w związku z zakończeniem działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego. Z powyższego wynika, że jeżeli działalność zostanie zakończona w październiku 2026 r., JPK_PKPIR należy przesłać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego do 30.4.2027 r.

Wypłata pełnego wynagrodzenia z kontraktu menedżerskiego w trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego

Zasiłek macierzyński przysługuje za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego.

Osoby pobierające zasiłek macierzyński podlegają w tym czasie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania zasiłku. Oznacza to zmianę tytułu do ubezpieczeń – np. z umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług na pobieranie zasiłku.

W przeciwieństwie do pracowników zleceniobiorcy nie korzystają z urlopów rodzicielskich czy ojcowskich, lecz jedynie pobierają zasiłek za okres odpowiadający długości tych urlopów zgodnie z przepisami Kodeksu pracy.

Przepisy nie zakazują podejmowania pracy zarobkowej w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego. Można zatem otrzymywać to świadczenie i jednocześnie wykonywać umowę zawartą ze zleceniodawcą.

Z tytułu kontraktu menedżerskiego o cechach umowy zlecenia menedżer będzie w tym czasie podlegał wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Status małego podatnika – CIT i VAT

Mały podatnik CIT

Zgodnie z art. 4a pkt 10 ustawy o CIT małym podatnikiem jest podatnik, u którego wartość przychodu ze sprzedaży wraz z kwotą należnego VAT nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym równowartości 2 000 000 euro.

Zasadniczo zatem:

1) przychody ze sprzedaży uwzględniane w limicie CIT wykazuje się w kwocie brutto, tj. wraz z należnym VAT,

2) zaliczki na poczet przyszłych świadczeń, które nie stanowią jeszcze przychodu ze sprzedaży, nie zwiększają limitu,

3) nie uwzględnia się również VAT należnego od takich zaliczek.

Powyższe wynika z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT, który stanowi, że do przychodów nie zalicza się pobranych wpłat lub zarachowanych należności na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych.

Potwierdza to interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 20.3.2026 r. (0111-KDIB2-1.4010.28.2026.2.AG), w której wskazano, że zaliczki na poczet przyszłych świadczeń, które nie stanowią przychodu podatkowego, nie są wliczane do limitu małego podatnika CIT, a w konsekwencji nie uwzględnia się również VAT należnego od tych zaliczek.

Mały podatnik VAT

Jak stanowi art. 2 pkt 25 ustawy o VAT status małego podatnika zależy od tego, czy wartość sprzedaży osiągnięta w poprzednim roku podatkowym, wraz z kwotą podatku, nie przekroczyła równowartości 2 000 000 euro.

W art. 2 pkt 22 ustawy o VAT wskazano, że przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów. Otrzymanie zaliczki nie stanowi zatem sprzedaży, jednak zgodnie z art. 19a ust. 8 ustawy o VAT wiąże się z powstaniem obowiązku podatkowego.

Organy podatkowe stoją na stanowisku, że „wartość sprzedaży” należy ustalać na podstawie kwot wykazanych w deklaracjach VAT. Skoro zatem zaliczka powoduje powstanie obowiązku podatkowego, należy ją uwzględnić przy ustalaniu wartości sprzedaży (np. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 14.4.2023 r., 0111-KDIB3-3.4012.59.2023.1.MW). Stanowisko to potwierdził WSA w Gdańsku w wyroku z 10.10.2023 r. (I SA/Gd 531/23, Legalis).

Podsumowanie

Na gruncie CIT otrzymane zaliczki na poczet przyszłych robót budowlanych, które nie stanowią jeszcze przychodu ze sprzedaży, nie zwiększają limitu małego podatnika — ani w kwocie netto, ani w kwocie brutto.

Na gruncie VAT otrzymana zaliczka generująca powstanie obowiązku podatkowego, zgodnie ze stanowiskiem organów podatkowych, jest uwzględniana w limicie wartości sprzedaży na potrzeby ustalenia statusu małego podatnika VAT.

Usługi organizacji pokazów iluzji – zwolnienie od VAT

Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy o VAT zwalnia się od VAT usługi kulturalne, świadczone przez indywidualnych twórców i artystów wykonawców, w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wynagradzane w formie honorariów, w tym za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw do artystycznego wykonania utworów.

Autor uważa, że powyższe zwolnienie może obejmować usługi w zakresie wystawiania autorskich pokazów iluzji. Aktualna w tym zakresie pozostaje interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 12.8.2011 r. (IBPP2/443-546/11/UH), w której wskazano, że:

Odpowiednie zastosowanie ma również dotycząca usług w zakresie wystawiania autorskich pokazów cyrkowych (obejmujących ogniomistrzostwo, żonglerkę i klaunadę) interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 11.4.2025 r. (0114-KDIP4-2.4012.112.2025.2.WH), gdzie możemy przeczytać, że:

Jeżeli zatem pytanie dotyczy usług pokazów iluzji świadczonych przez osobę fizyczną, świadczenie tych usług może być – zdaniem Autora – zwolnione przedmiotowo od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy o VAT.

Regularne wykorzystywanie pracy zdalnej okazjonalnej

W Kodeksie pracy ustanowiono 3 sposoby świadczenia pracy zdalnej:

Stosuje się natomiast przepisy dotyczące kontroli pracy zdalnej, kontroli w zakresie bhp oraz kontroli przestrzegania wymogów w zakresie bezpieczeństwa i ochrony informacji, w tym procedur ochrony danych osobowych. Jednak kontrola ta w porównaniu do nieokazjonalnej pracy zdalnej, odbywa się na zasadach ustalonych z pracownikiem. Ustalenie to może przybrać zgodę pracownika na zasady kontroli pracy zdalnej nieokazjonalnej albo pewnych ograniczeń wobec tych zasad.

Opodatkowanie kwoty otrzymywanej przez zawodnika za udział w turnieju

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 68 ustawy o PIT zwolniona może być wartość wygranej w konkursie z dziedziny sportu, jeżeli jej jednorazowa wartość nie przekracza 2 000 zł. Zwolnienie dotyczy jednak wygranej, a więc świadczenia uzyskanego wskutek rywalizacji i osiągnięcia określonego wyniku.

Kwota 100 zł otrzymana przez zawodnika z tytułu startu w zawodach nie wpisuje się więc w dyspozycję przywołanego przepisu i należy ją uznać za przychód z uprawiania sportu, o którym mowa w art. 13 pkt 2 ustawy o PIT.

Wobec powyższego, jeżeli zawodnik nie jest pracownikiem organizatora, a określona w umowie kwota należności wynosi 100 zł, zastosowanie znajdzie art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem od uzyskanego przychodu pobiera się 12% zryczałtowany podatek dochodowy.

Na podstawie art. 41 ust. 1 i ust. 4 ustawy o PIT organizator, działając jako płatnik, jest obowiązany obliczyć wysokość podatku oraz pobrać go z kwoty należnej zawodnikowi.

Następnie, zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o PIT, organizator powinien wpłacić pobrany podatek na rachunek właściwego urzędu skarbowego w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatek został pobrany.

Minimalne odległości pomiędzy regałami kłonicowymi przeznaczonymi do składowania stali

Rolą użytkownika jest dostarczenie producentowi/projektantowi regałów odpowiednich informacji dotyczących swoich potrzeb (parametrów planowanych ładunków, użytkowanego sprzętu transportowego itp.). Należy podać także informacje dotyczące pomieszczeń składowania (np. dopuszczalnych obciążeń stropów, wysokości itp.).

Zgodnie z § 47 ust. 3 oraz § 69 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przejścia pomiędzy maszynami a innymi urządzeniami lub ścianami przeznaczone tylko do obsługi tych urządzeń powinny mieć szerokość co najmniej 0,75 m. Jeżeli w przejściach tych odbywa się ruch dwukierunkowy, szerokość ich powinna wynosić co najmniej 1 m.

Szerokość odstępów pomiędzy regałami powinna być odpowiednia do stosowanych środków transportowych oraz powinna umożliwiać bezpieczne operowanie tymi środkami i ładunkami.

Do 10.9.2015 r. (data wycofania normy) miała zastosowanie Polska Norma PN-M-78010:1968.

Zgodnie z nią zalecana szerokość dróg transportowych dla pieszych w budynkach przemysłowych (na odcinkach prostych i na zakrętach) powinna wynosić:

1) dla ruchu jednokierunkowego b = a + 30 cm,

2) dla ruchu dwukierunkowego b = 2a + 60 cm.

Przy czym:

a – szerokość ładunku, który niesie pieszy, podana w centymetrach,

b – szerokość drogi transportowej, która podana w centymetrach, powinna być równa lub większa od 120 cm.

Przy wykorzystaniu środków transportu wartości te powinny wynosić:

1) dla ruchu jednokierunkowego (dotyczy bezsilnikowego środka transportu i ruchu pieszego) b = a + 90 cm,

2) dla ruchu jednokierunkowego (dotyczy silnikowego środka transportu i ruchu pieszego) b = a + 100 cm.

Przy czym:

a – szerokość środka transportowego, a w przypadku kiedy ładunek jest szerszy od środka transportowego – szerokość ładunku,

b – szerokość drogi transportowej w centymetrach, szerokość ta powinna być równa lub większa od 120 cm.

W związku z tym, że przywołana Polska Norma została wycofana, możemy stosować ją tylko pomocniczo.

Właściwym będzie tutaj zastosowanie aktualnej Polskiej Normy PN-EN 15629:2010, gdzie zapisano, że podmiot specyfikujący powinien określić minimalną szerokość drogi ­transportowej na podstawie informacji przekazanych przez dostawcę mechanicznych urządzeń do składowania wraz z informacjami o składowanych jednostkach ładunkowych. W określeniu efektywnej szerokości drogi transportowej regału wspornikowego należy uwzględnić ugięcie regału w kierunku poprzecznym.

Podmiotem specyfikującym jest osoba lub przedsiębiorstwo, które przekazuje dostawcy specyfikację opartą na wymaganiach użytkownika. Może nim być konsultant, inny specjalista, użytkownik lub dostawca działający jako podmiot specyfikujący.

Dane, które należy umieścić w specyfikacji, powinny obejmować:

1) największą planowaną masę ładunku jednostkowego, który może być składowany na regałach,

2) największe równomiernie rozłożone obciążenie gniazda,

3) największe obciążenie na metr bieżący rzędu regałów lub największa masa i wymiary w kierunku wzdłużnym obciążeń równomiernie rozłożonych, np. szyn nośnych regałów wspornikowych wjezdnych lub regałów dynamicznego składowania,

4) największe obciążenia wsporników regałów wspornikowych w środku ciężkości ładunku,

5) obciążenia posadzek oddziałujące na urządzenia do składowania,

6) elastyczność ładunku.

Jeżeli projektowe obciążenia nie są równomierne lub są różne od powyżej przedstawionych założeń, wówczas należy określić także szczególne założenia odnośnie do takich obciążeń.

Szczególne założenia w specyfikacji odnośnie do załadunku mechanicznego powinny obejmować:

1) dodatkowe, powstałe w trakcie obsługi siły oddziałujące na regał,

2) rodzaj stosowanych wózków podnośnikowych (bądź innych urządzeń wykorzystywanych do załadunku),

3) rodzaj urządzeń odkładczo-odbiorczych z opisem powstających na skutek stosowania tego typu urządzeń obciążeń na urządzenia do składowania, jeżeli są oparte na konstrukcji urządzeń do składowania.

Podczas określania minimalnych wymagań dotyczących szerokości dróg transportowych i przejazdów trzeba uwzględnić zasady efektywnej ochrony słupów. Należy chronić co najmniej:

1) słupy na odsłoniętych krańcach korytarzy i przejazdów stosowanych do ruchu wózków,

2) słupy regałów wspornikowych wjezdnych obok głównych przejazdów (nie korytarzy wjezdnych lub przejezdnych).

W celu opracowania bezpiecznego projektu urządzenia do składowania dla określonych obciążeń użytkownik powinien przekazać dostawcy co najmniej:

1) szczegóły związane z miejscem montażu i samym budynkiem, w którym ma zostać zamontowana konstrukcja, w tym:

2) panujące warunki otoczenia,

3) ekspozycja na wiatr i śnieg oraz

4) warunki sejsmiczne (jest to istotne w przypadku np. terenów pokopalnianych),

5) właściwości podłoża pod urządzenia do składowania, np. parametry posadzki,

6) szczegóły dotyczące składowanych towarów, uwzględniając specyfikacje akcesoriów służących do przenoszenia ładunków, takich jak: palety, skrzynki, pojemniki itp.,

7) specyfikację dotyczącą obciążeń dopuszczalnych dla urządzeń do składowania,

8) wielkość przepływu towarów i oczekiwaną konfigurację urządzeń – podmiot specyfikujący powinien rozważyć wszystkie czynniki związane z obsługą w ocenie zagrożeń w obsłudze,

9) specyfikację urządzeń obsługowych, których zastosowanie jest planowane, takich jak rodzaj wózka itp., w odniesieniu do urządzeń wykorzystywanych do składowania (proszę spojrzeć na wymagania dotyczące promienia skrętu wózka i efektywnej szerokości drogi transportowej).

Użytkownik powinien także:

1) określić, czy będzie sam prowadził montaż konstrukcji urządzeń do składowania,

2) przekazać wszystkie posiadane informacje na temat przyszłych zmian wymagań dotyczących składowania.

Wszystkie podane powyżej informacje mają na celu prawidłowe ustalenie i zapewnienie wystarczających odstępów manipulacyjnych w celu bezpiecznego odkładania i pobierania towarów.

Dostawca, po otrzymaniu potrzebnych informacji zawartych w specyfikacji, powinien zaprojektować urządzenie do składowania zgodnie z odnośnymi Normami Europejskimi lub, jeżeli nie są dostępne, z wytycznymi branżowymi.

Projektant może założyć, że luzy manipulacyjne określone w odniesieniu do urządzeń obsługowych, których zastosowanie jest przewidziane, wraz z ich specyfikacją działania, są takie, że w projekcie konstrukcji można pominąć siły wyjątkowe wynikające z przypadkowych zderzeń.

Dostawca danego systemu regałów, w oparciu o dane zawarte w specyfikacji opartej na potrzebach użytkownika oraz warunkach panujących w miejscu składowania, powinien określić między innymi odpowiednie odstępy pomiędzy regałami.

Na wielkość tych odstępów ma istotny wpływ także rodzaj urządzeń, jakie będziemy stosować do załadunku/pobierania materiału na/z regał(u), a w szczególności to, co producent danej maszyny zapisał w jej instrukcji obsługi w zakresie luzów manipulacyjnych.

Należy także przy określaniu właściwej szerokości drogi transportowej uwzględnić fakt, że oprócz środka transportu będą tam także przebywać pracownicy prowadzący ładunek, i tutaj może mieć zastosowanie (pomocniczo) Polska Norma PN-M-78010:1968.

Zaliczenie kwoty z ugody oraz kosztów zastępstwa procesowego do KUP

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT kosztem uzyskania przychodów jest wydatek poniesiony w celu osiągnięcia przychodów albo zachowania lub zabezpieczenia ich źródła, z wyjątkiem wydatków wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.

Powyższy przepis nie wymienia kary za samo nieterminowe zakończenie robót wśród wydatków wyłączonych z kosztów uzyskania przychodów. Oznacza to, że rozpoznanie omawianej kwoty jako kosztu podatkowego będzie prawnie dopuszczalne. Stanowisko takie w zbliżonej sprawie potwierdza również interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 5.5.2026 r. (0111-KDIB1-1.4010.240.2024.9.MF). Po uwzględnieniu wyroku WSA w Krakowie z 17.10.2024 r. (I SA/Kr 702/24, Legalis) oraz wyroku NSA z 11.12.2025 r. (II FSK 437/25, Legalis) organ zaakceptował zaliczenie do KUP kary za przekroczenie terminu wykonania robót budowlanych, rozliczonej w ugodzie mediacyjnej.

W odniesieniu natomiast do kosztów zastępstwa procesowego należy wskazać, że powinny być one oceniane odrębnie od należności głównej. Koszty te nie zostały wymienione w katalogu zawartym w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, co oznacza, że również mogą zostać uznane przez firmę za koszt podatkowy. Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 4.12.2023 r. (0111-KDIB1-1.4010.471.2023.4.SH) potwierdził, że poniesione przez spółkę koszty postępowania, w tym zasądzone przez sąd koszty zastępstwa procesowego, mogą stanowić KUP.