Przepisy prawa pracy nie rozstrzygają tej kwestii, dlatego też w obliczu wątpliwości bezpieczniejszym rozwiązaniem dla zatrudniającego jest skierowanie zleceniobiorcy na ponowne badania wstępne przed zatrudnieniem na etacie.
Badania wstępne
Zasadą jest, że wszyscy nowo zatrudnieni pracownicy powinni przed dopuszczeniem do pracy przejść wstępne badania profilaktyczne. Dopiero uzyskana po ich przeprowadzeniu „zdolność do pracy” umożliwi pracodawcy dopuszczenie ich do pracy. Wyjątkowo z badań wstępnych zwolnione są osoby:
- przyjmowane ponownie do pracy u tego samego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy z tym pracodawcą,
- przyjmowane do pracy u innego pracodawcy na dane stanowisko w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy, jeżeli posiadają aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie i pracodawca ten stwierdzi, że warunki te odpowiadają warunkom występującym na danym stanowisku pracy, z wyłączeniem osób przyjmowanych do wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych,
- przyjmowane do pracy u danego pracodawcy, które pozostają w równoległym stosunku pracy u innego pracodawcy pod warunkiem tożsamości rodzaju pracy, warunków jej wykonywania, zagrożeń na stanowisku i pracy i przy założeniu, że badania u dotychczasowego pracodawcy są aktualne, z wyłączeniem osób przyjmowanych do wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych (art. 229 § 11-12 KP).
Zatrudnienie „własnego” zleceniobiorcy na podstawie stosunku pracy
Z pytania wynika, że pracodawca zamierza zatrudnić na podstawie stosunku pracy „własnego” zleceniobiorcę, czyli osobę, która obecnie jest zatrudniona na podstawie umowy cywilnoprawnej i posiada aktualne badania profilaktyczne. Z treści pytania można wywnioskować, że warunki pracy będą tożsame („te same czynniki szkodliwe co na zleceniu, tyko forma zatrudnienia się zmienia”). W takiej sytuacji powstają wątpliwości dotyczące konieczności skierowania zleceniobiorcy na badania wstępne przed dopuszczeniem go do wykonywania obowiązków na podstawie stosunku pracy. Wśród praktyków zdania są podzielone, a przepisy nie regulują takiej sytuacji. Część praktyków wskazuje na fakt, że Kodeks pracy zawiera regulacje umożliwiające rezygnację z badań wstępnych, jednak te regulacje wyraźnie dotyczą tylko pracowników, a nie zleceniobiorców. W konsekwencji badania wstępne przed nawiązaniem stosunku pracy byłyby konieczne. Z drugiej strony część praktyków wskazuje na niecelowość ponownych badań (przy założeniu, że rodzaj pracy, warunki jej wykonywania i zagrożenia będą tożsame). W mojej ocenie takie podejście jest trafne, jednak w obliczu wątpliwości bezpieczniejszym rozwiązaniem dla zatrudniającego jest skierowanie zleceniobiorcy na ponowne badania wstępne przed zatrudnieniem na etacie. Warto także skonsultować tą kwestię z zakładowym specjalistą bhp.
