Opis sytuacji:

Gminny ośrodek pomocy społecznej zawarł z obywatelką Litwy umowę zlecenia na okres od 17.11.2025 r. do 31.3.2026 r., z planowanym przedłużeniem do 31.8.2026 r. Jest to jedyna umowa cywilnoprawna wykonywana przez tę osobę na terytorium Polski. Umowa dotyczy świadczenia usług psychologicznych w wymiarze ok. 25–30 godzin miesięcznie. W treści umowy wskazano polski adres zamieszkania zleceniobiorczyni.

Jednocześnie zleceniobiorczyni przedłożyła certyfikat rezydencji podatkowej Litwy, wydany 16.3.2026 r. i obejmujący rok 2026. Na Litwie pozostaje zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze 0,7 etatu (ok. 28 godzin tygodniowo). Praca ta jest co do zasady wykonywana zdalnie, częściowo z terytorium Polski, natomiast okresowo wykonywana jest również stacjonarnie na Litwie.

Obecnie zleceniobiorczyni przebywa w Polsce ponad 183 dni w roku oraz deklaruje związanie swojej przyszłości z Polską. W Polsce znajduje się jej centrum interesów osobistych, m.in. z uwagi na zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem Polski. Deklarowane jest również stopniowe ograniczanie zatrudnienia na Litwie w przypadku znalezienia stałego zatrudnienia w Polsce. Dotychczas nie występowano o wydanie zaświadczenia A1.

Zdaniem autora opisana kobieta powinna podlegać opodatkowaniu w Polsce – z tytułu umowy zlecenia, natomiast na Litwie – z tytułu umowy o pracę. Następnie w rozliczeniu rocznym w Polsce zastosować odpowiednią metodę unikania podwójnego opodatkowania.

Więcej praktycznych wyjaśnień po zalogowaniu. Nie posiadasz dostępu? Odbierz

 

Ubezpieczenia społeczne

Migrant zarobkowy wykonujący pracę w dwóch lub więcej krajach członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego czy w Szwajcarii podlega ustawodawstwu tylko jednego państwa. Osoba, która normalnie wykonuje pracę najemną w dwóch lub więcej państwach członkowskich Unii, jest obejmowana ustawodawstwem tego kraju, w którym ma miejsce zamieszkania, jeżeli:

1) wykonuje w nim znaczną część pracy albo

2) jest zatrudniona przez różne przedsiębiorstwa lub różnych pracodawców, którzy mają siedzibę lub prowadzą działalność w różnych państwach członkowskich.

Wynika to z art. 11 ust. 3 pkt a oraz art. 13 ust. 1 pkt a rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (dalej: rozporządzenie 883/2004). Pod pojęciem miejsca zamieszkania cytowane rozporządzenie rozumie miejsce, w którym osoba zwykle przebywa. Nie jest to zatem definicja tożsama z miejscem rezydencji podatkowej, jednak można przyjąć, że oba pojęcia należy interpretować w podobnym kierunku.

Biorąc pod uwagę „nowy (uzupełniony)” stan faktyczny, należy uznać, że opisana zleceniobiorczyni:

1) zwykle przebywa w Polsce (tu ma miejsce zamieszkania) oraz

2) w Polsce wykonuje większość pracy: całą pracę na zlecenie oraz większość pracy na podstawie umowy o pracę zawartej z litewskim pracodawcą, skoro na Litwę wyjeżdża jedynie okresowo w celu realizacji pracy.

W efekcie podlega ona polskiemu ustawodawstwu ubezpieczeniowemu. Oznacza to, że w Polsce podlega ubezpieczeniom społecznym zarówno z tytułu umowy zlecenia zawartej w Polsce z gminnym OPS i wykonywanej na terytorium Polski, jak i z tytułu umowy o pracę wykonywanej przeważnie w Polsce, zawartej z litewskim pracodawcą. OPS powinien zatem odprowadzać za nią składki do ZUS. Z kolei kobieta będzie sama dla siebie płatnikiem składek do ZUS z tytułu litewskiej umowy o pracę.

Jednak, aby uniknąć wszelkich wątpliwości oraz ewentualnych roszczeń ze strony Sodry (litewskiego odpowiednika ZUS), OPS powinien wystąpić do ZUS o wydanie zaświadczenia A1 dla zleceniobiorczyni. Zaświadczenie to potwierdzi, że podlega ona ubezpieczeniom społecznym wyłącznie w Polsce. W przypadku ewentualnych pytań ze strony Sodry będzie mogła je przedstawić, co powinno definitywnie wyjaśnić sytuację.

Wniosek o wydanie zaświadczenia A1 płatnik składa online za pośrednictwem swojego profilu na eZUS (dawniej PUE ZUS). Ściślej mówiąc, o zaświadczenie A1 może wystąpić również sama zleceniobiorczyni, jednak wątpliwe jest, by samodzielnie poradziła sobie z jego prawidłowym wypełnieniem.

Szkolenia z zakresu prawa pracy – aktualna lista szkoleń Sprawdź

Podatek dochodowy

Należy uznać, że opisana zleceniobiorczyni jest polskim rezydentem podatkowym — będzie przebywać w 2026 r. w Polsce dłużej niż 183 dni i tutaj znajduje się jej ośrodek interesów osobistych. Na Litwie pozostał jedynie ośrodek interesów gospodarczych. Podlega zatem w Polsce opodatkowaniu zarówno od dochodów polskich, jak i litewskich (art. 3 ust. 1a PDOFizU).

Zasadę tę stosuje się jednak z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest RP (art. 4a PDOFizU). W analizowanej sprawie zastosowanie znajdzie umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Litewskiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzona 20.1.1994 r. w Warszawie (Dz.U. z 1995 r. nr 51, poz. 277 ze zm.; dalej: polsko-litewska umowa).

Problem stanowi zagraniczny certyfikat rezydencji przedstawiony przez obywatelkę Litwy. Ma on taką moc, że wiąże w relacjach z państwami, z którymi Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. Jednocześnie jednak, w rozumieniu polskiej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kobieta posiada miejsce zamieszkania również w Polsce, co zdaje się potwierdzać także tzw. konwencja MLI.

Zgodnie z podstawową zasadą wynikającą z polsko-litewskiej umowy (art. 15 ust. 1 ZPOU Litwa), pensje, płace i inne podobne wynagrodzenia, które osoba mająca miejsce zamieszkania w jednym umawiającym się państwie otrzymuje z pracy najemnej, podlegają opodatkowaniu tylko w tym państwie, chyba że praca wykonywana jest w drugim umawiającym się państwie. Jeżeli praca jest tam wykonywana, wynagrodzenie z tego tytułu może być opodatkowane również w tym drugim państwie.

Powstaje zatem pytanie, czy można uznać, że umowa o pracę jest wykonywana na Litwie.

Zdaniem autora opisana kobieta powinna podlegać opodatkowaniu:

1) w Polsce – z tytułu umowy zlecenia,

2) na Litwie – z tytułu umowy o pracę,

a następnie w rozliczeniu rocznym w Polsce zastosować odpowiednią metodę unikania podwójnego opodatkowania.

W tej sprawie występuje jednak wyraźny konflikt interesów fiskusa polskiego i litewskiego, dlatego zalecałabym zwrócenie się z problemem do urzędu skarbowego. Sytuację dodatkowo komplikuje zagraniczny certyfikat rezydencji, który został wydany, choć nie odpowiada w pełni rzeczywistemu stanowi faktycznemu. Polski i litewski fiskus mogą w takiej sytuacji porozumieć się i wspólnie ustalić sposób rozwiązania sprawy zgodnie z postanowieniami polsko-litewskiej umowy. Zalecam konsultację z urzędem skarbowym.