Zmiany w Ordynacji podatkowej od 1.1.2016 r. – część II

Termin dokonania zapłaty

Od 1.1.2016 r. przepis art. 60 § 1a ustawy z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613; dalej: OrdPU) otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym w przypadku polecenia przelewu z rachunku bankowego podatnika w banku lub instytucji kredytowej lub rachunku płatniczego podatnika w unijnej instytucji płatniczej w rozumieniu art. 2 pkt 32 ustawy z 19.8.2011 r. o usługach płatniczych (Dz.U. z 2014 r. poz. 873 i 1916) lub unijnej instytucji pieniądza elektronicznego, niemających siedziby lub oddziału na terytorium Polski za termin zapłaty podatku uważa się dzień złożenia zlecenia płatniczego przez podatnika (dotychczas był to dzień obciążenia rachunku), jeżeli wpłacana kwota zostanie uznana na rachunku bankowym organu podatkowego w terminie wskazanym w art. 54 ustawy o usługach płatniczych. W razie przekroczenia tego terminu za termin zapłaty uważa się dzień uznania kwoty na rachunku bankowym organu podatkowego.

Takie rozwiązanie wynika z faktu, że w praktyce, w szczególności w przypadku wpłat dokonywanych z zagranicznego banku, nie jest możliwe ustalenie, kiedy został obciążony rachunek bankowy podatnika.

Możliwość zapłaty podatku przez osoby trzecie

Zasadą jest konieczność zapłaty podatku przez osobę zobowiązaną, a więc podatnika. Został jednak dodany nowy art. 62b § 1 OrdPU, zgodnie z którym: „Zapłata podatku może nastąpić także przez:

1) małżonka podatnika, jego zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę;

2) aktualnego właściciela przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, jeżeli podatek zabezpieczony jest hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym;

3) inny podmiot, w przypadku gdy kwota podatku nie przekracza 1000 zł”.

Jeżeli treść dowodu zapłaty nie budzi wątpliwości co do przeznaczenia zapłaty na zobowiązanie podatnika uznaje się, że wpłata pochodzi ze środków podatnika.

Wprowadzenie ww. limitu kwotowego jest konsekwencją tego, że zapłata przez inny podmiot jest wyjątkiem od zasady, iż zapłata następuje bezpośrednio przez zobowiązanego. Jeżeli kwota nie przekracza 1000 zł i treść dowodu zapłaty nie budzi wątpliwości co do jej przeznaczenia na zobowiązanie podatnika, uznaje się, że wpłata pochodzi ze środków podatnika.

Zapłata podatku w wysokości do 1000 zł przy spełnieniu powyższych przesłanek nie powinna być przedmiotem czynności sprawdzających.

Wyłączenie zasad zaokrąglenia przy dokonywaniu wpłat i zaliczeń

Zgodnie z nowym art. 63 § 3 OrdPU specyfika częściowego dokonywania wpłat na poczet zaległości podatkowej oraz zaliczania nadpłat na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych wymaga wyłączenia stosowania zasad zaokrąglenia określonych w art. 63 § 1 OrdPU. Do zaliczenia wpłaty, zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku nie stosuje się zasad zaokrągleń (pozostają kwoty łącznie z groszami).

Zwrot nadpłaty

Obowiązujące przepisy art. 75 § 2 OrdPU zbyt kazuistycznie określały przypadki, w których przysługuje uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Dlatego wprowadzono nową treść tego przepisu i zgodnie z nim uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przysługuje podatnikom, płatnikom i inkasentom oraz osobom, które były wspólnikami spółki cywilnej w momencie rozwiązania spółki w zakresie zobowiązań spółki.

Płatnik lub inkasent jest uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jeżeli wpłacony podatek nie został pobrany od podatnika. Uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przysługiwać będzie również spółkom, które tworzyły podatkową grupę kapitałową w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych, w momencie utraty przez grupę statusu podatnika w zakresie zobowiązań tej grupy.

Jeżeli z przepisów prawa podatkowego wynika obowiązek złożenia zeznania (deklaracji), to podatnik, płatnik lub inkasent równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jest obowiązany złożyć skorygowane zeznanie (deklarację).

Jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydawania decyzji stwierdzającej nadpłatę. W takim przypadku korekta wywołuje skutki prawne.

Ponadto, został dodany § 4a i § 4b do art. 75 OrdPU. Z tych przepisów wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty powinno być postępowaniem odrębnym od wszczynanego z urzędu postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 21 § 3 OrdPU. Dysponentem tego postępowania jest wnioskodawca, a celem tego postępowania jest weryfikacja samoobliczenia podatku, zdaniem wnioskodawcy generującego nadpłatę, w zakresie jego żądania.

Ważne
To postępowanie ograniczone przedmiotowo zakresem żądania powinno być przeprowadzone w terminie 2 miesięcy, pod rygorem oprocentowania stwierdzonej nadpłaty.

W decyzji stwierdzającej nadpłatę organ podatkowy określa wysokość zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości w takim zakresie, w jakim powstanie nadpłaty jest związane ze zmianą wysokości zobowiązania podatkowego.

W zakresie, w jakim wniosek jest niezasadny, organ odmawia stwierdzenia nadpłaty. Przepis art. 75 § 4 OrdPU nie ogranicza możliwości wydania decyzji w trybie art. 21 § 3, o czym informuje się adresata w decyzji stwierdzającej nadpłatę (art. 75 § 4b OrdPU).

Ważne
A zatem, organy podatkowe mają obowiązek określenia w decyzji stwierdzającej nadpłatę wysokości zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości w takim zakresie, w jakim powstanie nadpłaty związane jest ze zmianą wysokości zobowiązania podatkowego.

Zakres postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty będzie ograniczony treścią wniosku podatnika i zakresem dokonanej korekty. W ramach tego postępowania organ podatkowy analizuje wyłącznie stan faktyczny określony przez podatnika. Postępowanie zmierzające do określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego w decyzji stwierdzającej nadpłatę będzie miało zakres ograniczony do zakresu żądania podatnika.

Korekta deklaracji bez wyjaśnień

W przypadku skorygowania deklaracji nie będzie trzeba już składać wraz z korygującą deklaracją pisma uzasadniającego przyczyny korekty. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 81 § 2 OrdPU, skorygowanie deklaracji następuje przez złożenie korygującej deklaracji.

Ponadto, organ podatkowy będzie obowiązany zawiadomić pisemnie podmiot, który złożył korektę, o każdym przypadku uznania jej bezskuteczności. Natomiast na to zawiadomienie nie przewiduje się środka zaskarżenia, ponieważ zawiadomienie ma jedynie informacyjny charakter.

Pełnomocnictwo

Do działu „Postępowanie podatkowe” został dodany rozdział 3a „Pełnomocnictwo”, w którym wyodrębniono trzy kategorie pełnomocnictw:

1) ogólne,

2) szczególne i

3) do doręczeń.

Elementy pełnomocnictwa

Pełnomocnictwo będzie wskazywać dane identyfikujące mocodawcę, w tym jego identyfikator podatkowy, dane identyfikujące pełnomocnika, w tym jego identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów – numer i serię paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego, oraz adres do doręczeń w kraju tego pełnomocnika.

Pełnomocnictwo ogólne będzie upoważniać do działania we wszystkich sprawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych lub organów kontroli skarbowej.

Natomiast pełnomocnictwo szczególne będzie upoważniać do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej. Pełnomocnictwo szczególne może być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone ustnie do protokołu.

Wzory pełnomocnictw

W przepisach odrębnych Minister Finansów określi wzory pełnomocnictw i zawiadomień o zmianach w pełnomocnictwach.

Minister Finansów określi również w drodze rozporządzenia sposób przesyłania, w formie dokumentu elektronicznego, pełnomocnictwa ogólnego, pełnomocnictwa szczególnego oraz pełnomocnictwa do doręczeń, uwzględniając potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa, wiarygodności i niezaprzeczalności danych zawartych w pełnomocnictwach oraz potrzebę ich ochrony przed nieuprawnionym dostępem.

Inicjatywa wszczęcia postępowania

Zgodnie z nowymi przepisami art. 165 § 5 pkt 5–7 OrdPU, organ podatkowy nie będzie miał obowiązku wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie zaliczania wpłaty, nadpłaty lub zwrotu podatku. W tych sprawach zbędne jest wydawanie postanowienia o wszczęciu postępowania. Analogiczne rozwiązanie dotyczy również spraw wstrzymania wykonania decyzji oraz wygaśnięcia decyzji.

Cel czynności sprawdzających

Do art. 272 OrdPU dodano pkt 5 zgodnie, z którym organy podatkowe w ramach czynności sprawdzających mogą dokonywać również weryfikacji danych i dokumentów przedstawionych przez podatników dokonujących rejestracji podatkowej.

Korekta deklaracji z urzędu

Ponadto, zmieniony przepis art. 274 OrdPU przyznaje organowi podatkowemu uprawnienie do korygowania z urzędu deklaracji w razie stwierdzenia, że deklaracja zawiera błędy rachunkowe lub inne oczywiste omyłki, bądź że wypełniono ją niezgodnie z ustalonymi wymaganiami, jeżeli zmiana wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty, kwoty zwrotu podatku lub wysokości straty w wyniku tej korekty nie przekracza kwoty 5000 zł (dotychczas była to kwota 1000 zł).

Przewidziana w art. 274 § 1 pkt 1 OrdPU instytucja korekty deklaracji sporządzonej z urzędu nie obejmowała dotychczas kwoty nadwyżki podatku do przeniesienia w VAT. Jednak nie ma przesłanek uzasadniających niestosowanie tej instytucji do kwoty nadwyżki podatku do przeniesienia. W zmienionym przepisie instytucją korekty deklaracji sporządzonej z urzędu objęto również kwoty nadwyżki podatku VAT do przeniesienia.

W poprzednim stanie prawnym instytucja korekty deklaracji z urzędu dotyczy wyłącznie deklaracji składanych w formie papierowej. Po zmianie umożliwia się doręczanie korekty z urzędu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeśli deklaracja została złożona w tej formie – art. 274 § 6 OrdPU.

Przepisy OrdPU nie formułowały wprost obowiązku organu podatkowego zamieszczania wraz z informacją o korekcie z urzędu pouczenia o prawie wniesienia sprzeciwu wobec tej korekty. Po zmianie, organ podatkowy na podstawie art. 274 § 2 pkt 2 OrdPU ma obowiązek zamieszczenia pouczenia o prawie wniesienia sprzeciwu wobec korekty deklaracji sporządzonej z urzędu.

Kontrola podatkowa

Wprowadzono pojęcie „pełnomocnika na wypadek nieobecności” (art. 284 § 1 OrdPU). Szczególną cechą tego rodzaju pełnomocnika funkcjonującego wyłącznie w zakresie kontroli podatkowej jest istnienie umocowania do działania tylko wtedy gdy kontrolowany jest nieobecny.

Kontrola zakładu podmiotu zagranicznego

Wprowadzono przepisy umożliwiające kontrolę zakładu podmiotu zagranicznego. Dotychczas obowiązujący stan prawny w zakresie kontroli podatkowej wskazywał, że kontrolowanym jest podatnik, co utrudniało kontrolę w zakładzie podmiotu zagranicznego.

Problem ten został rozwiązany przez nowy art. 284 § 2a OrdPU, zgodnie z którym w przypadku gdy kontrolowanym jest zakład podmiotu zagranicznego, upoważnienie do przeprowadzenia kontroli oraz legitymacja służbowa były okazywane osobie faktycznie kierującej, nadzorującej lub reprezentującej działalność prowadzoną na terytorium Polski, a nie podatnikowi.

Kontrola na legitymację

Według dotychczasowego stanu prawnego, w przypadkach wszczęcia kontroli „na legitymację” kontrolowanemu lub osobom upoważnionym należało bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 3 dni od dnia wszczęcia kontroli, doręczyć upoważnienie do przeprowadzenia kontroli. Termin ten był często trudny do wykonania (obejmował dni wolne od pracy). W związku z powyższym wprowadzono w art. 284a § 2 OrdPU termin „3 dni roboczych” na doręczenie upoważnienia do wszczęcia kontroli po okazaniu legitymacji służbowej.

Zakres zakazu ponownego wszczynania kontroli podatkowej

Dodano pkt 3 do art. 282a § 2 OrdPU, który powoduje, że zakaz ponownego wszczynania kontroli podatkowej w zakresie spraw rozstrzygniętych decyzją ostateczną nie dotyczy kontroli podatkowej niezbędnej do przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty.

Celem tej regulacji jest umożliwienie przeprowadzenia kontroli podatkowej, nawet jeżeli w zakresie kontrolowanego zobowiązania są wydane decyzje ostateczne w sprawie stwierdzenia nadpłaty.

Ponieważ wnioski o stwierdzenie nadpłaty, wraz z korektą deklaracji, mogą być składane wielokrotnie. W każdym przypadku organ podatkowy powinien mieć zatem możliwość weryfikacji nadpłaty wykazanej w korekcie deklaracji poprzez przeprowadzenie kontroli podatkowej.

Treść protokołu doręczanego kontrolowanemu

Dotychczas istniał obowiązek sporządzania i doręczania kontrolowanemu kopii wszystkich załączników do protokołu kontroli, w tym dokumentów udostępnionych przez samego kontrolowanego. Było to rozwiązaniem nieracjonalnym pod względem ekonomicznym. W związku z tym zmieniony art. 290 § 6 zd. 2 OrdPU przewiduje, że protokół jest sporządzany w dwóch egzemplarzach. Jeden egzemplarz protokołu kontrolujący doręcza kontrolowanemu, z wyłączeniem załączonych do protokołu kontroli fotokopii, odpisów i wydruków z akt, ksiąg oraz innych, dokumentów udostępnionych przez kontrolowanego, które zostały zwrócone przez kontrolującego, czyniąc o tym wzmiankę w protokole kontroli.

Kontrola wszczęta przez niewłaściwy organ

Wprowadzono przepisy art. 290 OrdPU, z których wynika, że w przypadku stwierdzenia w toku kontroli, że organ przeprowadzający kontrolę był niewłaściwy miejscowo w momencie wszczęcia kontroli, kontrolujący sporządza protokół z czynności kontrolnych.

Czynności podjęte we wszczętej kontroli podatkowej pozostają w mocy. Taki protokół z czynności kontrolnych jest sporządzany w trzech egzemplarzach, przy czym jeden egzemplarz protokołu kontrolujący doręcza kontrolowanemu, a drugi przekazuje organowi podatkowemu właściwemu w sprawie.

Do protokołu z czynności kontrolnych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące protokołu kontroli, jednak z wyłączeniem art. 290 § 2 pkt 6a i 8 OrdPU, tzn. taki protokół czynności kontrolnych organu niewłaściwego nie zawiera oceny prawnej sprawy będącej przedmiotem kontroli oraz pouczenia o obowiązku zawiadomienia organu podatkowego przez kontrolowanego o każdej zmianie swojego adresu dokonanej w ciągu 6 miesięcy od dnia zakończenia kontroli podatkowej.




 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe[at]beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.


Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych