Zawieszenie postępowania w sprawie podatkowej

Wójt Gminy O. określił „O.” S.A. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. w kwocie ponad 12 tys. zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zawiesiło z urzędu postępowanie odwoławcze do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego w postaci ustalenia istnienia umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego zawartej pomiędzy poprzednikiem prawnym „O.” S.A. a „T.” sp. z o.o. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 OrdPU, organ podatkowy zawiesza postępowanie w razie, gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Na mocy umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego zawartą między poprzednikiem prawnym „O.” S.A. a „T.” sp. z o.o., „T.” sp. z o.o. nabyła budowle sieciowe położone na terenie wszystkich gmin w Polsce. Organ wyjaśnił, że z urzędu jest mu wiadomym, że Prezydent Miasta G. wystąpił do Sądu Okręgowego w W. z powództwem o ustalenie istnienia tej umowy. Z podobnym powództwem wystąpił także Prezydent Miasta W. Organ odwoławczy stwierdził, że nie podziela stanowiska Wójta Gminy O., jakoby umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego była umową skuteczną. Zdaniem SKO w K., umowa ta była umową pozorną i faktycznie nie doszło do przeniesienia własności kanalizacji kablowej. Zatem rozstrzygnięcie sądu powszechnego stanowi zagadnienie wstępne istotne dla określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r., bowiem od rozstrzygnięcia tego zagadnienia wstępnego zależy ustalenie przedmiotu opodatkowania. Organ odwoławczy podkreślił, że organom podatkowym nie wolno badać istnienia stosunku zobowiązaniowego w postaci sprzedaży kanalizacji kablowej, gdyż w takim przypadku organ podatkowy wypowiedziałby się w kwestii ważności umowy sprzedaży, której zawarcie doprowadziło do powstania obowiązku podatkowego. Uznano, że ocena w tym zakresie została zastrzeżona wyłącznie dla sądów powszechnych.

„O.” S.A. wniosła o uchylenie powyższego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania dowodząc, że złożenie przez inne organy podatkowe – prezydentów miast pozwów o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej w żaden sposób nie wpływa na postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie. Postępowanie prowadzone w trybie art. 1891 KPC wywiera jedynie wpływ na relacje stron tego postępowania. Ponadto, zgodnie z art. 366 KPC, wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Jednocześnie „O.” S.A., powołując się na art. 199a OrdPU, zwróciła uwagę, że Wójt Gminy O. nie podjął w trakcie postępowania podatkowego żadnych działań, w wyniku których stwierdzono pojawienie się wątpliwości, co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania. Jak wyjaśniono umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego dotyczyła sprzedaży infrastruktury telekomunikacyjnej, co oznacza, że przedmiotem tej umowy były budowle sieciowe, w tym kanalizacja kablowa, położone na terenie wszystkich gmin w kraju, na terenie których spółka posiadała infrastrukturę telekomunikacyjną, w tym także budowle położone na terenie Gminy O. Zdaniem organu, nie do zaakceptowania jest stanowisko, w świetle którego w razie ustalenia przez sąd powszechny, w wyniku wniesienia pozwów przez Prezydentów Miast W. i G., nieistnienia stosunku prawnego – umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego – umowa ta wywoływałaby skutki prawne w odniesieniu do innych organów podatkowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę „O.” S.A. i uchylił postanowienia SKO w K. Zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 OrdPU jest to pewna kwestia o charakterze otwartym, której treścią może być wypowiedź odnośnie uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo innych jeszcze okoliczności mających znaczenie prawne. Zagadnienie wstępne wiąże się z sytuacją, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej, tj. z sytuacją, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie (zob. wyrok NSA z 18.2.2015 r., II GSK 2315/13, Legalis).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestia ważności (nieistnienia) umowy leasingowej, o której będzie orzekał Sąd Okręgowy w W., nie ma charakteru zagadnienia wstępnego dla niniejszej sprawy. Stosownie do treści art. 199a § 1 OrdPU, organ podatkowy dokonując ustalenia treści czynności prawnej uwzględnia zgodny zamiar stron i cel czynności, a nie tylko dosłowne brzmienie oświadczeń woli złożonych przez strony czynności. Jeżeli pod pozorem dokonania czynności prawnej dokonano innej czynności prawnej, skutki podatkowe wywodzi się z tej ukrytej czynności prawnej (art. 199a § 2 OrdPU). Jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony, chyba że strona odmawia składania zeznań, wynikają wątpliwości, co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa (art. 199a § 3 OrdPU). Ustalenie stanu faktycznego istotnego dla wymiaru podatku wymaga uprzedniego poznania treści czynności prawnej, z którą ów stan się wiąże. Jakakolwiek klasyfikacja zdarzeń na gruncie prawa podatkowego nie może mieć miejsca, jeżeli wcześniej nie ustali się statusu zachowania podatnika na gruncie prawa prywatnego oraz skutków, jakie to zachowanie wywołało.

To, że czynności pozorne są pomijane przy ustalaniu stanu faktycznego dla celów podatkowych nie jest następstwem ich nieważności z mocy prawa (art. 83 § 1 KC). Ustawodawca podatkowy, nie odwołując się do kwestii nieważności na gruncie prawa prywatnego, wyraźnie nakazał wywodzenie skutków tylko z czynności ukrytej. Skuteczności czynności prawnej na gruncie prawa podatkowego nie można oceniać miarą ważności, czy też skuteczności tej czynności na gruncie innych gałęzi prawa, w tym prawa cywilnego. O znaczeniu tych zachowań, na gruncie prawa podatkowego, zawsze decyduje ustawodawca podatkowy. Powyższy przepis ma zastosowanie do wszelkich przypadków pozorności czynności prawnych. Organ podatkowy wywodzi skutki z ukrytej czynności prawnej zarówno wówczas, gdy motywem działania stron była chęć ukrycia przed fiskusem rzeczywiście realizowanej czynności, jak również w każdym innym przypadku.

Przywołana regulacja zawiera swoisty środek dowodowy. Przepis ten odnosi się wyłącznie do kwestii ustaleń w zakresie istnienia prawa lub stosunku prawnego, nie dotyczy natomiast ustalenia przez sąd powszechny stanu faktycznego lub faktów, w tym np. oświadczeń woli. Poza zakresem normy z art. 199a § 3 OrdPU, pozostają zatem okoliczności faktyczne sprawy. Przesłanką wystąpienia do sądu powszechnego jest stwierdzenie wątpliwości, co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe. O tym, czy w konkretnej sprawie wystąpiła przesłanka wystąpienia do sądu, czyli pojawiły się „wątpliwości”, decyduje organ podatkowy.

Z powództwem, o jakim mowa w art. 1891 KPC, organ podatkowy może wystąpić tylko w toku prowadzonego postępowania podatkowego powiązanego bezpośrednio z czynnością prawną będącą przedmiotem sporu sądowego, jeżeli jest to niezbędne dla oceny jej skutków podatkowych. Wystąpienie przez organ podatkowy do sądu z powództwem na podstawie art. 1891 KPC skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z dniem wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa zgodnie z art. 70 § 6 pkt 3 OrdPU. Termin przedawnienia biegnie dalej dopiero od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego w sprawie ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa stosownie do art. 70 § 7 pkt 3 OrdPU. W rozpoznawanej sprawie SKO w K., nie wystąpiło z powództwem na podstawie art. 199a § 3 OrdPU do sądu powszechnego, nie doszło więc do zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 6 pkt 3 OrdPU. Okoliczność, że inny organ podatkowy z takim powództwem wystąpił nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. Tym samym, wystąpienie z powództwem przez inny organ podatkowy nie miało wpływu na bieg terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego.

Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 5 OrdPU, zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Zobowiązanie podatkowe jest skonkretyzowane zarówno po stronie podmiotowej, jak i przedmiotowej. Oznacza to, że podatnik ma uiścić podatek na rzecz danego związku publicznoprawnego – w zakresie podatku od nieruchomości, danej gminy. W polskim prawie podatkowym nie przewidziano bowiem konstrukcji zbiorczego zobowiązania podatkowego, która pozwalałaby uznać, że istnieje jedno zobowiązanie podatkowe podatnika do zapłaty podatku od nieruchomości za dany rok na rzecz wszystkich gmin, w których podatnik ten posiada nieruchomości.

Między prowadzonym postępowaniem podatkowym, a wyrokami jakie zapadną przed Sądem Okręgowym w W., nie występuje zależność uniemożliwiająca procedowanie przez organ podatkowy i jednocześnie uzależniająca (warunkująca) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w sprawie opodatkowania strony podatkiem od nieruchomości przez organ podatkowy prowadzący przedmiotową sprawę. Wyroki jakie zapadną w postępowaniach przed Sądem Okręgowym w W. z powództwa Prezydentów Miast: G. i W., będą miały wpływ wyłącznie na postępowania podatkowe prowadzone przez tych prezydentów. Wyroki zapadłe w procesie opartym na powództwie przeciwko spółce, wytoczone na podstawie art. 1891 KPC, nie będą korzystały z rozszerzonej prawomocności i nie będą wiążące dla organów podatkowych rozstrzygających w niniejszej sprawie. Niewątpliwie stanowisko zawarte w tych wyrokach może być przydatne organowi podatkowemu w prowadzonym postępowaniu, jednak wynik tamtych postępowań nie determinuje prowadzenia przez organ postępowania podatkowego w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu podkreślając, że z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia tylko wtedy, gdy organ właściwy dla danej sprawy sam złoży wniosek o ustalenie stosunku prawnego, a nie wówczas, gdy ustali, że takie powództwo zostało złożone przez inny podmiot, nawet jeśli byłby to inny organ podatkowy, a rozstrzygnięcie mogło być pomocne – wyjaśnił NSA.




 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe[at]beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.


Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych