Zagadnienia z zakresu administracji architektoniczno-budowlanej jako informacja publiczna

Organy administracji architektoniczo-budowlanej

Ustawa z 6.9.2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2014 poz. 782 ze zm.; dalej: DostInfPubU) obejmuje zakresem podmiotowym wszelkie organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1). Jednym z rodzajów organów funkcjonujących w polskim porządku prawnym są organy administracji architektoniczno-budowlanej, określone w przepisach ustawy z 7.7.1997 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.; dalej: PrBud). Zgodnie z art. 80 ust. 1 zadania administracji architektoniczno-budowlanej wykonują, następujące organy:

  • Starosta,
  • Wojewoda,
  • Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego.

Do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego oraz wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach określonych przepisami PrBud (art. 81 ust. 1 PrBud). Najwięcej jednostkowych postępowań prowadzą organy pierwszej instancji, których funkcję zgodnie z art. 82 ust. 2 PrBud pełnią starostwie (w miastach na prawach powiatu burmistrzowie/prezydenci miast).

Organy administracji architektoniczno-budowlanej prowadzą także w formie elektronicznej rejestry wniosków o pozwolenie na budowę i decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 82b PrBud). Rejestry te powinny być prowadzone w sposób uniemożliwiający zmianę dokonanych wpisów i zawierać następujące dane:

  • identyfikację organu prowadzącego rejestr;
  • pochodzić ze złożonych wniosków i wydanych decyzji, zawierać dane osobowe inwestora oraz dane adresowe zamierzenia budowlanego;
  • w przypadku terenów zamkniętych – zawierać przepis prawny, na podstawie którego teren został uznany za zamknięty.

Wnioski o informację publiczną

Działania organów pierwszej instancji, zwłaszcza w zakresie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę, a także przyjmowania zgłoszeń robót budowlanych lub budowy, wzbudzają znaczne zainteresowanie mieszkańców. Dzieje się tak dlatego, że działania te, pomimo stosunkowo niewielkiego kręgu odbiorców, w znaczny sposób wkraczają w sferę praw i wolności osób, którym przysługuje prawo własności lub inne prawo do nieruchomości sąsiednich. Z tego względu odnotować można znaczne zainteresowanie działalnością starostów (burmistrzów, prezydentów miast na prawach powiatu), przejawiające się w dużej liczbie wniosków o informację publiczną kierowanych zarówno przez osoby fizycznej, jak i biura architektoniczne, firmy deweloperskie oraz inne podmioty.

Przykład
W latach 2012–2015 udział wniosków o informację publiczną dotyczących zakresu działania administracji architektoniczno-budowlanej na ogólną liczbę wniosków rozpatrywanych przez Urząd Miasta Krakowa wynosił pomiędzy 43% w 2012 r., a 57% w roku bieżącym. W 2012 r. na ogólną liczbę 1274 wniosków 546 dotyczyło spraw z zakresu administracji architektoniczno-budowlanej, w 2013 r. – 718 wniosków na 1499, w 2014 r. – 1009 wniosków na 1937, w 2015 r. (wg stanu na 31 maja br.) – 488 wniosków na 857.

Zdecydowana większość wniosków kierowanych w tym zakresie do organów I instancji administracji architektoniczno-budowlanej dotyczy:

  • udostępnienia dokumentów z akt wskazanej sprawy lub spraw;
  • sprawdzenia prowadzonych rejestrów pod kątem postępowań o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub pozwolenia na budowę dla wskazanej działki lub działek;
  • przekazania kopii wskazanych o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub pozwolenia na budowę (rozbiórkę) dla wskazanej działki lub działek;
  • inwestycji planowanych w promieniu 1 km od wskazanej działki lub działek.

Przykład
Na podstawie art. 2 ust. 1 DostInfPubU, działając w imieniu biura projektów XYZ w Krakowie, zwracam się z prośbą o udostepnienie analiz urbanistycznych dokonanych na potrzeby wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w sprawie o numerze AU-XX.XXX.XXXX.2012, oraz wszystkich decyzji WZiZT wraz ze wszystkimi załącznikami oraz decyzją pozwolenia na budowę wraz z załącznikami dla inwestycji prowadzonej w Krakowie przy ul. Długiej 1.

W odpowiedzi na ww. wniosek udostępniono wnioskodawcy kopię żądanej analizy urbanistycznej do wskazanej sprawy wraz z kopią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla wskazanej inwestycji, jak również umożliwiono wnioskodawcy wgląd do decyzji pozwolenia na budowę dla wskazanej inwestycji. Wnioskodawca wskazał konkretne dokumenty, z których część stanowi dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 6 ust. 2 DostInfPubU, lub też są to dokumenty wykorzystywane przez organ administracji przy wykonywaniu przewidzianych prawem zadań.

Podkreślić należy, że w przypadku powyższego wniosku problematyczne może być żądanie wnioskodawcy udostępnienia załączników do decyzji pozwolenia na budowę. Jednym z załączników do takiej decyzji jest bowiem projekt architektoniczno-budowalny budynku, którego dotyczy decyzja. W ocenie WSA w Rzeszowie wydawane przez organ architektoniczno-budowlany decyzje o pozwoleniu na budowę stanowią informację publiczną. Ważne

Informacja o rozstrzyganych przez organy administracji publicznej sprawach administracyjnych jest informacją o działalności organów publicznych.

Projekt budowlany podlegający zatwierdzeniu w drodze decyzji organu budowlanego stanowi informację publiczną (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 17.1.2013 r., sygn. II SAB/Rz 48/12, Legalis). W uzasadnieniu do przedmiotowego orzeczenia Sąd wyjaśnił, że w jego ocenie wydawane przez organ architektoniczno-budowlany decyzje o pozwoleniu na budowę stanowią informację publiczną w rozumieniu wyżej podanym. Informacja o rozstrzyganych przez organy administracji publicznej sprawach administracyjnych jest informacją o działalności organów publicznych. Prawo dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych przed organami państwa, w szczególności zaś w postępowaniu administracyjnym, potwierdza przepis art. 5 ust. 3 DostInfPubU. Decyzje rozstrzygają sprawy administracyjne i jako akty administracyjne indywidualne stanowią dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 6 pkt 4 lit. a DostInfPubU.

Z drugiej jednak strony, według stanowiska WSA w Łodzi udostępnienie dokumentacji projektowo-technicznej będącej załącznikiem do decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej na rzecz osoby fizycznej niepełniącej funkcji publicznej, wykraczałoby poza niezbędność wymaganą potrzebą transparentności życia publicznego w demokratycznym państwie prawnym (por. wyrok WSA w Łodzi z 9.7.2013 r., sygn. II SA/Łd 475/13, Legalis).

Sąd podkreślił, że organ, udostępniając informację publiczną, która w sposób bezpośredni lub pośredni dotyczy osoby fizycznej, zobligowany jest każdorazowo do wyważenie jej prawa do prywatności względem wartości publicznej w postaci dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z wyrokiem TK z 20.3.2006 r. (K 17/05, OTK-A 2006, Nr 3, poz. 30) wskazane informacje podlegają udostępnieniu, o ile nie wychodzą poza niezbędność określoną potrzebą transparentności życia publicznego, ocenianą zgodnie ze standardami przyjętymi w demokratycznym państwie prawnym, jak również są to informacje mające znaczenie dla oceny funkcjonowania instytucji oraz osób pełniących funkcje publiczne. Wreszcie, nie mogą to być informacje – co do swej natury i zakresu – przekreślające sens (istotę) ochrony prawa do życia prywatnego.

Aktualny stan prawny nieruchomości

Kolejna kategoria wniosków kierowanych do organów administracji architektoniczno-budowlanej dotyczy niejako aktualnego stanu prawnego wskazanych nieruchomości.

Przykład
Proszę o udostępnienie informacji, czy dla działki nr xx/xxx obręb zz jednostka ewidencyjna YYY zostały wydane w latach 2005–2014 decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu lub pozwolenia na budowę? Jan Kowalski.

W odpowiedzi na powyższy wniosek, po przeprowadzeniu analizy prowadzonych rejestrów i ewidencji wskazano wnioskodawcy na daty i sygnatury wydanych we wskazanym okresie czasu decyzji WZiZT, informując jednocześnie, że brak jest w rejestrze jakichkolwiek decyzji o pozwoleniu na budowę dla tego terenu.

Podkreślić należy, że wnioski we wskazanym powyżej zakresie dotyczą informacji prostej, a nie przetworzonej. Pomimo braku gotowej informacji odpowiadającej zakresowi wniosku, jej sporządzenie nie wymaga zebrania lub zsumowania pojedynczych informacji powstałych na podstawie różnych kryteriów, które wymagają odpowiedniego zestawienia, samodzielnego ich zredagowania związanego z koniecznością przeprowadzenia stosownych czynności analitycznych. Wynika to w znacznej mierze z faktu, że organy administracji architektoniczno-budowlanej zobowiązane są do prowadzenia ww. rejestrów w formie elektronicznej, która w znacznym stopniu ułatwia i przyspiesza selekcję informacji zgodnie z zadanymi kryteriami (np. nazwy wnioskodawcy, numeru działki, dat granicznych itd.). Udzielenie odpowiedzi na ww. wniosek nie wymaga stworzenia nowej jakościowo informacji, a jedynie wyselekcjonowania z prowadzonego rejestru wskazanych informacji. O informacji publicznej przetworzonej można byłoby zatem mówić, gdyby informacja publiczna została opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków oraz na podstawie kryteriów wskazanych przez wnioskodawcę (np. w formie tabeli, zestawienia, wykazu) (por. wyrok WSA w Lublinie z 18.9.2014 r., II SAB/Lu 267/14, Legalis).

Od sytuacji opisanej w powyższym przykładzie należy jednak odróżnić wniosek wymagający sporządzenia wykazu lub zestawienia decyzji wydanych we wskazanym okresie czasu z uwzględnieniem kryteriów dotyczących np. kubatury budynku, powierzchni zabudowy itd.

Przykład
Okręgowa Izba Architektów w Rz. zwraca się z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej udzielonych pozwoleń na budowę dla inwestycji kubaturowych, z podaniem nazwy inwestycji, wielkości wyrażonej kubaturą lub powierzchnią oraz projektanta w specjalności architektury w okresie ostatnich dwóch lat.

W powyższej sytuacji mamy do czynienia z informacją przetworzoną, której udostępnienie uwarunkowane jest istnieniem po stronie wnioskodawcy szczególnie istotnego interesu publicznego. Takie stanowisko potwierdził WSA w Krakowie w wyroku z 6.10.2014 r. (II SA/Kr 1149/14, Legalis), w którym stwierdził, że „(…) w kontrolowanej sprawie wnioskowana informacja, w postaci informacji dotyczącej udzielonych pozwoleń na budowę dla inwestycji kubaturowych, z podaniem nazwy inwestycji, wielkości wyrażonej kubaturą lub powierzchnią oraz projektanta w specjalności architektury w okresie ostatnich dwóch lat – prawidłowo zakwalifikowana została jako informacja przetworzona”.

Informacja na temat prowadzonych i planowanych inwestycji w promieniu kilometra od miejsca lokalizacji wskazanych inwestycji deweloperskich

Kolejnym typem informacji publicznej, która cieszy się znacznym zainteresowaniem wnioskodawców od momentu wejścia w życie ustawy z 16.9.2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego (Dz.U. Nr 232, poz. 1377 ze zm.) jest informacja na temat prowadzonych i planowanych inwestycji w promieniu kilometra od miejsca lokalizacji wskazanych inwestycji deweloperskich. Dzieje się tak dlatego, że zgodnie z art. 17 ww. ustawy deweloper jest zobowiązany do sporządzenia prospektu informacyjnego, w którym znaleźć się muszą m.in. informacje zawarte w publicznie dostępnych dokumentach dotyczących przewidzianych inwestycji w promieniu kilometra od przedmiotowej nieruchomości. Firmy deweloperskie usiłują niejako przerzucić obowiązek odnalezienia tych inwestycji na jednostki administracji (głównie samorządowej), posługując się w tym celu przepisami DostInfPubU.

Przykład
„Działając w imieniu XYZ Development Sp. z o.o., zwracam się z wnioskiem o udostepnienie informacji o wszystkich realizowanych i planowanych inwestycjach w promieniu kilometra od działek nr XXX, WWW, VVV, obręb QQQ jednostka ewidencyjna ZZZ.”

W odpowiedzi na powyższe zapytanie zasadne jest odesłanie do stron BIP danej gminy, w którym udostępnione są m.in. następujące dokumenty:

  • Budżet Gminy X,
  • Wieloletnia Prognoza Finansowa,
  • Serwisy mapowe (strona zbiorcza linków do serwisów mapowych),
  • Plany inwestycyjne Gminy X,
  • Portal Ogólny obejmujący wyszukiwanie w zakresie architektury, ewidencji gruntów i budynków, hydrografii, inwestycji, komunikacji, Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, szkolnictwa, szklaków turystycznych oraz terenów objętych planem urządzania lasu,
  • Przeglądarka opracowań kartograficznych,
  • Mapa akustyczna,
  • Planowanie Przestrzenne,
  • Postępowania w Wydziale Architektury i Urbanistyki,
  • Informacja o środowisku,
  • Partnerstwo Publiczno-Prywatne,
  • Planowane inwestycje gminne w zakresie zieleni,
  • Projekty inwestycyjne Gminy X finansowane ze środków unijnych, w szczególności w dziedzinie transportu,
  • Zamówienia Publiczne Gminy X,
  • Propozycje Inwestycyjne Gminy X.

Ważne
Zgodnie z art. 10 ust. 1 DostInfPubU informacje opublikowana w BIP nie podlegają ponownemu udostępnieniu w trybie na wniosek.

Jednocześnie należy stwierdzić, że pomiędzy sformułowaniami „w publicznie dostępnych dokumentach” oraz „w dokumentach dostępnych w trybie dostępu do informacji publicznej” nie zachodzi relacja tożsamości. Ustawodawca posłużył się zwrotem „dokument publicznie dostępny” na oznaczenie dokumentu, który został opublikowany, podany do publicznej wiadomości, ogłoszony, do którego dostęp ma każdy, bez konieczności inicjowania szczególnej procedury. Informacją zawartą w dokumentach publicznie dostępnych są więc dane znajdujące się na stronach BIP czy też udostępnione w drodze wywieszenia lub wyłożenia w miejscach ogólnie dostępnych, w tym również przez instalację stosownego urządzenia. W związku z powyższym zasadne jest odesłanie wnioskodawcy do tego trybu zapoznawania się z publicznie dostępnymi dokumentami.

Biuletyn Informacji Publicznej

Jak widać na powyższym przykładzie, większa ilość informacji publikowanych na stronach BIP umożliwia w wielu przypadkach odesłanie wnioskodawców do informacji znajdujących się w obiegu publicznym. W związku z tym coraz częściej pojawiają się postulaty niejako uprzedzającej wnioski o udostępnienie informacji publikacji najbardziej „popularnych” wśród wnioskodawców informacji na stronach BIP. O ile w ogólności postulat ten jest jak najbardziej słuszny – z jednej strony realizuje zasadę przejrzystości administracji publicznej, z drugiej pozwala zminimalizować nakład pracy urzędników przy odpowiadaniu na wnioski o informację – to w przypadku administracji architektoniczno-budowlanej nie mogła dotychczas znaleźć szerokiego zastosowania. W związku z charakterystyką kierowanych wniosków o informację publiczną – dotyczą poszczególnych spraw i decyzji – ich realizacja w opisany powyżej sposób wymagałaby m.in. publikacji wszystkich wydawanych decyzji pozwolenia na budowę i o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (przy zachowaniu oczywiście ograniczeń w dostępie do informacji określonych w art. 5 ust. 2 DostInfPubU).

Przykład
Urząd Miasta Krakowa wydał w 2014 r. 4 006 decyzji pozwolenia na budowę, oraz 3 271 decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Częściowo problem publikacji w BIP informacji w powyższym zakresie został rozwiązany ustawowo. Zgodnie bowiem z art. 30a PrBud, w przypadku zgłoszenia budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a PrBud, właściwy organ zamieszcza w BIP na stronie podmiotowej obsługującego go urzędu w terminie 3 dni od dnia:

  • doręczenia zgłoszenia – informację o dokonaniu zgłoszenia, zawierającą imię i nazwisko albo nazwę inwestora oraz adres i opis projektowanego obiektu;
  • wniesienia sprzeciwu – informację o dacie jego wniesienia;
  • upływu terminu, o którym mowa w art. 30 ust. 5 PrBud – informację o braku wniesienia sprzeciwu.

Obowiązek publikacji w BIP

Obowiązek publikacji w BIP dotyczy informacji o zamiarze budowy wolnostojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, wolnostojących parterowych budynków stacji transformatorowych i kontenerowych stacji transformatorowych o powierzchni zabudowy do 35 m2, oraz sieci elektroenergetycznych obejmujących napięcie znamionowe nie wyższe niż 1 kV, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, telekomunikacyjnych.

Ważne
Zobowiązanie to zostało nałożone na właściwe organy administracji architektoniczno-budowlanej w wyniku wejścia w życie w dniu 28.6.2015 r. ustawy z dnia 20.2.2015 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 443).

Prawo budowlane nie zawiera przepisów określających sankcje za niedopełnienie ww. obowiązków, jednak stosować w tym zakresie należy przepis art. 23 DostInfPubU, który stwierdza, że kto wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie udostępnia informacji publicznej, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Powyższy obowiązek spowodował konieczność publikowania znacznych ilości informacji na stronach BIP w krótkim czasie od wpływu dokumentów źródłowych do organu administracji. Dla wykonania tego obowiązku niezbędne będzie przeznaczenie dodatkowych środków, zarówno osobowych, jak i technicznych po stronie organu. Wykonywanie tych zadań ma w założeniu ustawodawcy zapewnić społeczną kontrolę nad zamierzeniami inwestycyjnymi, co do których zrezygnowano z trybu decyzji pozwolenia na budowę.

Podsumowanie

Problematyka dostępu do informacji publicznej będącej w posiadaniu organów administracji architektoniczno-budowlanej stanowi bardzo istotny aspekt działalności tych organów, który angażuje niekiedy znaczne środki osobowe i techniczne po stronie poszczególnych urzędów. Znaczna liczba wniosków o informację publiczną może ulec tylko częściowemu zmniejszeniu w wyniku publikacji wnioskowanych informacji na stronach BIP. Ponadto każdorazowe udostępnienie informacji musi zostać poprzedzone analizą odpowiednich przepisów oraz ewentualnym wyważeniem prawa do informacji publicznej po stronie zainteresowanych wnioskodawców oraz prawa do prywatności osób fizycznych, których dana informacja dotyczy.




 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe[at]beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.


Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych