Ustna zmiana roszczenia przez pracownika na rozprawie

Uzasadnienie

Uzasadnienie wyroku SO w E. z 30.1.2015 r., wydanego po rozpoznaniu apelacji powódki Joanny K. i pozwanej Publicznej Szkoły Podstawowej w L. zostało sporządzone w trybie art. 328 § 11 KPC w zw. z art. 387 § 21 KPC. Sprawa poza częścią umorzoną (ugodzoną i ograniczoną) obejmowała spór o datę końcową zatrudnienia, o wynagrodzenie za wrzesień 2012 r. i o nagrodę jubileuszową za 35 lat pracy.

Sąd I instancji wyrokiem z 25.7.2014 r. uwzględnił żądanie ustalenia, że stosunek pracy powódki z pozwaną, nawiązany 10.9.1979 r., rozwiązał się 31.8.2013 r. Sąd zasądził też powódce wynagrodzenie za wrzesień 2012 r. z odsetkami. Natomiast oddalił żądanie nagrody jubileuszowej. Orzekł o kosztach procesu.

Wyrokiem z 30.1.2015 r. SO w E. w części uwzględnił apelacje powódki i pozwanej.

Na rzecz powódki wyrok sądu I instancji został zmieniony przez zasądzenie odsetek od wcześniejszej daty od wynagrodzenia za wrzesień 2012 r.

Z apelacji pozwanej sąd zmienił orzeczenie dotyczące daty końcowej zatrudnienia i ustalił, że stosunek pracy rozwiązał się 30.9.2012 r.

Dalej idące apelacje zostały oddalone.

Sąd II instancji zmienił odpowiednio orzeczenia o kosztach postępowania i orzekł o kosztach za instancję odwoławczą.

Skargą kasacyjną powódka zaskarżyła wyrok sądu II instancji w części, „tj. w zakresie punktu pierwszego tiret pierwsze, w którym sąd II instancji zmienił wyrok sądu I instancji w pkt. 1 w ten sposób, że ustalił, iż stosunek pracy powódki z pozwanym nawiązany na podstawie umowy o pracę z 10.9.1979 r. rozwiązał się z dniem 30.9.2012 r. oraz w zakresie punktu drugiego w części oddalającej apelację powódki w pozostałym zakresie”.

Powódka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

1) art. 378 § 1 KPC przez rozpoznanie sprawy poza granicami apelacji i uznanie, że sąd I instancji naruszył art. 321 § 1 KPC, podczas gdy zarzut naruszenia tego przepisu nie został podniesiony w apelacji pozwanego;

2) art. 386 § 1 KPC w zw. z art. 321 § 1 KPC, w zw. z art. 466 KPC, w zw. z art. 193 § 1 KPC przez zmianę wyroku sądu I instancji wskutek uznania, że sąd orzekł ponad żądanie powódki, podczas gdy na rozprawie 18.7.2014 r. powódka zmieniła powództwo, co odzwierciedla protokół rozprawy;

3) art. 378 § 1 KPC przez nieustosunkowanie się do zarzutu powódki, iż sąd I instancji bezprawnie oddalił jej wniosek w zakresie nagrody jubileuszowej i skapitalizowanych odsetek za zwłokę w wypłacie nagrody;

4) art. 328 § 2 KPC w zw. z art. 391 § 1 KPC przez brak uzasadnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia w zakresie oddalenia apelacji powódki w pozostałym zakresie, tj. w zakresie nagrody jubileuszowej.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 KPC). W szczególności w odniesieniu do daty rozwiązania stosunku pracy pozwana zarzuciła naruszenie art. 20 ust. 3 ustawy z 26.1.1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2016 r. poz. 1379 ze zm.). Sąd niezasadnie orzekł na podstawie art. 321 § 1 KPC, czym dopuścił się także naruszenia art. 378 § 1 KPC. Sąd bezpodstawnie zmienił wyrok, przeoczył bowiem, że doszło do zmiany żądania przez ustalenie rozwiązania stosunku pracy z końcem sierpnia 2013 r. Ponadto zarzut powódki w apelacji dotyczący nagrody jubileuszowej nie został w ogóle wzięty pod rozwagę. W uzasadnieniu wyroku nie można znaleźć żadnej wzmianki odnoszącej się do tej kwestii.

Pozwana wniosła o oddalenie skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty skargi uzasadniają uchylenie wyroku sądu II instancji w części zaskarżonej, która obejmuje dwa żądania główne, czyli ustalenie daty końcowej zatrudnienia i nagrodę jubileuszową, ale także pochodne, czyli koszty procesu.

Zakres uchylenia przedstawia część końcowa uzasadnienia.

Skarga jest zasadna z następujących przyczyn. W protokole rozprawy z 18.7.2014 r. jest zapis o treści: „Powódka wnosi o ustalenie daty rozwiązania stosunku pracy na dzień 31.8.2013 r., tj. z końcem roku szkolnego 2012/2013 r.”.

Niezasadnie zatem przyjęto w zaskarżonym wyroku, iż sąd I instancji orzekł z naruszeniem art. 321 § 1 KPC. Sąd I instancji ustalił, że stosunek pracy rozwiązał się 31.8.2013 r. Sąd II instancji zmienił to rozstrzygnięcie i ustalił, że stosunek pracy rozwiązał się 30.8.2012 r.

Jeśli pozwana nie zarzucała w apelacji naruszenia art. 321 KPC, to trudno przyjąć, aby zarzut skargi naruszenia art. 378 § 1 KPC był trafny. Przepis ten ma znaczenie w postępowaniu kasacyjnym, gdy sąd II instancji pomija zarzut strony skarżącej (poprzednio apelującej) dotyczący naruszenia tej regulacji.

Ponadto sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji. W sprawie apelacje wniosły obie strony. Skoro pozwana w apelacji kwestionowała datę końcową zatrudnienia, to sąd II instancji mógł orzekać w granicach takiego zaskarżenia.

Inną kwestią jest to, czy zasadnie orzekł w zakresie daty końcowej stosunku pracy, przyjmując za podstawę jedynie art. 321 § KPC. Jest to przepis prawa procesowego. Data końcowa zatrudnienia wymaga natomiast rozważenia kwestii materialnoprawnych. Poprzestanie na art. 321 § 1 KPC było więc niezasadne. Przede wszystkim można założyć, że nie było uprawnione, ponieważ było sprzeczne ze wskazaną zmianą żądania, którą ujęto w protokole rozprawy z 18.7.2014 r. Odnotowano ją również w uzasadnieniu wyroku sądu I instancji, w którym podano, „że powódka wniosła o ustalenie daty rozwiązania stosunku pracy na dzień 31.8.2013 r, to jest z końcem roku szkolnego 2012/2013”.

Konkludując, art. 321 § 1 KPC nie uzasadniał zmiany wyroku sądu I instancji i sam w sobie nie dawał podstawy do ustalenia, że stosunek pracy uległ rozwiązaniu z końcem września 2012 r.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 466 KPC w zw. z art. 193 § 1 KPC obecny skład aprobuje wykładnię, że pracownik działający bez adwokata lub radcy prawnego może zgłosić w sądzie I instancji ustnie do protokołu zmianę żądania (por. w tej kwestii wyroki SN z 5.11.2015 r., III PK 25/15, Legalis i z 26.7.2016 r., II PK 193/15, MoPr Nr 1/2017, s. 30).

Spór jest więc dalej aktualny w odniesieniu do daty końcowej zatrudnienia, oczywiście zważając na uprawomocnienie się rozstrzygnięcia w określonym zakresie w dotychczasowym postępowaniu.

Również druga część zarzutów skargi kasacyjnej, odnosząca się do nagrody jubileuszowej, uzasadnia orzeczenie kasatoryjne. Strona ma prawo do rozpoznania sprawy przez sąd, które obejmuje także postępowanie przed sądem II instancji (art. 45 ust. 1 i art. 176 ustawy zasadniczej). Prawo to jest naruszone, gdy sąd w uzasadnieniu wyroku w ogóle nie odnosi się do żądania, o którym rozstrzyga. W tym przypadku do apelacji żądającej zasądzenia nagrody jubileuszowej, której żądanie w ocenie skarżącej niezasadnie zostało też oddalone przez sąd I instancji. Brak uzasadnienia nie pozwala na kontrolę kasacyjną i stanowi fundamentalny brak rozstrzygnięcia o żądaniu (w sprawie o nagrodę jubileuszową).

Rozstrzygnięcie apelacji (sprawy) ma swe odbicie w treści uzasadnienia wyroku. Stanowi ono konieczny element wyroku, na który składają się zasadniczo fakty i prawo, a w odniesieniu do uzasadnienia sądu apelacyjnego także ocena zarzutów apelacyjnych w zakresie zaskarżenia.

Nowa regulacja polegająca na utrwaleniu uzasadnienia wygłoszonego po ogłoszeniu wyroku (art. 328 § 11 KPC w zw. z art. 387 § 21 KPC) nie zwalnia z reżimu należytego uzasadnienia wyroku sądu. Jej cel jest pragmatyczny, lecz nie kosztem wymaganych elementów uzasadnienia wyroku. Uzasadnienie wyroku sądu II instancji wygłoszone na podstawie art. 326 § 3 w zw. z art. 391 § 1 KPC powinno zawierać wszystkie elementy wskazane w art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1, z uwzględnieniem art. 387 § 21 (por. postanowienie SN z 18.11.2015 r., III CSK 237/15).

W uzasadnieniu wyroku sądu II instancji z 30.1.2015 r., do którego skierowano skargę, brak jest właściwego zarysowania treści sporu, argumentacji i zarzutów stron, odpowiednio również na etapie apelacyjnym. Uzasadnienie wyroku zdominowało przedstawienie rozliczenia kosztów, natomiast brak jest pełnych ustaleń faktycznych i ocen materialnych, w tym całkowicie w odniesieniu do żądania nagrody jubileuszowej.

Zważając na powyższe, należało uwzględnić wniosek skarżącej o uchylenie w trybie art. 39815 § 1 KPC wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy sądowi II instancji do ponownego rozpoznania.

Zakres orzeczenia kasatoryjnego obejmuje rozstrzygnięcia zawarte w wyroku sądu II instancji:

1) w punkcie I tiret pierwsze, czyli w odniesieniu do daty końcowej stosunku pracy;

2) w punkcie II w części oddalającej apelację powódki w pozostałym zakresie, czyli co do nagrody jubileuszowej, oraz

3) orzeczenia o kosztach procesu jako pochodne od wyniku rozstrzygnięcia przed sądem I i II instancji, czyli z punktu I tiret piąte, szóste i siódme oraz z punktu III zaskarżonego wyroku.

W części niezaskarżonej wyrok sądu II instancji stał się prawomocny i nie był objęty skargą ani kasacyjną kontrolą SN. A zatem orzeczenie kasatoryjne nie obejmuje orzeczenia oddalającego apelację „pozwanego w pozostałym zakresie” (pkt II) oraz orzeczeń zasądzających wynagrodzenie za wrzesień 2012 r. z odsetkami (pkt I tiret drugie, trzecie i czwarte wyroku).

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 39816 § 1 KPC oraz art. 108 § 2 KPC i art. 39821 KPC).




 

Przetestuj System Legalis

 
Zadzwoń:
22 311 22 22
Koszt połączenia wg taryfy operatora.
lub zostaw swoje dane, a Doradca zdalnie
zbada Twoje potrzeby i uruchomi dostęp

W polu numeru telefonu należy stosować wyłącznie cyfry (min. 9).


Wyślij

* Pola wymagane

Zasady przetwarzania danych osobowych: Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo C.H.Beck sp. z o.o., Warszawa, ul. Bonifraterska 17, kontakt: daneosobowe[at]beck.pl. Dane przetwarzamy w celu marketingu własnych produktów i usług, w celach wskazanych w treści zgód, jeśli były wyrażane, w celu realizacji obowiązków prawnych, oraz w celach statystycznych. W sytuacjach przewidzianych prawem, przysługują Ci prawa do: dostępu do swoich danych, otrzymania ich kopii, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, cofnięcia zgody oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Pełne informacje w Polityce prywatności.


Wydawnictwo C.H.Beck
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa
Tel: 22 311 22 22
E-mail: legalis@beck.pl
NIP: 522-010-50-28, KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy
w Warszawie Kapitał Spółki: 88 000 zł

Zasady przetwarzania danych osobowych